22/11/2017

Vier jaargetijden in de versie van Piazzolla

Ensembl'Arenski Wie denkt aan de vier seizoenen, houdt meteen Vivaldi’s kleurrijke barokke evergreen voor ogen. Minstens even ingenieus is Astor Piazzolla’s versie waarin jazz, Argentijnse tango en klassiek versmelten tot een bijna sensitieve trip doorheen de seizoenen. Diezelfde onuitputtelijke verbeeldingskracht, sprankelende melodieën en virtuoze dialogen horen we ook in ShostakovichTweede pianotrio. Al slaat daar de toon om in mineur. De Russische grootmeester schreef het werk als een meeslepend afscheid aan zijn beste vriend Ivan Sollertinsky.     

Een rustig klanklandschap, met broze penseelstreken van klankkleur, zo zou je ook het pianotrio Vagheggiamento (It.: hunkering, smachtend verlangen) van Frederik Neyrinck kunnen typeren. Het begint als een stille hunkering, opgeroepen door gefluisterde, zacht getokkelde tonen, en een markant klokken-motief in de piano. Wat Shostakovich deed met de cello-melodie, doet Neyrinck met de piano: hij laat de pianist de snaar tokkelen met de vingers, zodat niet de eigenlijke toonhoogte van die snaar maar een van haar boventonen klinkt. Dat ijle, broze snaargeluid versmelt wondermooi met het mysterieuze gefluister van de gedempte strijkers. Halverwege dit stuk wordt de hunkering een smachtend verlangen, met nerveuze staccato-tonen en forse piano-akkoorden. Uiteindelijk brengt het delicate klokkenmotief alles weer tot bedaren: het verlangen is gestild, de hunkering wordt aan de stilte teruggegeven.

Zo ijzingwekkend en broos als Shostakovich en Neyrinck klinken, zo hoog zet Astor Piazzolla de warme Argentijse zon aan de klankhemel. De Vier seizoenen van Buenos Aires (Cuatro Estaciones Porteñas) (1965- 70) zijn een verzameling van vier tangocomposities, geïnspireerd op de gelijknamige klassieker van Antonio Vivaldi. Oorspronkelijk waren de vier stukken geschreven voor het kwintet waarmee Piazzolla zijn muziek uitvoerde (viool, piano, elektrische gitaar, contrabas en bandoneón), maar in de loop der jaren werden talrijke transcripties voor andere instrumentencombinaties gemaakt, ook voor pianotrio.

Programma :

  • Dmitry Shostakovich (1906-1975), Pianotrio nr. 2 in e, opus 67
  • Astor Piazzolla (1921-1992), Four Seasons of Buenos Aires
  • Frederik Neyrinck (1985), Vagheggiamento

Praktische info :

Ensembl'Arenski : Sjostakovitsj, Piazzolla, Neyrinck
Donderdag 23 november 2017 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be en supernovaclassic.be/supernova/ensemblarenski

Bron : Tekst Jan Christiaens voor programmabrochure Concertgebouw

19:47 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

25/09/2016

Festivalopener Novecento met Dmitri Sjostakovitsj

Novecento Met Sjostakovitsj belooft het openingsconcert van Novecento weerom een succes te worden. Je krijgt de kamermuziekversie van de 15dee symfonie te horen. Onder het toeziend oog van Sjostakovitsj zelf maakte Viktor Derevianko zo’n arrangement met behoud van alle dertien slagwerkinstrumenten. Trio Khaldei en percussietrio Triatu zijn de perfecte match: Khaldei heeft een bijzondere voorliefde voor de Russische kamermuziek van de 20ste eeuw en Triatu een ijzersterke reputatie in muziek van de 20ste en 21ste eeuw.

De laatste symfonie en het tweede klavier trio van Sjostakovitsj vinden elkaar in hun immense treurnis, maar ook in hun steeds weer opflakkerende levenslust. Beide werken ontroeren en onthutsen in hun utopisch verlangen om het onzegbare hoorbaar te maken.

Als geen ander verpersoonlijkt Dmitri Sjostakovitsj de 20ste-eeuwse utopische kunstenaar die zijn stem tracht door te drukken in een regime van terreur en repressie. Zijn leven lang werd de Rus heen en weer geslingerd tussen vernedering en verering, afwijzing en toenadering.

Zijn laatste symfonie, hier in een unieke versie voor klaviertrio en dertien slagwerkinstrumenten, is een terugblik op dit turbulente en afmattende kunstenaarsbestaan. De symfonie huilt en kraait victorie tegelijk, zij verwijst naar eerdere triomfen en nooit verteerd verdriet. Sjostakovitsj citeert er Wagner, Rossini én zichzelf, in een intrigerende poging om zijn eigen identiteit op het spoor te komen.

Naast de symfonie krijgt u ook het beklijvende tweede klaviertrio te horen, één van Sjostakovitsj’ meest aangrijpende meesterwerken, geschreven in een periode waarin Stalins terreur nog overtroffen werd door de gruwel van Hitler.

Programma :

- Dmitri Sjostakovitsj: Symfonie nr. 15, op. 141 arrangement V. Derevianko, Klaviertrio nr. 2, op. 67

Praktische info :

Trio Khaldei & Triatu : Sjostakovitsj
Maandag 26 september 2016 om 20.30 u
Aula Pieter de Somer - Leuven


Meer info : www.festival2021.be, www.triokhaldei.com en www.triatu.be
------------------------
Donderdag 6 oktober 2016 om 21.00 u
AMUZ - Antwerpen


Meer info : www.amuz.be, www.triokhaldei.com en www.triatu.be

Elders op Oorgetuige :
Novecento: een frisse duik in de muziek van de 20ste eeuw, 25/09/2016

00:39 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

27/11/2014

Wereldcreatie hoboconcerto Wim Henderickx in Antwerpen en Brugge

Wim Henderickx Haal een componist in huis en je weet wat er van komt. Wim Henderickx (foto), 'artist in residence' bij deFilharmonie, schreef speciaal voor Piet Van Bockstal een hoboconcerto. Verwacht ja aan fonkelende orkestklanken waarin het dubbelriet van de hobo tot ontkiemen overgaat. Mooi ook de combinatie met werk van Wims leermeester Frits Celis (met sopraan Liesbeth Devos). Minder eigentijds, maar net zo springlevend: Sjostakovitsj' aangrijpende Tiende symfonie. Een 'optimistische tragedie' waarin de componist een scala aan menselijke gevoelens en passies openvouwt.

Empty Mind II is geïnspireerd op het werk en vooral het gedachtengoed van de Amerikaanse kunstenares Agnes Martin. De solo versie van Empty Mind voor hoboist Piet Van Bockstal componeerde Wim Henderickx in opdracht van ChampdAction in 2013. Empty Mind I ging in wereldpremière in Lausanne (Zwitserland). De ontwikkeling van de elektronica in ChampdAction/Studio  gebeurde in samenwerking met Jorrit Tamminga. Wim Henderickx schreef voor deFilharmonie  een versie uit voor hobo en orkest, opnieuw met solist Piet Van Bockstal. Die gaat in première op 28 november 2014 in deSingel en wordt de dag erna op 29 november 2014 herhaald in het Concertgebouw Brugge ism ChampdAction/Studio. 

Frits Celis - Preludio e narrazione, opus 18
Na wat experimenten binnen de strenge regels van het serialisme opteerde de Antwerpse harpist en dirigent Frits Celis voor de minder strikte schrijftechnieken van de vrije atonaliteit, die hem de mogelijkheid bood tot muziek met een meer schilderachtig karakter. Dit resulteerde onder andere in Preludio e narrazione voor sopraan en orkest uit 1983. De tekst van dit werk is afkomstig van het gedicht De ouders van Anton van Wilderode, waarin ouders op zoek zijn naar het graf van hun gesneuvelde zonen. Met wankele ritmische structuren en schrille melodische flarden geeft Celis zijn eigen interpretatie van het gedicht mee: hoop en angst tegenover de noodlottige doem van de oorlog.

Wim Henderickx - Hoboconcerto, 'Empty mind 1' (wereldcreatie)
Het werk Empty mind voor hobo en elektronica werd geïnspireerd op het werk van de Amerikaanse kunstenares Agnes Martin. Strikt gecomponeerde gedeelten wisselen af met passages waarin de solist met het materiaal een eigen traject mag maken. Van het werk maakte Wim Henderickx ook een hoboconcerto, dat zich laat lezen als een symfonische sequel op dit ensemblewerk. Net als daar zet ook het Hoboconcerto in op ruimtelijke element van de muziek, door opeenvolgende delen op verschillende plaatsen in de ruimte te laten uitvoeren.

Dimitri Sjostakovitsj - Symfonie nr. 10 in e, opus 93
Kennissen van Sjostakovitsj zagen in zijn Tiende symfonie, die hij enkele maanden na het overlijden van Stalin in 1953 voltooide, een samenvatting van stalinistisch Rusland: één en al terreur, tragedie en vernietiging. Dat Sjostakovitsj nog tijdens Stalins leven ideeën ontwikkelde voor deze symfonie, maakt deze interpretatie minder geloofwaardig, maar de genadeloosheid van deze muziek tart alleszins de verbeelding. Na een uitputtende eerste beweging volgt een mars die onophoudelijk waanzinnig geweld en terreur genereert. De laatste beweging herneemt deze turbulente machinerie, waarover Sjostakovitsj zijn persoonlijke muziekmotief laat triomferen.

Praktische info :

deFilharmonie & Liesbeth Devos : Frits Celis, Wim Henderickx, Sjostakovitsj
Vrijdag 28 november 2014 om 20.00 u
deSingel - Antwerpen


Meer info : www.defilharmonie.be en www.desingel.be
----------------------------
Zaterdag 29 november 2014 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.defilharmonie.be en www.concertgebouw.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com, www.matrix-new-music.be en youtube
Frits Celis op www.muziekcentrum.be, www.cebedem.be en www.matrix-new-music.be

13:18 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

06/05/2014

Synopsis of a Battle : gechoreografeerde tragedie van Etienne Guilloteau in Brugge

Synopsis of a Battle Synopsis of a Battle is de synopsis van een opera, een gechoreografeerde tragedie, bestaande uit dans, licht, muziek, poëzie en mythologie. In zijn nieuwste creatie verbindt de Franse choreograaf Etienne Guilloteau muziek, tekst en dans tot één geheel. Guilloteau werkt opnieuw samen met pianist Alain Franco. Twee dansers nemen de ruimte in, Claire Croizé en Guilloteau zelf. Twee als het minimum aantal personen om een relatie tot stand te brengen, en twee als het maximum om geen groep te vormen. Ze gaan in dialoog en bewegen zich zowel met elkaar als apart door ruimte, tekst en muziek. Hun relatie neemt verschillende vormen aan en roept verschillende verhalen op, zonder er zelf een te worden. Ook de tekst vertelt geen concrete geschiedenis, maar legt een spoor bloot dat openheid laat voor verbeelding. Niet het verhaal op zich, maar de energie van de tekst is wat telt. Al deze elementen maken van Synopsis of a Battle een synopsis van een opera, een nieuwe stap in het oeuvre van Guilloteau. Een performance die handelt over strijd, dialoog en … liefde. Met muziek van Mahler, Strauss, Wagner, Sjostakovitsj, Nono, Grisey, Schoenberg, Webern, Berg

Praktische info :

Etienne Guilloteau / Alain Franco : Synopsis of a Battle
Donderdag 15 mei 2014 om 20.00 u
Concertgebouw Bruggge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

17:49 Gepost in Concert, Dans, Muziek | Permalink |  Facebook

17/04/2014

Jerusalem Quartet brengt integrale strijkkwartetten van Sjostakovitsj in Brussel

Dmitri Sjostakovitsj In het uitgestrekte landschap van het strijkkwartetrepertoire neemt het corpus van Dmitri Sjostakovitsj (15 meesterwerken!) een unieke plaats in. Het kwam tot stand in het midden van de 20ste eeuw, wanneer de stijl van de componist tot volle wasdom was gekomen. Het Eerste strijkkwartet schreef hij in 1938, wanneer hij 32 jaar oud was en al vijf symfonieën en 3 balletten op zijn actief had. Het laatste dateert uit 1974, enkele maanden voor zijn overlijden. In zijn geheel is dit corpus een beklijvende getuigenis van een man die de donkerste jaren van de stalinistische dictatuur heeft meegemaakt.

Het Jerusalem Quartet heeft iets met Sjostakovitsj. Ze staan aan de kop, ook nu de 15 strijkkwartetten ten prooi liggen aan ieder zichzelf respecterend ensemble. Werden zijn strijkkwartetten aanvankelijk door de kritieken nog als 'ondergeschoven kindje' behandeld, dan toonde Sjostakovitsj in het strijkkwartet dat hij wezenlijke dingen te zeggen had. De kernachtige en intieme inhoud van zijn kwartetten graven vaak recht naar de naakte essentie. Het melodieuze nummer 1 heeft nog de levendige ritmische details van de vroege werken, in het post-Stalintijdperk (vanaf nummer 6) komt er ook die hartverscheurende expressie bij kijken, zoals in de nummers 8 en 15.

In het Brussels Conservatorium brengt het Jerusalem Quartet nu een integrale uitvoering van Sjostakovitjs’ 15 strijkkwartetten, die hij over een periode van maar liefst 36 jaar schreef. Het merendeel van zijn kwartetten droeg Sjostakovtisj op aan (leden van) het Beethovenkwartet, dat de première verzorgde van 13 kwartetten en met wie de componist nauwe vriendschapsbanden onderhield. Enkele werken zijn ook een getuigenis van de liefde die hij koesterde voor de vrouwen die lief en leed met hem deelden: het zevende kwartet is een postume liefdesode aan zijn eerste vrouw Nina; het negende in de reeks droeg Sjostakovtisj op aan zijn derde vrouw Irina.
Wat de kwartetten zo speciaal maakt, is hun synthese van 35 jaar uit het leven en werk van de Russische componist, waarin hij evolueert van een vrolijke, optimistische en misschien ietwat naïeve jongeman naar de introspectieve en meditatieve stijl van een oudere heer. Sjostakovtisj rukt het strijkkwartet uit de traditie door de intieme sfeer ervan te laten afwisselen met een symfonische schrijfwijze waarbij het kwartet eerder bij het orkest aanleunt dan bij de kamermuziek.

De vijftien strijkkwartetten van Sjostakovitsj behoren tot de pijlers van het 20ste-eeuwse kamermuziekrepertoire. Het kwartet was vooral het domein van de rijpere Sjostakovitsj, die in de beperkte bezetting en transparante sonoriteit van het medium de ideale premisse vond voor de meest directe uitdrukking van zijn persoonlijke en muzikale gedachten.

Ten tijde van zijn eerste strijkkwartet (1938) mag de componist dan nog betrekkelijk jong - 32 jaar - zijn geweest, hij had op dat moment wel al vijf symfonieën geschreven. Was het de geboorte van zijn zoon, de triomfantelijke ontvangst van zijn vijfde symfonie, die toen net zijn première had beleefd, of het aanbreken van de lente die hem hebben geïnspireerd tot dit schijnbaar eenvoudige, ietwat naïeve maar vooral heldere en positief gestemde werk? Vast staat, dat de componist zich met deze eersteling allerminst een repertoiretopper tot doel had gesteld: hij zou het werk aanvankelijk hebben opgevat als een oefening, die hem echter al gauw zozeer begeesterde dat hij het volledige kwartet op zes weken tijd wist te voltooien. Na een ultieme ingreep - Sjostakovitsj wisselde de eerste en laatste beweging om - was het resultaat een vrij compacte compositie, waarin de directe toonspraak en de zwarte humor die het kwartetoeuvre van de meester zouden tekenen, al in de kiem aanwezig blijken.

De viool mag vrijuit zingen in een hoog register, gestut door een vederlichte begeleiding. Het decor is rijk aan licht en bontgekleurd: een zonovergoten scène - alles peis en vree. De cello zet het thema in de verf, expliciteert het in een trager tempo, gaat zijn eigen gang met een korte solo en sluit met de overige strijkers in hetzelfde trage tempo de eerste beweging af. De altviool pikt de tred weer op aan het begin van deel twee. Nu is het de cello die voor de begeleiding zorgt, terwijl de violen het klankbeeld wijd open trekken. Het tempo trekt lichtjes aan en het dansante thema wordt door de vier partijen gelijkmatig ontwikkeld tot aan het collectieve slot. Daarop volgen een dynamisch allegro molto en een al even compact slotallegro: hier stellen de violen het thema voor, dat vervolgens door alle instrumenten wordt geëxploreerd. De sfeer is vrolijk, maar af en toe lijkt de glimlach van de componist verwrongen en de dynamiek bijna manisch. Keerpunt is een geprononceerd akkoord dat de muziek stuwt naar een enigszins conventionele slotpassage.

Ten tijde van het ontstaan zijn negende strijkkwartet (1962) bevond Sjostakovitsj zich in het oog van een politieke storm: de Sovjetleiders hadden hem in de periode na de dood van Stalin in 1953 altijd als een loyale kunstenaar beschouwd, zeker na zijn toetreding tot de communistische partij in 1961. Maar amper een jaar later zette zijn dertiende symfonie Babi Yar kwaad bloed: de teksten werden als opruiend beschouwd en Sjostakovitsj werd voorwerp van controverse en censuur. Het Strijkkwartet nr. 9 in Es, opus 117 componeerde hij kort daarna. Het blijft gissen of ook hier patriottische of politieke ondertonen sluimeren, of dat het werk eerder aan Sjostakovitsj' privéleven kan worden gelinkt: de compositie is opgedragen aan zijn derde, kersverse echtgenote, Irina Antonovna.

Het kwartet bestaat uit vijf in elkaar overlopende delen die niet zozeer thematisch, dan wel harmonisch en ritmisch op eenzelfde leest zijn geschoeid. Het is geen zonovergoten of romantische aubade, maar een ongegeneerde blik in de ziel en gevoelswereld van de componist. De eerste beweging ademt rust en cynisme tegelijk - een enigszins onheilspellend uitgangspunt. Het hoofdthema is bezadigd, mijmerend, haast filosofisch, de middensectie sardonisch en sarcastisch - Sjostakovitsj ten voeten uit! Deel twee heeft dan weer een plechtige vroomheid over zich. Daarmee contrasteert de volgende beweging, die ritmisch en schalks is en - ondanks enkele cynische prikken - de meest opgewekte passage van dit strijkkwartet. De volgende sectie is - net als de tweede beweging - gemarkeerd als adagio, maar de toon is helemaal anders: hier broeit iets, hier zet de muziek zich schrap voor wat nog volgen moet. En dat is het uitgewerkte, energetische slotallegro, dat muzikaal materiaal recupereert uit voorgaande bewegingen. Een totaalbeeld van dit werk is moeilijk te vatten - nu eens ernstig, dan weer uitbundig. Oppervlaktecamouflage voor diepere, symbolische betekenissen of het muzikale equivalent van onderdrukte angst en spanningen?

Sjostakovitsj’ Strijkkwartet nr. 11 in f, opus 122 deelt zijn tonaliteit met Beethovens elfde strijkkwartet – en dat is uiteraard geen toeval: Sjostakovitsj had het werk toegewijd aan de overleden Vasily Petrovitsj Sjirinsky, tweede violist van het Beethoven Quartet, dat de meeste van zijn andere kwartetten had gecreëerd. Verdere vergelijkingen tussen beide chefs d’oeuvre lopen echter spaak. Zelfs hun structuur hebben ze niet met elkaar gemeen: Sjostakovitsj’ werk wurmt zich los uit het klassieke vierdelige vormschema en stelt daarvoor een opeenvolging van zeven kortere bewegingen in de plaats, herinnerend aan de barokke partita. Het zijn compacte luikjes, waarvan de eerste vijf niet meer dan enkele minuten beslaan. De delen zijn thematisch aan elkaar gelinkt, met materiaal dat wordt voorgesteld aan het begin van de eerste beweging: een andantino met rusteloos en minimaal begeleid thema. Van zodra alle instrumenten zich mengen in de thematische arbeid, wordt de melodie statisch en komt de nadruk op het harmonische aspect te liggen. Vandaar gaat het rechtstreeks naar het Scherzo : allegretto met repetitief thema, dat in een spel van contrapunt en canonschriftuur verwikkeld raakt en met een sardonische glissando naar het einde wordt gevoerd. Het dissonante en gejaagde incipit van het Recitatief (adagio) opent een akkoordisch relaas dat gearticuleerd wordt door brokken van het openingsmotief en verstoord wordt door de Etude . Hier wordt de eerste viool in hoog register geplaagd door een muzikaal perpetuum mobile, dat geleidelijk aan wordt ontmanteld en vereenvoudigd tot een ostinato dat het basismotief van de Humoresque (Allegro) blijkt te zijn. Helemaal anders van toon en sfeer is de Elegie (Adagio): een donker, grimmig processiegezang dat uit compacte motieven is opgebouwd. Deze vrij lange beweging leidt naar de Finale (Moderato) met z’n eenvoudige, kinderlijke melodische aanzet die wordt getransformeerd tot ritmische figuur. De herhaalde notenpatronen interageren met lyrische flarden van vorige kwartetdelen en klimmen samen naar een hoogtepunt in de eerste vioolpartij, waarna het geheel naar een rustige, bijna verstilde en transcendente conclusie wordt geleid.

In zijn totaliteit is het kwartetrepertoire van Sjostakovitsj nog het best te omschrijven als 'onrustig' en 'onrustwekkend': het melodische materiaal lijkt vaak onooglijk of banaal, de vormen onvoldragen, de composities te kort, contrasten te extreem, texturen te scherp en te kaal, de taal te direct en te hard. Het is muziek die binnendringt in onze persoonlijke ruimte, die intimiteit tot op het randje van voyeurisme of - omgekeerd - opdringerigheid voert. Maar in hun onverbloemde expressiviteit schuilt net de grote kracht van deze composities, die telkens opnieuw zorgen voor een stomp in de maag en een krop in de keel.

Programma :

Woensdag 23/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 1, op. 49 - Strijkkwartet nr. 2, op. 68 - Strijkkwartet nr. 3, op. 73

Donderdag 24/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 4, op. 83 - Strijkkwartet nr. 5, op. 92 - Strijkkwartet nr. 6, op. 101

Zaterdag 26/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 7, op. 108 - Strijkkwartet nr. 8, op. 110 - Strijkkwartet nr. 9, op. 117

Zondag 27/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 10, op. 118 - Strijkkwartet nr. 11, op. 122 - Strijkkwartet nr. 12, op. 133

Dinsdag 29/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 13, op. 138 - Strijkkwartet nr. 14, op. 142 - Strijkkwartet nr. 15, op. 144


Praktische info :

Jerusalem Quartet : Integrale strijkkwartetten van Shostakovitsj
Woensdag 23, donderdag 24, zaterdag 26, zondag 27 en dinsdag 29 april 2014, telkens om 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.jerusalemstringquartet.com

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Traditionele modernist, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Shostakovich: the string quartets op www.quartets.de
Danel Quartet, Shostakovich Complete String Quartets op outhere-music.com

Elders op Oorgetuige :
Jerusalem Quartet brengt strijkkwartetten van Sjostakovitsj in Gent, 22/04/2013

13:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

19/03/2014

Amerikaanse Brentano Quartet brengt Mozart, Sjostakovitsj en Beethoven in Gent

Dmitri Sjostakovitsj Wie de onlangs uitgebrachte film 'A Late Quartet' van regisseur Yaron Zilberman heeft gezien, heeft ongetwijfeld zonder het te weten genoten van het Brentano Quartet. Het Amerikaanse kwartet speelt achter de schermen Beethovens strijkkwartet opus 131 dat de 'hoofdrol' in de film speelt. Met 'betoverende glinsterende helderheid' (The Strad) zal het kwartet ook Beethovens Achtste strijkkwartet en de kwartetten van Mozart en Sjostakovitsj (foto) een bijzondere vertolking geven in de Miryzaal in Gent. New York Times roemt het kwartet over zijn weelderige warme geluid en begeerlijke lyricisme. The Guardian schreef over het Brentano String Quartet: 'Make no mistake: the Brentanos are a magnificent quartet.'

Mozart schreef in 1789 een 'Pruisisch' strijkkwartet om koning Frederik Willem II van Pruisen, een enthousiaste cellist, te plezieren. Misschien dat daarom de cello regelmatig de eerste viool lijkt te spelen. Beethoven was in zijn strijkkwartet druk in de weer om de Russische ambassadeur in Wenen gunstig te stemmen, vandaar een 'Thème Russe', een hommage aan zijn Russische opdrachtgever. Het laatste strijkkwartet is misschien het meest persoonlijk van karakter. In amper een kwartier schetst Sjostakovitsj zeven totaal verschillende gemoedsstemmingen. Sjostakovitsj toont in zijn 11de strijkkwartet een wat abstracte, koele afstandelijkheid, gevat door een meesterlijke instrumentatie, bizarre contrasten en stekelige dissonanten. Hij eerde daarmee zijn overleden vriend Vassili Sjirinski, tweede violist van het Beethoven Strijkkwartet, die bekend stond om zijn wispelturige karakter.

In 1965 overleed een van de beste en oudste vrienden van Sjostakovitsj, de violist en componist Vasili Sjirinski. Hij was een van de oprichters van het befaamde Beethoven Kwartet in 1923, en was als tweede violist van dit kwartet betrokken bij de uitvoering van alle toen bestaande strijkkwartetten van Sjostakovitsj. In de tijden van grote terreur door de Sovjet-autoriteiten betekende een dergelijke verbintenis en vriendschap zeer veel voor de bedreigde componist. Met zijn elfde strijkkwartet opus 122 schreef Sjostakovitsj in 1966 een hommage aan Sjirinski. Het werd geen klaaglijke treurmuziek na de dood van eenvriend, maar een weerspiegeling van de veelzijdigheid van Sjirinski. Dat deed Sjostakovitsj door zeven korte contrasterende aforismen die zonder onderbreking in elkaar overgaan. Elk deel heeft zijn eigen specifieke titel, ook al dekt die titel de lading hier en daar bewust niet. Want in het deel dat nota bene Humoresque heet, klinken de meest pijnlijke klanken door, en niet toevallig heeft de tweede viool daar het laatste woord, alvorens de aansluitende droeve elegie inzet. Zo heeft Sjostakovitsj lach en traan op ironische wijze door elkaar gemengd, als een afspiegeling vna het leven zelf.

Programma :

  • Wolfgang Amadeus Mozart, Strijkkwartet nr. 21 in D, KV 575
  • Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 11 in f, opus 122
  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet in e, opus 59 nr. 2

Praktische info :

Brentano Quartet : Mozart, Sjostakovitsj, Beethoven
Zaterdag 22 maart 2014 om 20.00 u
Miryzaal - Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en brentanoquartet.com

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Traditionele modernist, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Shostakovich: the string quartets op www.quartets.de
Danel Quartet, Shostakovich Complete String Quartets op outhere-music.com

Beluister alvast Sjostakovitsj' Strijkkwartet nr. 11

23:50 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

12/02/2014

Mikhail Zemtsov & Alfredo Oyáguez spelen Schumann, Sjostakovitsj, Rota, de Falla en Waxman in Sint-Truiden

Dmitri Sjostakovitsj Briljanter dan met de 'Altvioolsonate opus 147' kon Sjostakovitsj (foto) zijn carrière niet eindigen. Het is een heerlijk meeslepende biecht, vol menselijke sympathie, ironie en weerbarstigheid zoals alleen de geniale Rus die beheerst. De partijen klinken opvallend uitgepuurd en naakt, maar daardoor net buitengewoon expressief. Tegelijk is het hele werk doorweven met subtiele toespelingen op lievelingscomponisten als Beethoven, Mahler en Berg. De luisteraar hangt aan de lippen van een door de wol geverfd monstre sacré dat niets meer te veinzen heeft en zijn associaties de vrije loop laat. Zaterdag brengen altviolist Mikhail Zemtsov en pianist Alfredo Oyáguez deze sonate samen met werk van Schumann, Rota, De Falla en Waxman in de Academiezaal in Sint-Truiden.

Sjostakovtsj had zijn 'Sonate opus 147', zijn laaste werk, opgedragen aan Fjodor Droezjinin, docent aan het Tsjaikovski Conservatorium van Moskou en altviolist van het Beethoven Quartet, het befaande kwartet dat de meeste kwartetten van Sjostakovitsj creèerde. Toen Sjostakovitsj aan deze compositie begon. was hij al ernstig ziek en lag hij in het ziekenhuis. Hij begon op 25 juni 1975 en was met de schetsen klaar op 6 juli 1975. Daarna heeft hij verder gewerkt aan deze compositie en voltooide haar op 6 augustus 1975. Drie dagen later, op 9 augustus 1975, stierf de componist aan zijn zoveelste hartinfarct. Het manuscript is zeer slordig, aangezien Sjostakovitsj zijn rechterhand bijna niet meer kon gebruiken. De privé-première vond postuum plaats in de woning van de componist op 25 september 1975 (dat zou de 69ste verjaardag van de componist geweest zijn). De premiere met publiek vond plaats in de Glinka Hal in Leningrad op 1 oktober 1975 door Droezjinin die begeleid werd door pianist Mikhail Muntyan. Het werk is geschreven met de dood meeglurend over de schouder: hartverscheurend, bol van droefenis en wanhopige uitbarstingen. Sjostakovtsj omschreef de inhoud van het werk als volgt: een novelle als eerste deel, gevolgd door een scherzo (met herneming van flarden muziek uit de onvoltooide opera 'De gokkers' uit 1941-1942) en een adagio ter herinnering aan Beethoven (met een verwijzing naar de Mondscheinsonate).

Programma :

  • Robert Schumann, Drei Fantasiestücke, Op. 73
  • Dmitri Sjostakovitsj, Sonate voor altviool en piano, op 147
  • Nino Rota, Sonate voor altviool en piano
  • Manuel de Falla, Siete Canciones populares Españolas
  • Franz Waxman, Carmenfantasie

Praktische info :

Mikhail Zemtsov & Alfredo Oyáguez : Schumann, Sjostakovitsj, Rota, de Falla, Waxman
Zaterdag 15 februari 2014 om 20.00 u
Academiezaal - Sint-Truiden

Plankstraat 8
3800 Sint-Truiden

Meer info : www.debogaard.be

Extra :
Leven en werk van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), T.Claerhout op www.liberales.be
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Traditioneel modernist, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl

14:23 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

25/11/2013

Orkest van het Mariinsky Theatre speelt Sjostakovitsj in Brussel

Dmitri Sjostakovitsj Tijdens zijn leven was Dmitri Sjostakovitsj een van de meest uitgevoerde en geliefde componisten van zijn tijd. Zijn beste werken gaan recht naar het hart: het zijn ontboezemingen van een kunstenaar die de pijnlijkste jaren uit de Russische geschiedenis heeft meegemaakt, het stalinisme en de Tweede Wereldoorlog. De Vierde symfonie, een van zijn absolute meesterwerken, komt in de vertolking van de charismatische dirigent Valery Gergiev en het Orkest van het Mariinsky Theatre geheel tot zijn recht. Een evenement dat ongetwijfeld in het geheugen gegrift zal blijven.

Sjostakovitsj componeerde zijn Vierde symfonie op een keerpunt in de Sovjet-geschiedenis - het begin van Stalins 'Grote Terreur' in 1936. Hijzelf was na zijn opera Lady Macbeth van Mtsensk uit de gratie van het regime geraakt en vreesde voor zijn leven. Toch vond hij de energie om een uiterst complex werk te schrijven, waarin hij alle schakeringen tussen het groteske en het diep-tragische bespeelt. De eerste opvoering zou pas in 1961 plaatsvinden. Uit deze periode na de dood van Stalin dateert ook Sjostakovitsj' Eerste celloconcerto, dat is opgedragen aan Mstislav Rostropovitsj. Met zijn lichte orkestratie vormt dit bekende concerto een ideale aanvulling op de monumentale Vierde symfonie. Solist is de zeer jonge Alexey Stadler, die reeds een indrukwekkend palmares kan voorleggen. Het lijdt geen twijfel dat dit programma bij Valery Gergiev in goede handen is.

Programma :

  • Dmitri Sjostakovitsj, Concerto voor cello en orkest nr. 1, op. 107 - Symfonie nr. 4, op. 43

Praktische info :

Mariinsky Theatre Orchestra & Alexey Stadler : Sjostakovitsj
Zaterdag 30 november 2013 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.mariinsky.ru

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Beluister hier het eerste deel van Sjostakovitsj' Eeerste Concerto voor cello en orkest

11:58 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

10/11/2013

Het Collectief speelt integraal Russisch concert in Sint-Niklaas

Galina Oestvolskaja Een integraal Russisch concert kan je gaan beluisteren in Sint-Niklaas. Met Galina Oeststvolskaja (foto) en Alfred Schnittke geeft Het Collectief een stem aan de laat-twintigste eeuwse avant-garde. Centraal in het programma staat echter het beklijvende 'Pianotrio Opus 67' (1944) van Dmitri Sjostakovitsj. Door de extreem treurige ondertoon en cynische verwijzingen naar de dood is dit werk een krachtige getuigenis van de gruwelen van WOII. In hetzelfde jaar componeerde Gideon Klein in het concentratiekamp Terezin zijn 'Strijktrio', een jaar later kwam hij daar om het leven ...

Mark van de Voort over Galina Oestvolskaja : "De uit hardmarmer gehouwen klankwereld van de Russische Galina Oestvolskaja (1919-2006) is met niets anders te vergelijken dan met zichzelf. Haar fysiek overdonderende muziek moet vooral live klinken. Haar oeuvre is kleinschalig : 21 Officiële werken componeerde ze tussen 1946 en 1990. Ze schreef nog wel een aantal door de Russische autoriteiten goedgekeurde orkestsuites, maar haar belangrijkste, spiritueel geïnspireerde werk verdween behoedzaam in de bureaulade. Onttrokken aan het argusoog van de communistische machthebbers en verborgen voor de rest van de wereld componeerde Oestvolskaja stug door. Instrumentale werken, maar ook vijf symfonieën vloeiden uit haar pen. Ongenaakbare, monomane muziek die de waarheid in klinkende noten tracht uit te drukken. Repetitieve, hamerende akkoorden, diepjammerende frases en ferme doodroffels. Muziek die in alles de extremen opzoekt: van fluisterzacht pianissimo tot donderend fortissimo, en dat alles gevat in de kleurrijkste ensemblebezettingen. Geen gemakkelijke, wegluistercomposities, maar achter haar van God gegeven muzikale dwingelandij schuilen wel degelijk dieptragische noten en bijzonder emotionele passages." (*)

Alfred Schnittke (1934-1998) is een componist die niet in één vakje is onder te brengen: hij vermengde verschillende stijlen, technieken en gedachtegangen uit de (westerse) muziekgeschiedenis om zo tot een heel eigen klank te komen. Schnittke voelde zich eigenlijk een vreemde in eigen land. Zijn vader was een Duits-Joodse Rus, zijn moeder een Wolga Duitse, en hijzelf groeide op in de tijd van de Sovjet Unie. Schnittke's muziek past zowel in de Russische als de Duitse traditie. Zijn muzikale ontwikkeling werd beïnvloed door zijn ontmoetingen met o.a. Skriabin, Stravinsky, Prokofiev en Sjostakovitsj. Maar hij voelde zich ook sterk verbonden met de Duitse muziek. Bach was voor hem de alfa en de omega van de muziek. Ook hij was een groot bewonderaar van de muziek van Gustav Mahler en Alban Berg, zeker ook vanwege de expressiviteit ervan. Lange tijd heeft hij ook de muziek van Anton Webern bestudeerd.

Met Schnittke's originele geest en de beperkingen van de Sovjet culturele politiek, is het geen wonder dat daaruit botsingen ontstonden. Lange tijd werd zijn kunst door de autoriteiten beschouwd als gekunsteld, experimenteel en sterk leunend op West Europees avant-gardisme. Zijn composities werden ongeschikt geacht om de Sovjet Unie te vertegenwoordigen in het buitenland. En omdat hij geen concessies wilde doen, werd het hem lange tijd verboden het land te verlaten. Toch begon Schnittke's roem in het buitenland. De nieuwsgierigheid naar deze onbekende Sovjet componist werd gewekt door uitvoering van zijn werken op internationale festivals vanaf 1966. Schnittke's muzikale taal wordt overal ter wereld begrepen doordat er emoties in doorklinken. Zijn muziek is expressief, suggestief en associatief. Schnittke nam al vrij snel afstand van diverse richtingen binnen de avant-garde in die tijd. Hij zocht naar een manier om zijn muziek een rijkere associatieve inhoud te kunnen geven. In 1968 formuleerde Schnittke zijn concept van het 'polystylisme', een compositiestijl met verschillende lagen, een dialoog met het muzikale verleden. Bepalend voor de muziek van Schnittke is dat de muziek van het verleden, geciteerd of verwerkt in veel van zijn werken, steeds wordt gecombineerd met de muzikale taal van het heden. Het was even een schok dat Schnittke afscheid nam van het strenge avant gardisme, maar het paste bij de geest van de tijd, vermoeidheid en ontgoocheling over seriële muziek en complexiteit, en ook passend in de nieuwe eenvoud. Tegelijkertijd bezorgde het Schnittke een grote schare nieuwe aanhangers en sindsdien is zijn muziek steeds populairder geworden.

Programma :

  • Galina Oeststvolskaja, Grand Duet voor cello en piano (1959)
  • Gideon Klein, Strijktrio
  • Alfred Schnitke, Stille Musik voor viool en cello (1979)
  • Dmitri Sjostakovitsj, Pianotrio nr 2, opus 67

Praktische info :

Het Collectief : Oestvolskaja, Klein, Schnittke, Sjostakovitsj
Donderdag 14 november 2013 om 20.00 u
Kapel O.L.V.-Presentatie - Sint-Niklaas

Plezantstraat 135
9100 Sint-Niklaas

Meer info : www.ccsint-niklaas.be en www.hetcollectief.be

Extra :
Galina Oestvolskaja op muziekgebouw.wordpress.com
Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de en youtube
Mokerslagen op de poort van de eeuwigheid: Galina Ivanovna Oestvolskaja (1919 - 2006), Kristel Vastenavont op www.opusklassiek.nl, mei 2008 (pdf)
Galina Oestvolskaja. Muziek als een komeetinslag (VPRO Gids #20), Mark van de Voort op www.vpro.nl (*)
Ustvolskaya. A Grand Russian Original Steps Out Of The Mist, Alex Ross in The New York Times, May 28, 1995 op www.therestisnoise.com
Viktor Suslin over Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de (pdf)
Galina Ivanova Oestvolskaja (1919 - 2006): Vrouw met de lithurgische moker, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
The Lady with the Hammer. The music of Galna Ustvolskaya, Ian MacDonald op www.siue.edu
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com, www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Beluister alvast Galina Oeststvolskaja's Grand Duet voor cello en piano



en Alfred Schnitke's Stille Musik voor viool en cello

23:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

27/09/2013

Middagconcert Het Collectief & Katrien Baerts in Flagey

Dmitri Sjostakovitsj Het Collectief is een kamermuziekensemble dat in 1998 in Brussel werd opgericht. Door consequent met een vaste kern van vijf muzikanten te werken bouwde de groep een intrigerende eigen sound op, gekenmerkt door een heterogene mix van blazers, strijkers en piano. Regelmatig breidt het ensemble uit met gastmuzikanten, deze keer verwelkomen ze opnieuw de sopraanzangeres Katrien Baerts. In zijn repertoire keert Het Collectief terug naar de roots van het modernisme: de Tweede Weense School. Vanuit deze solide basis worden zowel de grote twintigste-eeuwse composities als de allernieuwste experimentele stromingen verkend. Daarenboven maakt de groep furore met spraakmakende cross-overs tussen het hedendaagse en het traditionele repertoire en met adaptaties van historische muziek.

De muzikale loopbaan van de jonge Belgische sopraan Katrien Baerts gaat pijlsnel vooruit. In 2011 werd ze halve finaliste van de Koningin Elisabeth Wedstrijd voor zang. In mei 2011 zong ze met Asko/Schoenberg ensemble o.l.v.één van de grootste dirigenten van het ogenblik, Oliver Knussen. Een blikvanger van het seizoen!

Sjostakovtisj schreeft zijn 7 Romances naar Gedichten van Alexander Blok in 1967 geschreven, in opdracht van de cellist Mstislav Rostropovich. De donkere thematiek van Bloks poëzie wordt door Sjostakovitsj op een huiveringwekkende manier verklankt. Het werk verenigt zo de gevoelswerelden van beide kunstenaars in tijden van oorlog en Sovjetrepressie.

Toen de gezondheid van Sjostakovitsj eind jaren zestig te wensen overliet, deed hij het wat rustiger aan en doodde hij de tijd met lezen. Zo maakte hij kennis met de De twaalf, een ballade van Alexander Blok (1880-1921). Het werk van Blok sprak Sjostakovitsj zozeer aan dat hij inging op de uitnodiging van cellist Mstislav Rostropovitsj om poëzie van Blok op muziek te zetten. Sjostakovitsj zag echter al snel in dat een combinatie van zang met pianotrio meer expressieve mogelijkheden bood. Zo komt het dat elk deeltje uit deze liedcylus voor een verschillende combinatie van instrumenten is gecomponeerd, van viool-, cello- of pianosolo met zang tot een combinatie van de vier muzikanten samen. De thematiek is erg donker en richt zich op angst, duistere voorgevoelens en de dood.

Het gedicht Verklärte Nacht van Richard Dehmel is een poëtische weergave van een dialoog waarin een vrouw haar geliefde bekent een kind te verwachten van een andere man. Tijdens het fin-de-siècle in Wenen waren zulke thema's die zinspeelden op Freuds 'eros en thanatos'-theorie bijzonder modieus. Het Collectief brengt dit 'symphonisch gedicht' van Schönberg, dat origineel voor strijksextet werd gecomponeerd, in een kleurrijke versie voor pianotrio van diens student Eduard Steuermann.

Programma :

  • Arnold Schönberg, Verklärte Nacht, op. 4 (arr. Eduard Steuermann)
  • Dmitri Sjostakovitsj, Zeven romances op gedichten van Aleksander Blok, op. 127

Tijd en plaats van het gebeuren :

Flagey Piknik - Het Collectief & Katrien Baerts : Schönberg, Sjostakovitsj
Vrijdag 4 oktober 2013 om 12.30 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be en www.hetcollectief.be

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Het Collectief brengt integraal programma uit de Sovjetunie in Sint-Truiden, 15/04/2013

13:44 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook