13/04/2015

Dudok Kwartet brengt Haydn, Beethoven en Ligeti in Leut

Dudok Kwartet Van Haydn tot Xenakis: al eeuwenlang spreekt het strijkkwartet bij alle mogelijke componisten tot de verbeelding. Het Dudok Kwartet brengt het verhaal in de muziek tot leven met scherpzinnige interpretaties en vindingrijke programma's. Het Dudok Kwartet zoekt naar context en betrekt de luisteraar bij die zoektocht. Zo wordt elk concert een verrassend, meeslepend en actueel verhaal.

Het Dudok Kwartet, dat in juni 2013 met de hoogste onderscheidingen afstudeerde aan de Nederlandse Strijkkwartet Academie, wordt mede door zijn successen op internationale concoursen erkend als één van de meest veelbelovende jonge strijkkwartetten van Europa. Het kwartet haalde voor zijn naam inspiratie bij de Nederlandse architect W.M. Dudok. Meer dan aan alle bouwkunstenaars heb ik aan de componisten te danken, schreef hij. Ik voel diep de gemeenschappelijke basis van de muziek en de architectuur: ze ontlenen immers beide hun waarde aan de juiste maatverhoudingen.

Het programma Metamorfosen onderzoekt de lijn die van Haydn, via Beethoven naar Ligeti loopt en die een fascinerend spel van continuïteit en ontwikkeling omvat, uitgestrekt over twee eeuwen. Deze drie componisten waren meesters in het creëren van een architectuur in de muziek, maar wisten zich tegelijkertijd te onttrekken aan deze structuur. Haydn, Beethoven en Ligeti tonen zich in deze drie composities ieder een meester in thematische ontwikkeling en fantasierijke dramaturgie, gecombineerd met een zeer persoonlijke stem.

György Ligeti schreef zijn Eerste strijkkwartet 'Metamorphoses nocturnes', een werk van een duizelingwekkende technische complexiteit, in 1953-54. In het Hongarije van begin jaren 1950 was de uitvoering van een werk van deze dissidente componist ondenkbaar. De première kwam er pas in 1958 in Wenen. In het dit werk neemt één grondmotief steeds andere gedaanten aan, als in een nieuwe versie van de beproefde variatievorm.

De titel van Ligeti's Strijkkwartet nr. 1 (1953) zou een 'latente opera' kunnen suggereren. Voor zover bekend is hier echter geen sprake van een programma of achterliggend emotioneel drama. 'Métamorphoses' verwijst, alvast volgens de componist zelf, eerder naar de globale opbouw van de compositie: een eendelig werk, opgebouwd uit verschillende in elkaar overlopende segmenten van ongelijke lengte, die allemaal gegenereerd worden vanuit één basismotief. Toch blijft het moeilijk om te weerstaan aan de verleiding om ook aan de metamorfoses een onderliggend programma te koppelen. De muziek is bijzonder sfeerrijk, heel episodisch, uitgesproken emotioneel en bevat soms expliciet contextuele connotaties. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer er vanuit een uitdijende stilte een elegant en quasi tonaal Tempo di Valse opduikt; of wanneer de componist plots een gewichtig Alla marcia in pizzicato-stijl voorbij laat denderen. Ligeti's gebruik van de allerminst frequente tempo- aanduiding Allegretto gioviale, vlak voor het marsfragment lijkt een duidelijke referentie aan het begin van Bergs Lyrische Suite te zijn, met alle implicaties van dien . Ligeti zelf houdt zich echter op de vlakte, ook wat betreft de aanduiding 'Nocturnes'.

Hoewel deze aanduiding volgens hem alleen maar een algemene sfeer oproept, zien velen daarin ook een verwijzing naar de 'nachtmuzieken' van Béla Bartók, Ligeti's grote voorbeeld. Het vierde deel uit diens pianocyclus 'Im Freien' (Klänge der Nacht) begint bijvoorbeeld met nagenoeg hetzelfde motief als Ligeti's Métamorphoses. Maar de invloed van Bartók gaat nog veel verder: de percussieve behandeling van de strijkers, het uitvoerige gebruik van onregelmatige metra en ongewone ritmische accenten en de verregaande chromatiek sluiten allemaal heel dicht aan bij diens stijl, in het bijzonder die van zijn strijkkwartetten (vooral het vierde). Daarnaast ontvouwt Ligeti ook al enkele technieken die in zijn latere oeuvre nog belangrijker zullen worden. Opmerkelijk is dat Ligeti in deze periode ook Bergs Lyrische Suite had leren kennen, zij het enkel via de partituur. Zeker Bergs technieken om een lyrische melodie in een chromatisch veld te plaatsen of de schuivende klankgebeurtenissen uit het Allegro misterioso hebben een onmiskenbare impact gehad op de jonge toondichter.

Robert Kirzinger over Ligesti's eerste Stijkkwartet : "Ligeti's String Quartet No. 1 was written in Budapest in 1953-1954, but not premiered until May 8, 1958, by the Ramor Quartet in Vienna. By that time Ligeti had already left the Soviet-controlled Hungary for the West and had been introduced to music that had only barely penetrated the Eastern bloc; including the music of Stockhausen and Boulez, the advent of serialism, and the electronic music studios. Ligeti's own progress as a composer put him far beyond the influence of Kodály, Bartók, and the Hungarian nationalism that permeated most of his work in Budapest. Bartók's influence on Ligeti's music is twofold, and includes his sophisticated sense of rhythm and motivic development, and also his lifelong use of folk song and folk-influenced musical materials. Ligeti's Musica ricercata for piano; their offspring, the Six Bagatelles for wind quintet; and the String Quartet No. 1 show these influences most clearly.

Although the String Quartet No. 1 is ostensibly a one-movement work lasting over 20 minutes, this single movement makes up many sections of disparate character. The piece opens with a stepwise melody (G-A-G sharp-A sharp) accompanied by chromatic scales. A second theme is angular, staccato, and aggressive. Closer attention to these two apparently disparate sections, however, reveals similarities in their melodic contours, which are based on the relatively simple chromaticism of the opening motif. New ideas and textures succeed one another throughout the piece, typically in fast-slow-fast alternation (another Bartók technique), but the melodic characteristics of each section may be traced to the piece's opening. Variation of rhythm provides the piece with much of its sense of progression, with somewhat amorphous passages giving way to the quick irregular meters of a dance form; there are also other stylistic parodies of folk music. Use of biting dissonance (one of the reasons the composer's more advanced work was not officially supported) occurs throughout; the second section features passages of parallel minor seconds. Ligeti's ear for unusual timbral possibilities is already at work in this early piece. High harmonic glissandi near the end of the work may presage the distinctive sound of Apparitions and the later pieces for which Ligeti came to be known. " (*)

Programma :

  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet in a Op. 132
  • Joseph Haydn, Strijkkwartet in Bes Op. 76 nr. 4 'Sonnenaufgang'
  • György Ligeti, Strijkkwartet nr. 1 'Metamorphoses Nocturnes'

Praktische info :

Dudok Kwartet: Beethoven, Haydn, Ligeti
Vrijdag 17 april 2015 om 20.15 u
Sint-Pieterskerk Leut


Meer info : www.ccmaasmechelen.be en www.ccmaasmechelen.be

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
(*) György Ligeti, String Quartet No. 1 ("Métamorphoses nocturnes"), Robert Kirzinger op www.answers.com
Beluister György Ligeti's String Quartet No. 1 integraal op www.allmusic.com

22:40 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

14/03/2015

Première nieuwste orkestwerk van Daan Janssens met Symfonieorkest Vlaanderen

Daan Janssens Met het Vioolconcerto van Ludwig van Beethoven programmeert het Symfonieorkest Vlaanderen één van de monumentaalste werken uit de muziekgeschiedenis. Dit concerto heeft het allemaal: drama, passie en tonnen virtuositeit. Beethoven op zijn best! Laat je overdonderen door de briljante techniek en fascinerende interpretatie van het Koreaanse vioolfenomeen Suyoen Kim. Felix Mendelssohn componeerde kort na zijn 17de verjaardag de ouverture bij Ein Sommernachtstraum naar het werk van William Shakespeare. Onder leiding van chef-dirigent Jan Latham-Koenig brengt het Symfonieorkest Vlaanderen een selectie uit deze betoverende muziek waar de Wedding March zeker niet mag ontbreken. Jong en geprezen is de beloftevolle Brugse componist Daan Janssens (foto), die als prelude van dit tot de verbeelding sprekende programma een symfonisch schilderij creëert. Daan Janssens maakt furore in binnen- en buitenland. Als componist en als dirigent van het Nadar Ensemble lijkt niets hem in de weg te staan. Met dit nieuwe orkestwerk meet hij zich meteen met twee historische grootheden.

Daan Janssens ( 1983) was nog geen dertig toen zijn opera De Blinden in enkele grote Belgische huizen zoals De Munt en Concertgebouw Brugge werd uitgevoerd. En nog geen jaar geleden speelde het Gulbenkian Orchestra zijn tweede orkestwerk (...revenir dans l'oubli...). Janssens' muziek is eerder een voortzetting van dan een reactie op de klassieke muziektraditie. Flitsende multimedia zijn niet zo aan hem besteed en 'conceptualistisch' is zijn werk doorgaans ook al niet te noemen. Wel boetseert hij met klanken, melodieën, thema's, harmonieën, ... om naar aloude traditie een muzikale spanningsboog te ontwikkelen. Uiteraard doet hij dat niet op de manier van Beethoven, Brahms of Schönberg - om boeiend en prikkelend te zijn moet nieuwe muziek immers ook nieuwe wegen verkennen, muzikale verhalen laten horen die nog niet verteld zijn.

Voor (... dans son presque silence ...) baseerde Daan Janssens zich op de bekende frase uit Shakespeare's Hamlet 'The Rest is Silence'. Janssens trachtte deze beladen scène, net voor Hamlet sterft, als vertrekpunt te zien voor zijn creatie via een bezetting die gelijkaardig is aan Mendelssohns Sommernachtstraum. Het werk zelf wordt gekenmerkt door de afwisseling van grote climaxen met meer lyrische passages.

Programma :

  • Daan Janssens, (... dans son presque silence ...) (Creatie)
  • Ludwig van Beethoven, Vioolconcerto in D, opus 61
  • Felix Mendelssohn-Bartholdy, Ein Sommernachtstraum, opus 61

Praktische info :

Symfonieorkest Vlaanderen & Suyoen Kim : Sommernachtstraum
Zaterdag 14 maart 2015 om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke - Gent

Meer info : www.debijloke.be en www.symfonieorkest.be
--------------------------------
Donderdag 19 maart 2015 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.symfonieorkest.be
--------------------------------
Zondag 22 maart 2015 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.symfonieorkest.be
--------------------------------
Donderdag 26 maart 2015 om 20.00 u
CC Zwaneberg - Heist-op-den-Berg

Meer info : www.zwaneberg.be en www.symfonieorkest.be
--------------------------------
Maandag 6 april 2015 om 20.00 u
O.L.V Ter Duinenkerk Koksijde

Meer info : www.symfonieorkest.be

Extra :
Daan Janssens : www.daanjanssens.be, www.matrix-new-music.be en youtube

Bekijk alvast deze video : Daan Janssens over zijn nieuwste werk

14:49 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

22/02/2015

Quatuor Diotima omspant 200 jaar muziek in het Conservatorium Brussel

Miroslav Srnka Het jonge Franse strijkkwartet Quatuor Diotima is een van de beste kamermuziekensembles van zijn generatie. Om zijn inzet voor de hedendaagse muziek duidelijk te maken ontleent het zijn naam aan Fragmente-Stille, an Diotima, een werk van Luigi Nono. Het repertoire blijft niet tot de eigen tijd beperkt, dat blijkt uit het programma van dit concert dat bijna 200 jaar muziek omspant. Beethoven componeerde zijn Strijkkwartet nr. 15 tussen 1823 et 1825, terwijl Engrams van de in 1975 geboren Tsjechische componist Miroslav Srnka (foto) van 2011 dateert.


Programma :

  • Leos Janacek, Strijkkwartet nr. 1, 'Kreutzer-Sonate'
  • Miroslav Srnka, Engrams
  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet nr. 15, op. 132

Praktische info :

Quatuor Diotima : Janacek, Miroslav Srnka, Beethoven
Dinsdag 24 februari 2015 om 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel


Meer info : www.bozar.be en www.quatuordiotima.fr

Extra :
Miroslav Srnka : www.srnka.cz en de.wikipedia.org

23:12 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/10/2014

Quartet-lab : vier ongelooflijk straffe muzikanten met werk van Beethoven tot Crumb in Leuven

quartet-lab Patricia Kopatchinskaja en Pieter Wispelwey kwamen eerst als solist naar Leuven, vervolgens als duo en nu met een bedwelmend nieuw strijkkwartet. Quartet-lab maakt een luisterrijke muzikale reis van Beethoven tot Crumb en houdt halt bij twee opmerkelijk duo's. De musici kruisen de degens in pittige dialogen in Three Madrigals van Bohuslav Martinu en in de onvolprezen Sonate voor viool en cello van Maurice Ravel. George Crumbs Black Angels klinkt zo ongewoon als de strijkkwartetten van Beethoven toentertijd. Crumb hekelde de Vietnamoorlog in 1970, getuige de ondertitel: "Thirteen Images from the Dark Land: a parable on our troubled contemporary world". Hij gooit werkelijk alles in de strijd: gongs, kristallen wijnglazen, elektronische versterking en muzikale citaten uit het Dies Irae, Tartini's Duivelstriller en de Danse Macabre.

Het 'elektrisch strijkkwartet' Black Angels is een 'gecomprimeerd' voorbeeld van George Crumbs disparate muzikale inspiratie. Die begint al met bijgeloof: het stuk is gedateerd op "vrijdag 13 maart 1970 (in tempore belli)". Bijgeloof wordt gecombineerd met fetisjgetallen: er zijn dertien onderdelen waarin de getallen 13 en 7 op verschillende manieren gecombineerd worden, zoals 13 maal 7, 7 in 13, 13 over 7, enzovoort. Bijgeloof ook in de 'zwarte engelen': gevallen engelen verbannen uit de hemel, duivels dus. De viool is de stem van de duivel, de cello mag God zijn.

Crumb refereert ook altijd aan het muzikale verleden: de dertien onderdelen worden gegroepeerd in drie hoofddelen, 'Departure', 'Absence', 'Return', een verwijzing naar Beethovens pianosonate nr. 26, Les Adieux . Voor Crumb wijst het eerste deel op de dood, die hij als thema in het begin van het stuk laat horen; het tweede is de afwezigheid van God met het thema van de gevallen engelen, het derde is de terugkeer van God die het kwade overwint. Verdere muzikale verwijzingen zijn de Trillo del diavolo of Duivelstrillersonate van de Italiaanse vioolvirtuoos Giuseppe Tartini, de diabolus in musica of duivelskwart en het gregoriaanse Dies irae. In het nummer 6, getiteld Pavana Lachrymae, citeert Crumb uit Schuberts strijkkwartet, gebaseerd op Der Tod und das Mädchen, waarmee de dood met de dans verbonden wordt. Dat is ook het geval in de Danse macabre en de Sarabanda de la Muerte Oscura met renaissanceverwijzingen. In het zesde nummer zijn trouwens ook sarabande-elementen aanwezig. Crumb noemt de Sarabanda de la Muerte Oscura zelf een pastiche-sarabande en laat echo's ervan weerklinken in het laatste nummer van het werk, de Threnody III. De referenties aan het verleden dringen door tot in de notatiewijze. Sommige onderdelen van partituren lijken bijvoorbeeld op middeleeuwse cirkelcanons.

De datering 'in tempore belli' (in oorlogstijd) zou kunnen refereren aan het ogenblik waarop de Vietnamoorlog volop woedde, maar Crumb heeft dat nooit bevestigd. Het is het huiveringwekkende in de expressie waardoor velen Black Angels geïdentificeerd hebben met oorlog, als een anti-oorlogsstuk. Voor anderen is het een transcenderende religieuze belevenis. Zeker is het 'elektriserend' door de gewelddadig uitvergrote klankmogelijkheden van het strijkkwartet.

Programma :

  • Ludwig Van Beethoven, Strijkkwartet op. 18 nr. 4
  • Bohuslav Martinu, Three Madrigals
  • Maurice Ravel, Sonate voor viool en cello
  • George Crumb, Black Angels

Praktische info :

quartet-lab : Beethoven, Martinu, Ravel, Crumb
Donderdag 16 oktober 2014 om 20.30 u
(inleiding door Yves Knockaert om 19.45 u)
Campus Gasthuisberg (Centraal Auditorium) - Leuven


Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be

Bron : tekst Yves Knockaert voor Novecento, oktober 2014

Extra :
George Crumb: www.georgecrumb.net, www.essentialsofmusic.com, en.wikipedia.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Twintigste editie Novecento met 7 concerten met muziek van de 20ste eeuw, 19/09/2014

20:13 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

01/10/2014

Odysseia Ensemble ent programma op Britse literatuur

Odysseia Ensemble Werk van o.a. Benjamin Britten, Vaughan Williams en Claude Debussy. Bij het Odysseia Ensemble sluipt de Britse literatuur op muzikale wijze binnen in hun programma: zo vormt een sonnet van Shakespeare de inspiratie voor Luc Brewaeys' 'onzingbare' Speechless Song, een loflied op het harmonisch samenleven. Odysseia speelt het werk zoals we het kennen van de Koningin Elisabethwedstrijd, voor sopraan en crotalen, maar brengt ook de ensembleversie in wereldpremière. William Blake is dan weer de inspiratiebron voor Ralph Vaughan Williams, die in de Britse folktraditie aanknopingspunten vond om zijn indrukwekkende Blake Songs te schrijven. Ook diens 'Vocalises' en Benjamin Brittens 'Metamorphoses' naar Ovidius situeren zich in diezelfde regionen van muzikale genialiteit. Zelfs de Franse componisten op het programma halen hun mosterd in de Engelse literatuur: Debussy baseerde een van zijn preludes op een personage van Charles Dickens en verwerkte het Britse volkslied erin.

Programma :

  • Ralph Vaughan Williams, Ten Blake Songs (5 liederen) voor sopraan en hobo
  • Ludwig van Beethoven, Duet no.1 voor klarinet en fagot
  • Benjamin Britten, Metamorphose no.1: Pan voor hobo solo
  • Ralph Vaughan Williams, 3 Vocalisen voor sopraan en klarinet
  • Luc Brewaeys, Speechless song, beeing many, seeming one voor sopraan solo
  • Francis Poulenc, Sonate voor klarinet en fagot
  • Benjamin Britten, Metamorphose no.2: Phaeton voor hobo solo
  • Ludwig van Beethoven, Duet no.2 voor klarinet en fagot
  • Ralph Vaughan Williams, Ten Blake Songs (5 liederen) voor sopraan en hobo

Praktische info :

Odysseia Ensemble : Speechless song
Zondag 5 oktober 2014 om 11.00 u
De Grote Post - Oostende


Meer info : www.degrotepost.be en odysseiaensemble.wix.com

Extra :
Luc Brewaeys : www.lucbrewaeys.com, www.matrix-new-music.be en youtube

01:27 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Pianokwintet van deFilharmonie brengt nieuw werk van Kalevi Aho in AMUZ

Kalevi Aho Eenzijdig kan je Kalevi Aho (foto) niet noemen. Al enige tijd onderhoudt deze Finse kameleoncomponist een goede band met de muzikanten van deFilharmonie. Nu heeft hij een knisperend blaaskwintet klaar. Eigengereide klanken, aangevuld met jongvolwassen werk van Beethoven.

'Muziek moet luisteraars wakker schudden en hen de wereld in een nieuw daglicht laten zien', aldus Kalevi Aho, voor wie 'grote muziek' de uitdrukking is van 'geestelijke en emotionele activiteit'. Bij deFilharmonie is deze Finse componist geen onbekende. Op vraag van hoboïst Piet Van Bockstal componeerde hij een Hoboconcerto en ook Aho's Trompetconcerto werd door het orkest ten doop gehouden. Begin oktober troepen de blazers van deFilharmonie in Amuz samen om gestalte te geven aan Aho's spiksplinternieuwe Kwintet, voor hobo, klarinet, hoorn, fagot en piano. Wie zijn zondagochtend in stijl wil beginnen, weet waarnaartoe.

Kalevi Aho (1949) wordt vandaag de dag samen met Einojuhani Rautavaara, Aulis Sallinen, Kaija Saariaho, Magnus Lindberg en Esa-Pekka Salonen erkend als een van belangrijkste (en niet in het minst productieve) Finse componisten van nieuwe muziek. Hij studeerde compositie aan de Sibelius Akademie bij Einojuhani Rautavaara en bij Boris Blacher in Berlijn. Na aanvankelijk muziektheorie te hebben gedoceerd aan de universiteit van Helsinki en aan de Sibelius Academie is hij sinds 1993 als onafhankelijk componist actief. Zijn repertoire bevat voornamelijk grootschalige (orkest)werken waarin niet zelden de invloed en visie van Gustav Mahler weerklinkt. Zijn muziek bedient zich niet van geijkte parameters, maar zet zich voortdurend af tegen de verwachtingen van de doorsnee luisteraar. Dat alles maakt van hem een exemplarisch postmodernist die het archetypische credo van Claude Debussy hanteert: 'Ik neem alle klanken, maar laat diegene weg die mij niet bevallen'.
Met evenveel gemak sombineert hij traditionele vormen en genres met een 20ste-eeuws arsenaal aan speeltechnieken. Door de sterke dialektische spankracht in zijn muziek en zijn grote ervaring met orkesten is Aho dan ook altijd al een gedroomd leverancier van soloconcerto's geweest. Ook zijn talrijke symfonieën zijn rijkelijk bedeeld met uitgebreide instrumentensolo's. Deze Finse kameleon-componist rapsodieert dat het een aard heeft: in zijn indrukwekkend oeuvre is dan ook zowat elk muzikaal genre vertegenwoordigd.

Programma :

  • Kalevi Aho, Kwintet
  • Ludwig van Beethoven, Kwintet in Es, opus 16

Praktische info :

Pianokwintet deFilharmonie : Aho, Beethoven
Zondag 5 oktober 2014 om 11.00 u
AMUZ - Antwerpen


Meer info : www.defilharmonie.be

Extra :
Kalevi Aho op www.fimic.fi, www.fennicagehrman.fi, en.wikipedia.org, www.bis.se (met audio) en youtube

01:06 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

17/03/2014

Meg Stuarts dansproductie Built to Last nu te zien in Brugge

Built to Last In 'Built to Last' werkt Meg Stuart voor het eerst met bestaande, klassieke muziek. De geluidsopname, een historische metacompositie van muziekdramaturg Alain Franco, fungeert als een tijdsmachine. Elk van de muziekstukken, van Karlheinz Stockhausen, Iannis Xenakis, Ludwig van Beethoven, György Ligeti, Sergei Rachmaninov, Antonín Dvorák, Arnold Schönberg, Meredith Monk, Anton Bruckner, Gérard Grisey, Antoine Brumel & Perotinus, getuigt van een monumentaal karakter. Vijf performers reizen doorheen de geschiedenis van de dans - en mogelijk ook haar toekomst. Keer op keer kondigt een indrukwekkende, nieuwe wereld zich aan, waarin zij met de hulp van subtiele variaties in beweging een nieuw bewustzijn ontdekken: van de ruimte, de situatie, zichzelf en elkaar. Die voortdurende poging om overeind te blijven toont de mens in al zijn kwetsbaarheid. De titel 'Built to Last' lokt argwaan uit. Hoe kan je vandaag geloven in eeuwige waarden en universaliteit? Dingen worden gemaakt om weer stuk te gaan, net zoals wij verlangen naar het almaar herontdekken van onszelf.

Praktische info :

Meg Stuart / Damaged Goods & Münchner Kammerspiele : Built to Last
Donderdag 20 maart 2014 om 20.00 u
(Inleiding door Gloria Carlier om 19.15 u )
Concertgebouw - Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

01:10 Gepost in Concert, Dans, Muziek | Permalink |  Facebook

01/03/2014

Quatuor MP4 brengt strijkkwartetten van Schubert, Beethoven en Gubaidulina in Brugge

Sofia Gubaidulina In Der Tod und das Mädchen, wellicht het bekendste strijkkwartet van Franz Schubert, schildert de componist zijn angst voor, maar evenzeer zijn verlangen naar de dood. De dood fascineert, verleidt en biedt hier, zoals zo vaak bij Schubert, troost. De tragische toon overheerst in het kwartet zo mogelijk nog meer dan in het originele lied en de obsessie met het verloren paradijs vindt een oplossing in de armen van de dood. Het bedreigende en het verleidelijke aspect van de dood staan in Schuberts kwartet onverzoend naast elkaar. Het jonge Quatuor MP4 koppelt dit gitzwarte werk aan Beethovens Strijkkwartet, opus 18 nr. 4 en Gubaidulina's Reflections on the theme B-A-C-H dat reageert met muziek van hartverscheurende intensiteit.

Het Quatuor MP4 bestaat uit de vier strijkers Claire Bourdet, Margaret Hermant, Pierre Heneaux en Merryl Havard die hun opleiding genoten aan de Koninklijke Conservatoria van Brussel en Luik. Ondanks zijn jonge leeftijd (2008) heeft het kwartet al de nodige ervaring opgedaan. De leden van het strijkkwartet volgden een tweejarige opleiding aan het Gentse Orpheus Instituut waar ze in het seminarie 'Kamermuziek' te maken kregen met uiteenlopende repertoires. Het kwartet zet zich in om naast het klassieke repertoire ook een publiek te winnen voor nieuwe en onbekende muziek. Het wil verschillende disciplines laten versmelten en zodoende samenwerkingen creëren tussen muziek en dans, toneel of audiovisuele kunsten. Om die reden werkten ze al samen met onder andere P.A.R.T.S. en Leila Film uit Brussel. Het strijkkwartet speelde inmiddels op verschillende concertpodia, onder meer in De Munt en Flagey in Brussel en de Handelsbeurs in Gent.

20ste-eeuwse componisten die beslissen om een strijkkwartet te componeren maken daarmee haast een statement. Beeldenstormers zouden natuurlijk nooit kiezen voor een medium dat je spontaan verbindt met een oeroude traditie. Als de meeste componisten van de naoorlogse Europese avant-garde (onder wie Ligeti, Goeyvaerts, Stockhausen, Nono en Boulez) strijkkwartetten gecomponeerd hebben, dan bewijst dat eens te meer dat hun oeuvre dan wel avant-gardistisch mag heten, maar toch ook mooi ingebed is in de klassieke traditie. Het is net bij deze groep componisten dat ook de Russische Sofia Gubaidulina (1931) in de jaren 1960 aansluiting zocht.

Gubaidulina omschrijft zichzelf graag als een dochter van twee werelden: het oosten en het westen: de islamitische cultuur kreeg ze via haar vader mee, de christelijke via haar moeder. Zoals de titel doet vermoeden, draagt Gubaidulina's eendelige strijkkwartet Reflections on the Theme B-A-C-H (2002) een opvallende westerse stempel. Een strijkkwartet waardig, springt de componiste er op economische manier om met haar compositorische middelen. De taal van haar grote voorbeelden, Bach en Webern, klinkt door in de manier waarop ze kleine motiefjes tot op het bot ontrafelt (ze worden zowel contrapuntisch als in allerlei verknipte en getransformeerde versies voorgesteld). Wie Gubaidulina's muziek onder de loep neemt, zal merken hoe rigoureus de componiste alles heeft gestructureerd en vastgelegd. Toch komen haar werken in de meeste gevallen erg intuïtief over. Gubaidulina is dan ook gekend als de componiste die 'spirituele vernieuwing' belooft aan wie haar werk beluistert. De meeste van haar composities bevatten een al dan niet expliciete religieuze of morele boodschap.

Programma :

  • Franz Schubert (1797-1828), Strijkkwartet nr. 14 in d ‘Der Tod und das Mädchen’, D810
  • Ludwig van Beethoven (1770-1827) Strijkkwartet in c, opus 18 nr. 4
  • Sofia Gubaidulina (1931) Reflections on the theme B-A-C-H (2002)

Praktische info :

Quatuor MP4 : Schubert, Beethoven, Gubaidulina
Zondag 9 maart 2014 om 15.00 u
(Inleiding door Pieter Herregodts om 14.15 u )
Concertgebouw Bruggge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

Extra :
Sofia Goebaidoelina op www.schirmer.com, brahms.ircam.fr en youtube
Sofia Goebaidoelina : Trancendentale muziek op www.musicalifeiten.nl
De nacht is verloren gegaan. Essay over Goubaidulina, Rob Zuidam in NRC Handelsblad op 13/04/2001

18:59 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

10/01/2014

Avontuurlijke kamermuziek voor strijkers uit de drie Weense Scholen in Brugge

Solistenensemble Kaleidoskop Na hun overweldigende passage vorig seizoen komt het hippe Berlijnse Solistenensemble Kaleidoskop terug naar Brugge met onder andere Arnold Schönbergs Verklärte Nacht onder de arm. Op de première van dit strijksextet uit 1902 reageerde het publiek radeloos en ook de pers was vol onbegrip. Schönberg baseerde zijn sextet op Richard Dehmels gelijknamige gedicht. Vooral de erotische ondertoon van het gedicht vond men aanstootgevend. Schönberg, een van de pioniers van de zogenaamde Tweede Weense School, had dit met sensuele harmonieën en smachtende chromatiek zeer beeldrijk in muziek omgezet. Kaleidoskop omwikkelt dit ontroerende en toegankelijke werk van Schönberg met werk uit de Eerste en Derde Weense Scholen. Op de lessenaar ook werk van Haubenstock-Ramati, de 'peetvader van de Derde Weense School', want voormalig leraar van zowel Furrer, Ablinger als Herndler. Prachtige en avontuurlijke kamermuziek voor strijkers uit de drie Weense Scholen door een hoogst opwindend ensemble.

Beat Furrer - Wie diese Stimme voor twee celli (1985/86)
Vier secties, waarin twee celli grotendeels hetzelfde materiaal spelen. Kleine motieven komen terug maar worden gevarieerd en op verschillende manieren met elkaar gecombineerd. Langzame glissando's en een zeer zachte dynamiek geven het begin een fragiel, ijl karakter, balancerend op de grens tussen klank en stilte. Of is het ruis? Doorheen het stuk introduceert de componist bepaalde vrijheden voor de uitvoerders. Om de vierde en laatste sectie te realiseren moeten twee pagina's gecombineerd worden, één met ritmisch melodische motieven, maar zonder exacte toonhoogtes, en één met enkele combinaties van noten. In de laatste pagina van de partituur geeft Beat Furrer een mogelijke realisatie, wat betekent dat andere uitwerkingen even goed mogelijk zijn. Op het vlak van speeltechniek en muzikaal materiaal is de componist wel erg precies en veeleisend. Elke handeling wordt nauwkeurig voorgeschreven, maar de precieze synchronisatie tussen de twee cello's is voor interpretatie vatbaar.

Christoph Herndler - Abschreiben (2005)
Zestien vakjes. In elk vakje staan stijgende en dalende lijnen getekend. Deze lijnen geven geen melodie weer, maar duiden aan welke handeling de strijkers met hun strijkstok moeten uitvoeren: een op of neerwaartse beweging. Toonhoogtes of ritmes zijn niet eenduidig genoteerd, en dus is elke uitvoering anders. Er zijn geen regels, behalve de summiere instructies die bij de grafische partituur horen. Herndler is heel duidelijk over het opzet van deze compositie: "Als het de taak van de notatie was het resultaat precies vast te leggen, zouden er met allerhande opnametechnieken betere alternatieven zijn. En als het anderzijds zou gaan om de vele mogelijke realisaties, was het beter en eenvoudiger geweest die met een vorm van improvisatie te bereiken. Abschreiben is een methode; het onveranderlijke noteren, om het in het afschrift te bevrijden."

Georg Nussbaumer - Gruppenbild mit Bach und Blitz (2011)
In dit werk zijn alle muzikale (en niet muzikale) elementen dan weer uiterst nauwkeurig beschreven. De strijkers mogen gedurende de zes minuten van het stuk slechts één boogstreek gebruiken. Ze moeten de lengte van hun strijkstok als het ware onderverdelen in vier stukken, één per minuut (de eerste en laatste minuut is er stilte). Van begin tot einde weerklinken alleen de toonhoogtes si mol, la, do en si, ook wel gekend als het B A C H motief (waarbij H voor si staat en B voor si mol). Daar houdt de link met Bach ook meteen op, want er is geen enkele muzikale ontwikkeling. Om de minuut is er een duidelijke cesuur die gepaard gaat met de bewuste 'Blitz', en op die momenten veranderen de instrumenten ook van noot. In dit geval is het echter de vraag of de strikte regels überhaupt gerealiseerd kunnen worden. Eén enkele boogstreek spreiden over vier minuten vereist van de uitvoerders een immense beheersing.

Peter Ablinger - Weiss/Weisslich 17b, Violine und Rauschen (1995)
Peter Ablingers Violine und Rauschen, nummer 17b in zijn Weiss/Weisslich cyclus vereist een even grote concentratie. Hier is er slechts één toonhoogte aanwezig van begin tot eind, een onveranderlijke hoge mi. Ablinger laat wel meerdere boogstreken toe, maar deze moeten dan weer onhoorbaar in elkaar overgaan. De ene noot van de viool wordt gecombineerd met een al even onveranderlijke witte ruis. Die ruis kan gegenereerd worden met een radio, een televisie of een bandopnemer. Verder geeft Ablinger nog aan dat de viool duidelijk hoorbaar moet zijn, maar dat de ruis tegelijk niet te veel naar de achtergrond verwezen mag worden

Roman Haubenstock-Ramati - Strijktrio nr. 1 'Ricercari' (1948/78)
Roman Haubenstock-Ramati is het cement tussen al deze verschillende werken. Hoewel hij niet bij Schönberg studeerde, geldt hij toch als een van de erfgenamen van de Tweede Weense School. Vanaf de jaren 1950 neemt het belang van grafische elementen toe in zijn muziek, samen met de ruimte voor variabele vormen en muziek zonder ontwikkeling. Zijn invloed is dan ook het duidelijkst merkbaar in de stukken van Furrer en Herndler, twee van zijn leerlingen. Zijn Strijktrio nr. 1 slaat een chronologische en stilistische brug tussen de wereld van Verklärte Nacht en de verschillende recentere composities in dit programma.

Programma :

  • Ludwig van Beethoven, Strijktrio in D, opus 9 nr. 3 III. Scherzo. Allegro molto e vivace
  • Arnold Schönberg, Verklärte Nacht, opus 4
  • Georg Nussbaumer, Gruppenbild mit Bach und Blitz (2011)
  • Beat Furrer, Wie diese Stimme (1985/86)
  • Roman Haubenstock-Ramati, Strijktrio nr. 1 'Ricercari' (1948/78)
  • Christoph Herndler, Abschreiben (2005)
  • Peter Ablinger, Weiss/Weisslich 17b (1995)

Praktische info :

Solistenensemble Kaleidoskop : Beethoven, Schönberg, Nussbaumer, Furrer, Haubenstock-Ramati, Herndler, Ablinger
Donderdag 16 januari 2014 om 20.00 u
(inleiding door Klaas Coulembier om 19.15 u )
Concertgebouw - Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.kaleidoskopmusik.de

Bron : tekst Klaas Coulembier voor het Concertgebouw, januari 2014

Extra :
Georg Nussbaumer : georgnussbaumer.com
Beat Furrer op en.wikipedia.org, brahms.ircam.fr, www.baerenreiter.com en youtube
Roman Haubenstock-Ramati op de.wikipedia.org en youtube
Christoph Herndler : www.herndler.net en youtube
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube

16:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

22/04/2013

Spiegel Strijkkwartet en Osama Abdulrasol gaan op zoek naar grensoverschrijdende muziek

Spiegel Strijkkwartet Het Spiegel Strijkkwartet wordt internationaal gewaardeerd. Het ensemble, dat een zeer uitgebreid en breed repertoire heeft, is volledig toegewijd aan het strijkkwartetgenre en ijvert al jaren voor de (her)waardering van het Vlaams muzikaal erfgoed. Het Spiegel Strijkkwartet schrijft aan een nieuw hoofdstuk in zijn toch al indrukwekkende palmares en gaat voor dit concert een boeiende samenwerking aan met qanûnspeler en componist Osama Abdulrasol. Hij werd geboren in Irak, studeerde westerse muziek (klassieke gitaar) in Groot-Brittannië en oosterse muziek (qanûn of Arabische harp) in Irak. Hij componeerde muziek en liederen voor verschillende projecten, films en theaterproducties. Op de qanûn speelde Osama Abdulrasol al zowat overal ter wereld, o.a. als solist met het Symfonisch Orkest van Antwerpen en het Vlaams Radio Orkest. Osama Abdulrasol en het Spiegel Strijkkwartet waren eerder samen te horen in de soundtrack van de Belgische film Turquaze, die door Bert Ostyn (Absynthe Minded) gecomponeerd werd. In het programma Mystiek gaan het Spiegel Strijkkwartet en Osama Abdulrasol samen op zoek naar grensoverschrijdende muziek, koppelen ze grote meditatieve klassiekers uit de kwartetliteratuur aan oosterse Sufimuziek en brengen ze een gedurfd samengaan van de oosterse en westerse kijk op het mystieke gegeven.

Wim Hendrikx over 'OM' : "OM: Strijkkwartet n° 1 werd gecomponeerd in 1992 in opdracht van BAP - Sabam. Het werk bestaat uit 5 delen die attacca in elkaar overgaan. Het basisgegeven voor deze compositie is de primitieve, Boeddhistische oerklank OM, de toon die Oosterse monniken reciteren en steeds herhalen in hun gebed en zang. Deze toon (onze Cis-toon) heeft de componist gecombineerd met 4 andere tonen die (F, G, As, C) - in hun traditie - een helende werking zouden hebben. Deze vrij consonante notengroep was de kiemcel tot een compositie die baadt in een meditatieve sfeer, ook teweeggebracht door de zachte nuances en het homogene timbre met de typische vermenging van de klankkleuren der instrumenten. Het werk is voor een stuk aleatorisch. De exacte metrische notatie werd vervangen door een aanduiding in reële tijd om periodes van elkaar af te scheiden. Binnen deze tijdsblokken zijn de uitvoerders redelijk vrij." (*)

Programma :

  • Osama Abdulrasol, canun solo, Sufi 7, Elarouse
  • Wim Hendrikx, OM
  • Guillaume Lekeu, Molto Adagio
  • Bert Ostyn, Turquase variations
  • Franz Schubert, Andante con moto uit Der Tod und das Mädchen
  • Ludwig Van Beethoven, Heiliger Dankgesang uit strijkkwartet Op. 132.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Spiegel Strijkkwartet & Osama Abdulrasol : Mystiek
Vrijdag 26 april 2013 om 20.15 u
Sint-Pieterskerk Leut

Sint-Pietersstraat 11
3630 Leut

Meer info : www.ccmaasmechelen.be, www.spiegelstringquartet.com en osart.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com (*), www.matrix-new-music.be en youtube

15:36 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook