27/11/2014

Wervelende walsen met Jan Michiels en Inge Spinette in AMUZ

Jan Michiels en Inge Spinette Jan Michiels en Inge Spinette - samen het pianoduo Yin-Yang - nodigen je uit om door de muziekgeschiedenis te walsen.  We dansen van de 'Weense Ländler' - de wals op boerenklompen - van Franz Schubert en Johannes Brahms naar de 'Wiener Walzer' van Richard Strauss. Eén danspas verder volgt de katastrofe met 'La Valse' van Maurice Ravel. Het Weense imperium stuikt hiermee symbolisch in elkaar (wat het in 1918 ook letterlijk deed). Op het einde van de 20ste eeuw blikt Wolfgang Rihm met 'Mehrere kurze Walzer' nostalgisch terug maar niet zonder ironie.

Yin-Yang verenigt echtgenoten Jan Michiels en Inge Spinette in een opmerkelijk pianoduo. Het koppel speelt al samen sinds 1988 en geleidelijk aan bouwden ze een uitgebreid repertoire op dat reikt van Mozart sonates tot recente muziek. Karel Goeyvaerts apprecieerde in het bijzonder hun bijna romantische benadering van zijn seriële Sonate voor twee piano's. De ontmoeting met György Kurtág en zijn vrouw Márta tijdens een workshop aan het Gentse Orpheus instituut was een verrijkende ervaring. Yin-Yang realiseerde al opnames met werk van Mozart, Schubert, Brahms, Debussy, Bartók, Kurtág en Goeyvaerts.

Praktische info :

Jan Michiels & Inge Spinette : Wervelende walsen
Vrijdag 28 november 2014 om 21.00 u
AMUZ - Antwerpen


Meer info : amuz.be, www.michielsjan.be en www.ingespinette.be

Extra :
Wolfgang Rihm op www.universaledition.com, www.composers21.com en youtube
Dossier Wolfgang Rihm op beckmesser.de
Wolfgang Rihm (1951 - ): Wars van minimalisme en neosensibiliteit op www.musicalifeiten.nl

13:29 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

31/03/2014

Performance-concert Interchange in Veilinghuis Bernaerts

Interchange 'Interchange' is een performance-concert waar improvisatie wet is. Kunstenaar Koen Broucke nodigt bevriende musici en performers uit: Mauro Pawlowski, Liesbeth Devos, Peter Holvoet-Hanssen, Jan Michiels, Geert Hellings (Stanton), Nicolas Rombouts (Dez Mona), Lucas Blondeel, Piet Van Bockstal, Frederik Croene, Giovanni Barcella, Anastassya Savitsky, Benjamin Kahn en Antoine Broucke. Presentatie: Kirsten Lemaire.







Praktische info :

Interchange
Zaterdag 5 april 2014 om 20.00 u
Veilinghuis Bernaerts - Antwerpen

Museumstraat 25
2000 Antwerpen

Meer info : www.infocultuur.be

13:55 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

24/03/2014

Muzikale brieven van Kris Defoort & Jan Michiels in de Beursschouwburg

Kris Defoort & Jan Michiels In 'Musical Letters ' brengen Kris Defoort en Jan Michiels pianomuziek van Claude Debussy (Preludes), Philippe Boesmans (Tunes voor piano solo) en Kris Defoort (Dedicatio). Aan het slot van zijn residentie bij het KlaraFestival laat Kris Defoort in hart en ziel blikken: 10 muzikale brieven aan vrienden en geestesverwanten - samen de pianocyclus Dedicatio (2005-2006) - onthullen één en ander over hun bestemmelingen, maar vooral over de man zelf. Defoort componeerde het werk op vraag van collega (pianist - docent) Jan Michiels, die meteen ook zijn vaste kompaan voor uitvoeringen van Dedicatio werd. De creatie van de compositie verliep in een dynamiek van woord-wederwoord: twee jaar schreef Defoort aan Dedicatio, de diverse delen één na één voorleggend aan testpiloot Jan Michiels. Een gestadig en dynamisch ontstaansproces werd het, gestoeld op wisselwerking, trial and error.

Praktische info :

Kris Defoort & Jan Michiels : Defoort, Boesmans, Debussy
Maandag 24 maart 2014 om 20.00 u
Beursschouwburg - Brussel

A. Ortsstraat 20 - 28
1000 Brussel

Mer info : www.klarafestival.be en www.beursschouwburg.be

Extra :
Kris Defoort op www.muziekcentrum.be, www.matrix-new-music.be en www.lod.be
Philippe Boesmans op brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Verjaardagseditie KlaraFestival brengt hommage aan de Belgische muziekwereld, 13/03/2014
Interview : Kris Defoort over 'Dedicatio', 18/12/2006

00:08 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

23/10/2013

Jan Michiels duikt met Maarten Beirens in de recente Vlaamse pianoliteratuur

Jan Michiels De tweede dag van het Transit festival wordt voor de middag ingezet met een lecture recital waarin musicoloog Maarten Beirens en pianist Jan Michiels (foto) de festivalbezoekers door verschillende generaties moderne Vlaamse componisten loodsen. Ze geven een geanimeerd overzicht van wat er leeft bij onze componisten en kijken waar ze hun artistieke mosterd halen. Pas à pas van Karel Goeyvaerts geldt daarbij als een referentiewerk uit 1985, terwijl (face à moi) III van Daan Janssens onlangs (maart 2013) werd gecreëerd. Kris Defoort en Bart Vanhecke vertegenwoordigen de tussenliggende generatie.

Programma :

  • Frederik Neyrinck, Aphorismes (selectie)
  • Karel Goeyvaerts, Pas à pas
  • Daan Janssens, (face à moi) III
  • Kris Defoort, Dedicatio 2 'Opera fever'
  • Bart Vanhecke, Les racines du monde

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lecture Recital Maarten Beirens & Jan Michiels : Contemporary music in Flanders
Zaterdag 26 oktober 2013 om 11.00 u
Kunstencentrum STUK - Leuven

Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.michielsjan.be

Extra :
Frederik Neyrinck : www.frederikneyrinck.be, www.muziekcentrum.be en www.goldenrivermusic.be
Karel Goeyvaerts op www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtub
Daan Janssens : www.daanjanssens.be en youtube
Kris Defoort : www.krisdefoort.com, www.matrix-new-music.be, www.lod.be en youtube
Bart Vanhecke : www.matrix-new-music.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013
Interview : Kris Defoort over 'Dedicatio', 18/12/2006

13:52 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

08/10/2013

Jan Michiels en Inge Spinette walsen doorheen de muziekgeschiedenis

Jan Michiels en Inge Spinette Jan Michiels en Inge Spinette - samen het pianoduo Yin-Yang - nodigen je uit om door de muziekgeschiedenis te walsen.  We dansen van de 'Weense Ländler' - de wals op boerenklompen - van Franz Schubert en Johannes Brahms naar de 'Wiener Walzer' van Richard Strauss. Eén danspas verder volgt de katastrofe met 'La Valse' van Maurice Ravel. Het Weense imperium stuikt hiermee symbolisch in elkaar (wat het in 1918 ook letterlijk deed). Op het einde van de 20ste eeuw blikt Wolfgang Rihm met 'Mehrere kurze Walzer' nostalgisch terug maar niet zonder ironie. De welluidende en vitale muziek in 'New Stairs' van onze Jeroen D’Hoe biedt een hedendaags kader voor deze wervelende tocht door de geschiedenis. Laat je verdwalen in deze unieke - haast Escheriaanse - muzikale architectuur …

Yin-Yang verenigt echtgenoten Jan Michiels en Inge Spinette in een opmerkelijk pianoduo. Het koppel speelt al samen sinds 1988 en geleidelijk aan bouwden ze een uitgebreid repertoire op dat reikt van Mozart sonates tot recente muziek. Karel Goeyvaerts apprecieerde in het bijzonder hun bijna romantische benadering van zijn seriële Sonate voor twee piano's. De ontmoeting met György Kurtág en zijn vrouw Márta tijdens een workshop aan het Gentse Orpheus instituut was een verrijkende ervaring. Yin-Yang realiseerde al opnames met werk van Mozart, Schubert, Brahms, Debussy, Bartók, Kurtág en Goeyvaerts.

Programma :

  • Maurice Ravel, La Valse (transcriptie Lucien Garban)
  • Franz Schubert, selectie uit Deutsche, genannt "Ländler" (transcriptie Johannes Brahms)
  • Jeroen D'Hoe, New Stairs
  • Johannes Brahms, selectie uit 16 Walzer
  • Wolfgang Rihm, selectie uit Mehrere Kurze Walzer
  • Richard Strauss, Rosenkavalier Walzer (transcriptie Otto Singer)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Yin-Yang - Jan Michiels & Inge Spinette : Schubert, Brahms, D'Hoe, Rihm, R. Strauss, Ravel
Vrijdag 11 oktober om 20.00 u
Sint-Pauluskerk Petegem

Oostkouterlaan
Petegem (Deinze)

Meer info : www.festivalgent.be, www.michielsjan.be en www.ingespinette.be
------------------------------------
Vrijdag 18 oktober 2013 om 20.30 u
Gemeentelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans Dilbeek

Kamerijklaan 15
1700 Dilbeek

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be, www.ccdeploter.be, www.michielsjan.be en www.ingespinette.be
------------------------------------
Donderdag 24 oktober 2013 om 20.00 u
GC de Zandloper - Wemmel

Kaasmarkt 75
1780 Wemmel

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be, www.michielsjan.be en www.ingespinette.be

Extra :
Jeroen D'hoe : www.jeroendhoe.org, www.muziekcentrum.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Wolfgang Rihm op www.universaledition.com, www.composers21.com en youtube
Dossier Wolfgang Rihm op beckmesser.de
Wolfgang Rihm (1951 - ): Wars van minimalisme en neosensibiliteit op www.musicalifeiten.nl

15:03 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

07/10/2013

Zwitserse componist en hoboist Heinz Holliger en Jan Michiels in deSingel

Heinz Holliger Eerste hulp bij hedendaagse muziek nodig? Geen betere spoedbehandeling dan die van de componist zelf. De Zwitserse componist Heinz Holliger (foto) himself wijdt je woensdag in in zijn even wonderlijke als indringende klankwereld. Centraal staat zijn compositie 'Partita' voor piano solo uit 1999. De 'Partita' ondergaat tijdens dit lecture recital een complete dissectie, zodat je helemaal voorbereid bent op de integrale uitvoering tijdens het concert de avond nadien. "Schumann is de componist die bijna altijd in het centrum van mijn muzikale denken heeft gestaan", aldus Holliger. Dat geldt zeker ook voor zijn 'Partita', die in meerdere opzichten naar Schumanns 'Kreisleriana' verwijst. Het donkere nocturne karakter, de wilde emotionele uitbarstingen en de virtuoze pianotechniek uit de 'Kreisleriana' worden door Holliger tot in het extreme geradicaliseerd. Ook Chopin, Liszt en Bach passeren de revue. Holliger vertelt hoe precies hij te werk is gegaan. Pianist Jan Michiels illustreert met livefragmenten uit de 'Partita' en uit de composities die Holliger hebben geïnspireerd.

"De toekomst moet de hogere echo van het verleden zijn." Deze gevleugelde woorden van Robert Schumann zijn perfect van toepassing op het oeuvre van de Zwitserse componist én hoboïst Heinz Holliger. Op zijn vierenzeventigste is hij nog altijd op ontdekkingsreis. Zo zoekt hij in zijn eigen composities vanuit de traditie steeds weer nieuwe sferen op. Intieme lyriek en klankonderzoek waarbij de uiterste grenzen van de instrumentale mogelijkheden worden afgetast, gaan hand in hand. Daarbij laat hij zich vaak leiden door de muziek van Schumann, zijn visionaire zielsverwant. In zijn 'Partita' bijvoorbeeld trekt Holliger de intensiteit van Schumanns 'Kreisleriana' radicaal door naar onze tijd. En net als Schumann laat hij zich graag door poëtische teksten inspireren om nieuwe klankwerelden te ontdekken. Een gedicht van Hölderlin ligt aan de basis van het derde deel van de 'Partita'. In ons land is Jan Michiels één van de belangrijkste pleitbezorgers van Holligers muziek. We horen hem in solostukken en in kamermuziek samen met Holliger, die zich tevens van zijn andere kant laat zien als één van 's wereld beste hoboïsten.

Heinz Holliger (1939) is zonder twijfel de meest vermaarde hedendaagse hoboïst, die zonder problemen het klassieke repertoire en de nieuwste technieken voor het instrument beheerst. Zijn werk als componist verbindt formalisme en een voorkeur voor het troebele, voor strikte vormen uit de Renaissance, of geërfd bij Webern en Boulez. Het geeft bovendien blijkt van een vreemde hartslag, van een psychologie die haast buiten adem lijkt. Zijn liefde voor een eenzame en hoge literatuur - die van Celan, Beckett en de late Hölderlin - heeft hem geleid naar een muzikaal universum dat wordt overheerst door een soort verstommende witheid, een gesloten en balancerend universum, niettemin doorkruist met een radicale en koppige taal.

Heinz Holliger werd geboren in Langenthal (Zwitserland) op 21 mei 1939. Zijn leraars in Bern waren Emile Cassagnaud (hobo) en Sándor Veress (compositie). Deze laatste was van onschatbare waarde voor de jonge Holliger - van hem heeft hij naar eigen zeggen alles geleerd wat een musicus zou moeten weten. Vanaf 1958 zette hij zijn studies voort in parijs bij Yvonne Lefébure (piano) en Pierre Pierlot (hobo). Hieropvolgend studeerde hij nog compositie bij Pierre Boulez in Basel. Na een eerste prijs op het concours voor hobo in Genève in 1959 brak een intussen haast legendarische loopbaan aan. Componisten als Henze, Penderecki, Ligeti, Carter, Lutoslawski, Stockhausen en Berio schreven speciaal voor hem grensverleggende werken. Daarnaast sprong hij ook in de bres voor vergeten achttiende-eeuwse componisten als Zelenka en Lebrun. Holliger heeft hiermee gedurende de laatste halve eeuw de hobo een solistisch aura gegeven, wat voorheen veel minder het geval was. Maar heel vroeg in zijn carrière was hij ook al een inspirerende dirigent die moeiteloos overstapt van het ijzeren repertoire naar de hedendaagse muziek. Hij werd dan ook door de grootste orkesten ter wereld uitgenodigd. Alleen de componist Holliger werd iets later ontdekt - nochtans was hij immens creatief vanaf zijn adolescentie. Hij zette zich al vroeg af van de 'absolute' muziek uit de jaren vijftig ; zijn muziek verkiest tragische lotsbestemmingen, poëtische en spirituele ervaringen. In de kern van zijn scheppingsdrang ligt een enorme aantrekkingskracht tot het romantische gedachtengoed terwijl ook componisten als Bartók, Berg en Webern hem zeer dierbaar zijn. Een compositie is voor hem bovenal een geloofsbelijdenis, een doorleefde ervaring, een zoektocht waarin de ratio en het irrationele evenwaardig naast elkaar bestaan in een telkens weer unieke symbiose.

Het is dan ook geen wonder dat de fascinerende figuur van Robert Schumann een centrale plaats inneemt in het leven en werken van de componist-interpreet Holliger. Over Schumann zei hij ooit: "Ik bewonder zijn associatief denkproces, zijn vaardigheid om vanuit telkens dezelfde cirkel altijd nieuwe, onbegane paden te betreden." Dit citaat typeert ook Holliger zelf. Een muzikale uitvoering (van hem of van een andere componist) is voor hem enkel denkbaar wanneer de veelgelaagdheid van het werk én de veelgelaagdheid van ons leven erin tot uitdrukking komt.

Programma :

  • Robert Schumann, 'Gesänge der Frühe', opus 133 voor piano solo
  • Robert Schumann, 'Drei Romanzen', opus 94 voor hobo en piano
  • Benjamin Britten, Temporal Variations voor hobo en piano
  • Elliott Carter, Figment VI
  • Elliott Carter, HBHH
  • Heinz Holliger, 'Elis' (Drei Nachtstücke) voor piano solo (1961)
  • Heinz Holliger Partita voor piano solo (1999)
  • Heinz Holliger, 'Zwei Stücke nach Mani Matter' voor piano solo (2011)
  • Heinz Holliger, 'Feuerwerklein' voor piano solo (2012)
  • Heinz Holliger, 'Dr Igu und Dr Haas' voor piano en spreekstem (1995)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lecture recital Jan Michiels : Heinz Holliger
Woensdag 9 oktober 2013 om 20.00 u
Muziekstudio deSingel - Antwerpen


Meer info : www.desingel.be
--------------------------
Jan Michiels & Heinz Holliger : Schumann, Britten, Carter, Holliger
Donderdag 10 oktober 2013 om 20.00 u
(inleiding door Piet Van Bockstal om 19.15 u)
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.michielsjan.be

Extra :
Heinz Holliger op www.schott-music.com en youtube
Elliott Carter : www.schirmer.com, www.boosey.com, www.carter100.com, en.wikipedia.org en youtube
Eliott Carter : conservatieve erudiet, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Benjamin Britten (1913 - 1976): Persoonlijkheid onder invloeden op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
In memoriam Elliott Carter (11/12/1908 - 5/11/2012), 6/11/2012

16:06 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

21/04/2012

Symfonieorkest Vlaanderen met mediterraans programma en wereldcreatie pianoconcerto Boudewijn Cox in Brugge, Brussel en Antwerpen

Boudewijn Cox De Spaanse lente is in het land. Voor het Symfonieorkest Vlaanderen dan toch. Georges Bizet is zo'n voorbeeld van een 'one hit wonder' dankzij zijn Carmen. Gecombineerd met het dramatische verhaal van liefde en bedrog, passie en moord blijft dit een ijzersterk werk. Hoewel Luciano Berio na de Tweede Wereldoorlog als grote vernieuwer werd bestempeld, haalde hij zijn inspiratie vaak uit het verleden. Zo bewerkte hij Boccherini's Ritirata Notturna di Madrid tot een gloednieuw geheel. Nachten in de Spaanse tuinen bevat dan weer de typische de Falla kenmerken met impressionistische toetsen en op Spaanse leest geschoeide klanken. Een van Vlaanderens meest briljante pianisten, Jan Michiels, laat zich in dit werk horen en neemt ons mee naar dromerige overpeinzingen over de Andalusische natuur. Tot verrassende muzikale resultaten leidt daarna wellicht de creatie van het pianoconcerto van de Belgische componist Boudewijn Cox (foto). De Britse dirigent Jan Latham-Koenig is de perfecte partner in dit mediterraans programma.

Boudewijn Cox (1965) behaalde einddiploma's voor gitaar, kamermuziek, harmonie en contrapunt aan het Lemmensinstituut te Leuven, waar hij zich vervolmaakte bij Luc Van Hove (compositie) en bij Christian Vereecke (fuga). Als componist sleepte hij diverse prijzen in de wacht: met Hommage à Ohana (tevens het opgelegde werk in de halve finale van de Internationale Gitaarwedstrijd Printemps de la Guitare - 1994 te Walcourt) won hij de eerste prijs in de compositiewedstrijd voor klassieke gitaar georganiseerd door BAP SABAM. Hij behaalde de Prometheusprijs in 1995 met zijn Octet voor houtblazersensemble. Onyx voor orkest werd in 1997 te Wenen onderscheiden met een 'highly special commendation' op de Vienna Modern Masters 6th International Orchestral Recording Award Competition en een jaar later werd Boudewijn Cox bekroond met de Jeugd en Muziekprijs 1998 voor Compositie. Bekendheid bij een breder publiek kreeg hij met het pianowerk Prelude dat als verplicht werk op de halve finale van de Internationale Muziekwedstrijd Koningin Elisabeth 1999 werd uitgekozen.
Cox componeert bijna uitsluitend in opdracht. Hij geeft les aan de academies van Wemmel en Beveren.

Boudewijn Cox over zijn pianoconcerto : "Dit pianoconcerto is geen concerto in de klassieke betekenis van het woord (v.h. Lat. concertare, wedijveren). Mijn muzikale ideeën worden gevarieerd en uitgewisseld tussen orkest en piano waarbij niet zozeer de confrontatie wordt aangegaan, maar eerder gezamelijk gezocht wordt naar eenheid van energie. (Dat ik de polariserende houding in de maatschappij van dit moment  meer dan beu ben, zal hier zeker niet vreemd aan zijn. Het is de hoogste tijd dat er gezamelijk gezocht wordt naar oplossingen voor heel veel problemen, in samenwerking en respect en vrij van het allesoverheersende winstbejag.) Dat dit een boeiend proces is, meen ik met dit pianoconcerto zeker aan te tonen.
In dit pianoconcerto zijn duidelijk drie delen te onderscheiden die doorgecomponeerd zijn; een hectisch, zenuwachtig begin dat overgaat in een meditatief middendeel. In dit middendeel wordt, ondanks de overwegend zachte dynamiek, geleidelijk aan een grote eenheid en kracht ontwikkeld. Deze mondt uit in een derde deel dat gefocust is en eindigt in een energieke finale.
Ik heb geprobeerd om met een minimum aan noten een zo hallucinant mogelijke partituur te schrijven."

Programma :

  • G. Bizet, Carmensuite nr. 1
  • M. de Falla, Noches en los jardines de España
  • B. Cox, Pianoconcerto - creatie
  • L. Berio / L. Boccherini, Quattro versioni originali della 'Ritirata notturna di Madrid'
Tijd en plaats van het gebeuren :

Symfonieorkest Vlaanderen & Jan Michiels : España!
Maandag 23 april 2012 om 20.00 u
Concertgebouw Brugge
't Zand 34

8000 Brugge

Meer info : www.symfonieorkest.be en www.concertgebouw.be
---------------------------------
Zaterdag 28 april 2012 om 20.00 u
Bozar -
Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.symfonieorkest.be en www.bozar.be
---------------------------------
Zondag 29 april 2012 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.symfonieorkest.be en www.desingel.be

Extra :
Boudewijn Cox : www.boudewijncox.eu, www.muziekcentrum.be, www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

20:22 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

01/11/2011

Belgische creatie van Kaija Saariaho's klarinetconcerto in Concertgebouw Brugge

Kaija Saariaho Muziek beperkt zich niet alleen tot het gehoor: het is een totaalervaring, die al onze zintuigen aanspreekt. Het gaat bovendien niet enkel om het zien, voelen, ruiken of proeven - muziek roept emoties op en appelleert zo aan ons zesde zintuig, een soort intuïtie, een innerlijk gevoel. In haar recente werk, 'D'om le vrai sens', speelt de Finse componiste Kaija Saariaho met al die indrukken: de schreeuw van een klarinet doet opschrikken, harmonieën herinneren aan bepaalde tinten en zelfs geuren, en de soms ruwe klanken zijn haast voelbaar. Geïnspireerd is dit werk door de zes beroemde middeleeuwse wandtapijten 'De dame en de eenhoorn'. Alexander Scriabin verbindt zijn muziek heel expliciet aan kleuren; elke toon, elk akkoord in 'Prometheus' heeft zijn eigen specifieke schakering, die dankzij een lichtorgel ook in de concertzaal ervaren wordt. Bij Debussy roept de muziek niet alleen kleuren op, maar zet je op een achtbaan van emoties, beweging en sfeer. Zweef je in Nuages nog mee op de trage tred van de wolken, in Fêtes barst het feest volop los en word je meegenomen door de dansende ritmes van de stoet, om in Sirènes tenslotte zachtjes mee te deinen op de golven, terwijl de zeemeerminnen hun mysterieuze gezang aanheffen.

De Fins-Franse componiste Kaija Saariaho deelt met Debussy en Scriabin een fascinatie voor kleur- en beeldrijke muzikale taferelen. Saariaho benadert het spel met klankkleuren echter via de akoestische binnenkant van de individuele klank. Toen ze zich in 1982 in Parijs vestigde, op een steenworp van het IRCAM (Institut de Recherche et Coordination Acoustique/Musique), leerde ze algauw Tristan Murail en Gérard Grisey kennen, de grondleggers van de zogenaamde spectrale muziek. Voor de componisten uit deze school vormt de binnenkant van de klank - het specifieke boventoonspectrum - de voornaamste vindplaats van klankmateriaal voor hun composities. Met een vrijwel wetenschappelijke analyse van het boventoonspectrum van klanken slagen ze erin de klank als het ware binnenstebuiten te keren. Saariaho was van meet af aan gewonnen voor die benadering: het was de gedroomde methode om haar ideaal van adembenemend kleurrijke muziek in de praktijk om te zetten.

Van meet af aan heeft Saariaho niet alleen voor traditionele instrumenten gecomponeerd, maar ook gebruik gemaakt van tape-compositie en live electronics. Ze heeft zelfs vooral naam gemaakt met stukken waarin ze akoestische en elektronische klanken met elkaar vermengt, zoals Petals, Près of Vent nocturne. In 2000 werd ze bekend bij het grote publiek, toen haar eerste opera L'Amour de loin, in een regie van Peter Sellars, op de Salzburger Festspiele in première ging. De tape-compositie Vers le blanc (1982) was het eerste werk dat Saariaho in het IRCAM realiseerde. Het is symptomatisch voor haar betovering door klankkleur. Het stuk bestaat uit een extreem trage transformatie van een drieklank, die uitgesponnen wordt over een tijdsspanne van maar liefst vijftien minuten! Doordat het proces zo langzaam verloopt, wordt de verandering nagenoeg onwaarneembaar. In Petals (1988), voor cello en live electronics (facultatief), bespeelt Saariaho het spanningsveld tussen geruis en zuivere instrumentale klank. Het geruis bereikt Saariaho door de cellist met grote boogdruk te laten spelen, zodat krasgeluiden ontstaan en de korrelige binnenkant van de klank naar buiten gekeerd wordt. Daartegenover staan boventoonrijke passages, gespeeld met zeer lichte druk op de boog, die een totaal andere klankkleur tevoorschijn toveren.

Tijdens het werk aan haar tweede opera, Adriana Mater (2006), raakte Saariaho gefascineerd door de klankkleur van de klarinet, die in de opera een almaar solistischer plaats kreeg. Het plan om ooit een klarinetconcerto te componeren werd in 2010 gerealiseerd met D'OM LE VRAI SENS. De connectie tussen klank en kleur is in dit concerto ingebakken in de vorm van het werk, dat gebaseerd is op een reeks van zes middeleeuwse wandtapijten getiteld De dame en de eenhoorn. Elk tapijt is een symbolische voorstelling van een van de vijf zintuigen en van een mysterieus zesde zintuig. Saariaho nam de titels van de wandtapijten letterlijk over als benaming van de zes delen van het klarinetconcerto. Daaruit leidde ze de overkoepelende dramaturgie en gestiek van heel het concerto af. Opmerkelijk is dat Saariaho de soloklarinet - zelf een 'eenhoorn' - slechts zelden vooraan, op de gebruikelijke plaats van de solist, laat spelen. Overeenkomstig de benaming van de verschillende delen - en het zintuig dat er centraal staat - laat Saariaho de solist verschillende posities innemen (in de zaal, achter de scène, in het orkest, voor het orkest). Daarmee voegt ze nog de dimensie van de ruimtelijkheid toe aan het rijke kleurenpalet van haar muziek. Neen, muziek werkt niet alleen met geluid, en richt zich niet alleen tot het gehoor. Saariaho wil, blijkens haar klarinetconcerto, niets minder dan alle zintuigen aanspreken: L'Ouïe (gehoor), La Vue (zicht), L'Odorat (reukzin), Le Toucher (tastzin) en Le Goût (smaakzin). Ligt hierin misschien 'le vrai sens' van de muziek?

Kaija Saariaho over haar klarinetconcerto "D'om le vrai sens": "De middeleeuwse wandtapijten over De dame en de eenhoorn zijn vertrekpunten, inspiratiebronnen voor mijn concerto. Onze verschillende zintuigen, hun onderlinge verbanden en hun relatie met muziek en kunst gaven me muzikale ideeën die ik dan verder bleef ontwikkelen aan mijn bureau. Op geen enkel moment in de compositie probeer ik muzikale beschrijvingen van de zintuigen te maken. Het werk gaat vooral over de soloklarinet en haar relatie tot het orkest. (...)

Op een bepaald moment in het compositieproces leek het natuurlijk om de fysieke relatie tussen de solist en het orkest gevarieerder te maken. Het zou best kunnen dat mijn opera's me in deze richting duwden, of misschien waren het mijn gesprekken en discussies met Peter Sellars (de regisseur van Saariaho's opera L'Amour de loin uit 2000, die in deze productie de choreografie van Interview met Kaija Saariaho de solist voor zijn rekening nam, red.) die het werk in deze richting duwden. Het is altijd een plezier om met hem te werken, en het was leuk om met hem te spreken over mijn ideeën omtrent de ruimtelijkheid van dit werk. Wie ik hierbij zeker ook moet vermelden is de klarinettist zelf, Kari Kriikku. Het zou ook zijn persoonlijkheid kunnen zijn die het werk in de richting van een theatrale performance duwde. (...)

Samenwerken met muzikanten en muziek componeren voor specifieke personen is erg inspirerend en maakt het werk makkelijker, ook al is en blijft componeren altijd heel erg moeilijk! Ik werk meestal met muzikanten wanneer de compositie af is. Op dat moment bekijken we het werk samen in detail en vaak bespreken we bepaalde aspecten van de notatie of proberen we alternatieve manieren te vinden om sommige complexe details uitvoerbaar te maken. Voor mij als componist is dat praktische moment, waarbij de muziek concreet wordt, bijzonder geruststellend. "

Programma :

  • Claude Debussy (1862-1918), Nocturnes, voor orkest en koor
  • Kaija Saariaho (1952), 'D'om le vrai sens, klarinetconcerto (Belgische creatie)
  • Alexander Scriabin (1872-1915), Prométhée - Le Poème du Feu, opus 60

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic, VRK, Kari Kriikku & Jan Michiels : Debussy , Saariaho, Scriabin
Vrijdag 4 november 2011 om 20.00 u
( Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
''t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.brusselsphilharmonic.be

Bron : Teksten Jan Christiaens en Klaas Coulembier voor het Concertgebouw

Extra :
Kaija Saariaho : www.saariaho.org, www.chesternovello.com, www.finncult.be en youtube
Kaija Saariaho: de geboren buitenstaander, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Nox Borealis : installatie van Kaija Saariaho & Jean-Baptiste Barrière in het Concertgebouw Brugge, 31/10/2011
Concertgebouw Brugge plaatst Finse componiste Kaija Saariaho in de kijker, 30/10/2011
L'Amour de loin : een hedendaagse opera die het grote romantische gebaar niet schuwt, 14/09/2010
Vlaamse opera opent seizoen met concert rond Mahler en Saariaho, 1/09/2010
Interview met Kaija Saariaho en Jean-Baptiste Barrière, 22/02/2007

19:11 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

28/09/2011

Guido De Neve & Jan Michiels brengen sonates van Debussy, De Boeck en Celis in De Pinte en Zomergem

Frits Celis Guido de Neve bleek al op zeer jonge leeftijd begaafd met een uitzonderlijk muzikaal talent. Reeds op zijn elfde werd hij als leerling aanvaard aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel in de klas van Kati Sebestyen. Hij startte verschillende ensembles en wisselt het musiceren af met zijn opzoekingswerk naar en 'restauratie' van onuitgegeven manuscripten. Jan Michiels studeerde bij Abel Matthys en Arie van Lysebeth aan het Koninklijk Conservatorium Brussel. Sinds de Koningin Elisabethwedstrijd in 1991 is Michiels carrière stevig op dreef. Momenteel is hij docent piano aan het Koninklijk Conservatorium Brussel, waar hij tevens gedurende acht jaar de klas Hedendaagse Muziek leidde. Zijn liefde voor pianomuziek reikt van Bach tot en met de hedendaagse muziek mét lichte voorkeur voor muziek van de 20ste eeuw.

August De Boeck was één van de meest begaafde Vlaamse componisten van zijn generatie. Als één van de eersten mat hij zich een Europese kosmopolitische stijl aan en dat klonk vrij revolutionair in Vlaanderen toentertijd. Op en top romanticus componeerde hij in een vloeiende en zangerige trant met een weelderig en kleurrijk instrumentenpallet. De Boeck vervulde een pioniersrol en beïnvloedde heel wat componisten na hem, onder andere Frits Celis (foto). Al operadirigent leerde Celis het componistenvak in de praktijk: hij doorgrondde tal van muziekstijlen en tastte de mogelijkheden van de instrumenten af. Beide heren laafden zich aan het Franse Impressionisme van Claude Debussy. Debussy's Sonate nr 3 vormt zowat zijn muzikale testament: een volmaakte vorm, helder, levendig, eenvoudig maar toch fantasierijk. Guido De Neve en Jan Michiels leggen vaardig de verbanden bloot tussen deze drie muzikale meesters aan het begin van de 20ste eeuw.

Frits Celis (Antwerpen, 1929) is studeerde aan de Koninklijke Muziekconservatoria in Antwerpen en Brussel, de Universität für Musik und Darstellende Kunst "Mozarteum" Salzburg te Salzburg en de Hochschule für Musik in Keulen.
Celis begon als harpist, en werd daarna dirigent en muziekdirecteur aan de Koninklijke Muntschouwburg, de Koninklijke Vlaamse Opera en de Opera voor Vlaanderen. Hij was gastdirigent in Nederland, Frankrijk, Spanje, Duitsland en de Verenigde Staten.
Later legde hij zich hoofdzakelijk op compositie toe. Zijn stijl evolueerde via expressionisme en serialisme naar een vrij-atonale schriftuur met onmiskenbare voorkeur voor het lyrische aspect van de muziektaal.

Zijn eerste werken, ontstaan tussen 1949 en 1963, zijn nog uitgesproken tonaal en worden gekenmerkt door een eerder romantisch idioom. Na en periode van creatieve inactiviteit - te wijten aan tijdrovende opdrachten als dirigent - ontstond in 1966 de Elegie op. 7 voor symfonisch orkest. Het werd de eerste van een reeks atonale werken met uitgesproken expressionistische kenmerken.

In 1974 luidde de compositie voor kamerorkest Variazioni op.11 een nieuwe stijlperiode in die sterk aanleunt bij de principes van het serialisme. Deze schrijfwijze bleek uiteindelijk niet te beantwoorden aan Celis' artistieke geaardheid: in toenemende mate kwam het seriële scheppingsprocédé hem, omwille van de grote cerebrale beheersing die dergelijke manier van componeren behoeft, als creatief remmend over, zodat hij na enkele pogingen terugkeerde naar de vrije atonaliteit. Frits Celis laat zijn melodische vinding immers liever over aan zijn intuïtie, om ze daarna pas vanuit zijn vakkennis te censureren en in te passen in een coherent geheel.

Frits Celis componeert niet alleen voor zichzelf, maar wil vooral een gemotiveerd en gevormd publiek bereiken: "het doel is beluisterd worden". Hij is van mening dat niet alleen de toehoorder maar ook de hedendaagse componist zelf een zekere schuld treft voor het ontstaan van de beruchte kloof tussen hen beiden: hedendaagse muziek die vooral cerebraal is geconcipieerd, wordt immers vaak als wanklinkend en chaotisch ervaren, zelfs door de ernstige muziekliefhebber. Vanuit dit perspectief hanteert Frits Celis een toegankelijk lyrisme, en schuwt hij allerminst de consonant als expressief medium binnen zijn atonale klankwereld. Zijn artistieke integriteit valt echter nooit ten prooi aan enige vorm van commercialiteit. Daarnaast mijdt hij ook het experiment of het effect als uitgangspunt, omdat de oprechte en welwillende luisteraar daar volgens hem zelden een beklijvende boodschap aan heeft.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Guido De Neve & Jan Michiels : Debussy, Celis
Zaterdag 1 oktober 2011 om 20.00 u
Ontmoetingscentrum Polderbos - De Pinte

Polderbos 20
9840 De Pinte

Meer info : www.gentfestival.be
-----------------------------
Koristen van Keizersberg, Guido De Neve & Jan Michiels : De Boeck, Celis
Zondag 2 oktober 2011 om 10.00 u
St.-Martinuskerk Zomergem

Markt
9930 Zomergem

Meer info : www.gentfestival.be

Extra :
Frits Celis op www.muziekcentrum.be, www.cebedem.be en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Jan Sciffer & Hans Ryckelynck spelen sonates van Brahms en Celis in Dendermonde, 23/01/2011

14:37 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

04/09/2011

Jan Michiels brengt werk van Andrea Padova, Liszt, Holliger, Bach en Kurtág in de Munt

Jan Michiels Kersvers Doctor in de Kunsten Jan Michiels (foto) springt donderdagmiddag met mijlslaarzen doorheen de pianoliteratuur. Uit Bachs 'Kunst der Fuge brengt' hij de onvoltooide contrapunctus, op een Bechstein uit 1860 speelt hij verscheidene werken van Liszt waaronder enkele composities samen met Wagner werden gecomponeerd. 'Petit csárdás obstiné' en 'Barcarola' van Heinz Holliger speelt Jan Michiels dan weer op een Steinway. Speciaal voor MusMA componeerde de Italiaanse componist Andrea Padova 'Waterscape in Motion'.

Dat Johann Sebastian Bach het grootste contrapuntische genie aller tijden zou zijn, is een moeilijk te staven stelling. Enerzijds staat vast dat hij een onvoorstelbare muzikale verbeelding bezat, die hem toeliet om - op het gehoor! - muzikale thema's compositietechnisch te ontleden en ze te onderwerpen aan alle denkbare en ondenkbare fugatische experimenten - getuige daarvan zijn onvolprezen Kunst der Fuge. Heinz Holliger bewijst dan weer dat ook de moderne tijden briljante muzikale geesten hebben voortgebracht. In zijn jeugd liet Holliger zich gewillig meevoeren op de golven van het contrapuntische meesterschap van zijn leraar Sándor Veress, al bleef hij niet ongevoelig voor historische voorbeelden - zoals zijn 'Praeludium und Fuge' suggereren. Jan Michiels koppelt deze werken aan het piano-oeuvre van escapist par excellence Franz Liszt. De tweevoudige eeuweling geeft in dit programma zijn onvoorwaardelijke bewondering prijs voor Richard Wagner: de verpersoonlijking van Liszts muzikale Walhalla. Verder op het programma werk van György Kurtág en de Belgische première van 'Waterscape in Motion' van de Italiaanse componist Andrea Padova in het kader van MusMA (Music Masters on Air, European Broadcasting Festival).

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital Jan Michiels
Donderdag 8 september 2011 om 12.30 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be, www.demunt.be en www.michielsjan.be

Dit concert wordt op dezelfde dag op Klara uitgezonden tijdens het programma 'Café Zimmerman'om 16.00 u

Extra :
Heinz Holliger op www.schott-music.com en youtube
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
Andrea Padova : www.andreapadova.com, www.musma.eu en youtube

Elders op Oorgetuige :
Elke werkdag feest in de Munt met een verrassend middagconcert uitgevoerd door topmusici, 4/09/2011
KlaraFestival op zoek naar paradijs tussen utopie en werkelijkheid, 25/08/2011

19:56 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook