27/04/2014

Duitse Armida Quartett voor het eerst in België

Armida Quartett Op dinsdag 29 april is het Duitste Armida Quartett te gast in de Handelsbeurs voor hun allereerste concert in België. In het kielzog van hun leermeesters van het Arcanto en Artemis Quartet sluiten deze ARD-Muziekwedstrijdwinnaars de kwartetreeks in de Handelsbeurs van seizoen 13-14 af. Ze spelen Kurtág, Beethoven en Smetana.

Het Armida Quartett werd opgericht in Berlijn in de zomer van 2006 en heeft sindsdien intens lessen gevolgd bij de leden van het Artemis Quartett. Ze vervolmaakten zich verder bij onder meer Tabea Zimmermann, Walter Levin en namen deel aan masterclasses van het Alban Berg, Guarneri en Arditti Quartet . In september 2012 won het kwartet de eerste prijs en de publieksprijs op de 61ste Internationale Muziekwedstrijd van de ARD, en werd het bovendien bekroond met de prijs voor de beste interpretatie van het opgelegde werk. Sinds oktober 2012 doceren de vier jonge musici kamermuziek aan de Universität der Kunste in Berlijn.

Met hun spannende en fijnzinnige samenspel zijn deze jonge Duitsers de gedroomde uitvoerders van Beethovens vijftiende strijkkwartet. Beroemd is het etherische derde deel ‘Heiliger Dankgesang eines Genesenen an die Gottheit’. Dit geldt als een van de allermooiste adagio’s uit de kamermuziek. Beethoven schreef het nadat hij genezen was van een bijna fatale ziekte tijdens de winter van 1824-’25. Nog meer autobiografie horen we in het hoogromantische strijkkwartet van Bedřich Smetana ‘Uit mijn leven’. De componist verklankt hier onder meer zijn worsteling met opkomende doofheid. Tijdens de finale in München kregen de vier jonge strijkers de zaal muisstil met hun uitvoering van moderne muziek. Daarom nemen ze in Gent met plezier een hap uit de 20ste eeuw, met name het eerste strijkkwartet van György Kurtág.

Wie aan Kurtág denkt, haalt zich vooral zijn miniatuurtjes voor de geest die experimenteren met klanken en effecten en die tot mijmeren en nadenken aanzetten. Het is geen muziek waarvan we grote levensverhalen verwachten. Toch blijken ook bij Kurtág cruciale fasen in zijn leven onlosmakelijk verbonden met bepaalde werken. Want zijn ontwikkeling als componist liep niet van een leien dakje. In het starre, communistische Hongarije werd zijn muzikale opvoeding bepaald door traditie: "Mijn moedertaal is Bartók", zei hij zelf. Toen hij in 1957-58 een jaar in Parijs ging studeren, kwam hij in contact met moderne kunst waar hij in Hongarije geen toegang tot had. Vooral de uitgepuurde werken van Webern en de absurde stukken van Beckett maakten een grote indruk op hem. Maar Kurtág zat op creatief vlak vast en stond aan de rand van een depressie: "Ik besefte tot op het punt van pure wanhoop dat niets wat volgens mij de wereld vorm gaf, waar was...". Het was de ontmoeting met de Hongaarse psychologe Marianne Stein die de fundamenten van zijn leven dooreen schudde en hem de mogelijkheid gaf zichzelf terug te vinden. Zo suggereerde ze hem om te proberen enkel twee noten met elkaar te verbinden. Deze denkoefeningen boden Kurtág een weg uit zijn crisis en leidden hem naar een muzikale vorm die hem het beste lag. Dit alles vond zijn neerslag in zijn Strijkkwartet , dat hij zelf als zijn Opus 1 bestempelde en aan Stein opdroeg. In dit werk werd hij als componist geboren. Ook hij gaf achteraf aan op welke manier het werk voor hem belangrijk was geweest. Het verklankte zijn strijd: "Een insect zoekt het licht. De samenklank van fluittonen op het eind symboliseren een lichtstraal, en ertussen zit al die rommel. Een lappendeken van kleuren en patronen, verschillende dingen gewoon naast elkaar geplaatst. De eerste maten zijn niet alleen het startpunt van de hele beweging, maar ook van het hele kwartet en dat nog overstijgend, dat van een gans levenswerk." Een psychologisch portret in een klein kwartier strijkkwartet. Maar tegelijk een diepgravend muzikaal onderzoek naar klank en kleur, naar geluid en stilte. Autobiografie of pure muziek. Aan jou de keuze.

Programma :

  • Bedrich Smetana, Strijkkwartet nr. 1 in e
  • György Kurtág, Strijkkwartet opus 1 (1959)
  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet nr. 15 in a, opus 132

Praktische info :

Armida Quartett : Smetana, Kurtág, Beethoven
Dinsdag 29 april 2014 om 20.15 u
Handelsbeurs - Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en armidaquartett.com

Extra :
György Kurtág op www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000

02:44 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

18/10/2013

Kersvers directeur Salzburger Festspiele Markus Hinterhäuser en Moldavische stervioliste Patricia Kopatchinskaja in de Handelsbeurs

Patricia Kopatchinskaja Maandag komt kersvers directeur van de Salzburger Festspiele Markus Hinterhäuser met de Moldavische stervioliste Patricia Kopatchinskaja (foto) naar de Handelsbeurs in Gent. Het programma van dit concert werd onlangs gewijzigd. De oorspronkelijk geplande vioolsonates van Robert Schumann werden geruild voor een extra sonate voor viool en piano van Galina Oestvolskaja en voor werk voor solo viool van Béla Bartók en György Kurtag. De muziek voor viool en piano van Oestvolskaja wordt zelden uitgevoerd. Bovendien hebben zowel Kopatchinskaja als Hinterhäuser een bijzondere band met de muziek van deze eigenzinnige Russische componiste. Ook is Patricia Kopatchinskaja zelden te horen in solo-repertoire.

Wanneer Patricia Kopatchinskaja op de affiche staat, dan mag je je gegarandeerd aan een duizelingwekkend avontuur verwachten. Op het podium springt deze versatiele vioolvirtuoze zelden zuinig met haar energievoorraad om. Bovendien kiest ze doorgaans voor spannende en uitdagende programma's die misschien niet altijd voor de hand liggen, maar wel dubbel en dik het ontdekken waard zijn. De partituren van dit concert hebben nog niet de kans gehad om stof te vergaren. Meer nog, terwijl de Russische Galina Oestvolskaja (1919-2006) nog maar enkele jaren is overleden, is de Hongaar György Kurtág (1926) nog steeds 'alive and kicking'. Voeg aan dit rijtje ook Béla Bartók (1881-1945) toe en het Oost- Europese onderonsje van Kopatchinskaja, zelf van Moldavische afkomst, is compleet.

Muzikale miniatuurtjes
Als Hongaar werd György Kurtág onvermijdelijk beïnvloed door de haast primitieve expressiekracht van Bartóks oeuvre. Toen hij in 1957 de toestemming kreeg om naar Parijs te reizen, leerde hij er naast werken van Stravinsky, Messiaen en Boulez vooral ook de muziek van Webern kennen. De extreem geconcentreerde stijl van die laatste heeft een blijvende uitwerking gehad op Kurtágs composities. De belangrijkste factor in de ontwikkeling van Kurtágs compositorische persoonlijkheid was echter de psychologe die hem eind jaren '60 doorheen een persoonlijke en artistieke crisis hielp: Marianne Stein. Stein adviseerde Kurtág om opnieuw te vertrekken van de kleinst mogelijke compositie, namelijk de verbinding tussen twee noten. Sindsdien zijn beknoptheid, terugplooien op de essentie van het muzikale materiaal, directe expressie en een gereduceerde bezetting sleutelbegrippen voor Kúrtags schrijfwijze.

De eerste werken waarmee Kurtág zijn vertwijfeling en ongenadige zelfkritiek te boven kwam, waren de Játékok (Spelletjes) voor piano (1975-9). Die stukjes waren bedoeld om kinderen op een spontane manier te laten experimenteren met klank en gewaarwording. Tegelijkertijd werkten deze composities bevrijdend voor Kurtág zelf. Al snel brak het concept uit zijn voegen en werd Játékok een work in progress. Het nam de gedaante aan van een compositorisch laboratorium annex muzikaal dagboek waarin Kurtág muzikale hommages bracht aan vrienden of overleden collega's herdacht. Het fundamentele principe van deze reeks vertaalde Kurtág in de jaren '80 ook naar een verzameling voor blaasinstrumenten en een bundel Jelek, játékok és üzenetek (Symbolen, spelletjes en boodschappen) voor strijkers (1989-...). Deze strijkerscollectie bevat hypergebalde bagatelles voor verschillende bezettingen. De veertig Kafka-fragmenten voor viool en sopraan (1985-6) werden opgedragen aan Stein. Het zijn losse miniatuurtjes waarin woorden en zinnen uit de geschriften van Franz Kafka van muziek werden voorzien. De zangeres en de violist(e) voeren op die manier een existentiële dialoog over het wezen van de kunst en het bestaan. Kopatchinskaja koos voor de allerkortste stukjes (maximaal 15 seconden lang) waarvan ze naast de vioolpartituur tegelijkertijd ook de zangpartij kan uitvoeren.

Gestolde vluchtigheid
György Kurtág en Galina Oestvolskaja hebben alvast met elkaar gemeen dat beider internationale bekendheid pas dateert van de jaren '80. Oestvolskaja's improductieve bescheidenheid en teruggetrokken bestaan deden de verspreiding van haar oeuvre weinig goed. Omwille van de behoudsgezinde cultuurpolitiek in de Sovjet-Unie waren haar meest vernieuwende werken bovendien gedoemd om jarenlang onder de radar van het regime te blijven. Dat hetzelfde sovjetregime zich anderzijds bediende van Oestvolskaja's Sonate voor viool en piano (1952) om aan het Westen te bewijzen dat er ook langs de andere kant van het Ijzeren Gordijn moderne muziek werd geschreven, draaide niet meteen uit op een geslaagde promotiecampagne. Ook op persoonlijk vlak ging het Oestvolskaja niet zomaar voor de wind. In 1960 overleed plots haar levenspartner, waardoor ze vervolgens uit haar appartement werd gezet. Volgens het socialistisch realisme konden immers alleen koppels aanspraak maken op een comfortabele woonst. Het enige overgeleverde werk dat ze in deze donkere periode neerschreef, is het Duo voor viool en piano (1964).

Hoewel Oestvolskaja elke inwerking van buitenaf weerde en haar oeuvre naar eigen zeggen niets te maken heeft met het werk van andere componisten, vertonen haar eerste composities nog de invloed van Bartók en haar leraar Sjostakovitsj. Oestvolskaja's ritmische systeem was evenwel uniek. Ze noteerde haar werken in de maatsoort ¼ zonder maatstrepen. Daardoor nivelleerde ze de hiërarchie tussen beklemtoonde en onbeklemtoonde noten: elke kwartnoot is gelijkwaardig aan elke vorige en elke volgende kwartnoot. Een dergelijke werkwijze legt de nadruk eerder op afzonderlijke muzikale gebeurtenissen dan op een procesmatig verloop. De tijd staat als het ware steeds een ogenblik stil vooraleer de zorgvuldig gemodelleerde klank weer vervluchtigt en moet worden herhaald. Door het statische karakter van dergelijke momentopnames wordt Oesvolskaja's muziek vaak met de beeldhouwkunst vergeleken.

Programma :

  • Galina Oestvolskaja, Sonate voor viool en piano (1952)
  • Béla Bartók, Sonate voor viool solo (1944)
  • György Kurtág, Selectie voor viool solo uit 'Signs, Games & Messages' en 'Kafka-Fragments' opus 24
  • J.S. Bach, Chaconne uit de partita in d voor viool solo
  • Galina Oestvolskaja, Duo voor viool en piano (1964)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Patricia Kopatchinskaja & Markus Hinterhauser : Oestvolskaja, Bartok, Bach, Kurtag
Maandag 21 oktober 2013 om 20.15 u
Handelsbeurs Concertzaal - Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en patriciakopatchinskaja.com

Bron : tekst Pieter Herregodts voor het programmaboekje, De Handelsbeurs, oktober 2013

Extra :
Patricia Kopatchinskaja & Markus Hinterhäuser. Wispelturigheid als kwintessens van een muzikale persoonlijkheid, Hildegart Maertens op Kwadratuur.be, 6/10/2013
Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de en youtube
Mokerslagen op de poort van de eeuwigheid: Galina Ivanovna Oestvolskaja (1919 - 2006), Kristel Vastenavont op www.opusklassiek.nl, mei 2008 (pdf)
Ustvolskaya. A Grand Russian Original Steps Out Of The Mist, Alex Ross in The New York Times, May 28, 1995 op www.therestisnoise.com
Ligeti, Oestvolskaja, Kagel, Yves Knockaert, programmaboekje voor het concert van Schönberg Ensemble/Asko Ensemble & Reinbert de Leeuw in deSingel op 23 mei 2003, 20 mei 2003 op www.desingel.be (pdf)
Viktor Suslin over Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de (pdf)
Galina Ivanova Oestvolskaja (1919 - 2006): Vrouw met de lithurgische moker, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
The Lady with the Hammer. The music of Galna Ustvolskaya, Ian MacDonald op www.siue.edu
György Kurtág op www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000

Beluister alvast Galina Oestvolskaja's Sonate voor viool en piano

12:23 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

08/03/2013

Arsmusicalacademie : Brusselse academies aan het werk in Flagey

Arsmusicalacademie De jonge generatie is nieuwsgierig naar én heel enthousiast over de hedendaagse muziekvormen. Dat laten ze je graag horen. Het bewijs: het evenement Arsmusicalacademie op 10 maart in Flagey, dat het kunnen van de Brusselse academies toont.

De dynamische manier waarop de Brusselse academies met hedendaagse muziek omgaan, verdient onze aandacht, niet in het minst omdat Ars Musica de kans krijgt samen te werken met de Association des Directeurs d’Académies francophones de la Région de Bruxelles. Zonder die uiterst dynamische vereniging zou het project Arsmusicalacademie gewoonweg niet mogelijk zijn.

Leerlingen van alle leeftijden en enthousiaste leerkrachten zetten zich in om een groots evenement in Flagey te spijzen met de meest diverse composities. Met vuur verdedigen ze een programma dat een tiental creaties omvat - wat erop wijst dat de componisten evenmin verstek geven.

Met werken van Ney Rosauro, Michel Lysight, Arnould Massart, Jean-Marie Rens, Gregory D’hoop, Frédéric Devreese, Ivan Bellocq, Janos Vajda, Kristof Penderecki, Gérard Noack, Pierre Coulon, Philippe Leblanc, Jacqueline Fontyn, Georges Velev, Stéphane Orlando, André Ristic, Pierre Kolp, György Kurtag, Alfred Schnittke, Ilja Hurnik, Sofia Gubaïdulina, György Ligeti, Arvo Pärt, Helmut Lachenmann, Georges Aperghis, Jean-Luc Fafchamps, Henri Pousseur en Claude Ledoux.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Arsmusicalacademie
Zondag 10 maart 2013 vanaf 12.00 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)
Gratis toegang

Meer info : www.arsmusica.be en www.flagey.be

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

23:08 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

28/12/2012

György Kurtágs 'Songs of Despair and Sorrow' in Canvas Klassiek

György Kurtág In 'Canvas Klassiek' hoor je op zondag 30 december György Kurtágs 'Songs of Despair and Sorrow', uitgevoerd door het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Berliner Rundfunkchor o.l.v. Yannick Nézet-Séguin. György Kurtág (1926) is één van de belangrijkste hedendaagse componisten. Zijn 'Songs of despair and Sorrow' bestaan uit zes liederen voor gemengd koor en instrumentaal ensemble. Voor deze liederen koos hij sombere Russische teksten van o.m. Mandelstam, Akhmatova en Tsvetayeva. Hij werkte er 14 jaar lang aan en voltooide ze in 1994. Zoals steeds bij Kurtág is elk lied een soort miniatuur, waarin hij enorm spaarzaam en precies omgaat met zijn muziek en structuur. Kurtág gebruikt o.m. twee harmoniums en vier bayans, een soort Russische accordeons. Hij mengt de instrumenten en de stemmen in complexe weefsels en brengt vooral de zangers aan de grens van hun akoestische mogelijkheden. Deze extreme expressiviteit maakt de zes stukken dan ook aartsmoeilijk om uit te voeren. Maar deze topensembles doen het schitterend. Dit concert werd opgenomen in het kader van het Festival van Vlaanderen Gent in 2009.

Canvas Klassiek : György Kurtág, Songs of Despair and Sorrow : zondag 30 december 2012 om 12.55 u
www.canvas.be

Elders op Oorgetuige :
Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Berliner Rundfunkchor brengen ode aan de vreugde, 30/09/2009

22:49 Gepost in Concert, Muziek, Televisie | Permalink |  Facebook

15/11/2012

Hongaarse minimal music met GrauSchumacher Pianoduo in Brugge

GrauSchumacher PianoDuo Het middendeel van György Ligeti's Drei Stücke für zwei Klaviere heet voluit 'Selbstporträt mit Reich und Riley (und Chopin ist auch dabei)'. Tijdens een reis naar Californië in 1972 hoorde de Hongaarse componist voor het eerst de muziek van de minimalisten Steve Reich en Terry Riley. Tot zijn grote vreugde ontdekte Ligeti dat de twee Amerikanen en hijzelf los van elkaar gelijkaardige muzikale ideeën ontwikkeld hadden, op hetzelfde moment, maar in geografisch ver van elkaar verwijderde plaatsen. Het 'zelfportret' legt de link bloot tussen het Amerikaanse minimalisme, met zijn eindeloos herhaalde en subtiel verschuivende muzikale cellen, en Ligeti's zogenaamde micropolyfonie. Dat in Ligeti's muziek niet alleen Reich, Riley (en Chopin) 'dabei' zijn, maar ook Bartók, bewijst dit concert van het GrauSchumacher Pianoduo. De twee pianisten maakten twee seizoenen geleden indruk in Brugge met een ronduit perfecte uitvoering van Stockhausens Mantra.

Wanneer György Ligeti zijn drieluik voor twee piano's componeerde, was hij zeer geïnteresseerd in het werken met een vlechtwerk van kleine, overlappende patronen. Wanneer hij de muziek van Terry Riley en Steve Reich leerde kennen realiseerde hij zich dat die Amerikaanse componisten op een andere manier (er is weinig kans dat een luisteraar de werken van Ligeti met die van Reich of Riley zou verwarren) heel gelijkaardige ideeën en compositietechieken gebruikten. Daarom kreeg het middendeel van dit drieluik de titel 'Selbstportrait mit Reich und Riley (Chopin ist auch dabei)', als "hommage aan de muzikale geestesverwantschap" (zoals Ligeti het zelf formuleert) met zijn twee Amerikaanse collega's . De andere delen heten respectievelijk 'Monument' en 'In zart fliessender Bewegung'. Ligeti zelf klaagt er trouwens over dat de titels van dit drieluik worden afgekort wat hem tot een zeker cultuurpessimisme verleidt: "Vandaag hebben we de wereld van de computer en worden we geconfronteerd met de onnadenkendheid van het individu dat alle verantwoordelijkheid overlaat aan een geautomatiseerde, bureaucratische gemeenschap. Het gevolg is dat in bijna alle concertprogramma's de titel is opgeslokt door de machines en er (omdat het veel te uitgebreid is voor de snel voortschrijdende informatiemaatschappij) verminkt uitkomt als 'Zelfportret', zodat de betekenis van de titel verloren is gegaan. Net dat ene woord is overgebleven, een woord dat echter niets meer te maken heeft met het karakter van het stuk."

Dat het karakter van het stuk nauw aansluit bij minimal music is niet enkel in het middendeel, dat uit overlappende repetitieve motiefjes bestaat, maar ook in de twee hoekdelen duidelijk te horen. 'Monument' is ontworpen als een statische architecturale constructie waarbinnen een vlechtwerk van motieven zich in zes lagen verstrengelt. 'In Zart fliessender Bewegung' is daar de veel dynamischere tegenhanger van en is technisch gesproken opgebouwd als een ingewikkelde spiegelcanon. (*)

Van 'Kosmos', waarmee Peter Eötvös in 1961 als jonge componist doorbrak, krijgen we in Brussel een recente versie voor twee piano's te horen. Peter Eötvös : " 'Kosmos' was een eerste poging om mijn vleugels uit te slaan. Het was een beknopt pianostuk waarin ik mijn fascinatie kwijt kon voor de zeer kernachtige stijl van Anton Webern en voor de elektronische muziek. Die fascinatie voor elektronica, voor het gevoel over grenzeloze muzikale mogelijkheden te beschikken, is altijd gebleven. In 'Kosmos' koppelde ik dat aan de sterrenkunde. Het heelal was immers al even eindeloos en fascinerend. Zo begint mijn stuk met een muzikale oerknal - de bigbangtheorie was toen nog maar pas bekend geworden. Ik trok ook allerlei parallellen met astronomische begrippen. Toen ik 'Kosmos' herwerkte, heb ik een tweede piano toegevoegd. Die speelt ongeveer hetzelfde als de eerste, maar dan in een flexibel tempo, als een onvoorspelbare echo. Het geeft aan het stuk een gevoel van uitdijende ruimte, wat heel mooi werkt." (**)

'Piano Phase' van Steve Reich is hét schoolvoorbeeld van minimal in zijn meest strikte vorm. Reich maakt in dit stuk voor het eerst gebruik van tapeloops voor verschuivende patronen in een live uit te voeren werk. In het San Francisco Tape Music Center legde Reich de basis voor zijn vroege 'minimale' composities. Daar componeerde hij tape-stukken als 'It's Gonna Rain' (1965) en 'Come Out' (1966). waarvoor loops van een identiek tekstfragment werden afgespeeld op meerdere bandrecorders. Het muzikaal vernuft zit hem in een klein verschil in afspeelsnelheid. Bijgevolg beginnen de fragrnenten ten opzichte van elkaar te verschuiven en vormen zo steeds andere ritmische patronen. Voor zijn vroege instrumentale werken destilleerde Reich uit dat mechanische proces een componeertechniek die hij 'phaseshifting' doopte. Ook 'Piano Phase' (1967) is gebaseerd op die werkwijze. Uitgangspunt vormt de constante herhaling van een eenvoudig motief. Aanvankelijk speelt de pianist de melodie synchroon met een bandopname, maar door kleine tempo-fluctuaties begint het motief over zichzelf heen te buitelen. Uiterst minimalistisch materiaal groeit op die manier uit tot een betoverende klankcaleidoscoop van ritmische en melodische moirée-effecten. (***)

Programma :

  • Béla Bartók (1881-1945), Sieben Stücke aus 'Mikrokosmos', BB105
  • György Kurtág (1926), Játékok IV
  • György Ligeti (1923-2006), Sonatina - Drei Stücke für zwei Klaviere
  • Peter Eötvös (1944), Kosmos
  • Steve Reich (1936), Piano Phase

Tijd en plaats van het gebeuren :

GrauSchumacher Pianoduo : Bartók, Kurtág, Ligeti, Eötvös, Reich
Vrijdag 23 november 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u)
Concertgebouw - Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.grau-schumacher.de

Bronnen :
(*) Componist van de kosmos. Interview met Peter Eötvös, Maarten Beirens in De Standaard, 22/03/2011
(**) Tekst Maarten Beirens voor programmaboekje deSingel, mei 2005
(***) Tekst Joep Christenhusz voor programmaboekje deSingel, januari 2011

Extra :
György Kurtág op www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
Peter Eötvös : www.eotvospeter.com, brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en youtube
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Verbluffende alliantie tussen moderne muziek en visuele kunst met GrauSchumacher Piano Duo in Flagey, 2/09/2012

Beluister alvast György Ligeti's Drei Stücke für zwei Klaviere : Monument - Selbstportrait - Bewegung



en dit fragment uit Steve Reich's Piano Phase

22:16 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

02/09/2012

Verbluffende alliantie tussen moderne muziek en visuele kunst met GrauSchumacher Piano Duo in Flagey

GrauSchumacher Piano Duo Samen met visueel kunstenaar Stephan Boehme de Marco reikt het GrauSchumacher Piano Duo naar de sterren en de hemel. Centraal in dit visuele concert staat Kosmos van Peter Eötvös, een glinsterend jeugdwerk waarin de Hongaarse componist onderzoekt hoe uit de chaos een kosmos kan ontstaan. Vanuit de diepten van het universum klinken de dans- en liedstudies van Béla Bartóks Mikrokosmos. Vervolgens koppelen Andreas Grau en Götz Schumacher de melodieën van de dierenriem uit Karlheinz Stockhausens Tierkreis aan de bloembeelden en constellaties uit Játékok van György Kurtag. Met Makrokosmos IV (Celestial mechanics) van George Crumb bereikt het fenomenale pianoduo de verst verwijderde en meest uitgestrekte sfeer. Verwacht je aan een verbluffende alliantie tussen moderne muziek en visuele kunst tegen de achtergrond van een 'goddelijk' universum waarin microkosmos en macrokosmos mekaar voortdurend weerspiegelen. Een muzikale odyssee doorheen verschillende sferen en werelden.

Van 'Kosmos', waarmee Peter Eötvös in 1961 als jonge componist doorbrak, krijgen we in Brussel een recente versie voor twee piano's te horen. Peter Eötvös : " 'Kosmos' was een eerste poging om mijn vleugels uit te slaan. Het was een beknopt pianostuk waarin ik mijn fascinatie kwijt kon voor de zeer kernachtige stijl van Anton Webern en voor de elektronische muziek. Die fascinatie voor elektronica, voor het gevoel over grenzeloze muzikale mogelijkheden te beschikken, is altijd gebleven. In 'Kosmos' koppelde ik dat aan de sterrenkunde. Het heelal was immers al even eindeloos en fascinerend. Zo begint mijn stuk met een muzikale oerknal - de bigbangtheorie was toen nog maar pas bekend geworden. Ik trok ook allerlei parallellen met astronomische begrippen. Toen ik 'Kosmos' herwerkte, heb ik een tweede piano toegevoegd. Die speelt ongeveer hetzelfde als de eerste, maar dan in een flexibel tempo, als een onvoorspelbare echo. Het geeft aan het stuk een gevoel van uitdijende ruimte, wat heel mooi werkt." (*)

Programma :

  • Olivier Messiaen, Visions de l'Amen
  • George Crumb, Celestial Mechanics
  • György Kurtàg, Játékok
  • Karlheinz Stockhausen, Tierkreis
  • Béla Bartók, Sieben Stücke aus 'Mikrokosmos'
  • Peter Eötvös, Kosmos

Tijd en plaats van het gebeuren :

GrauSchumacher Piano Duo : Messiaen, Crumb, Kurtàg, Stockhausen, Bartók, Eötvös
Maandag 3 september 2012 om 20.00 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.klarafestival.be, www.flagey.be en www.grau-schumacher.de

Extra :
Olivier Messiaen op www.oliviermessiaen.org, www.oliviermessiaen.net, brahms.ircam.fr en youtube
Olivier Messiaen (1908 - 1992): Exotische vogelkenner op www.musicalifeiten.nl
The Elusive Allure of Olivier Messiaen, Anthony Tommasini op www.nytimes.com, 6/04/2008
George Crumb: www.georgecrumb.net, www.essentialsofmusic.com en youtube
György Kurtág op www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
Karlheinz Stockhausen : www.stockhausen.org en youtube
Karlheinz Stockhausen, een unicum als componist, Sebastian op duits.skynetblogs.be, 9/12/2007
Klankbeeldhouwer Karlheinz Stockhausen, Hellen Kooijman op www.computable.nl, 8/06/2001
Peter Eötvös : www.eotvospeter.com, brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en youtube
(*) Componist van de kosmos. Interview met Peter Eötvös, Maarten Beirens in De Standaard, 22/03/2011

Elders op Oorgetuige :
Knockin' on Heaven's Door : KlaraFestival tussen hemel en aarde, 28/08/2012
Muzikale miniaturen van György Kurtág in Espace Senghor, 6/12/2010
Olivier Messiaen : een leven gewijd aan het onderzoeken van ritmiek, kleur en ornithologie, helemaal in het teken van het katholieke geloof, 2/03/2008
In memoriam Karlheinz Stockhausen (1928 - 2007), 10/12/2007

23:49 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

30/01/2012

Pierre-Laurent Aimard brengt werk van Schumann, Kurtág, Debussy, Liszt en Stroppa in deSingel

Pierre-Laurent Aimard Pierre-Laurent Aimard is een pianist zonder oogkleppen. Sinds Pierre Boulez hem in 1976 vroeg het Ensemble Intercontemporain mee op te richten, staat hij bekend als specialist nieuwe muziek. Maar ondertussen heeft hij ruimschoots bewezen dat hij ook zijn klassiekers kent. Zelf omschrijft hij zich graag als een reiziger die steeds nieuwe werelden ontdekt. Een niet aflatende nieuwsgierigheid en de wil om grenzen te overschrijden, drijven deze muzikale omnivoor. Zo deinsde Aimard er niet voor terug om de piano-concerti van Beethoven op de moderne vleugel uit te voeren onder leiding van Nikolaus Harnoncourt, boegbeeld van de historische uitvoeringspraktijk. Met een frisse blik op deze platgespeelde werken kwamen ze tot een verbluffend resultaat. Met eenzelfde onderzoekende geest vertaalde Aimard Bachs 'Kunst der Fuge' naar de moderne Steinway. Of Aimard nu à la Debussy een dauwdruppel schildert of Messiaens vogels laat zingen, hij treft steeds de juiste klankkleuren. In zijn weldoordachte concertprogramma's legt hij graag onvermoede dwarsverbanden tussen componisten en stijlen. Bovendien deelt hij zijn inzichten graag met het publiek. De dag na zijn concert maakt Aimard tijd vrij voor een lecture recital. Wees erbij!

György Kurtág, selectie uit 'Játékok', 'Spelen' (sinds 1973); 'Splinters' opus 6d (1978)
In Kurtágs voorwoord tot deze pianobundel lezen we: "De stimulans tot het componeren van deze 'Spelen' komt van het kind dat zichzelf al spelend vergeet. Het kind, voor wie het instrument nog een speeltuig is. Het experirnenteert met het klavier, streelt het, valt het aan. Het speelt schijnbaar onsamenhangende akkoorden; wanneer deze akkoorden zijn muzikaal instinct op gang brengen, zal het kind toevallig ontstane akkoorden bewust proberen te zoeken en herhalen. Deze reeks is dus helemaal geen pianomethode. maar anderzijds ook geen losse verzameling van stukken. Ze is een mogelijkheid om te experimenteren in plaats van onderricht in het pianospel". Het concept van deze reeks kristalliseerde zich geleidelijk aan: plezier aan het spel, plezier aan de beweging - reeds bij de allereerste kennismaking alle toetsen dapper en vlug aftasten, zonder het vermoeiende zoeken naar de juiste toets, zonder het uittellen van de ritmes. Spel is spel: het verlangt veel vrijheid en initiatief van de speler. De partituur mag niet ernstig genomen worden - de partituur moet doodernstig genomen worden wat betreft muzikaal proces, kwaliteit van de toon- vorming en van de stilte. We zouden ons aan het partituurbeeld moeten durven toevertrouwen, het op ons laten inwerken. Het grafische beeld kan zelfs over de tijdsorganisatie van een ongebonden stuk informatie opleveren. Laat ons gebruik maken van al wat we kennen en ons levendig herinneren aan vrije declamatie, parlando-rubato van de volksmuziek en gregoriaans; benutten we al datgene wat de muzikale irnprovisatiepraktijk ooit heeft voortgebracht.
Dan kunnen we met gerust gemoed, zonder schrik voor fouten, direct met het moeilijkste beginnen: met lange en korte notenwaarden juiste proporties vormen, een eenheid, een verloop - ook voor ons eigen plezier."

Veel is aan dit voorwoord niet toe te voegen. Kurtág begon in 1973 aan deze reeks op vraag van de lerares Marianne Teöke. Ondertussen zijn er acht delen tot stand gekomen, maar afgesloten is dit project geenszins. Tot in de titels toe benadrukt Kurtág dat korte, gebalde muzikale gestes voor hem evenwaardige composities zijn (Bagatellen, Fragmente, Tekens. Mikroludien). Dat is ook het geval voor 'Splinters', een stuk met een complexe voorgeschiedenis. Het gaat terug op vijf korte bewegingen voor gitaar ('Cinque Merrycate' opus 6,1962) die door de componist teruggetrokken werden. Twee deeltjes daaruit werden nadien bewerkt voor en opgenomen in de vier 'Splinters' voor cymbalon (opus 6c. 1973) die dan weer getranscribeerd werden voor piano (opus 6d, 1978).

Marco Stroppa, Tangata manu (1995)
De overgang van Liszts 'Légende', voornamelijk geconcentreerd op het hoge bereik van het klavier, naar 'Tangata manu' van de hedendaagse componist Marco Stroppa is heel natuurlijk. Stroppa fascineert Aimard mateloos: "Hij is een vooraanstaand en origineel figuur van zijn generatie. Zijn creatieve kracht wordt gevoed door een uitzonderlijke geest Zijn achtergrond als muzikant en computerwetenschapper, in combinatie met zijn muzikale studies, geeft hem een machtige knowhow om deze twee werelden te verenigen." De klankwereld van 'Tangata manu' bevat elementen van Liszt, Ravel tot Messiaen. hoewel het in feite een hommage is aan zijn landgenoot, Luciano Berio. Het werk is het laatste deel in een reeks van zeven, getiteld 'Miniature estrose'. We worden weggevoerd in een mythe naar Paaseiland, waar - in een hemels verstoppertje - vier goden wedijveren in de zoektocht naar het ei van een zeezwaluw. De compositie werd geschreven ter ere van de zeventigste verjaardag van Berio (wat de citaten uit Berio's oeuvre verklaart en, zoals Stroppa zei, "behandelt verschillende aspecten van het vliegen - akoestisch, esthetisch, fysiek, mythologisch en spiritueel." Dit werk klinkt betoverend, bevat veel dramatiek en vormt een grote uitdaging voor de pianist. Stroppa slaagt erin de piano, het instrument dat het meest aan de aarde is gebonden, te laten vliegen.

Programma :

  • Robert Schumann, Selectie uit 'Bunte Blätter', opus 99
  • György Kurtág, Selectie uit 'Játékok'
  • Claude Debussy, Selectie uit 'Préludes, Deuxième Livre'
  • György Kurtág, Szálkák
  • Franz Liszt, Unstern - Sinistre
  • Franz Liszt, Jeux d'eau de la Villa d'Este
  • Franz Liszt, St François d'Assise (La prédication aux oiseaux)
  • Marco Stroppa , Tangata Manu

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pierre-Laurent Aimard : Schumann, Kurtág, Debussy, Liszt, Stroppa
Donderdag 2 februari 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Mark Delaere om 19.15 u)
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

Bron : Teksten Mark Delaere en Harriet Smith voor deSingel, januari 2012

Extra :
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
Marco Stroppa : www.marcostroppa.eu, brahms.ircam.fr en youtube

Review : Pierre-Laurent Aimard. Perfect pianist, Hildegart Maertens op Kwadratuur.be, 4/02/2012

23:55 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

07/10/2011

Koen Broucke en Lucas Blondeel tasten relatie tussen muziek en beeld af

Lucas Blondeel Plotseling om half tien stond hij op van de sofa, vroeg om zijn kleren terwijl hij zei dat hij naar het gekkenhuis wilde. Alles wat hij wilde meenemen legde hij klaar: zijn horloge, geld, muziekpapier, pennen, sigaren, alles heel secuur. Februari 1854. De stemmen in het hoofd van Robert Schumann (1810-1856) waren ondraaglijk geworden. Hij leed aan gehoorhallucinaties; nu eens fluisterden engelen hem volledige muziekstukken in, dan weer werd hij gekweld door het gerochel van boze geesten. Enkele dagen later sprong hij in de Rijn. We zijn ondertussen zeventien jaar verwijderd van de meer vriendelijke doch onstuimige dialoog tussen Florestan en Eusebius in de 'Davidsbündlertänze'.

Een dialoog van stemmen is ook te horen in de 'Sonate in Es' van Joseph Haydn. Meer nog dan het traditionele contrast tussen een mannelijk en een vrouwelijk thema, ligt hieraan een volledig retorisch programma ten grondslag: dubitatio, narratio, probatio, refutatio en peroratio. De sonate dateert dan ook uit een woelige periode uit het leven van Haydn. Hartstochtelijke gevoelens gingen uit naar Marianne Von Genzinger, aan wie de sonate is opgedragen. Als brug tussen deze twee meesterwerken dienen de Acht Klavierstücke van György kurtàg.

De samenwerking tussen Koen Broucke en Lucas Blondeel (foto) is nieuw. Na concerten met Jan Michiels, Sylvia Traey, Christiaan kuyvenhoven e.a. gaat Broucke nu ook de uitdaging aan om met Blondeel, één van de meest beloftevolle pianisten van zijn generatie, de relatie tussen muziek en beeld af te tasten. De vele stemmen in de muziek van Haydn, Kurtàg en niet in het minst Schumann zullen vertaald worden in een schimmenspel op monumentaal formaat.

Programma :

  • Robert Schumann, Davidsbündlertänze op. 6
  • Joseph Haydn, Sonate in Es Hob. XVI/49
  • György Kurtàg, Acht klavierstücke op. 2

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lucas Blondeel & Koen Broucke : Haydn, Kurtàg, Schumann
Zondag 9 oktober 2011 om 15.00 u
CC Hasselt
- schouwburg
Kunstlaan 5
3500 Hasselt

Meer info : www.ccha.be, www.lucasblondeel.com en www.atelierbroucke.com

Extra :
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000

15:08 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

04/09/2011

Jan Michiels brengt werk van Andrea Padova, Liszt, Holliger, Bach en Kurtág in de Munt

Jan Michiels Kersvers Doctor in de Kunsten Jan Michiels (foto) springt donderdagmiddag met mijlslaarzen doorheen de pianoliteratuur. Uit Bachs 'Kunst der Fuge brengt' hij de onvoltooide contrapunctus, op een Bechstein uit 1860 speelt hij verscheidene werken van Liszt waaronder enkele composities samen met Wagner werden gecomponeerd. 'Petit csárdás obstiné' en 'Barcarola' van Heinz Holliger speelt Jan Michiels dan weer op een Steinway. Speciaal voor MusMA componeerde de Italiaanse componist Andrea Padova 'Waterscape in Motion'.

Dat Johann Sebastian Bach het grootste contrapuntische genie aller tijden zou zijn, is een moeilijk te staven stelling. Enerzijds staat vast dat hij een onvoorstelbare muzikale verbeelding bezat, die hem toeliet om - op het gehoor! - muzikale thema's compositietechnisch te ontleden en ze te onderwerpen aan alle denkbare en ondenkbare fugatische experimenten - getuige daarvan zijn onvolprezen Kunst der Fuge. Heinz Holliger bewijst dan weer dat ook de moderne tijden briljante muzikale geesten hebben voortgebracht. In zijn jeugd liet Holliger zich gewillig meevoeren op de golven van het contrapuntische meesterschap van zijn leraar Sándor Veress, al bleef hij niet ongevoelig voor historische voorbeelden - zoals zijn 'Praeludium und Fuge' suggereren. Jan Michiels koppelt deze werken aan het piano-oeuvre van escapist par excellence Franz Liszt. De tweevoudige eeuweling geeft in dit programma zijn onvoorwaardelijke bewondering prijs voor Richard Wagner: de verpersoonlijking van Liszts muzikale Walhalla. Verder op het programma werk van György Kurtág en de Belgische première van 'Waterscape in Motion' van de Italiaanse componist Andrea Padova in het kader van MusMA (Music Masters on Air, European Broadcasting Festival).

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital Jan Michiels
Donderdag 8 september 2011 om 12.30 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be, www.demunt.be en www.michielsjan.be

Dit concert wordt op dezelfde dag op Klara uitgezonden tijdens het programma 'Café Zimmerman'om 16.00 u

Extra :
Heinz Holliger op www.schott-music.com en youtube
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
Andrea Padova : www.andreapadova.com, www.musma.eu en youtube

Elders op Oorgetuige :
Elke werkdag feest in de Munt met een verrassend middagconcert uitgevoerd door topmusici, 4/09/2011
KlaraFestival op zoek naar paradijs tussen utopie en werkelijkheid, 25/08/2011

19:56 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Elke werkdag feest in de Munt met een verrassend middagconcert uitgevoerd door topmusici

Thomas Smetryns Vanaf maandag 5 september kan je elke werkdag terecht in De Munt voor een verrassend middagconcert. Een brede waaier van muziek komt aan bod. Niemand minder dan Christophe Rousset brengt Franse 17de-eeuwse klavecimbelmuziek. Maar ook Bach, Liszt, Schumann, Holliger en Sjostakovitsj worden gebracht door pianisten als Petra Somlai, Jan Michiels en Markus Groh. Bovendien is ook hetMalibran Strijkkwartet van de Munt van de partij met o.a. de 12 Microludes van Kurtág. Stuk voor stuk boeiende programma's uitgevoerd door topmusici.

Woensdag neemt het jonge Malibran Strijkkwartet de handschoen op en gidst je door het hoogstindividuele universum van twee 20ste-eeuwse muziekiconen : Dmitry Sjostakovitsj en György Kurtág. Beide componisten geloofden alvast dat muziek de wereld kan veranderen of verbeteren. Voor Sjostakovitsj was muziek het schip waarin hij tussen de Russische beleidskwesties door kon laveren; muziek maakte hem kwetsbaar voor politieke claims, maar was tegelijk een uitlaatklep voor zijn idealisme en menslievendheid. Als politieke actor blijft zijn rol betwist. Als musicus echter is hij de voorbije decennia - terecht - steeds vaker voor het voetlicht geplaatst. Sjostakovitsj' derde strijkkwartet verenigt enkele van zijn grootste troeven: deze krachtige compositie met onmiskenbare orkestrale allures is zo meedogenloos in haar retoriek, dat men de componist ervan verdacht er subversieve boodschappen in verborgen te hebben.

Ook György Kúrtag overwon barre politieke tijden in het communistische Hongarije. Met de '12 Microludes' componeerde hij een eigen muzikale wereld, waarin de twaalf chromatische toontrappen enig houvast bieden. Met de titel van dit werk, '12 Mikroludien for String Quartet', maakt Kurtág een duidelijke verwijzing naar Bartóks Mikrokosmos voor piano. Maar de compactheid van deze compositie lijkt dan weer overeen te komen met de compositietechniek van Webern. Het werk bestaat uit 12 delen, waarbij elk deel overeenkomt met één van de tonen van de chromatische toonladder. Het geheel duurt slechts een tiental minuten, maar het is net in zijn korte composities dat de expressieve taal van Kurtág het best tot zijn recht komt.

Als top of the bill brengt Daan Vandewalle daarna de wereldpremière van Thomas Smetryns' 'On the Nature of Program' voor piano solo in het kader van MusMA: Music Masters on Air, European Broadcasting Festival. Thomas Smetryns (foto) studeerde compositie bij Godfried-Willem Raes en gitaar, luit en theorbe bij Ida Polck en Philippe Malfeyt aan het conservatorium van Gent. Als componist is hij erg geïnteresseerd in het zoeken naar een nieuwe, experimentele muziekpraktijk die steeds verankerd is in een historisch en/of een maatschappelijk bewustzijn. Veel van zijn composities vertrekken vanuit andere muzikanten hun oeuvre, (Claudio Monteverdi in het 'Terza Prattica' project, Mississippi John Hurt in het pianostuk 'Hurt', De Ottomaanse muzikant Ali Ufki in zijn meeste recente ensemblestuk 'Extremely slowed down 17th century Turkish Melody with Variations', Jaren 40 Jazz in 'Chicago Songbook',...). Hij gebruikt bepaalde facetten uit hun oeuvre, dit kan tonaal of ritmisch materiaal zijn maar ook een bepaald stilistisch gegeven, een vorm, een attitude, een geste en creëert daarmee dan nieuwe muziek. Ook bij zijn activiteiten als DJ (uitsluitend met 78 toerenplaten) staat het muzikale verleden in een hedendaagse context centraal.

Programma :

  • Dmitry Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 3 in F, opus 73
  • György Kurtág, 12 Microludes, opus 13
  • Thomas Smetryns, On the Nature of Program Music for piano solo (wereldpremière)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Malibran Strijkkwartet & Daan Vandewalle : Sjostakovitsj, Kurtág, Smetryns
Woensdag 7 september 2011 om 12.30 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be, www.demunt.be en www.daanvandewalle.com

Dit concert wordt op dezelfde dag op Klara uitgezonden tijdens het programma 'Café Zimmerman'om 16.00 u

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
Thomas Smetryns : www.thomassmetryns.be, www.myspace.com/thomassmetryns, www.matrix-new-music.be, www.musma.eu en youtube

Elders op Oorgetuige :
KlaraFestival op zoek naar paradijs tussen utopie en werkelijkheid, 25/08/2011
Quatuor Tana met bijna volledig Belgisch programma in Bozar, 18/03/2011

Beluister alvast György Kurtágs 12 Microludien, uitgevoerd door het El Quartet Gerhard



en Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 3 in F door het Amos String Quartet

17:31 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook