04/11/2015

Portretconcert Wim Henderickx in AMUZ

Wim Henderickx Wim Henderickx (foto) heeft sinds zijn eerste werken uit de jaren 1980 een consistent oeuvre opgebouwd. Ritmische drive en passages van extase worden fijnzinnig afgewisseld met troostende meditatie en een stilstaan bij de klank zelf. Exotische percussie en vertrouwd westers instrumentarium gaan daarbij hand in hand. Maar wat waren de invloeden op Henderickx zelf, en hoe resoneert zijn werk door in dat van de jonge garde?

Een fragment uit Messiaens indringende Quatuor pour la fin du temps, het nostalgische oeuvre van Toru Takemitsu, badend in herfstkleuren, en het eigenzinnige meditatieve werk van Giacinto Scelsi geven Henderickx bronnen van inspiratie weer. Daarnaast spelen de musici van deCompagnie en HERMESensemble ook drie werken van jongere componisten en voormalige studenten van Henderickx. Dat het pedagogische credo aan het Antwerpse conservatorium openheid is, resulteert in een verscheidenheid van compositorische stijlen, die van Bram Van Camp, Hanne Deneire en Mathias Coppens.

Praktische info :

deCompagnie & HERMESensemble : Wim Henderickx, een portret
Zaterdag 7 november 2015 om 21.00 u
AMUZ - Antwerpen


Meer info : www.amuz.be en hermesensemble.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com, www.matrix-new-music.be en youtube

18:47 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

03/10/2015

Beleef het universum van Scelsi in een samenspel van ruimtelijke installaties, live elektronica, zang en ensemble

Giacinto Scelsi In deze voorstelling beleef je het universum van Giacinto Scelsi (foto) in een samenspel van ruimtelijke installaties, live elektronica, zang en ensemble. De stukken zijn ontstaan uit lange improvisaties die hij opnam. Zo voerde hij muziek terug naar haar oorsprong, in die improvisatie.

Voor Scelsi is een toon als een bol. Je kan er op oneindige manieren naar luisteren tot je de derde dimensie ervan hoort. Wanneer hij in de jaren '40 een persoonlijke crisis doormaakt en bij wijze van therapie dagenlang een zelfde toon speelt op een klavier, openbaart zich in de muziek, door de herhaling, deze derde dimensie. Voor hem is een componist niets meer - maar ook niets minder * dan een medium dat de transcendente werkelijkheid weet te kanaliseren. In zijn verdere werk gaat Scelsi die klankdimensies, die zich verbergen in boven- en ondertonen, verder onderzoeken. Zo ontstaan klanklandschappen die in ons resoneren, als fysieke mystiek. Een stille dans tussen liefde en dood.

De muziek van Giacinto Scelsi is van een bijna lijfelijke tastbaarheid. Als een mystieke sereniteit die je diep raakt. Zijn universum wordt voor jou vervat in een samenspel van ruimtelijke installaties, live elektronica en ensemble. De stukken ontstonden uit lange improvisaties die hij opnam. Zo voerde hij muziek terug naar haar oorsprong, in de improvisatie.

Wat is de rol van de componist? Deze vraag stelde Scelsi zich na een ingrijpende persoonlijke crisis in de jaren 1940. Het antwoord was radicaal: een tussenpersoon. Niets meer. Het is de functie van de componist een transcendente werkelijkheid te kanaliseren. Scelsi creëerde elektronische composities waaruit de zeven hoofdstukken van 'Khoom' ontstonden.

Khoom (1962) is één van Scelsi's meest opmerkelijke composities, waarin de solostem geen woorden, maar vreemde, door de componist zelf uitgevonden, fonemen, klinkers en medeklinkers zingt, een onmiskenbare verwijzing naar het verre land waarnaar in de titel wordt verwezen. Deze 'Seven episodes of an unwritten story of love and death in a distant land' werden geschreven voor sopraan, hoorn, percussie en strijkkwartet maar de volledige bezetting wordt enkel in het vijfde deel gebruikt. Het werk werd eveneens aan Michiko Hirayama opgedragen.

Wat is het belang van klank? Die vraag beantwoordt Scelsi door timbre centraal te stellen. Een zoektocht naar klankdimensies die zich verbergen in boven- en ondertonen. De elektronica laat toe infrageluid te manipuleren. Zo ontstaan klanklandschappen die in ons resoneren, als fysieke mystiek. Een stille dans tussen liefde en dood.

Giacinto Scelsi voorzag dat hij zou sterven op de dag dat alle achten op één lijn stonden : op 1988 / 8 / 8 liet hij zich vergezellen naar het strand voor een zonnebad. Hij legde zich neer in een strandstoel en sliep in voor altijd.

Praktische info :

Spectra Ensemble : In nomine lucis
Donderdag 8 oktober 2015 om 20.00 u
deSingel - Antwerpen


Meer info : www.desingel.be en www.spectraensemble.com

Extra :
Giacinto Scelsi op www.classical.net en youtube
Fondazione Isabella Scelsi : www.scelsi.it
Giacinto Scelsi (1905 - 1988): Muzikaal aristocraat op www.musicalifeiten.nl
The Messenger: Giacinto Scelsi discovered a world in one note by Alex Ross, The New Yorker , 21/11/ 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb op www.medieval.org, 27/01/2000

00:11 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

24/11/2014

Hedendaagse muziek voor contrabas met Robert Black in Logos

Robert Black Dit concert voor contrabas solo verenigt werk van oude meesters als J.S. Bach, Domenico Gabrieli met hedendaagse composities van Giacinto Scelsi, Elliott Carter, Iannis Xenakis, Somei Satoh, Kate Moore en Robert Black zelf. Robert Black, stichtend lid van Bang On A Can All Stars, promoot de contrabas als solo instrument. Hij exploreert de klankmogelijkheden van de contrabas en onderzoekt de verschillende manieren waarop dit instrument bespeeld kan worden. Black spoort componisten aan om nieuw werk voor het instrument te creëren en hij gaat in dialoog met dansers, acteurs en kunstenaars. In zijn eigen werk zoekt hij niet enkel muzikaal nieuwe horizonten op. Voor Possessed, Blacks nieuwste project, trekt hij het ruige landschap van Utah in. Mis de doortocht van deze topcontrabassist in Logos niet!

Ter gelegenheid van dit concert geeft Oorgetuige 2 gratis tickets of 1 duoticket weg. Wil jij erbij zijn, stuur dan als de vliegende bliksem een mailtje naar christel@vastenavont.com. De gelukkige winnaars worden verwittigd per e-mail en de tickets zullen klaarliggen aan de avondkassa.

Praktische info :

Contrabasrecital Robert Black
Dinsdag 25 november 2014 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.robertblack.org

00:22 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

05/11/2014

Een betoverende reis doorheen de klank van de sax

Eric Sleichim Op 6 november - de geboortedag van Adolphe Sax - presenteren Eric Sleichim (foto) en BL!NDMAN [sax] op vraag van Flagey een gloednieuw programma, waarbij de vijf saxen van BL!NDMAN zich elk met een solowerk voorstellen. Van de hoge sopraansax tot de meest lage, de wonderlijk sonore tubax. Telkens in samenspraak met electronics, die het geluid aanvullen en vermenigvuldigen, vervormen en in de ruimte rondsturen. Een betoverende reis doorheen de klank van de sax.

Als componist-saxofonist verwierf Sleichim internationale faam door de zeer eigenzinnige wijze waarop hij het instrument benadert; hij maakt zowel gebruik van snerpende veertjes, klanken van kleppen, plof- en smakgeluiden als van de tonale kwaliteiten van de saxofoon. Wat traditioneel als bijzaak wordt beschouwd, verheft hij tot hoofdzaak en creëert er, vaak in combinatie met andere kunstvormen, nooit eerder gehoorde klankwerelden mee.

Programma :

  • Jonathan Harvey, Ricercare una Melodia (voor sopraansax en electronics)
  • Daniele Ghisi, Comment pouvez-vous lire à présent? Il fait nuit (voor altsaxofoon en electronics)
  • Georgia Spiropoulos, Saksti (voor tenorsaxofoon en electronics)
  • Eric Sleichim, Angel (voor baritonsaxofoon en electronics)
  • Giacinto Scelsi, Maknongan (voor tubax)
  • Olivier Messiaen / arr. Eric Sleichim, Le verbe (La Nativité du Seigneur Nr. 4)

Praktische info :

Bl!ndman [sax] : Harvey, Ghisi, Spiropoulos, Sleichim, Grisey
Donderdag 6 november 2014 om 20.15 u
Flagey - Brussel


Meer info : www.flagey.be en www.blindman.be

Extra :
Jonathan Harvey : www.vivosvoco.com, www.musicsalesclassical.com en youtube
Daniele Ghisi op ensemblevortex.com en youtube
Georgia Spiropoulos : www.georgiaspiropoulos.com, en.wikipedia.org en youtube
Eric Sleichim op www.blindman.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi (1905 - 1988): Muzikaal aristocraat op www.musicalifeiten.nl
The Messenger: Giacinto Scelsi discovered a world in one note by Alex Ross, The New Yorker , 21/11/ 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb op www.medieval.org, 27/01/2000

Elders op Oorgetuige :
Jonathan Harvey-driedaagse in het Concertgebouw Brugge, 15/05/2013
In memoriam Jonathan Harvey (3/05/1939 - 5/12/2012), 6/12/2012

01:14 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/03/2013

Hinkelspel, het ietwat gekke maar genereuze en gewaagde project van Ars Musica 2013

Maison de la Création "De verbeelding vrij spel laten". Dat staat te lezen op de website van het Maison de la Création. We hoeven niet langer te zoeken: dit moet de plaats zijn waar Hinkelspel doorgaat, het ietwat gekke maar ook genereuze en gewaagde project van Ars Musica 2013.

Hinkelspel is als een grote doos vol verrassingen: twee uur lang zijn een veertigtal korte muziekstukken te horen in de vele ruimten van het Maison de la Création. Je kan er muzikanten of componisten tegen het lijf lopen, voor of na een paar muziekstukjes te hebben beluisterd, bewonderd of verafschuwd. Alle kanten gaan die composities uit, maar ze hebben wel één ding gemeen: ze verrassen je - een beetje, matig of enorm - doordat ze, net als bij een hinkelspel, van het ene vak naar het andere springen, de ene wereld in en de andere uit, om uiteindelijk in het paradijs of de hel terecht te komen. Net als in een spel - het thema van Ars Musica 2013 is niet voor niets 'Play time' - moet je van risico houden en samen met de andere spelers "deelnemen, ervaringen delen en uitwisselen, een spoor volgen, voor jezelf maar ook met de anderen", zoals ze dat in het Maison de la Création zo mooi uitdrukken...

Op het programma werken van Baudouin de Jaer, Luc Brewaeys, Conlon Nancarrow, Jonathan Harvey, Diana Rotaru, Yii Kah Hoe, Luciano Berio, Pierre Boulez, Fausto Romitelli, Thierry De Mey, Claude Ledoux, Philippe Manoury, José Maurício Nunes, Iannis Xenakis, György Ligeti, Bernard Cavanna, François Bernard Mache, Gerard Pesson, Giacinto Scelsi, György Ligeti, John Adams, John Cage, Mauricio Kagel, Sylvain Lemêtre, Toru Takemitsu, Yan Maresz, Joji Yuasa, Benoît Mernier, Baudouin Oosterlinck, Hans Werner Henze, …
Installaties:  Arnaud Eeckhout & Sébastien Herickx, Nicolas D'Alessandro

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica : Hinkelspel
Zaterdag 16 maart 2013 om 16.00 u en om 20.00 u
Maison de la création - Centre culturel Bruxelles Nord

Emile Bockstaelplein
1020 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.maisondelacreation.org

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

20:30 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

28/02/2013

Scelsi gezien door de ogen van David Ryan

Giacinto Scelsi In 'Via di San Teodoro 8' treden we in de voetsporen van de eigenzinnige Italiaanse modernist Giacinto Scelsi (1905-1988). Meer nog, samen met regisseur David Ryan nemen we een kijkje in diens voormalige huis en krijgenwe uitvoerig zicht op wat weinigen ooit aanschouwden: de vele traphallen, vista's, tuinen en talloze kleine kamertjes die het gebouw rijk is. Verschillende aspecten van dit 'Domus Romanus', vooral dan de akoestische eigenschappen ervan, komen in detail aan bod.

De film belicht ook de collectie vroege elektronische en exsotische instrumenten die Scelsi bezat. Vooral de Ondiola, een van de allereerste versterkte elektronische muziekinstrumenten waar de componist in zijn beruchte 'Derde Periode' veelvuldig op improviseerde of aan componeerde, wordt belicht. We krijgen er ook een van de zeldzame filmfragmenten te zien die van Scelsi (een notoir beeldschuw man, overigens) zijn overgebleven: een improvisatie die hij op de Ondiola hield, in samenspel met zijn voormalige leerling, pianist Oscar Pizzo.

Zondag in de Q-O2 werkplaats krijgen we ook nog de film 'Tower: a Composition for Two Musicians and Architecture' (2012) te zien. Maandag in Logos brengt David Ryan ook volgende werken voor (bas)klarinet : zijn eigen Blindtime (2013) en Para (2011) en Dark as a Dungeon (1977) van Christian Wolff.

David Ryan (1956) is zowel componist, schrijver als visueel artiest. Hij studeerde aan de University of Liverpool en aan Coventry Polytechnic, stak vervolgens Het Kanaal over om zich in Hamburg, Lübeck en Berlijn in de wereld van de nieuwe muziek te storten en kan momenteel een veteraan op dat gebied worden genoemd. Met zijn lange voorgeschiedenis als vertolker van experimenteel klarinetrepertoire deelde hij het podium met John Tilbury, Christian Wolff, Earle Brown, Phill Niblock en het polyvalente ensemble Apartment House. Maar het is vooral met het werk van de enigmatische Giacinto Scelsi dat hij een reeds lang vergroeide liefde heeft ontwikkeld.

Ryans artistieke aktieradius beslaat overigens meer dan alleen het vertolken van nieuwe muziek; de man draait ook films, doet uitvoerig research, publiceert artikels en geeft screenings, tentoonstellingen en lezingen dat het een lieve lust is. Op dit ogenblik is hij aktief als lid van het London Improviser's Orchestra en zoals steeds druk in de weer met nieuwe multimediale projekten. Tot slot mag hij zich houder noemen van de Arts Council of England-award.

Tijd en plaats van het gebeuren :

David Ryan : 2 films - Via di San Teodoro 8 / Tower: a Composition for Two Musicians and Architecture
Zondag 3 maart 2013 om 20.30 u
Q-O2 - Brussel

Koolmijnenkaai 30-34
1080 Brussel

Meer info : www.q-o2.be en www.david-ryan.co.uk
--------------------------------------
David Ryan : Via di San Teodoro 8 - film & concert
Maandag 4 maart 2013 om 20.00 u

Logos Tetraëder - Gent
Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.david-ryan.co.uk

Extra :
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi (1905 - 1988): Muzikaal aristocraat op www.musicalifeiten.nl
The Messenger: Giacinto Scelsi discovered a world in one note by Alex Ross, The New Yorker , 21/11/ 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb op www.medieval.org, 27/01/2000
Christian Wolff op www.otherminds.org, eamusic.dartmouth.edu, en.wikipedia.org en youtube
Perfect Sound Forever : Interview met Christian Wolff, Jason Gross op www.furious.com, april 1998

15:34 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

03/09/2012

Arne Deforce brengt Dillon, Cage, Scelsi en Harvey in De Munt

Arne Deforce In het oude Griekenland was het pad tussen hemel en aarde geplaveid met goddelijke helden en mensgoden. Godin van het ochtendgloren was Eos, die elke dag opsteeg van de rand van de oceaan om haar broer Helios te groeten en de hemelpoorten te openen voor diens vurige koets. Eos speelt de titelrol in een compositie van de Schotse eclecticus James Dillon: een complex weefsel van ritmen en texturen als een muzikaal spel van licht en schaduw. Jonathan Harvey keek nog verder oostwaarts voor zijn Curve with Plateaux, dat de luisteraar meevoert van de fysieke wereld naar het niveau van de passies, tot aan het transcendente - en weer terug. Onderweg stranden passages op tussenliggende plateaus en het eindpunt van de curve is… een dodenmars. Tussen deze sluitstenen verstrengelt topcellist Arne Deforce werk van Giacinto Scelsi en John Cage, dat langs verschillende wegen het aardse ontstijgt: Cage houdt één oog gericht op de sterren; Scelsi blikt voorbij de realiteit naar de eeuwigheid en vat zijn indrukken in drie woordenloze gebeden. Meer nog dan een duivelskunstenaar, zal de musicus van dienst hier een gids voor de ziel moeten zijn, die leidt van introspectie tot metafysische ervaring.

Programma :

  • James Dillon, Eos
  • John Cage, Etudes Boreales I, II, III, IV
  • Giacinto Scelsi, Three Latin Prayers - Ave Maria, Pater Noster & Alleluia
  • Jonathan Harvey, Curve with Plateau

Tijd en plaats van het gebeuren :

Arne Deforce : Dillon, Cage, Scelsi, Harvey
Donderdag 6 september 2012 om 12.30 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be

Extra :
James Dillon op www.composers21.com, www.edition-peters.com en youtube
John Cage : www.johncage.info en youtube
John Cage at Seventy: An Interview, Stephen Montague (1985) op UbuWeb Papers
John Cage Online : links compiled by Josh Ronsen
John Cage (1912 - 1992) : Goeroe of charlatan ?, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi , The Messenger by Alex Ross, The New Yorker , Nov. 21, 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb, 27/01/2000 op www.medieval.org
Jonathan Harvey : www.vivosvoco.com, www.chesternovello.com en youtube
>
Elders op Oorgetuige :
Blazers van de Munt brengen hulde aan John Cage, 3/09/2012
Knockin' on Heaven's Door : KlaraFestival tussen hemel en aarde, 28/08/2012
deFilharmonie brengt Britten, Harvey en Debussy hertaald door Brewaeys in Antwerpen en Brugge, 25/01/2012
Noriko Kawai brengt nieuw werk van James Dillon en Saed Haddad in het Brusselse Conservatorium, 28/03/2011

Beluister alvast Jonathan Harvey's Curve with Plateau

16:04 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

29/06/2012

Tweede editie Tik Tak Toe focust consequent op recente muziek

Kaija Saariaho TIK TAK TOE is een intiem familiefestival in het landelijke Meigem, waarbij 9 jonge professionele muzikanten consequent focussen op recente muziek. Naast composities uit de wereld van de hedendaagse klassieke muziek worden er werken uitgevoerd die zich meer in de alternatieve rock situeren en is er een concert met bewerkingen voor strijkkwintet van Sukilove ( rockgroep rond Pascal Deweze ) door Sukilove String Orkestra. Alle gekozen componisten ( Giacinto Scelsi, Kaija Saariaho (foto), Sukilove, Tim Vandenbergh, Frederik Neyrinck en Ann Eysermans) tonen een enorme affiniteit met de sonore eigenschappen van klank. Allen sculpteren ze met klank , en vormen zo een eigen klankidioom. De programmatie is zo opgesteld dat er elk uur een nieuw concertmoment (ong. 40 min) begint. Een gevarieerd programma met aangepaste animatie voor de allerkleinsten en tussendoor een gezellige reuzepicknick in de tuin van de galerie. En op de zolder kan je rondsnuffelen in de partituren en het gedachtengoed van de componisten.

Kunstengalerie D'apostrof, een jong initiatief in Meigem, wil een platform bieden aan zowel beeldend kunstenaars ( door regelmatige exposities ) als aan muzikanten, dansers, acteurs die hun creatie in een uniek landelijk kader aan een intiem publiek willen voorstellen. TIK TAK TOE wordt een festivaldag waarbij 9 muzikanten, in zorgvuldig uitgezochte setting, eigen of reeds bestaande creaties zullen uitvoeren.

Deelnemende muzikanten zijn Jeroen Baert (viool), Yumika Lecluyze (viool), Karel Coninx (altviool), Seraphine Stragier (cello), Katrien Gaelens (fluit), Frederik Neyrinck (compositie, piano), Tim Vandenbergh (contrabas,elektronica, compositie), Ann Eysermans (contrabas, compositie) en Pascal Deweze (zang).

Programma :

 Sukilove, Pascal Deweze, Sukilove String Orkestra, Giacinto Scelsi, Kaija Saariaho , Tim Vandenbergh, Frederik Neyrinck , Ann Eysermans, concert, muziek, music, festival, tik tak toe, D'apostrof, Meigem

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tijd en plaats van het gebeuren :

TIK TAK TOE Festival voor recente muziek
Zondag 8 juli 2012 vanaf 16.00 u
Kunstengalerie D'apostrof Meigem

Pastoriestraat 59
9800 Meigem (Deinze)

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.dapostrof.be

Extra :
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi , The Messenger by Alex Ross, The New Yorker , Nov. 21, 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb, 27/01/2000 op www.medieval.org
Kaija Saariaho : www.saariaho.org, www.chesternovello.com, www.finncult.be en youtube
Kaija Saariaho: de geboren buitenstaander, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Frederik Neyrinck : www.frederikneyrinck.be, www.muziekcentrum.be en www.goldenrivermusic.be
Tim Vandenbergh op www.muziekcentrum.be
Ann Eysermans : www.anneysermans.be en youtube

16:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

06/03/2012

Lets Radio Koor brengt Messiaen, Scelsi, Ligeti en Feldman in het Concertgebouw Brugge

Morton Feldman Het Lets Radio Koor wordt wel eens het beste koor ter wereld genoemd. Wie er bij was toen ze de ideale uitvoering van Ligeti's Lux aeterna brachten, wil hun versie van Feldmans Rothko Chapel niet missen. In dit ontroerende meesterwerk schiep Feldman een unieke klankwereld, geïnspireerd door het abstract expressionisme van de New Yorkse schilder Mark Rothko. Hij componeerde het werk als eerbetoon aan de oecumenische kapel in Houston waarvoor Rothko veertien schilderijen maakte. "Rothko's beelden gaan helemaal tot aan de rand van zijn canvas, en ik wilde hetzelfde effect met de muziek - dat ze de hele ruimte zou doordringen en nergens vanop een afstand zou gehoord worden", zei Feldman. Het Lets radio Koor zingt ook werk van Giacinto Scelsi en Olivier Messiaen, de Franse componist voor wie licht en kleur, tijd en spiritualiteit - net als voor Rothko en Feldman - centrale thema's waren.

In 1971 bouwde de Menil Foundation in Houston (Texas) een ruimte die moest dienen als een plek voor contemplatie waar iedereen, ongeacht zijn of haar godsdienstige of filosofische achtergrond, terecht kon. De invulling van de Rothko Chapel - want zo heet deze ruimte - werd gevormd door de veertien abstracte schilderijen van de Amerikaanse schilder Mark Rothko (1903- 1970). Deze panelen, die tot de laatste werken van Rothko behoren, zijn uiteraard in zijn abstract-expressionistische stijl geschilderd, maar veel soberder, in donkere tinten die de sereniteit van deze niet-religieuze 'kapel' vormgeven. Morton Feldman (1926-1987) - die zoals met alle abstract-expressionistische schilders van die generatie ook met Rothko een persoonlijke band had, kreeg de vraag om voor de Rothko Chapel een compositie te maken. Het resultaat, Rothko Chapel, voor altviool, koor, celesta en percussie ging er in 1972 in première.

In zijn late werken (van na deze compositie) gaat Feldman steeds verder in de richting van een statische muzikale stijl, waarbij klanken, kleuren en harmonieën op een onwezenlijke manier voorbijgaan, bijna bevroren in de tijd. De analogie met de evolutie van Rothko van zinderende kleuren naar een steeds introvertere, gedempte vormentaal is onmiskenbaar. In zekere zin schemert de statische aanpak van Feldmans late werk reeds door in Rothko Chapel. Ontegensprekelijk bevat dit werk nog veel dynamische processen die de muziek een duidelijke richting geven - de melodieuze altviool, enkele aanzwellende kleine climaxen ondersteund door de pauken, de melodie van de solosopraan tegenover de altviool en de pauken zowat halverwege het werk en natuurlijk het slot, waar de bijna naïeve melodie van de altviool (in feite citeert Feldman daar een jeugdwerk dat hij op 15-jarige leeftijd schreef) een plotse, wat onwezenlijke intrede doet. Maar onder die oppervlakte schuilt een zeer statische benadering, die bij uitstek blijkt in de onthechte muziek van het (tekstloze) koor, de gedempte, zachte expressie en de algemene contemplatieve sfeer. Rothko Chapel valt uiteen in een vijftal segmenten die zich door hun materiaal van elkaar onderscheiden: een declamatorisch begin met een hoofdrol voor de altviool, een meer statische, 'abstracte' passage voor het koor, een melodische 'interlude' voor sopraan, viola en pauken en het verrassend lyrische slot met een pseudo- Hebreeuwse melodie. (Feldman refereerde aan zijn persoonlijke religieuze achtergrond in dit werk dat nochtans voor een abstracte areligieuze locatie was geconcipieerd).

In dit programma krijgt Feldmans werk het gezelschap van 20ste-eeuwse composities - allemaal van componisten die voorop gingen in het aanboren van diverse vernieuwende muzikale technieken - die elk vanuit hun eigen perspectief aanknopen bij de tendens tot bezinning, mystiek en het religie. Met uitzondering van Olivier Messiaens Cinq rechants (al dragen de grillige ritmes daar wel bij tot een ander type van extase: de liefde) delen al deze composities ook een voorkeur voor een statische aanpak, die aansluit bij de metafysische thema's die expliciet of impliciet aan bod komen.

Olivier Messiaen (1908-1992) was als componist diep geïnspireerd door zijn katholieke geloof. In zijn relatief vroege motet O sacrum convivium (1937) geeft hij dat nog vorm op een vrij traditionele manier, al is de onthechting die uit de zachte, stralende zetting van iedere frase spreekt verrassend gelijkaardig aan de sfeer die Feldman, Ligeti en Scelsi met veel modernere harmonische middelen oproepen. Cinq rechants (1948) vormt samen met de monumentale Turangalîla-symfonie en de liedcyclus Harawi, Messiaens 'Tristan'-trilogie. Niet enkel citeren deze werken uit Wagners Tristan und Isolde, maar ze delen er ook de thematiek van liefde (en dood) mee. Het is een werk waarin Messiaens vermogen om uiteenlopende inspiratiebronnen tot een origineel en verfrissend geheel te smeden, sterk naar voor komt: Wagner, Indiase ritmes, middeleeuwse referenties en teksten die zowel uit klassieke liefdesverhalen putten als quasi-transcripties uit het Sanskriet maken er een veelgelaagd en bij momenten grillig werk van.

Waar bij Messiaen de invloed van oosterse elementen zijn katholieke thema's niet veranderde, omarmde Giacinto Scelsi (1905-1988) de oosterse mystiek veel nadrukkelijker. Voor Scelsi was muziek bij uitstek een spiritueel gegeven - hij beschouwde zichzelf als componist enkel als een mystiek medium - en zijn werk wordt vaak gekenmerkt door een doorgedreven exploratie van enkele muzikale elementen: de minuscule veranderingen van het timbre van één toon, subtiele glissandi, alternatieve speel- en zangtechnieken. Zijn Tre canti sacri (1958) verwijzen weliswaar naar katholieke koorwerken, maar de lange noten, glissandi en harmonie die deels gebaseerd zijn op de boventonen hebben weinig met die traditie te maken.

György Ligeti's (1923-2006) Lux aeterna (1966) is een echte klassieker. De fascinatie voor de complexe canons zoals je die bij bepaalde renaissance-componisten aantreft, trok Ligeti door naar wat hij 'micropolyfonie' noemde. Met een 16-stemmig gemengd koor weeft Ligeti letterlijk een web (het was de metafoor die Ligeti er zelf graag voor gebruikte) van unisono-canons die zo dicht op elkaar gepakt zitten dat ze voor de luisteraar niet langer herkenbaar zijn als canons, maar meer als een gewriemel van snelle noten, een 'wolk' van (dissonante) klank.

Programma :

  • Olivier Messiaen (1908-1992), O sacrum convivium - Cinq rechants
  • Giacinto Scelsi (1905-1988), Tre canti sacri
  • György Ligeti (1923-2006), Lux aeterna
  • Morton Feldman (1926-1987), Rothko Chapel

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lets Radio Koor : Messiaen, Scelsi, Ligeti, Feldman
Donderdag 8 Maart 2012 om 20.00 u
(inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u)
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.radiokoris.lv

Bron : Tekst Maarten Beirens voor het Concertgebouw

Extra :
Morton Feldman op www.champdaction.be, wikipedia (en) en youtube
Morton Feldman: Fijnzinnig klankschilder, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
American Sublime. Morton Feldman's mysterious musical landscapes, Alex Ross in The New Yorker, 19/06/2006
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi , The Messenger by Alex Ross, The New Yorker , Nov. 21, 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb, 27/01/2000 op www.medieval.org
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
Lets Radio Koor brengt hedendaagse koormuziek op het Baltic festival, 7/11/2010
HERMESensemble en Capella di Voce op zoek naar de muzikale hemel, 1/12/2009
De kunst van Morton Feldman, 11/02/2008

Luister alvast naar dit fragment uit Morton Feldmans Rothko Chapel



en Giacinto Scelsi 's Tre canti sacri

18:36 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

21/06/2011

Amerikaanse celliste Frances-Marie Uitti confronteert 20ste-eeuwse muziek voor cello solo met tijdloze suites van Bach

Frances-Marie Uitti De Amerikaanse celliste en componiste Frances-Marie Uitti kwam begin jaren zeventig naar Europa en woont al vijfentwintig jaar in Amsterdam. Om de harmonische mogelijkheden van de cello te vergroten, experimenteerde Uitti met het spelen met twee strijkstokken tegelijk in één hand. Zij heeft deze unieke en revolutionaire speelwijze zo verfijnd, dat ze veel hedendaagse componisten heeft uitgedaagd om voor haar te schrijven. Dat leidde tot nieuwe composities van o.a. György Kurtág, Luigi Nono, Giacinto Scelsi, Louis Andriessen, Jonathan Harvey, Richard Barrett en Sylvano Bussoti, die met deze techniek in hun compositieproces rekening hielden en de werken speciaal aan Uitti opdroegen. Uitti werkte ook nauw samen met vooraanstaande componisten als John Cage, Iannis Xenakis, Elliott Carter en Brian Ferneyhough.

Enerzijds vervlochten met de wereld van de hedendaagse muziek, anderzijds actief in de wereld van de vrije improvisatie en freejazz, ontwikkelde Uitti - geheel in de lijn van de Amerikaanse avant-garde - een uiterst persoonlijke, op de improvisatie gebaseerde manier van spelen, die je zou kunnen omschrijven als een vorm van anti-acrobatiek: virtuoos op een manier die tegen alle conventies ingaat. Tijdens dit concert confronteert ze 20ste-eeuwse muziek voor cello solo en een eigen werk met de tijdloze suites van J.S. Bach.

Frances-Marie Uitti concerteerde de voorbije decennia als soliste over de hele wereld en op prestigieuze festivals als de Biennale Di Venezia, Strasbourg Festival, Gulbenkian Festival Ars Musica en Holland Festival, en gaf als pedagoge en gastprofessor lezingen en masterclasses aan alle belangrijke Europese conservatoria en aan de muziekafdelingen van diverse Amerikaanse universiteiten: California San Diego, Berkeley, Stanford, Yale en Harvard. Ook gaf ze masterclasses aan de The Juilliard School of Music, met Anner Bijlsma en Ralph Kirschbaum op het Internationale Cello Festival in Aarhus en was ze gastprofessor in 2002-2003 aan het Oberlin Conservatorium, waar ze het klassieke cellorepertoire en kamermuziek doceerde.

Giacinto Scelsi (1905-1988) noemde zichzelf geen componist, maar een boodschapper. Zijn muziek is naar eigen zeggen eenvoudig, want anders zou ze volgens hem geen muziek zijn. De spirituele bronnen waarop Scelsi zich beroept zijn de geschriften van Gurdjieff, Blavatsky, Sri Aurobindo, Steiner en de invloeden die hij opdeed tijdens zijn reizen door India en Nepal. Zijn sonore zoektocht bracht hem van seriële invloeden naar een eigen microtonaal stelsel waarin het systematisch-intuïtief onderzoek van de toon centraal staat.

Een groot deel van het oeuvre van Scelsi was bestemd voor strijkers, ofwel solo, ofwel in combinaties. Scelsi's interesse voor strijkers begon in het midden van de jaren '50, toen hij de piano, tot dan toe zijn geliefde instrument om zich uit te drukken, vaker links liet liggen omdat deze niet kon voldoen aan het kwarttoonssysteem. Vanaf dan werden Scelsi's intiemste stukken geschreven voor strijkers en namen deze een centrale plaats in in zijn oeuvre.

'Ygghur' is het laatste deel van Scelsi's indrukwekkende 'Trilogia' voor cellosolo. De drie delen 'Triphon' uit 1956, 'Dithome' uit 1957 en 'Ygghur', voltooid in 1961 maar pas in 1965 finaal uitgeschreven, kregen als ondertitel 'The Three Ages of Man' mee. 'Ygghur', wat sanskriet is voor katharsis, kreeg net als de andere delen nog extra benamingen mee voor de subsecties, in dit geval Ouderdom, Herinneringen en Katharsis. Ook deze compositie concentreert zich op één toon en schaaft en schuurt die tot de ware aard ervan naar boven komt. Om dit te bereiken gebruikte Scelsi vibrato's, trillers, glissandi en microglissandi - voornamelijk in het laatste deel - dynamische verschillen en scordatura, waarbij de cello anders wordt gestemd. Dit is geen muziek die zich bezighoudt met spanning-ontspanning of met tonaal-atonale gegevens. Het spel met de tijd wordt hier een duizelingwekkende rit naar de diepten van de klank, naar wat Scelsi het bolkarakter ervan noemt of 'la réelle dimension sphérique du son'.

'Trilogia' neemt een ietwat aparte plaats in in het oeuvre van Scelsi. Tot op zekere hoogte is het een persoonlijke getuigenis, met een duidelijk programma. Het leven zelf dat doorheen diverse stadia van inwijding vibrerende muziek wordt. Dat vertaalt zich in drie delen met als centrale thema's jeugd, volwassenheid en ouderdom. Het gebruik van harmonisch materiaal is vrij beperkt. Niettegenstaande het grootste deel van het werk gebouwd is rondom twee nauwe intervallen, weet Scelsi toch een breed draagvlak van aanslagen en dynamische varianten te specificeren, waarbij hij microtonale spectra creëert waarbinnen een perfecte balans tussen intense activiteit en functionele stilte wordt bereikt.

Autodidact Salvatore Sciarrino is sedert de jaren zeventig prominent aanwezig op de podia waar hedendaagse westerse muziek aan bod komt. Zijn klankidioom heeft samen met dat van Luigi Nono een grote impact gehad op een hele generatie componisten. Het spel met stilte en niet-stilte, met omgevingsgeluid, met biologische structuren en extended techniques heeft Sciarrino op een ander niveau gebracht. Telkens is zijn muziek letterlijk een belevenis. Het is een delicaat evenwicht binnen een tijdsruimte dat veel vraagt van zowel musici als toehoorders. Zelf zegt hij : "Mijn muziek vraagt buitengewone uitvoerders. Niet alleen virtuozen, maar musici die kunnen tranformeren. Om de essentie van onze alledaagse bezigheden te herontdekken moeten we het wonder kunnen doorbreken: het wonder van een utopia dat zichzelf openbaart (...). We willen dat de muziek spreekt met de poëtische betovering van een Orpheus waardoor zelfs de stenen ontroerd raken. Waar is muziek anders voor? "

Ondanks zijn geboortejaar 1947, kan je Sciarrino toch nog tot de Italiaanse avant-garde rekenen: hij is erop uit om de klankentaal te vernieuwen met onconventionele geluiden, hij situeert zich als een modern artiest op zoek naar het nieuwe en hij vindt aansluiting bij een landgenoot, die een echte voorvechter was voor authentieke en bezielde nieuwe muziek, Luigi Nono.

Sciarrino vertoonde op zeer jonge leeftijd een bijzondere gave voor de plastische kunsten. Vanaf zijn vier jaar schilderde hij en op tien jaar was hij al informeel abstract. Hij dacht er dan ook oorspronkelijk aan om zich in de richting van de plastische kunsten te ontwikkelen, maar vanaf 1959 voelde hij zich zodanig aangetrokken door de muziek, dat hij begon te experimenteren met compositie. Drie jaar later werd zijn eerste werk uitgevoerd voor publiek tijdens de Nieuwe Muziek Week te Palermo. Van zijn talent voor visuele kunsten blijft de interesse voor opera en muziektheater over. Nog duidelijker visueel zijn de talloze schema's, schetsen en roosters, die Sciarrino voor grote composities maakt: deze worden zelfs als plastisch werk tentoongesteld. Als componist is Sciarrino zijn eigen weg gegaan. Hij heeft zich laten begeleiden door figuren zoals Franco Evangelisti, zonder dat je echt van een leraarschap kan spreken. Hij heeft zich teruggetrokken in Umbrië, in Città di Castello, ver van de grootstad. De grootste invloed heeft hij ondergaan van Luigi Nono, zowel in de zin van het streven naar vernieuwing als een obsessie, als in de zin van de economisering en uitpuring van de klank, die tegenover de zeer belangrijke stiltes geplaatst wordt. Verschillend van Nono is Sciarrino's dialoog met alle mogelijke muziek uit het verleden en uit andere genres: hij demonstreert een brede encyclopedische muzikale kennis in bewerkingen en verwerkingen van muziek van de zestiende eeuw over Bach tot Amerikaanse volksliedjes.

Programma :

  • J.S. Bach, Cellosuites BWV 1008 & 1009
  • M. Feldman, Projection 1 (1950)
  • G. Scelsi, Ave Maria (1970), Ygghur (1961/65)
  • S. Sciarrino, Due Studi (1974)
  • F.M. Uitti, Rap't

Tijd en plaats van het gebeuren :

Cellorecital Frances-Marie Uitti
Vrijdag 24 juni 2011 om 20.15 u
Sint-Remigiuskerk Vucht

Dorpsstraat
3630 Vucht-Maasmechelen

Meer info : www.ccmaasmechelen.be en www.uitti.org

Extra :
Frances-Marie Uitti op youtube
Morton Feldman op www.champdaction.be, wikipedia (en) en youtube
Morton Feldman: Fijnzinnig klankschilder, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
American Sublime. Morton Feldman's mysterious musical landscapes, Alex Ross in The New Yorker, 19/06/2006
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi 1905-1988, Trilogia 1956-1965 op www.arnedeforce.be
Giacinto Scelsi , The Messenger by Alex Ross, The New Yorker , Nov. 21, 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb, 27/01/2000 op www.medieval.org
Recencie : Giacinto Scelsi: Ohoi, Ave Maria, Anâgâmin, Ygghur, Natura renovatur, Alleluja, Emanuel Overbeeke op www.klassiekezaken.nl
Salvatore Sciarrino op brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube
Sciarrino in De Nacht: Nieuwe muziek, Concertzender, 17 april 2007

Elders op Oorgetuige :
De schaduwklanken van Salvatore Sciarrino, 15/02/2008
De kunst van Morton Feldman, 12/02/2008
Arne Deforce brengt hommage aan Scelsi, 22/05/2007

Beluister alvast Morton Feldmans Projection 1



Giacinto Scelsi's Ave Maria



het eerste deel uit Scelsi's Trilogia - 'Ygghur'



en deel 2

15:03 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook