16/10/2015

Over sporen van verwantschap : Roel Dieltiens & Piet Kuijken spelen Britten

Benjamin Britten Benjamin Britten is een van die uitzonderlijke 20ste-eeuwse componisten die een onvervalste eigen stijl wist te ontwikkelen die tegelijkertijd vernieuwend en toegankelijk is. In de jaren 1960-70 schreef hij drie cello-suites naar aanleiding van zijn vriendschap met de wereldvermaarde cellist Mstislav Rostropovich. Deze werken nestelen zich in de traditie van de geliefde cello-suites van Johann Sebastian Bach. Net als Bach slaagt Britten erin om binnen dit uitgepuurde genre uiterst verfijnde muziek te schrijven met een enorme emotionele impact. Wie de suites van Bach liefheeft, wordt zonder twijfel ook ontroerd en meegezogen door die van Benjamin Britten. Tijdens dit concert krijg je de eerste en derde suite te horen, met daar tussenin diens verbluffende cello-sonate. Dit krachtige werk valt op door het uitgesproken dialogische karakter en biedt zo een mooi contrast met de 'eenzame' solo-suites.

Meester-cellist Roel Dieltiens is vooral bekend voor zijn uitvoeringen van muziek uit de 18de en 19de eeuw. Maar ook het 20ste-eeuwse repertoire ligt hem nauw aan het hart. Van een uitvoerder die zo'n natuurlijke en verfijnde uitvoering van de Bach-suites weet te brengen, willen we graag horen hoe hij de suites van Britten laat klinken.

Voor de sonate krijgt Roel Dieltiens weerwerk van Piet Kuijken, een pianist met een al even grote historische veelzijdigheid. Zijn uitvoeringen blinken uit door de mooie balans tussen precisie en gedrevenheid. Een veelbelovende combinatie dus, waarin de ziel van het verleden de klank van het heden mee gestalte zal geven.

Praktische info :

Roel Dieltiens & Piet Kuijken : Benjamin Britten
Woensdag 21 oktober 2015 om 20.30 u
STUK - Leuven


Meer info : www.festival2021.be

Elders op Oorgetuige :
Novecento en de klassiekers van de toekomst, 18/09/2015

23:23 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

01/06/2015

Andrea Voets brengt de beste harpmuziek uit de vorige eeuw in Brugge

Andrea Voets Harprecitals vervallen snel in een programma met salonfähige (piano)transcripties. Niet zo bij Andrea Voets. Zij plaatst onder andere de baanbrekende sonate van Paul Hindemith op de lessenaar. Aanvankelijk nog laatdunkend over de harp ‘als piano zonder klavier (en haar inherente technische beperkingen)’, haalt Hindemith in zijn sonate, bol van technische en sonorische vernuften, het stramien van de sonate onderuit. Luciano Berio ontgint in zijn uiterst virtuoze Sequenza II de klankwereld van de harp met felle uithalen en vuile vegen. Murray Schafer gaat nog verder in The Crown of Ariadne, dat rijkelijk resoneert met exotische melodieën en eclectische percussieve effecten. Onmisbaar op dit recital is Brittens Suite voor harp, rijk aan muzikale complexiteit en een echt meesterwerk uit de harpliteratuur.

Andrea Voets (foto) sloot in 2012 haar studies harp af bij Erika Waardenburg aan het conservatorium van Amsterdam. Ze streeft ernaar om een zo breed mogelijk interesseveld te ontplooien en studeerde naast muziek ook nog filosofie en spreekt verschillende Oosterse talen. Dankzij een beurs volgde ze ook een masterstudie harp bij Maria Graf in Berlijn. Sindsdien verdeelt ze haar tijd tussen Duitsland, Nederland en België. Sinds het najaar van 2014 doceert ze ook haar zelf opgezette cursus 'praktische muziekfilosofie voor musici' aan de Hochschule für Musik Hanns Eisler in Berlijn. Als muzikante staat Voets voor non-conformisme en authenticiteit en combineert ze het liefst haar vele interesses in multidisciplinaire concertprogramma's.

De harp is een van de oudste instrumenten ter wereld. Er bestaan eindeloos veel varianten, van Keltische tot Indische harpen, van jachtbogen waarop één snaar gespannen is tot uitgebreide snarenkasten. De moderne concertharp werd in het begin van de 19de eeuw ontwikkeld en op punt gezet door pianobouwer Sébastien Érard. Hij ontwikkelde een ingenieus pedalensysteem om met minder snaren toch alle toonhoogtes te kunnen spelen. In de 19de-eeuwse orkestmuziek diende de harp nog vooral voor effecten en sfeerschepping. Componisten in de 20ste eeuw ontdekten nieuwe mogelijkheden voor het instrument en gingen ook solistische muziek voor harp schrijven. Heel vaak waren getalenteerde harpisten een bron van inspiratie.

Dat laatste was ook het geval bij Benjamin Britten. De vriendschap tussen Britten en Mstislav Rostropovich is een van de meest bekende voorbeelden, en leidde tot maar liefst vijf topwerken in de celloliteratuur. Veel minder bekend is de suite die hij tussen de Tweede en de Derde cellosuite componeerde voor harp. Nochtans vinden we in deze suite dezelfde kwaliteiten terug als in de cellomuziek. Ook hier componeerde hij met een specifieke muzikant in gedachten, de Welshe harpist Osian Ellis (1928). Toen Britten later omwille van zijn gezondheid niet langer zijn partner Peter Pears kon begeleiden op de piano, nam Osian Ellis deze rol over.

De Suite voor harp bevat - net zoals de cellosuites - enkele duidelijke verwijzingen naar de muziek uit de barok. Britten had een grote voorliefde voor dat repertoire en voor de muziek van Bach, en dat blijkt ook uit de titels van de verschillende delen van deze suite. Deel 2 en 4 zijn respectievelijk een toccata en een fuga, dé barokke genres bij uitstek. Deze delen worden van elkaar gescheiden door een nocturne, een vorm die we vooral in de romantiek terugvinden. De inleidende ouverture en de afsluitende hymne geven deze suite een symmetrische opbouw. De vijfde beweging is eigenlijk een variatiereeks op een Welsh thema, een eerbetoon aan de opdrachtgever en inspiratiebron van het werk.

Luciano Berio componeerde in een tijdsspanne van een kleine halve eeuw maar liefst 14 werken met de titel Sequenza , telkens voor een ander solistisch instrument. In deze composities onderzoekt hij de speltechnische mogelijkheden van het instrument in kwestie. Daarnaast heeft Berio ook aandacht voor de specifieke 'karakters' die bij een instrument horen. Zo voorzag hij de Sequenza XIII voor accordeon van de ondertitel Chanson om te alluderen op het frequente gebruik van de accordeon in de Franse lichte muziek. In Sequenza II voor harp onderzoekt Berio de typische romantische gestes waarmee het instrument geassocieerd wordt: de zwierige arpeggio's en het frivole getokkel op de snaren. Hij speelt met die karakteristieke bewegingen, maar exploreert ook de andere mogelijkheden om het instrument te laten klinken. Zo maakt hij veelvuldig gebruik van speeltechnieken zoals glissando's, slagwerkachtige klanken en flageolettonen (ijl klinkende tonen die bekomen worden door de snaar halverwege zachtjes af te dempen). Net zoals Benjamin Britten componeerde ook Berio graag voor specifieke muzikanten. Sequenza II is geschreven op het lijf van de Franse harpist Francis Pierre, die het werk trouwens al in twee verschillende uitvoeringen op cd zette.

Toshio Hosokawa vindt zijn inspiratie in de natuur. Zijn voorliefde voor bloemen is gekend, en dat blijkt ook uit zijn Two Japanese Folk Songs . Hosokawa is niet alleen geïnspireerd door de Japanse volksmuziek en cultuur, maar roept ook de Japanse sfeer op, binnen de moderne klankwereld. Er zijn momenten waarop de harp klinkt als een Japanse Koto, een traditioneel snaarinstrument. Op die manier realiseert Hosokawa - die vanuit Japan naar Berlijn trok om er compositie te studeren - een versmelting van eeuwenoude (oosterse) tradities en hedendaagse (westerse) compositiemiddelen.

The Crown of Ariadne, een compositie voor harp en kleine percussie-instrumenten van de Canadese componist Raymond Murray Schafer, is de grote finale van dit programma. Schafer maakt gebruik van alle mogelijke compositietechnieken, zonder zich aan één of ander -isme te willen vastknopen. Zijn muziek is meestal dramatisch en beschrijvend, en hij schuwt de overlappingen niet met andere kunstvormen zoals dans, theater of rituele handelingen. Dit werk maakt deel uit van een reeks muziektheaterwerken onder de gemeenschappelijke titel Patria. Hij schreef The Crown of Ariadne voor de Canadese harpiste Judy Loman. De harp stelt de figuur van Ariadne voor, de dochter van koning Minos van Kreta. De held Theseus kon de minotaurus in het labyrint doden en dankzij de draad die Ariadne hem had meegegeven vond hij de weg terug naar buiten. In ruil moest hij met haar trouwen, maar hij liet haar achter op het eiland Naxos, waar ze uiteindelijk de liefde zou vinden bij de god Dionysos. De combinatie met de slagwerkinstrumenten maakt van dit werk een theatrale uitdaging voor elke harpist.

Programma :

  • Paul Hindemith (1895-1963), Sonate
  • Benjamin Britten (1913-1976), Suite for Harp, opus 83 (1969)
  • Claude Debussy (1862-1918), La fille aux cheveux de lin
  • Luciano Berio (1925-2003), Sequenza II (1963)
  • Marcel Grandjany (1891-1975), Rhapsodie
  • Toshio Hosokawa (1955), Two Japanese Folk Songs (2008)
  • Raymond Murray Schafer (1933), The Crown of Ariadne (1980)

Praktische info :

Harprecital Andrea Voets
Zondag 7 juni 2015 om 15.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be en www.andreavoets.com

Bron : tekst Klaas Coulembier voor het programmaboekje van het Concertgebouw

Beluister nu al Raymond Murray Schafers 'The Crown of Ariadne'

22:07 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

14/03/2015

Orkesten van het Conservatorium Gent verkennen hedendaags Brits werk

Conservatorium Gent Zowel het harmonieorkest als het symfonieorkest van het Koninklijk Conservatorium Gent / School of Arts treden in maart aan in MIRY Concertzaal. Deze concerten zijn het resultaat van een projectweek waarin beide orkesten zich verdiepen in Engels repertoire. Het harmonieorkest staat onder leiding van gerenommeerd dirigent Dirk Brossé, eveneens docent aan het Koninklijk Conservatorium Gent, en brengt werk van Peter Meechan en Philip Sparke, maar ook van compositiestudent Tom Hondeghem. Eveneens treden studenten Gilles Demeurisse (euphonium) en Sara Markey (klarinet) van het Koninklijk Conservatorium aan als solist met werk van Philip Wilby en Sparke. De ouverture tot het concert wordt verzorgd door het Saxophone Choir van het Conservatorium onder leiding van Koen Maas (docent aan het Koninklijk Conservatorium Gent, alsook bekend van Bl!ndman).

Net zoals het harmonieorkest van het Koninklijk Conservatorium Gent treedt ook het symfonieorkest aan met Engels repertoire. Op het programma staat onder andere Benjamin Brittens topstuk 'Young Person's Guide to the Orchestra' en 'Tranquil Abiding' van Jonathan Harvey. Daarnaast wordt ook werk gepresenteerd van enkele studenten compositie (Gilles Sacré, Jelle Proost, Pieter Corten) en treden ook enkele studenten op als solist met werk van onder andere Geraldine Green en Malcolm Arnold.

Praktische info :

Conservatorium op scène
Saxophone Choir & Harmonieorkest Conservatorium Gent : Meechan, Sparke, Wilby
Donderdag 19 maart 2015 om 20.00 u

-----------------------
Symfonieorkest Conservatorium Gent : Britten, Harvey, Green, Arnold
Vrijdag 20 maart 2015 om 20.00 u
Miry Concertzaal - Conservatorium Gent


Meer info : www.miryconcertzaal.be

22:47 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

23/02/2015

Engelands onsterfelijke erfenis met vocaal ensemble The Sixteen in Brugge

Harry Christophers Engeland werd in de 16de eeuw opgeschud door religieuze veranderingen, een gevaarlijke en verwarrende tijd. Componisten als Tallis en Byrd slaagden er desondanks in hun ongelooflijke muziek te schrijven en uitgevoerd te krijgen, een erfenis die doorklinkt in de muziek van vele 20ste-eeuwse en hedendaagse componisten. Dirigent Harry Christophers (foto) combineert in dit mooie overzichtsprogramma enkele klassiekers uit de kerkmuziek van de Engelse renaissance met madrigalen van Tallis, Byrd en Gibbons. In de tweede concerthelft klinkt meer recente muziek van Engelse helden Benjamin Britten, Michael Tippett en James MacMillan, waaronder de roerende spirituals uit A Child of Our Time en Choral Dances uit Gloriana. Al 35 jaar staan The Sixteen vooraan als het gaat om niet te missen, zinderende concertervaringen en dit programma van eigen bodem wordt daarop geen uitzondering.

Na 35 jaar van optredens wereldwijd en vele opnamen wordt The Sixteen beschouwd als één van de meest vooraanstaande ensembles. Met een enorme toewijding en onder leiding van de gepassioneerde dirigent en oprichter Harry Christophers brengen deze musici uitvoeringen van vroege Engelse polyfonie, meesterwerken uit de renaissance, nieuwe inzichten in de barokke en klassieke muziek, en een divers repertoire van 20ste-eeuwse muziek. Jaarlijks onderneemt dit ensemble de ondertussen zeer bekende 'The Choral Pilgrimage', een tournee langs de mooiste Britse kathedralen - van York tot Canterbury - met het doel om de muziek van de prereformatie in zijn oorspronkelijke uitvoeringsplaats te presenteren.

Praktische info :

The Sixteen : Engelands onsterfelijke erfenis
Donderdag 26 februari 2015 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be en www.thesixteen.com

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Sir Michael Tippett op en.wikipedia.org, www.schott-music.com en youtube
James MacMillan : jamesmacmillaninscotland.com, www.boosey.com en youtube
James MacMillan (1959-): emotionele, religieus geïnspireerde Schot, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
James MacMillan interview, Ivan Hewett op www.telegraph.co.uk, 22/04/2009

00:57 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/02/2015

Berlijns Solistenensemble Kaleidoskop trakteert op bijzondere luisterervaring

Dark Was The Night 'Niet geschikt voor wie bang is in het donker, maar wel voor wie iets compleet nieuws wil ervaren.' Elke passage van het jonge Berlijnse Solistenensemble Kaleidoskop kan op zijn minst indrukwekkend genoemd worden: ze gieten telkens weer een fris programma in een zinnenprikkelend format. En niet in het minst in Dark Was The Night: het publiek ligt op een bed, in complete duisternis, terwijl de muzikanten rond hen bewegen. Dit concept werd uitgewerkt door regisseur Sabrina Hölzer, die het label Into The Dark oprichtte om dit nieuw format een plaats te geven. Het afsluiten van de visuele prikkel zorgt ervoor dat de muziek nog intenser wordt ervaren: van heel dichtbij en veraf, bewegend en stilstaand. De muzikanten katapulteren de luisteraar zo in de meest verscheiden muzikale ruimten en werelden: van Haydn tot Hindemith, van Sánchez-Verdú tot Lachenmann en van Ravel tot Bauer. Intens, uniek, verrassend en onvergetelijk. Kortom: niet te missen!

Praktische info :

Solistenensemble Kaleidoskop : Dark Was The Night
Woendsdag 18 februari 2015 om 17.00 u en om 20.00 u
(uitverkocht)
Donderdag 19 februari 2015 om 17.00 u en om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be en www.kaleidoskopmusik.de
------------------------------
Donderdag 19 maart 2015 om 19.00 u (uitverkocht) en om 22.00 u
Vrijdag 20 maart 2015 om 19.00 u en om 22.00 u
(uitverkocht)
Bronks - Brussel


Meer info : klarafestival.be en www.kaleidoskopmusik.de

23:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

06/10/2014

Gautier Capuçon & Frank Braley spelen Schuman, Schubert, Debussy en Britten in de Handelsbeurs

Frank Braley Welk repertoire plaatsen uitvoerders idealiter naast  de welbekende Arpeggionesonate, opdat Schuberts fenomenale meesterwerk niet op eenzame hoogte zou komen te staan? Frank Braley (foto) en Gautier Capuçon, allebei grootheden met een warm engagement voor kamermuziek, zoeken het antwoord in de 20ste eeuw. Geen vrijblijvend lappendeken aan impressies, maar een geconcentreerd portret van de cello: in zijn sonate klitte Claude Debussy komedie, kleur en kracht op onnavolgbare wijze samen. Ongeveer een halve eeuw later markeerde Benjamin Brittens cellosonate een terugkeer naar klassieke vormstructuren. Hoewel het vijfdelig opgevat is, past dit werk structureel perfect binnen een lange traditie. Van een unheimisch openingsdeel tot in de wildernis van de brutale finale: Brittens taal moest duidelijk niet inboeten aan creatieve eigenzinnigheid. Schumanns meer pittoreske Fantasiestücke zijn een prikkelend aperitief bij dit banket, dat door de patrons van het raffinement wordt opgeluisterd.

Brittens sonate opus 65 ( (1961) markeerde voor de componist een terugkeer naar instrumentale muziek. De successen die zijn opera's boekten vanaf Peter Grimes (1945) gingen gepaard met kritiek op zijn vorige verwezenlijkingen. Men schreef dat hij niet geschikt was om niet-programmatische muziek te schrijven en jarenlang had Britten zich als gevolg niet aan een majeure instrumentale partituur gewaagd. Onmiskenbaar geeft de sonate blijk van Brittens eigengereide idioom, onder meer via de tonale aanduiding bovenaan de partituur. Daar staat "in C", maar in feite baadt de vijfdelige sonate in chromatiek. Hoogst intiem trekt het openingsdeel (Dialogo) zich op gang. Onder de zacht mijmerende cellopartij ontstaat een ruimtelijk veld dat de piano opvult met stijgende tertsen. Aan deze gewichtige introductie ontleent bijna de hele sonate haar basismateriaal. Naderhand schakelt Britten over op een meer rigide ritme en neemt de cello motieven uit de introductie van het klavier over. Uiteindelijk schakelt de piano naar een hoger register en voeren fonkelende harmonieken in de cello naar een intiem slot. Het Scherzo-pizzicato, waarvoor de boog aan de kant blijft, plaatst het spel met intervallen uit het eerste deel in een lichter kader. In Elegia zijn het wederom door het klavier gespeelde tertsen die de sfeer van het openingsdeel uitademen, waarna de Marcia expliciet terugverwijst naar het begin van Dialogo. Het Moto perpetuo is tenslotte een abstracte rondovorm, waar de toonaard C majeur uiteindelijk als een verlossend harmonisch baken aan de horizon verschijnt.

Programma :

  • Robert Schumann, Fantasiestücke voor cello & piano, opus 73
  • Franz Schubert, Sonate voor cello en piano in a, D 821, 'Arpeggione'
  • Claude Debussy, Sonate voor cello en piano in d
  • Benjamin Britten, Sonate voor cello en piano in C, opus 65

Praktische info :

Gautier Capuçon & Frank Braley : Schuman, Schubert, Debussy, Britten
Maandag 6 oktober 2014 om 20.15 u
Handelsbeurs - Gent


Meer info : www.handelsbeurs.be

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube

Beluister alvast Benjamin Brittens Sonate voor cello en piano in C, opus 65

00:31 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

01/10/2014

Odysseia Ensemble ent programma op Britse literatuur

Odysseia Ensemble Werk van o.a. Benjamin Britten, Vaughan Williams en Claude Debussy. Bij het Odysseia Ensemble sluipt de Britse literatuur op muzikale wijze binnen in hun programma: zo vormt een sonnet van Shakespeare de inspiratie voor Luc Brewaeys' 'onzingbare' Speechless Song, een loflied op het harmonisch samenleven. Odysseia speelt het werk zoals we het kennen van de Koningin Elisabethwedstrijd, voor sopraan en crotalen, maar brengt ook de ensembleversie in wereldpremière. William Blake is dan weer de inspiratiebron voor Ralph Vaughan Williams, die in de Britse folktraditie aanknopingspunten vond om zijn indrukwekkende Blake Songs te schrijven. Ook diens 'Vocalises' en Benjamin Brittens 'Metamorphoses' naar Ovidius situeren zich in diezelfde regionen van muzikale genialiteit. Zelfs de Franse componisten op het programma halen hun mosterd in de Engelse literatuur: Debussy baseerde een van zijn preludes op een personage van Charles Dickens en verwerkte het Britse volkslied erin.

Programma :

  • Ralph Vaughan Williams, Ten Blake Songs (5 liederen) voor sopraan en hobo
  • Ludwig van Beethoven, Duet no.1 voor klarinet en fagot
  • Benjamin Britten, Metamorphose no.1: Pan voor hobo solo
  • Ralph Vaughan Williams, 3 Vocalisen voor sopraan en klarinet
  • Luc Brewaeys, Speechless song, beeing many, seeming one voor sopraan solo
  • Francis Poulenc, Sonate voor klarinet en fagot
  • Benjamin Britten, Metamorphose no.2: Phaeton voor hobo solo
  • Ludwig van Beethoven, Duet no.2 voor klarinet en fagot
  • Ralph Vaughan Williams, Ten Blake Songs (5 liederen) voor sopraan en hobo

Praktische info :

Odysseia Ensemble : Speechless song
Zondag 5 oktober 2014 om 11.00 u
De Grote Post - Oostende


Meer info : www.degrotepost.be en odysseiaensemble.wix.com

Extra :
Luc Brewaeys : www.lucbrewaeys.com, www.matrix-new-music.be en youtube

01:27 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

19/09/2014

Videoconcert met Pieter Wispelwey en Peter Missotten verenigt twee iconen van de Britse muziek

Peter Maxwell Davies Voor het openingsconcert kijkt de organisatie van Novecento om het hoekje richting multimediaconcerten. Peter Missotten, die als videokunstenaar eerder al in zee ging met het Toneelhuis, zal immers voor visuele input zorgen bij de 'Vesalli Icones' van Peter Maxwell Davis (foto). Voor die partituur vertrok de componist uit veertien platen van Andreas Vesalius, die hij een Bijbelse connotatie gaf door er staties uit de kruisweg aan te koppelen. Een vrolijker tegengewicht krijgt dit concert overigens niet, want met Benjamin Brittens derde suite voor cello solo zit het publiek van meet af aan in een behoorlijk melancholische sfeer. Als Pieter Wispelwey de rechtstreekse impact van zijn opname van dit werk live kan waarmaken, dan wordt het een adembenemende opening. Anders dan bij Wispelwey het geval is, worden opnames van het Amsterdamse Nieuw Ensemble dan weer niet altijd door vaktijdschriften opgepikt, maar het engagement van een dirigent als Ed Spanjaard, die al jaren met het collectief werkt, zegt genoeg.

Benjamin Britten werd voor zijn Suite voor cello nr. 3 (1971/1974) geïnspireerd door het verfijnde spel van de beroemde Russische cellist Mstislav Rostropovich en vooral door diens uitvoering van de cellosuites van Johann Sebastian Bach. Britten verwerkte ook een aantal melodieën van Russische liederen. Wie het oeuvre van Benjamin Britten overschouwt, stelt vast dat hij vanaf de jaren 1950 amper nog instrumentale muziek componeerde. Na het onmiddellijke succes van de opera Peter Grimes in 1945 stortte Britten zich volledig op de vocale muziek en opera, deels gestimuleerd door zijn (zowel muzikale als persoonlijke) band met tenor Peter Pears. De ontmoeting met Rostropovich wakkerde zijn interesse voor de instrumentale muziek weer aan, en in 1964 componeerde Britten de eerste van drie cellosuites die allemaal aan de Russische virtuoos opgedragen zijn.

De derde suite bestaat uit negen delen met uiteenlopende titels. Enkele terugkomende motieven verlenen het werk desondanks een grote muzikale eenheid. Deze motieven zijn afkomstig uit vier Russische melodieën: drie door Tsjaikovski bewerkte volksliederen en een Orthodoxe dodenhymne. De keuze voor Russische muziek is vanzelfsprekend verbonden met de charismatische figuur van Rostropovich; de manier waarop de melodieën verwerkt zijn ligt veel minder voor de hand. De thema’s worden niet eenduidig voorgesteld aan het begin van het werk, maar steken hier en daar gefragmenteerd de kop op. Zelfs voor wie de originele thema's kent blijft de verwijzing erg subtiel. Pas op het einde van het laatste deel worden de verschillende thema's in volle glorie voorgesteld. De finale van het werk is de ultieme voltooiing van de eerder opgebouwde verwachtingen. De laatste tonen van de dodenhymne sterven weg in het diepste register van de cello en geven het werk een nederig en bezinnend slot.

De verwantschap met de muziek van Bach vertaalt zich in het gebruik van vormen zoals de fuga en de passacaglia, maar nog meer in de zogenaamde schijnpolyfonie, een schrijfwijze die de indruk wekt dat er meerdere instrumenten tegelijk aan het spelen zijn. De openingsmaten van de eerste beweging zijn een schitterend voorbeeld van deze strategie. Britten wisselt pizzicato's op de lage do-snaar af met een melodie in het middenregister die zich (schijnbaar) onafhankelijk van die bastonen ontwikkelt. Subtieler, maar even effectief, is een passage waar de cellist op twee verschillende snaren tegelijk dezelfde toonhoogtes speelt, alsof er twee cello’s dezelfde melodie zouden spelen.

Binnen de rijke iconografie rond het levenseinde van Jezus Christus is de kruisweg ongetwijfeld één van de meest alomtegenwoordige beeldensequenties in Westerse kerken en zelfs daarbuiten. In elke kerk vind je dit stripverhaal avant la lettre terug: veertien taferelen of staties, van de veroordeling van Jezus tot de graflegging. Vesalii Icones bestaat uit veertien dansen in overeenstemming met deze staties van de kruisweg. Peter Maxwell Davies wijkt af van de traditionele kruisweg, waarvan een aantal scènes niet in de bijbel voorkomen, maar baseert zich op een variant die in overeenstemming is met de Heilige Schrift. Hij laat bovendien één scène weg en voegt in de plaats de verrijzenis aan het verhaal toe. Het tweede luik van de dubbele thematiek van deze compositie is het levenswerk van de Brabantse anatoom Andries van Wesel (1514-1564), beter bekend als Andreas Vesalius. Tijdens zijn klassieke opleiding in Leuven geraakte Vesalius geboeid door de anatomie van het menselijk lichaam. De toenmalige kennis over de anatomie was nog gebaseerd op het werk van Galenus, een arts die leefde in de tweede eeuw na Christus. Volledig in de geest van het humanisme realiseerde Vesalius zich dat zijn eigen observaties niet strookten met de theorieën van Galenus. Een groot deel van zijn werk bestond dan ook uit kritiek op de leer van Galenus en de ontwikkeling van alternatieve modellen. Aanvankelijk was het niet evident om tegen zulke gevestigde doctrines in te gaan. Vesalius moest zich vaak verdedigen, zoals blijkt uit het volgende citaat: "Iedereen is zo verstrikt in geloof en gezag en onze tijd telt zo weinig vrienden der waarheid - die zich bovendien nog slechts door middel van leerboeken op de studie toeleggen - dat velen mij vijandig gezind zijn omdat ik, naar hun mening, in mijn geschriften het gezag van Galenus, de vorst der geneesheren en onze gemeenschappelijke leraar, heb aangetast en niet geheel en al in zijn leer heb berust, ja zelfs beweerd heb, dat er hier en daar in zijn geschriften fouten te vinden zijn."

Daarnaast weten we dat Vesalius in de beginjaren van zijn onderzoek de grootste moeite had om aan studiemateriaal te geraken. Hij trok 's nachts naar de Galgenberg in Brussel - waar executies werden uitgevoerd en waar vandaag nog steeds het justitiepaleis staat - om er lichamen te halen voor zijn dissecties. Sporen van deze illegale activiteiten zijn terug te vinden in de manier waarop hij de lichamen liet afbeelden in zijn hoofdwerk De Humani Corporis Fabrica, Libri Septem. Ontdaan van huid of spieren, staan deze mannen rechtop in realistische poses, geïnspireerd op de Griekse beeldhouwkunst. Eén figuur hangt letterlijk aan de galg, en alle levendige lijken worden voorgesteld tegen een weids landschap. Hoewel deze picturale voorstelling op het eerste zicht wat vreemd overkomt, toont Vesalius zo wel aan dat anatomie vooral te maken heeft met beweging. Knoken, pezen en spieren worden pas functioneel wanneer een lichaam in beweging komt.

Voor Peter Maxwell Davies was het moment waarop hij een kopie van Vesalius' werk in handen kreeg doorslaggevend voor de definitieve vorm van Vesalii Icones . Hij besliste om de veertien taferelen van de kruisweg te koppelen aan veertien afbeeldingen uit De Humani Corporis Fabrica. In de originele versie van het werk neemt een danser in het begin van elk deel de pose van de respectievelijke afbeelding aan. Geleidelijk aan transformeert die pose in een interpretatie van de overeenkomstige kruiswegstatie. De danser moet deze twee visuele inspiratiebronnen benaderen vanuit zijn eigen lichamelijkheid en zo de loutere imitatie overstijgen. In deze uitvoering wordt de danser vervangen door een video- installatie, wat nieuwe en andere mogelijkheden met zich meebrengt.

De cellist speelt een mediërende rol tussen de lichamelijkheid en het instrumentaal ensemble. Nu eens vertegenwoordigt hij Bijbelse figuren zoals Pilatus, dan weer is hij de anatoom die de geheime n van het menselijk lichaam blootlegt.

De rijkdom aan buitenmuzikale invloeden wordt zo mogelijk nog overtroffen door het muzikale eclecticisme waarvoor Peter Maxwell Davies gekend is. In relatie met dit werk vernoemt hij zelf de aanwezigheid van gregoriaanse melodieën, populaire muziek, en zijn eigen persoonlijke stijl die vaak een combinatie van de eerste twee is. Het ensemble vormt een hechte eenheid, alsof het één lichaam zou zijn, waarbinnen subtiel met klank en sfeer gespeeld wordt. Deze coherentie maakt de passages waar verschillende stijlen met elkaar in conflict treden des te cassanter. Zo neemt de zesde beweging, The mocking of Chris , een wel heel verdraaide wending als uit een honky-tonk piano plots een protserige hymne weerklinkt. Christus wordt muzikaal bespot. Net wanneer je als luisteraar denkt dat deze vreemde onderbreking voorbij is, maakt Davies de stilistische spreidstand nog groter door op diezelfde honky-tonk piano een foxtrot te laten rammen. Doorheen de veertien bewegingen hanteert Davies deze strategie op betekenisvolle momenten, niet in het minst op het einde, waar de sombere en ingetogen graflegging van Christus nog gevolgd wordt door een laatste muzikale stuiptrekking, tegelijk een evocatie van de verrijzenis en de antichrist.

Programma :

  • Peter Maxwell Davies, Vesalii Icones
  • Benjamin Britten, Suite voor cello solo nr. 3 op. 87

Praktische info :

Nieuw Ensemble & Pieter Wispelwey : Peter Maxwell Davies, Britten
Maandag 22 september 2014 om 20.30 u
(inleiding door Klaas Coulembier om 19.45 u)
Aula Pieter De Somer - Leuven


Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.nieuw-ensemble.nl
----------------------------------------
Vrijdag 3 oktober 2014 om 21.00 u (inleiding door Klaas Coulembier om 20.15 u)
AMUZ - Antwerpen

Meer info : www.amuz.be en www.nieuw-ensemble.nl

Bron : tekst Klaas Coulembier voor Novecento, september 2014

Elders op Oorgetuige :
Twintigste editie Novecento met 7 concerten met muziek van de 20ste eeuw, 19/09/2014

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Peter Maxwell Davies : www.maxopus.com, nl.wikipedia.org, www.naxos.com en youtube
A guide to Peter Maxwell Davies's music, Tom Service op www.theguardian.com, 20/08/2012

22:17 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

25/06/2014

Gentse studenten brengen The Turn of the Screw van Benjamin Britten

The Turn of the Screw De studenten van Conservatorium School of Arts, Gent eren Benjamin Britten naar aanleiding van zijn eeuwfeest door zijn kameropera The Turn of the Screw te presenteren. The Turn of the Screw gaat over de strijd tussen het goede en het kwade, over lust en onschuld en dodelijke bezetenheid. Benjamin Britten wist met zijn muziek de typische sfeer van het wezenlijke met het onwezenlijke op te wekken. Tot het einde toe blijft het onduidelijk wanneer de realiteit versmelt met de hallucinaties. Deze opera wordt door velen beschouwd als zijn grootste meesterwerk. Veertien jonge zangers en dertien orkestleden hebben gepassioneerd gewerkt aan deze waanzinnige muziek en beklemmende tekst. Het is voor hen een groot genoegen en een privilege om de vrucht van deze intense voorbereidingen in première te brengen voor het Gentse publiek.

The Turn of the Screw (1954) gaat over de strijd tussen het goede en het kwade, over lust en onschuld en dodelijke bezetenheid. Een jonge gouvernante komt aan in een eenzaam Engels landhuis om de opvoeding van de kinderen Flora en Miles over te nemen. Zij moet de voogd van de kinderen beloven hem nooit met problemen lastig te vallen. Zij bemerkt snel dat de kinderen door de geest van hun vroegere opvoeders Miss Jessel en Peter Quint bezeten zijn. Beiden zijn onder vreemde omstandigheden om het leven gekomen. Met de hulp van de huishoudster Mrs Grose probeert zij de kinderen aan de invloed van deze beide geesten te onttrekken maar wordt hierin tegengewerkt door de duistere kracht die zij op de kinderen hebben. Zowel de gouvernante, Mrs Grose en de kinderen geraken echter meer in de greep van de schroef die steeds vaster wordt gedraaid… Benjamin Britten wist met zijn muziek de typische sfeer van het wezenlijke met het onwezenlijke op te wekken. Tot het einde toe blijft het onduidelijk wanneer de realiteit versmelt met de hallucinaties.

De uivoering gebeurt door de studenten zang en het instrumentaal ensemble van het Conservatorium, onder muzikale leiding van Hans Vercauteren, in een regie/ontwerp van Gidon Saks, een realisatie van Catrin Wyn-Davies.

Praktische info :

Benjamin Britten, The Turn of the Screw
Openbare generale repetitie : zaterdag 28/06/2014 om 14.30 u
Uitvoeringen zondag 29/6/2014 om 14.30 u en om 19.00 u
Miryzaal - Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : schoolofartsgent.be en gsoa-voice.weebly.com

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube

23:10 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

13/01/2014

De Munt creëert Les Mamelles de Tirésias met jonge Europese talenten

Les Mamelles de Tirésias Les Mamelles de Tirésias, de eerste opera van Francis Poulenc, werd gecomponeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog naar het gelijknamige surrealistische drama van Guillaume Apollinaire. De muzikale wereld van deze opera is onweerstaanbaar en verwijst even goed naar variététheater als naar de muziek van tijdgenoten zoals Chabrier en Satie. Vanaf de eerste maten zet de Theaterdirecteur de toon: "Publiek, wacht maar af, ik breng u een stuk dat onze zeden en gewoonten wil veranderen." Van geslacht wisselen om macht te krijgen in een mannenwereld, dat is wat Thérèse / Tirésias voorstelt om het hoofd te bieden aan de samenleving. Het muzikaal arrangement, in handen van Emily Hindrichs, is gebaseerd op schetsen uit 1958 van Benjamin Brittens bewerking voor twee piano's. Met een combinatie van dans en zang belicht regisseur Ted Huffman samen met veelbelovende, jonge zangers de bevreemdende poëzie van dit werk.

Francis Poulenc & Benjamin Britten
Francis Poulenc (1899-1963) groeide op in een familie van melomanen. Hij studeerde eerst piano bij Ricardo Viñes en sloot zich in 1919 aan bij de vermaarde Groupe des Six met geestesgenoten Georges Auric, Louis Durey, Arthur Honegger, Darius Milhaud en Germaine Taillefer. Op aanraden van Darius Milhaud vervolmaakte hij zijn muzikale schriftuur bij de componist Charles Koechlin die al snel zijn leermeester wordt. Francis Poulenc was achtenveertig toen zijn eerste opera, Les Mamelles de Tirésias, op 3 juni 1943 in première ging in de Parijse Opéra Comique. Deze opera buffa werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gecomponeerd op het gelijknamige surrealistische drama van Guillaume Apollinaire dat tijdens de Eerste Wereldoorlog werd geschreven. Het muzikale universum van deze opera verwijst zowel naar het variététheater als naar toenmalige componisten als Emmanuel Chabrier en Erik Satie. Poulenc toont een echt talent in het componeren van buitengewone momenten van echte waanzin met een volmaakt respect voor ritme en muzikale tijd. Alle dansen en lyrische vormen worden hier subtiel gekarikaturiseerd, waarbij ze een passend antwoord bieden op de surrealistische tekst van Apollinaire, een van de lievelingsdichters van de componist.

De muzikale bewerking die in de Munt wordt gebracht, is van Emily Hindrichs en werd gebaseerd op Benjamin Brittens schetsen van de bewerking van de orkestpartituur voor twee piano's zoals die in 1958 werd voorgesteld op het Festival van Aldeburgh. Deze pianoreductie was Brittens oplossing voor de beperkte capaciteit van het podium van de Jubilee Hall. Van Brittens bewerking voor twee piano's resten slechts twee onvolledige schetsen van een zangpartituur, geannoteerd, vol doorhalingen en moeilijk te ontcijferen. Deze gereduceerde versie werd sedert 1958 nooit meer hernomen. Het opnieuw creëren van dit jeugdwerk met jonge Europese talenten in samenwerking met ENOA, het Britten-Pears Young Artist Programme van Aldeburgh Music en de Muziekkapel Koningin Elisabeth krijgt vandaag zijn volle betekenis.

Praktische info :

Francis Poulenc / Benjamin Britten : Les Mamelles de Tirésias
Donderdag 16 en vrijdag 17 januari 2014, telkens om 20.00 u
Zaterdag 18 januari 2014 om 15.00 u en om 20.00 u
Zondag 19 januari 2014 om 15.00 u
De Munt - Mailibranzaal - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel 

Meer info : www.demunt.be

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Benjamin Britten (1913 - 1976): Persoonlijkheid onder invloeden op www.musicalifeiten.nl
Emily Hindrichs : www.emilyhindrichs.com

16:58 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook