04/09/2012

Singing Garden : verbluffende concertinstallatie in De Munt

Toshio Hosokawa Natuur en muziek... Singing Garden, een verbluffende concertinstallatie van blokfluitist Jeremias Schwarzer en ruimtekunstenares Claudia Doderer, confronteert op uiterst geraffineerde wijze muzikale natuurbeschrijvingen uit het Verre Oosten van vandaag met die uit de westerse baroktraditie: instrumentale muziek van de hedendaagse Japanse componist Toshio Hosokawa - een van de belangrijkste nog levende componisten - en concerti van de Italiaanse barokcomponist Antonio Vivaldi. In zijn werk schept Hosokawa naar eigen zeggen voor Vivaldi's muziek een akoestisch kader als "een tuin die de barokke concerti op natuurlijke wijze omsluit". De grote structuur vol intensiteit die daardoor ontstaat, maakt van deze abstracte tuin een "optisch-akoestische ervaringsruimte die uitnodigt tot een verdiepte, meditatieve luisterbeleving".

Toshio Hosakawa (foto) werd in 1955 in Hiroshima geboren. Na compositiestudies bij Isang Yun in Berlijn wist Hosokawa zich al snel als de voortrekker van de jonge Japanse muziekgeneratie op te werpen. Zijn stijl is een synthese van de westerse hedendaagse muziek (en meer bepaald van Nono, Scelsi en Lachenmann, één voor één componisten die het begrip 'mooi timbre' met argwaan bekijken) en van de Japanse cultuur (het Nô-theater). In zijn muziek gebruikt hij extreem trage tempi en ontwikkelt hij lange, meditatieve, maar bijzonder krachtige klankblokken (zoals bij rituele muziek), doorspekt met levendige, dramatische impulsen en lawaaierige aanvallen. Hosokawa won de eerste prijs op het compositieconcours naar aanleiding van honderd jaar Philharmonie in Berlijn. Bovendien is hij artistiek directeur van het Festival van Akyioshidai. In 1989 richtte hij samen met enkele andere jonge componisten het jaarlijkse festival 'International Contemporary Music Seminar and Festival' op waarvan hij nu ook de artistieke leiding heeft. De grote Europese festivals (Darmstadt, Festival d 'Automne à Paris, Salzburg...) hebben belangrijke retrospectieves aan hem gewijd.

Hosokawa was oorspronkelijk een typisch voorbeeld van de oosterling die zich helemaal tot de westerse muziek wil bekeren en daarbij zijn eigen traditie wil opgeven. In Japan was zijn muziekopleiding uitsluitend op westerse leest geschoeid. In de huiskring had hij wel Japanse traditionele muziek gehoord - zijn moeder speelde koto - maar hij vond dat redelijk saai. Vreemd genoeg hoorde hij pas voor het eerst live gagakumuziek toen hij in Berlijn was. In Japan waren dat alleen opnamen op platen en cd's geweest, die tijdens huwelijksfeesten en andere ceremoniële gebeurtenissen gespeeld werden.

De confrontatie met de Koreaanse componist Isang Yun is dan ook een confrontatie geworden met zijn eigen wortels, een botsing van oost en west. Voor Hosokawa was het belangrijk hoe Yun zijn oosterse manier van denken en zijn oosterse substantie behield in zijn echt vernieuwende hedendaagse muziek, die dan ook het oosters karakter met een westerse ingesteldheid kon combineren. Hosokawa voelde zich echter bijna epigoon van de (zeer strenge) Yun worden en ging daarom weg uit zijn klas. Op zijn beurt was het zijn volgende compositieleraar, Klaus Huber, die hem in Freiburg aanzette om de Japanse traditionele muziek uitgebreid te bestuderen.

Hosokawa begon zich bijgevolg in het westen te interesseren voor de Japanse traditionele muziek. Met veel 'oppervlakkige' versmeltingen van oost en west was hij echter helemaal niet gelukkig. Hij heeft zijn eigen weg tussen zijn afkomst en het westen zelf moeten vinden: "Mijn hoofdbedoeling is de oosterse traditie met de westerse te verbinden." Terug in Japan in de jaren '90 heeft hij zich geopend voor de natuur van de oosterse muziek, als een verdrongen jeugdherinnering. Dat maakt dat zijn muziek van na 1990 veel persoonlijker en interessanter is dan wat hij daarvoor gecomponeerd heeft. Hosokawa is gaan beseffen dat hij zich cultureel als Aziaat bepaald voelde. Hij voelt zich daardoor niet in staat in westerse 'evoluties', ontwikkelingsplannen en logica in ontwikkelingen te denken. Hij moet de klank kunnen ervaren. Hij componeert spontaan en intuïtief.

Programma :

  • Toshio Hosokawa, Singing Garden in Venice
  • Antonio Vivaldi, Four concerti from the 6 concerti for flute and strings op. 10

Tijd en plaats van het gebeuren :

Akademie für alte Musik Berlin : Hosokawa, Vivaldi
Vrijdag 7 september om 20.00 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be

Bron : Tekst Yves Knockaert voor deSingel, april 2005

Extra :
Toshio Hosokawa op www.schott-music.com, www.karstenwitt.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Knockin' on Heaven's Door : KlaraFestival tussen hemel en aarde, 28/08/2012
Première The Raven van Toshio Hosokawa in La Raffinerie, 16/03/2012
An Englishman in Tokyo : Philippe Pierlot & HERMESensemble brengen werk van Hume, Corkine en Hosokawa in het Kasteel van 's-Gravenwezel, 15/02/2012
Tussen droom en werkelijkheid : wereldcreatie Matsukaze in de Munt, 27/04/2011
Toshio Hosakawa's tweede opera Hanjo in de Munt, 3/04/2011

23:58 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook