18/02/2009

Waanzin en oude goden in de magische wereld van Stef Lernous en Daan Janssens

Aeon Regisseur Stef Lernous van Abattoir Fermé en de jonge componist Daan Janssens werkten met twee jonge zangeressen en twee muzikanten aan een onderzoeksproject dat vertrekt van het oeuvre van H.P. Lovecraft en dat baadt in een sfeer van chaos, mistroostigheid, waanzin en oude goden. Lovecraft is bekend om zijn kortverhalen, poëzie, essays en manifesten en is een van de 'grootouders' van de moderne sciencefiction en horror. Hij verzon de 'kosmische horrorliteratuur' en schreef de mensheid een gruwelijke wereld tegemoet. In zijn Cthulhu Mythos voert hij een pantheon aan goden/monsters op die de mensheid tot op de rand van de waanzin brengen om dan 'hun' aarde opnieuw op te eisen. Lovecraft zelf leed aan zogenaamde 'Night-Terrors', nachtmerries terwijl je wakker bent.

Aeon is het resultaat van een ontmoeting tussen twee mensen die leven en creëren voor en vanuit een verwondering voor het leven. En dit in de meest tegengestelde zin. Lernous creëert een eigen universum van theaterbeelden vanuit een fascinatie voor levende organismen, en het menselijke lichaam in het bijzonder. Janssens daarentegen creëert een eigen klankwereld en vertrekt hierbij van een begeestering door klankobjecten die hem aanzetten tot componeren én muzikaal in dialoog treden met die klankobjecten.

Lernous' theaterwereld meets Janssens' klankwereld, dat is de inzet van Aeon. De creatie draagt de stempel van hun beider fascinaties in zich en verenigt deze tot een unieke muziektheatertaal die de menselijke stem tot een oneigenlijke klank maakt in een pantheon van oude goden en onwezenlijke monsters. Het is een pantheon dat de mensheid in de ogen kijkt, dat ons confronteert met onze nietigheid enerzijds én met de onwaarschijnlijke kracht van onze fantasie en verbeelding anderzijds. Oog in oog met Aeon staan we oog in oog met onze fysieke beperktheid en geestelijke ongeremdheid. In klank en beeld.

Stef Lernous is van jongs af aan gefascineerd door de onderwereld (of bovenwereld) die zich als een mysterieuze partner van de (onze) werkelijkheid gedraagt. Dat hij als achtjarige met zijn spaarcentjes een unieke uitgave van Lewis Carroll's "Alice in Wonderland" - zijn eerste boek - kocht, onderstreept die fascinatie. Carrolls verhaal blijft Lernous fascineren. En vormt als het ware een vertrekpunt voor een diepgravende verkenning van de horror- en sciencefictionliteratuur en -films. Onrechtstreeks vormt het verhaal ook het beginpunt - of beter: de kiem - van Lernous' theatertaal.
Terwijl zijn leeftijdgenootjes legoblokjes tot huisjes stapelden, liet Lernous de blokjes in water drijven of hij onderzocht hoe de blokjes in het vuur tot kneedbare massa's transformeerden en - eigenlijk - tot leven kwamen. Of hij vatte het idee op om tijdens een toneeluurtje in de lagere school een meisje in twee te zagen. Dus trok hij naar school met zaag en plastic hersens. Hij vroeg het meisje om vooraan in de klas te komen. En hij besefte dat hij niet verder kon dan de zaag tegen het meisje houden. Dit markeert ook zijn huidige attitude als theatermaker. Lernous zoekt in zijn theater constant grenzen op en tracht deze ook constant te overschrijden. 

Als artistiek leider van het Mechelse theatercollectief Abattoir Fermé maakt hij sinds 1999 opmerkelijke creaties die niet alleen verwondering bij een publiek willen opwekken maar tevens ook vertrekken vanuit verwondering. Het is verwondering voor de voornoemde fantasieverhalen (maar evengoed het werk van William Shakespeare) waarin de wreedheid een uitvergrote vorm van de realiteit blijkt te zijn en daardoor aanzet tot reflectie en begeestering. Het vertrekpunt van elke creatie is eigenlijk de relatie van het menselijke lichaam tot de realiteit én de fantasiewereld die uit dat vleselijke lichaam - dat geworteld is in de werkelijkheid - kan ontstaan. Lernous' theater - dat als een symbiose van onwezenlijke theaterbeelden en hyperrealistische filmshots aandoet - ontstaat letterlijk en figuurlijk vanuit het lichaam. De nietigheid van dit lichaam in een doldraaiende, desolate - al dan niet echte - wereld is het uitgangspunt van Aeon. Hiervoor schreef Lernous overigens het libretto. Hij inspireerde zich op de mythische goden- en monsterwerelden die de Amerikaanse horror- en sciencefictionschrijver Howard Phillips Lovecraft ontwikkelde.

Het is de absolute muzikaliteit van Lernous' theatertaal, zowel in de montage van de beelden als door de soundscape waarin deze beelden groeien en bestaan, die hem tot een waardevolle creatiepartner van LOD maakt. LOD nodigde Lernous uit om onder hun vleugels de relatie van zijn taal tot muziek en muzikaliteit verder te onderzoeken. Lernous ging de uitdaging aan. Aeon is daar de eerste 'vrucht' van. Dat hij daarvoor niet met zijn vertrouwde componist Pepijn Caudron (Kreng) in zee gaat maar met jong talent Daan Janssens, maakte het avontuur nog spannender.

Ook voor Daan Janssens is deze creatie een uitdaging. De jonge componist groeide op in Brugge waar hij aan de muziekschool viool en piano studeerde. Op zijn twaalfde ontdekte Janssens de opera en was verrukt. Het is dan ook weinig verwonderlijk dat de eerste CD die hij kocht Mozarts "Le Nozze di Figaro" was. Stap voor stap, vertrekkende vanuit de Romantiek, verkende Janssens het gehele operagenre. Vanaf zijn 13de begon hij ook zelf composities te schrijven, hierin gestimuleerd door zijn leerkracht Octaaf Van Geert. Op zijn 15de schreef Janssens zijn eerst operastukje: hij zette eigen muziek (voor piano en stem) op de tekst van Verdi's Othello.
Janssens' jeugdige parcours stoomde hem klaar voor een opleiding aan het Koninklijk Conservatorium van Gent. Daar werd hij - in zijn componeren en verkennen van de (hedendaagse) klassieke muziek - gestimuleerd en geïnspireerd door muzikant en componist Frank Nuyts. Gaandeweg ontwikkelde Janssens een eigen idioom dat zich laat kenmerken als een taal die de fascinatie voor de dialoog tussen klankkleur en stilte uitademt. Hierbij bezit de componist een bijzondere voorliefde voor het extreem rijke klanktimbre van de strijkers.
Janssens ontwikkelt zijn atonale muziektaal verder binnen het muziekensemble dat dat hij mee oprichtte en krijgt nu - dankzij Frank Nuyts die Janssens' werk onder de aandacht van LOD (en zo Lernous) bracht - de kans om die taal nog verder te ontwikkelen.

De muziek die Janssens voor Aeon componeerde, is in meerdere opzichten een belangrijke stap in het oeuvre van Janssens. Enerzijds is het zijn eerste échte muziektheatercompositie ooit. Anderzijds grijpt Janssens voor het eerst sinds lang terug naar percussie en basklarinet in de plaats van zijn muziek door strijkers te laten kleuren. De muziek zal vanuit een instrumentale kiem open bloeien tot een complexe atonale reis voor zangstem, spreekstem en elektronische klanken. Op die manier slaagt Janssens erin om doorheen het beeldenuniversum van Lernous een verrijkend klankenuniversum te verweven. Aeon is een beklijvende halte op de weg van twee kunstenaars die u zal verwonderen en fascineren. Met beelden en klanken. Onwerelds in hun herkenbaarheid.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Performatik 09
Stef Lernous & Daan Janssens : AEON
Vrijdag 20 februari 2009 om 19.30 u
Zaterdag 21 februari 2009 om 22.00 u
Kaaitheater

Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be, www.lod.be en www.abattoirferme.be
------------------------
Woensdag 25, donderdag 26 en vrijdag 27 maart 2009, telkens om 21.30 u
Oude zwemdok Mechelen

Rode Kruisplein 2
2800 Mechelen

Meer info : www.stadsvisioenen.be, www.lod.be en www.abattoirferme.be

Bron : tekst Els Van Steenberghe voor LOD

Daan Janssens op www.nadarensemble.be

Elders op Oorgetuige :
Performatik 09 in het teken van 100 jaar futurisme, 6/02/2009
Foto's AEON, muziektheater Stef Lernous & Daan Janssens, 28/11/2008
AEON : horror en gruwel in nieuwe opera van Stef Lernous & Daan Janssens, 24/11/2008

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

24/11/2008

AEON : horror en gruwel in nieuwe opera van Stef Lernous & Daan Janssens

Daan Janssens Gedurende enkele weken palmen Stef Lernous van Abattoir Fermé en Daan Janssens de LOD STUDIO in om er samen met twee jonge zangeressen en twee muzikanten aan een nieuwe, tussentijdse creatie te werken: een project dat zich laat inspireren door sciencefiction, horror, 'onbeschrijflijke gruwel' en 'ongekende angst', in een sfeer van mistroostigheid, waanzin en chaos. Geïnspireerd op het werk van horrorauteur Howard Phillips Lovecraft.

Howard Phillips Lovecraft (Providence, 20 augustus 1890 – 15 maart 1937) was een Amerikaanse fantasy- en horrorschrijver. Hij staat erom bekend dat hij zijn horrorverhalen in een sciencefictionachtig kader plaatste. Tijdens zijn leven werd hij niet veel gelezen, maar zijn werk bleek zeer invloedrijk bij schrijvers en fans van horrorverhalen. Veel van Lovecrafts werk is geïnspireerd door zijn eigen nachtmerries. De vader van Lovecraft, Winfield Scott Lovecraft, was handelsreiziger. Zijn moeder was Sarah Susan Phillips. Zijn vader werd, toen Lovecraft drie jaar oud was, gedurende 5 jaar in een psychiatrisch ziekenhuis opgenomen. Lovecraft werd opgevoed door zijn moeder en toen ze in 1924 stierf, door twee tantes en door zijn grootvader Whipple Van Buren Phillips. Deze moedigde hem aan veel te lezen en vertelde zelf ook veel griezelverhalen. Lovecraft leefde in grote armoede en in 1937 overleed hij aan de gevolgen van ondervoeding en darmkanker.

Lovecraft is één van de grootouders van de moderne science-fiction en horror. Met archaïsch taalgebruik, ontleend aan schrijvers Lord Dunsany en Algernon Blackwood, verzon hij de 'kosmische horrorliteratuur' en schreef de mensheid een gruwelijke wereld tegemoet. Bekend om zijn kortverhalen, poëzie, essays en manifesten, is zijn Cthulhu Mythos ongetwijfeld het meest beroemd: een pantheon aan goden/monsters die de mensheid tot op de rand van de waanzin brengen om dan 'hun' aarde opnieuw op te eisen. Lovecraft zelf leed aan zogenaamde 'Night-Terrors'; nachtmerries terwijl je wakker bent.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Stef Lernous & Daan Janssens : AEON
Donderdag 27, vrijdag 28 en zaterdag 29 november 2008, telkens om 20.30 u
LOD STUDIO - Bijlokesite

Bijlokekaai 3
9000 Gent

Meer info : www.lod.be

Daan Janssens op www.nadarensemble.be

Elders op Oorgetuige :
LOD, Mmuziektheater aan de Bijlokekaai : een muziektheaterzesweekse op de Bijloke, 8/11/2008

12:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook