21/02/2009

Gradus ad Parnassum : Lisa De Boos & Guy Penson

Roland Coryn In de concertreeks Gradus ad Parnassum van het Conservatorium Gent brengen Lisa De Boos (contrabas) en Guy Penson (piano) werk van de Vlaamse componist Roland Coryn, de Tsjech Adolf Misek en de Amerikaan Gunther Schuller.

Na zijn muziekstudies aan de Stedelijke Muziekacademie van Harelbeke ging Roland Coryn (1938) zich verder bekwamen aan het Koninklijk Muziekconservatorium te Gent. Hij behaalde er onder andere het Hoger Diploma Altviool en Kamermuziek. Daarnaast volgde hij er tegelijkertijd de theoretische afdeling die hij beëindigde met een Eerste Prijs Compositie.
Als pedagoog was hij werkzaam aan de muziekacademie van Harelbeke, Izegem en Oostende. In 1979 werd hij in eerstgenoemde instelling benoemd tot directeur. Aan het Koninklijk Muziekconservatorium te Gent heeft hij lange tijd een belangrijke functie gehad als docent compositie. Op 1 september 1997 nam hij vervroegd pensioen om zich volledig te kunnen wijden aan zijn compositorisch werk.
In de periode van 1960 tot 1975 was hij hoofdzakelijk actief als uitvoerend musicus. Hij speelde altviool in het Belgisch Kamerorkest, waar hij in contact kwam met moderne muziek, en was stichtend lid van het Vlaams Pianokwartet, dat zich toelegde op werken van bekende componisten en Belgische meesters. Van 1986 tot 1997 leidde hij in Gent het Nieuw Conservatoriumensemble, waarmee hij hoofdzakelijk hedendaagse muziek uitvoerde. Deze activiteit werkte uiterst bevruchtend voor zijn klas compositie.
Als componist behaalde hij diverse prijzen, waaronder de Tenutoprijs in 1973 (Quattro Movimenti), de Jef Van Hoofprijs in 1974 (Triptiek), de Koopalprijs in 1986 voor zijn kamermuziekoeuvre, en de Visser-Neerlandiaprijs in 1999 voor de totaliteit van zijn oeuvre.

Coryn heeft sinds 1970 al meer dan zestig werken geschreven. Zijn voorkeur voor absolute muziek blijkt onder andere uit het overheersen van instrumentale muziek boven vocale. Ook de titels van zijn werken zijn meestal abstract. Hiervoor gebruikt hij muzikale vormen, bijvoorbeeld Sonatine voor altviool solo (1959-60), of hij verwijst naar de bezetting: "[...] ik ben, geloof ik, allergisch aan titels en uitleg. Misschien is het ook wel een vorm van zich afzetten tegen die heersende tendens sinds 1950 om alles te willen en soms te moeten uitleggen met woorden. Op een bepaald moment, naar 1980 toe, was ik voor mezelf klaar met dat probleem en dan ben ik meer interpretatie- en gevoelsaanduidingen op de partituur gaan noteren. Ik voelde dat het voor mijzelf kon en dat het de uitvoerder vaak erg stimuleert tot een betere uitvoering." (uit: Y. Knockaert, Roland Coryn in Campo, p. 3). Uit het citaat blijkt dat Coryn een zo perfect mogelijke uitvoering eist van de muzikanten. Het contact tussen uitvoerder en componist is voor hem dan ook van cruciaal belang. Dit is een van de redenen waarom hij zich, althans tot het einde van de jaren '80, voornamelijk bezighoudt met het componeren van kamermuziek: hij vindt dat de communicatie met de meeste orkesten en hun dirigenten dikwijls te gebrekkig verloopt.
De verschillende muzikale parameters worden door Coryn elk op een eigen specifieke wijze behandeld, waarbij vooral de intense aandacht voor ritme en tempo opvalt. Ritmische ontwikkelingen ontstaan vanuit een inwendige motoriek, wat betekent dat ritmische kernen uit zichzelf nieuwe ritmische motieven genereren, die dan op hun beurt het uitgangspunt vormen voor een nieuwe verdere ontwikkeling. Dit kan leiden tot een hoge graad van complexiteit, zoals 'ritmepolyfonie' of polyritmische gelaagdheid.
Zoals het ritme een voortdurend voortspinnende beweging maakt, zo ook fluctueert het tempo. Constante tempi komen vrijwel niet voor.
De ritme- en tempofluctuaties zijn steeds constructief en doelgericht. Het gaat niet zozeer om eenvoudige accelerando- en ritenuto-aanduidingen in de partituur, die de uitvoerder een grote ruimte voor interpretatie toelaten, maar ze zijn precies uitgeschreven, bijvoorbeeld als overgang van een binair naar ternair ritme of van kwintool naar sextool. Dit kan eventueel gecombineerd worden met maatwisselingen, telduurveranderingen (van binair naar ternair met behoud van tempo), of tempoveranderingen.
De melodie is niet van primordiaal belang in Coryns muziek; lyrische melodieën komen zelden voor. Dikwijls worden zinnen opgebouwd door middel van celontwikkeling. In de uitwerking ervan is de secunde (evenals de septime en de none) een zeer belangrijk interval, dat zowel horizontaal als verticaal voorkomt. Het gebruik van dergelijke kleine intervallen kan leiden tot totaalchromatische velden of klankveldmomenten. De vele canonische passages in de stemvoering verwijzen naar de klassieke polyfone traditie. Coryns vrije postseriële werkwijze geeft hem de mogelijkheid tot een persoonlijke uitwerking van een basisreeks in alle mogelijke varianten.
Vanaf het einde van de jaren tachtig gaat Coryns muziek robuuster, zelfverzekerder en strijdender klinken. In zijn oratorium Opus: Mens (1987), een werk voor twee vocale solisten, koor en orkest, komt hij tot een optimistische levensbevestiging. Vele composities eindigen met een langzame beweging waaruit berusting spreekt.

Adolf Misek (1875-1954) studeerde contrabas aan het Weense Conservatorium.  Van 1898-1920 lid van een Tsjechisch operaorkest.  Sinds 1920 lid van een Praags Orkest.  Hij schreef 3 sonates voor contrabas en piano.

Gunther Schuller (1925) is een Amerikaans componist, muziekpedagoog, musicoloog, dirigent, fluitist en hoornist. Zijn vader was violist in het New York Philharmonic Orchestra. Zijn ouders waren Duitse emigranten. Een van zijn zoons, Ed Schuller, is bassist.
In zijn jeugd werkte hij naast zijn plichten als hoornist in verschillende Amerikaanse orkesten, ook zoveel mogelijk met Miles Davis en Gil Evans, twee grote kunstenaars uit de jazz-wereld.
In de jaren 1950 begon hij ook een carrière als dirigent, waarbij hij zich eigentijdse muziek focusseerde. Later dirigeerde hij vooraanstaande orkesten in de hele wereld met een uitgebreid repertoire, inclusief zijn eigen werken. Hij creëerde de zogenoemde Third Stream een stilistische verbinding van progressieve technieken van de jazz en de klassieke muziek en werkte samen in de ontwikkeling en de stijl met John Lewis, Dizzy Gillespie, Charles Mingus, Jimmy Giuffre het Modem Jazz Quartet en anderen.
Zijn eerste werken schreef hij in het midden van de jaren 1940. Grote bekendheid en reputatie als componist kreeg hij met zijn werk Seven Studies on Themes of Paul Klee uit 1959. Als componist schreef hij tot nu meer dan 180 werken, die door vele orkesten in de hele wereld uitgevoerd werden. In 1994 werd hij voor zij werk Of Reminiscences and Reflections met de Pulitzer-prijs voor muziek onderscheiden. In zijn werken uit hij zich zelf als grote orkestrator met complete controle van het serialisme, geïnspireerd van Anton Webern. Zijn eerste opera was in heel Europa een groot succes. In 1993 ontving Schuller de prestigieuze Hall of Fame award van het Down Beat magazine en de Lifetime Achievement award. In 1997 kreeg hij de gouden medaille voor muziek van de American Academy of Arts and Letters. Hij is aan 12 verschillende Amerikaanse universiteiten ere-doctor.

Programma :
  • Roland Coryn, Riflessioni op. 55, per Contrabbasso e Pianoforte ( 1994) (Lisa De Boos, contrabas - Guy Penson, piano)
  • Adolf Misek, Sonate voor contrabas en piano no. 2, op 6 in mi klein ( Con fuoco - Andante cantabile - Furiant, Allegro Energico - Finale, Allegro appassionato) (Lisa De Boos, contrabas - Guy Penson, piano)
  • Gunther Schuller, Quartet for double basses (Allegro - Allegro scherzando - Adagio) (1947) (Lisa De Boos, David Desimpelaere, Jens Similox-Tohon, Sanne Deprettere)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Gradus ad Parnassum : Lisa De Boos & Guy Penson
Zondag 22 februri 2009 om 11.00 u

Koninklijk Conservatorium Gent
Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be

Extra:
Roland Coryn op www.matrix-new-music.be
Interview : Kristin Van den Buys sprak met Roland Coryn (pdf, p 9 - 10) op www.kcb.be
Adolf Misek op www.youtube.com
Gunther Schuller op en.wikipedia.org, www.schirmer.com en www.youtube.com

Elders op Oorgetuige :
Muziekbiënnale 2007 focust op Roland Coryn, 21/10/2007
Vlaanderen Internationaal : Roland Coryn, 13/12/2006

20:45 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook