25/01/2017

Ictus & Fumiyo Ikeda leiden ons naar de essentie van Morton Feldmans kunst

Ictus en Fumiyo Ikeda Deze 'kamerdans-voorstelling' leidt ons naar de essentie van Morton Feldmans kunst. Centraal staat zijn 80 minuten durend werk voor piano en strijkers, waar een rustgevend licht van uit straalt en waarbij elke klank 'een echo is van het Niets'.

Danseres-choreografe Fumiyo Ikeda deelt de ruimte met haar vrienden-muzikanten, alsof ze de zesde muzikant is van het gezelschap. Geen decor, geen coulissen, geen kunstgrepen: één en al naakte soberheid. De “onjuist herhaalde” bewegingen van Ikeda geven de ruimte vorm, op een zachte manier, net zoals de muziek van Feldman dat doet met de tijd. De toeschouwers raken de weg kwijt in deze combinatie van het vertrouwde en het verrassende. Hun geheugen raakt vertroebeld, slaat op hol en laat hen uiteindelijk in de steek.

Fumiyo Ikeda: "Als ik luister naar het Piano and String Quartet van Morton Feldman, doe ik mijn ogen toe. En luister ik naar de onzichtbare klanken. Ik zweef, het golft om me heen… Ze brengen me naar een nieuwe plek, als naar een baarmoeder. De muziek heeft geen dramatische spanning, maar toch zou gelijk wat kunnen gebeuren, als in het hart van een golf. De mensen in het publiek kunnen de ogen sluiten terwijl ze naar de muziek luisteren,  en  ze ook weer opendoen als ze de dans willen zien. Je kijkt en luistert zoals je wandelt op een verlaten strand."

Praktische info :

Ictus & Fumiyo Ikeda : Morton Feldman, Piano and String Quartet
Vrijdag 27 en zaterdag 28 januari 2017, telkens om 20.30 u
Kaaitheater - Brussel


Meer info : kaaitheater.be en www.ictus.be

22:47 Gepost in Concert, Dans, Muziek | Permalink |  Facebook

08/01/2017

Oostenrijks-Finse avond met Brussels Philharmonic & Leif Ove Andsnes in Bozar

Esa-Pekka Salonen Stéphane Denève, muzikaal directeur van het Brussels Philharmonic, heeft een Oostenrijks-Finse avond voor ons in petto. Op het programma staat onder meer een werk van dirigent en hedendaags componist Esa-Pekka Salonen. Jean Sibelius, de nationale trots van Finland, schreef met zijn Symfonie nr. 2 dan weer hét meesterwerk van de 'nationalistische romantiek’. Het Weense classicisme is op zijn beurt op briljante wijze vertegenwoordigd door het fantastische Pianoconcert nr. 20 van Mozart, een van de populairste concerto's - een genre waarin de componist uitblonk. Aan de piano zit niemand minder dan pianist Leif Ove Andsnes die, na een bijzonder geslaagde cd-opname, het oeuvre door en door kent.

Esa-Pekka Salonen (foto) en Jean Sibelius - ondanksde eeuwdie beide Finse componisten van elkaar scheidt, zijn er veel gelijkenissen: virtuoos, intens, eigenzinnig. Het duo wordt aangevuld met een andere ster uit het hoge noorden: Leif Ove Andsnes, die ‘één van de meest getalenteerde musici van zijn generatie’ wordt genoemd.

De antieke Griekse scheppingsverhalen inspireerden Esa-Pekka Salonen voor 'Nyx' (2011). In een krachtig orkestwerk vol snelle overgangen zoekt de componist rusteloos naar de schimmige oerfiguur uit de oude mythologie. Sibelius had al tijdens zijn leven de status van nationale held in Finland. Zijn 2de Symfonie start ingehouden en mondt uit in een grandioze finale, waardoor ze extra geliefd werd bij de Finse onafhankelijkheidsbeweging.

Esa-Pekka Salonen over Nyx : "Nyx is my return to the genre of pure orchestral music since Helix (2005). It employs a large orchestra, and has exposed concertante parts for solo clarinet and the horn section. Rather than utilizing the principle of continuous variation of material, as is the case mostly in my recent music, Nyx behaves rather differently. Its themes and ideas essentially keep their properties throughout the piece while the environment surrounding them keeps changing constantly. Mere whispers grow into roar; an intimate line of the solo clarinet becomes a slowly breathing broad melody of tutti strings at the end of the 18-minute arch of Nyx.

I set myself a particular challenge when starting the composition process, something I hadn't done earlier: to write complex counterpoint for almost one hundred musicians playing tutti at full throttle without losing clarity of the different layers and lines; something that Strauss and Mahler so perfectly mastered. Not an easy task, but a fascinating one. I leave it to the listener to judge how well I succeeded.

Nyx is a shadowy figure in Greek mythology. At the very beginning of everything there's a big mass of dark stuff called Chaos, out of which comes Gaia or Ge, the Earth, who gives birth (spontaneously!) to Uranus, the starry heaven, and Pontus, the sea. Nyx (also sometimes known as Nox) is supposed to have been another child of Gaia, along with Erebus. The union of Nyx and Erebus produces Day.

Another version says that Cronos (as Time) was there from the beginning. Chaos came from Time. Nyx was present as a sort of membrane surrounding Chaos, which had Phanes (Light) at its centre. The union of Nyx with Phanes produced Heaven & Earth.

She is an extremely nebulous figure altogether; we have no sense of her character or personality. It is this very quality that has long fascinated me and made me decide to name my new orchestral piece after her.

I’m not trying to describe this mythical goddess in any precise way musically. However, the almost constant flickering and rapid changing of textures and moods as well as a certain elusive character of many musical gestures may well be related to the subject.

I have always enjoyed the unrivalled dynamic range of a large symphony orchestra, but Nyx seems to take a somewhat new direction from my earlier orchestral music: there are many very delicate and light textures, chiaroscuro instead of details bathing in clear direct sunlight. I guess this is symptomatic of growing older as we realize there are no simple truths, no pure blacks and whites but an endless variety of half shades.

Nyx was commissioned by Radio France, the Barbican Centre, Atlanta Symphony, Carnegie Hall and the Finnish Broadcasting Company YLE. It had its first performance in Théâtre du Châtelet, Paris, in February 2011 in the final concert of the Festival Présences. The Orchestre Philharmonique de Radio France was conducted by the composer.
" (*)

Programma :

  • Esa-Pekka Salonen, Nyx (2011)
  • Wolfgang Amadeus Mozart, 20. Klavierkonzert in d-Moll, KV 466
  • Jean Sibelius, Symfonie nr. 2 in D, op. 43

Praktische info :

Brussels Philharmonic & Leif Ove Andsnes : Esa-Pekka Salonen, Mozart, Sibelius
Zaterdag 14 februari 2017 om 20.00 u
Bozar - Brussel


Meer info : www.bozar.be en www.brusselsphilharmonic.be

Extra :
Esa-Pekka Salonen : www.esapekkasalonen.co.uk, www.musicsalesclassical.com (*) en youtube

22:19 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Nadar Ensemble kleurt alweer buiten de lijntjes met What You See Is (Not) What You Get

Stefan Prins Met What You See Is (Not) What You Get - WYSI(N)WYG - kleurt Nadar Ensemble alweer buiten de concertlijntjes om de theatrale ruimte van het podium te veroveren.

Stefan Prins (foto) zet in 'Mirror Box Extensions' (de titel verwijst naar de medische technologie die fantoompijnen bestrijdt bij patiënten die ledematen verloren hebben) de verkenning van de integratie van mens en technologie verder. Het hybride lichaam wordt een hyper­body die zich ongemerkt van een fysieke naar een virtuele realiteit verplaatst.

Componist/videast Michael Beil en regisseur Thierry Bruehl onthullen in 'Bluff' de acties van de muzikanten op het podium, in beeld en klank, live en opgenomen. 'Bluff' toont een theater van dagelijks (zelf)bedrog, het bluffen. De muzikanten worden curiosa, gevangen in een schaakspel met levende pionnen.

Praktische info :

Nadar Ensemble : WYSI(N)WYG
Zaterdag 14 januari 2017 om 20.00 u
deSingel - Antwerpen


Meer info : desingel.be en www.nadarensemble.be

Extra :
Stefan Prins : www.stefanprins.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Michael Beil : www.michael-beil.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Michael Beil over gebruik van video in nieuwe muziek, 22/10/2014

21:47 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Daral Shaga : opera op het snijpunt van circuskunst en filmtheater

Daral Shaga "Al onze reizen en inspanningen leiden ons naar dit ene punt: dit hekwerk. Het laat niemand door zonder hem te doen bloeden." De moderne tragedie Daral Shaga volgt de lotgevallen van migranten die huiswaarts keren of onderweg zijn naar een betere toekomst. Aan hun geografische utopie beantwoordt de artistieke utopie van dit project waarin opera, circus en video met elkaar worden vermengd. Kris Defoort, Laurent Gaudé (winnaar van de Prix Goncourt) en Fabrice Murgia bundelen de krachten om ons dit verhaal over identiteit en het overschrijden van grenzen te vertellen.

Met zijn Spaanse roots langs moederszijde en zijn Italiaanse langs vaderskant is Fabrice Murgia een van de opvallendste Belgische regisseurs van zijn generatie. Met circusartiesten maakt hij krachtige beelden, ondersteund door een partituur die jongleert tussen jazz en verwijzingen naar de barok. Zangers, musici en acrobaten verlenen een stem aan hen die door het hekwerk zijn gemuilkorfd en verwond. Een aangrijpende vertelling.
 
Daral Shaga is een opera op het snijpunt van circuskunst en filmtheater. Door het gekruiste parcours te volgen van een migrant die huiswaarts keert en het verhaal van Nadra en diens vader die op weg zijn naar een beter leven elders, kaart de voorstelling het thema aan van begrenzing en identiteitsverlies. Opzet van deze creatie is om een echte plaats te verlenen aan de circuskunst binnen een hedendaagse opera en tegelijk de heftigheid te tonen van de gevoelens die spelen bij migratie.

Vijf acrobaten stoten op verschillende muren, vlakken waarop lichamen en beelden geprojecteerd worden, en worden daarbij in hun traject begeleid door drie zangers en drie musici. Samen vormen ze het fluisterkoor van de migranten, van hen die geen plaats hebben in deze moderne wereld, aan wie nooit een stem wordt verleend. Feria Musica, Laurent Gaudé, Kris Defoort, Fabrice Murgia en Silbersee inspireren zich op de flarden van levens die achterbleven in Melilla, Tijuana en Lampedusa, om de figuur van een god der immigranten te tekenen en de mogelijkheid te laten doorschemeren in zachtheid van de ene naar de andere kant te kunnen reizen.'

Praktische info :

Kris Defoort, Fabrice Murgia, Philippe De Coen : Daral Shaga
Van woensdag 11 t.e.m. zondag 15 januari 2017
Théâtre National - Brussel


Meer info : www.demunt.be en www.theatrenational.be

Extra :
Kris Defoort : www.krisdefoort.com, www.matrix-new-music.be en www.lod.be

21:12 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

01/12/2016

Festival Extase in De Bijloke

Festival Extase Verrukking, het verkeren in een abnormale staat van bewustzijn, een sensitieve rush. Het zoeken naar extase lijkt een intercultureel fenomeen, vaak verbonden met spirituele en sensuele processen. Afzondering, meditatie, hongeren, gebed, alcohol, drugs, seks, dans, muziek. De adembenemende impact van een sterrenhemel. 

Extase treedt op als de omgeving verdwijnt, evaporeert. Het zelf, het belevende subject blijft over. Getransformeerd, in een exclusief, hyperintens contact met iets dat buiten haar of hem ligt. 

Het hoeft niet te verwonderen dat de extatische emotie een aantrekkingskracht uitoefent op kunstenaars en niet in het minst op musici. Zij transformeren namelijk ook het alledaagse en creëren nieuwe perspectieven op de realiteit, in het beste geval een nieuw voelen. Muziek kan de dionysische kracht bezitten om een luisteraar te ontrukken aan een ‘normale perceptie’, hem op te nemen, te laten verslinden door een stroom van klank.

Tijdens dit festival staan een aantal voorstellingen op het programma die verrukking, onderdompeling en extase op verschillende manieren benaderen. De mystieke door gebed en afzondering geïnduceerde extase staat naast de intense beleving van perceptieverlies, immersieve beats en klankvelden, contact met een godheid naast de chemische reacties van het lillende lichaam. De heremiet en de mystica worden geflankeerd door de trance-junk en een verdrinkend meisje.

Ictus : Index of Metals - vrij 9/12 om 20.00 u
Fausto Romitelli wilde dat Index of Metals, zijn opus ultimum, een totaalervaring werd, een immersief spektakel. De luisteraar moest worden ondergedompeld in een auditieve en visuele stroom van geluid, woord, kleur, licht en vorm. 

Romitelli’s klankwereld is uitermate energiek en visceraal. Ze incorporeert o.a. technieken uit het spectralisme maar is duidelijk geïnfecteerd door rock, trance, elektropop en metal. Elektronica speelt een cruciale rol in het transformeren van instrumentale klanken tot unieke, ongehoorde, haast tastbare akoestische objecten die onderworpen zijn aan processen, van erosie, corrosie, infectie en uiteindelijk vernietiging. De sfeer is intens en donker. De toeschouwers worden geconfronteerd met verlies van oriëntatie en hallucinatie. Romitelli lijkt de ondergang te willen evoceren: het verdrinken, sterven en verdwijnen. Een ultiem moment van horror en extase.

Ictus : www.ictus.be

HERMESensemble : Infinito Nero - za 10/12 om 20.00 u
In de kameropera 'Infinito Nero. Estasi di un atto' focust Salvatore Sciarrino op de extatische, religieuze belevingswereld van de Italiaanse Maddalena de’ Pazzi (1566-1604). Na tien jaar doorbrak ze haar gedurig stilzwijgen met heftige, extatische aanvallen die het gevolg waren van levendige visioenen. Haar mystieke belevenissen uitte ze in een hysterische wartaal die door haar medezusters nauwgezet werd genoteerd en geanalyseerd. Nochtans verzette ze zich daar hevig tegen en verbrandde ze meermaals alle geschriften. Noch zijzelf, noch de Kerk meenden ooit met zekerheid te weten of de stemmen die haar boodschappen toefluisterden nu van hemelse of van satanische aard waren.

HERMESensemble : hermesensemble.be

Zefiro Torna : Heremiet - za 10/12 om 21.00 u
De extatische beleving is heel wat culturen nauw verbonden met extreme spirituele ervaringen. De christelijke traditie kent heel wat verhalen van geestelijken die zich terugtrekken uit de maatschappij en in afzondering gaan leven. In de productie Heremiet wordt er ingezoomd op de belevingswereld van drie beroemde kluizenaars die door Jeroen Bosch werden voorgesteld in diens Heremietentriptiek. De vier makers brengen een muzikale vertaling van de triptiek. Orakelende, mystiek bezwerende, krassende, striemende, huilende of extatische klanken en duizelingwekkende stiltes creëren zo ruimte voor nieuwe visioenen. 

Zefiro Torna : zefirotorna.be

ChampdAction : DRIE - za 10/12 om 22.00 u
Serge Verstock
t componeerde DRIE in 2007. Het fantastische werk ging in première in deSingel na een intense samenwerking met Jan Fabre aan de muziektheaterproductie Requiem. Verstockt speelt op meesterlijke wijze met de fysieke muziekbeleving van de luisteraar. Verzet is onmogelijk. Van een zacht maar verontrustend ritselen in een pikdonkere concertzaal tot extatische drum and bass en (waarlijk) adembenemende klankvelden. Die muziek is dominant, grijpt bij de keel, onvermijdelijk. Negen jaar na datum maakt Verstockt een nieuwe versie van DRIE.

ChampdAction : www.champdaction.be

Praktische info :

Festival Extase
Vrijdag 9 en zaterdag 10 december 2016
Muziekcentrum De Bijloke - Gent


Meer info : www.bijloke.be

Elders op Oorgetuige :
Portretconcert Serge Verstockt in deSingel, 28/11/2016
An Index of Metals : subliem alternatief voor 'pure' muziek, 6/04/2008

00:15 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

30/11/2016

Elektroakoestische muziek uit de Duitse School in Logos

Karlheinz Stockhausen Tijdens het volgende concert van Stichting Logos in Gent staat de elektroakoestische muziek uit het Duitsland van na de tweede wereldoorlog centraal. Uiteraard komen daarbij de inmiddels overleden pioniers op dit vlak Herbert Eimert, Mauricio Kagel, Josef Anton Riedl, Karlheinz Stockhausen (foto) e.a. uitvoerig aan bod.





Praktische info :

Elektroakoestische ontdekkingen : Elektroakoestische muziek uit de Duitse School
Donderdag 8 december 2016 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

23:21 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Première mini-opera Syden tijdens tiende editie van Burning Ice

Syden Hoe kunnen kunstenaars zich in hun thema’s en praktijken op een zinvolle manier verhouden tot de klimaatverandering en de sociaal-ecologische crisis? Dat was negen jaar geleden - bij de eerste editie van Burning Ice - de vraag die op tafel lag. Ondertussen zijn we toe aan de tiende en laatste editie. 

Centraal staan kunstenaars die de voorbije jaren aantoonden dat kunst wel degelijk een rol heeft te spelen in de transitie naar een duurzame samenleving. Ze doen dat met kritische en tegendraadse analyses van het huidige systeem, door perspectieven te bieden om met verwarring en onzekerheid om te leren gaan of door een alternatief mens- en wereldbeeld te schetsen. Heike Langsdorf, David Weber-Krebs, Kate McIntosh, Myriam Van Imschoot en Els Dietvorst  waren eerder te gast op Burning Ice. Nieuwe namen voor het festival zijn Benjamin Verdonck, Pieter Ampe, Lotte van den Berg & Daan 't Sas, en Niko Hafkenscheid, Pablo Castilla & Hedvig Biong.

Blauwe zee, witte stranden
Syden betekent ‘Zuiden’ in alle Scandinavische talen. Het staat voor een Zuiderse vakantieplek die troost biedt als een utopisch toevluchtsoord: warm, goedkoop, met alle voorzieningen. Blauwe zee, witte stranden, vrolijke en luchthartige sfeer, weg van een complexe, verstoorde realiteit. Voor Belgen klinkt dit als de vlucht naar Spanje in de donkere wintermaanden.

Syden onderzoekt het mysterieuze, authentieke en perverse van dit parallelle universum met z’n eigen regels, routines, ritmes en esthetiek. Muzikant en componist Niko Hafkenscheid, beeldend kunstenaar Hedvig Biong en cineast Pablo Castilla concipiëren Syden als een mini-opera. Centraal staat een reeks songs gebaseerd op interviews met toeristen en live gezongen door diezelfde toeristen.

Niko Hafkenscheid, Hedvig Biong, Pablo Castilla : Syden
Dinsdag 6 en woensdag 7 december 2016, telkens om 19.00 u
Kaaistudio's - Brussel


Meer info : kaaitheater.be
--------------------------
Burning Ice #10
Van zaterdag 3 t.e.m. zaterdag 10 december 2016
Kaaitheater en Kaaistudio's - Brussel


Het volledige programma en alle verdere info vind je op kaaitheater.be

23:08 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Dag in de Branding 42 : Martijn Padding & De Nacht van de Tweede Haagse School

Dag in de Branding "Ik heb zo’n krankzinnig beroep, dat ik niets te verliezen heb", aldus componist Kate MooreOscar Bettison: "Ik beschouw Den Haag als mijn muzikale thuis." Maya Verlaak over de Tweede Haagse School: "We opereerden volledig onafhankelijk." Werk van Moore, Bettison, Verlaak en vele andere componisten staat centraal tijdens het avondprogramma van Festival Dag in de Branding getiteld: De Nacht van de Tweede Haagse School. Allen studeerden zij aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Martijn Padding, hoofd compositieafdeling aldaar, ontvangt tijdens het middagprogramma de prestigieuze Johan Wagenaar Prijs. Een bijzondere editie dus!

Martijn Padding, meester van het soloconcert
Martijn Padding staat bekend als een van de meest vooraanstaande componisten in Nederland. Speciaal voor Festival Dag in de Branding werkte hij twee van zijn soloconcerten om. "Geef mij maar tegenspraak, ambiguïteit, ja en nee, in één stuk. Dat verklaart ook het geklier van vooral de slagwerkers in mijn stukken. Ik heb een pesthekel aan verhevenheid en alleen al daarom schurkt de muziek vaak tegen het vulgaire aan." De nieuwe versies gaan in première, uitgevoerd door het New European Ensemble o.l.v. Christian Karlsen. De solisten zijn Felicia van den End op basfluit, Heleen Hulst op viool en Gerard Bouwhuis op piano.

De Nacht van de Tweede Haagse School
Christian Karlsen dirigeert het New European Ensemble in orkestwerken van Kate Moore.
Ensemble Klang presenteert Oscar Bettisons O Death en premières van nieuw werk van Alejandro Castaños en Matt Wright.
Ensemble Modelo62 speelt werken van Hugo Morales, Keir Neuringer, Justin Christensen, Carlos Iturralde en een premièrestuk van Miguelangel Clerc.
Kluster5 treedt op met composities van Andrew Hamilton, John de Simone en Genevieve Murphy. Het Catchpenny Ensemble speelt songs van Missy Mazzoli. Thomas Bensdorp brengt Drie Hollandse scènes in première.
Roi Nachshon en Shiri Limor presenteren een deel uit hun muziektheatervoorstelling Wagen volgeladen. Maya Verlaak, Thomas Bensdorp en Barbara Ellison onthullen nieuwe installaties.

Praktische info :

Dag in de Branding 42 : Martijn Padding en De Tweede Haagse School
Zaterdag 3 december 2016 vanaf 15.00 u
Op verschillende locaties in Den Haag


Meer info : www.dagindebranding.nl

21:51 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Aquarius zingt Pärt in Lommel en Hasselt

Arvo Pärt Weinig componisten van klassieke muziek zijn bij leven al zo populair en wereldwijd uitgevoerd als de in Estland geboren Arvo Pärt (foto). Het is merkwaardig dat in tijden van massale ontkerkelijking en religieuze crisissen een componist zo in de harten wordt gesloten als Arvo Pärt, wiens uitgebreid oeuvre haast uitsluitend religieus geïnspireerd is.

In 2015 werd de Estse componist tachtig jaar. Aquarius zingt zijn muziek vaak en graag en viert de meester met een nieuw programma Magnificent Magnificat. De titel is geïnspireerd op de twee belangrijke magnificat-composities die er in opgenomen zijn.

Na een hedendaagse en experimentele fase nam Pärt een radicale breuk met zijn verleden en ging hij voor muziek die ritmisch eenvoudig en harmonisch welluidend was. Door zijn raffinement en kruidige toets kreeg zijn ‘nieuwe’ muziek massaal gehoor bij de muziekliefhebber. Meestal werd het vocale muziek. Muziek als rustpunt en zoekpunt, voer voor de twijfelaar en alle mensen die boven het zichtbare en materiële willen uitstijgen. Dat deze muziek in de akoestiek van een kerk het best tot haar recht komt, is de logica zelve. Daarom zingt koor Aquarius de muziek van Arvo Pärt.

Praktische info :

Aquarius : Arvo Pärt, Magnificent Magnificat
Vrijdag 2 december 2016 om 20.15 u
Sint Pietersbandenkerk - Lommel


Meer info : www.ccdeadelberg.be en www.gc-aquarius.be
-----------------------------
Donderdag 22 december 2016 om 20.00 u
CC Hasselt


Meer info : www.ccha.be en www.gc-aquarius.be

Elders op Oorgetuige :
Klara schetst portret van Arvo Pärt en Aquarius stelt nieuwe Pärt-cd voor, 10/09/2015

20:38 Gepost in CD, Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

28/11/2016

Portretconcert Serge Verstockt in deSingel

Serge Verstockt In 'DRIE' dialogeren drummers uit verschillende disciplines met elkaar en nemen jazzdrummer Teun Verbruggen, progressive rock/fusion drummer Bruno Meeus, percussionist Marcel Andriessen en Taiko drumster Tsubasa Hori het voortouw. 'Fingerfertigkeit' plaatst etudes in een nieuwe context en focust gefascineerd op synchroon vliegende vingers. Voor de reeks 'A la recherche de temps' werken Serge Verstockt en ChampdAction samen met het wereldvermaarde Ensemble Modern: klarinettist Jaan Bossier (Ensemble Modern) vertolkt een nieuwe versie van het eerste deel; in het tweede deel van 'A la Recherche du temps', 'Doloroso', gaat altvioliste Megumi Kasakawa (Ensemble Modern) in dialoog met zichzelf: alter ego’s op video. Tijdens het componeren van ‘Doloroso’ werd Verstockt geconfronteerd met een wereld in oorlog, verrechtsing, nationalisme, vluchtelingencrisis en terrorisme. Dat leidde tot een stuk waarin de ‘Human Rights’ in het eerste deel worden ‘gefluisterd’ door de altviool. Die vindt daarna langzaam haar toon, wat uitmondt in een wild punkconcert.

Tijdens de twee pauzes wordt het publiek getrakteerd op een muzikale verrassing in de wandelgangen.

Serge Verstockt : A la recherche de temps I (oorspronkelijke versie 2005, remake 2016 door ChampdAction)
Serge Verstockt: "Ik was in 2005 intens begaan met elektronische muziek en met de technologie van het IRCAM. Wat je allemaal met geluid kan doen en hoe je geluid in de ruimte kan plaatsen, waren voor mij toen centrale vragen, net als voor veel van mijn collega’s. Maar naar mijn gevoel klopte er iets niet in de benadering ervan: je zag vaak muzikanten op het podium in de weer met hun instrument, maar wat je hoorde in de zaal leek helemaal losgekoppeld van het lichaam van die muzikant. De klank in de ruimte en het lichaam van de muzikant gingen elk een eigen richting uit. Ik zocht naar een nieuwe, eenvoudige manier om daarmee om te gaan. Dat werd de opstelling van ‘A la recherche du temps I’: één klarinettist die voortdurend tussen vier microfoons beweegt. Elke microfoon is verbonden met één welbepaald punt in de ruimte. Je ziet hem als het ware de ‘ruimte spelen’, een proces dat heel duidelijk leesbaar is voor wie in de zaal zit.

De titel verwijst naar het feit dat ik destijds heel weinig tijd had om het stuk te schrijven (lacht), maar het gaat ook op een andere, meer fundamentele manier over tijd. Op vier videoschermen spelen vier alter ego’s van de klarinettist mee. Maar elk van die alter ego’s werd in een ander tempo ingespeeld. De ene is bijvoorbeeld dubbel zo snel opgenomen en dan uitgerekt, terwijl een andere net dubbel zo traag is opgenomen en dan versneld. Ze klinken uiteindelijk synchroon, terwijl je toch duidelijk andere tijdsbelevingen ziet, andere intenties en een andere gestiek. Zeker als de vier alter ego’s bijvoorbeeld een triller spelen, een beweging die heel erg gebonden is aan de morfologie van de mens, dan gaat die synchroniciteit even aan het wankelen. Ook bij vibrato of rubato krijg je van die wankele momenten. De originele versie werd destijds gespeeld door klarinettist Benjamin Dieltjens (o.a. klarinet solo bij deFilharmonie). Voor de huidige versie hebben we de videobeelden opnieuw opgenomen met ChampdAction ancien, klarinettist en dirigent Jaan Bossier die intussen ook soloklarinettist is bij Ensemble Modern en Mahler Chamber Orchestra in Duitsland."

Serge Verstockt : A la recherche de temps II - Doloroso (2016)
Serge Verstockt: "Het plan was om een altvioolversie te maken van ‘A la recherche de temps’, speciaal voor Megumi Kasakawa, de altvioliste van Ensemble Modern. Ik heb er toen voor gekozen om precies dezelfde set-up te gebruiken, maar na al die tijd bleek dat niet evident. De eerste versie heb ik integraal in de prullenmand gegooid. Toen ik na een tijdje opnieuw begon te schrijven, kwam er plots het vreselijke nieuws over de aanslagen in Parijs. Die gebeurtenissen en de emotionele impact ervan stuurden me uiteindelijk een heel andere richting uit. De realiteit is als vanzelf in dit werk geslopen. In het begin hoor je Megumi fluisteren: “article un, article deux, …”; een verwijzing naar de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. In het tweede deel van het stuk duikt ze recht de disco in met fragmenten uit de Marseillaise. Van zwart-wit schakelen we over op de Franse driekleur. We gaan niet letterlijk de Bataclan in, maar die intensiteit is er wel: het gevoel dat de wereld plots verandert, dat de Marseillaise aan flarden wordt geschoten. Het verwijzen met dit muzikale citaat naar de werkelijkheid is an sich in mijn traject wel opmerkelijk. Vanuit een louter formele optiek zou ik dat nooit gedaan hebben, maar nu was er opeens die opening om dat wel te doen. Dat formalisme zit nog altijd gedeeltelijk verankerd in mijn muzikale taal en zal dat allicht ook blijven, maar er komen steeds meer openingen: die lijn zie je in alle stukken van dit concert."

Serge Verstockt : Drie (2007)
Zoals de naam al doet vermoeden, bestaat 'Drie' uit drie verschillende delen. In ieder deel wordt een nieuwe relatie tussen de intrinsieke klankmogelijkheden van iedere groep (akoestische instrumenten, percussie en elektronica) uitgewerkt. Waar vinden ze elkaar en waar zijn ze elkaars tegengestelde? Het zijn voornamelijk de psychoakoestische eigenschappen die Verstockt fascineren. Waarom is een pure sinustoon moeilijk of niet te lokaliseren in de ruimte? Waarom is een droog tikje van een woodblock daarentegen perfect lokaliseerbaar? Blijkbaar verandert onze perceptie voor elk verschillend geluid naargelang de context waarin het zich voor doet. Het is ook de transitie tussen de twee die Verstockt fascineert. Wanneer moeten we precies de 'inhoud' van een geluid herkennen of wanneer moeten we precies weten waar het zich bevindt? De combinatie tussen de akoestische instrumenten, slagwerk en elektronica vormen een breed spectrum aan klankmogelijkheden om dit uit te werken.

Serge Verstockt : " ‘DRIE’ heb ik geschreven vlak na een periode waarin ik meewerkte aan een productie van Jan Fabre, ‘Requiem für eine Metamorphose’. Hoewel ik ontzettend veel heb opgestoken van deze productie en het zeker mijn attitude tov. muziek veranderd heeft, was het voor mij een moeilijke leerschool: je wil je plaats opeisen als componist, maar theater heeft zijn eigen wetmatigheden. Toen ik aan ‘DRIE’ kon beginnen schrijven, was dat een opluchting: eindelijk kon ik de muziek haar autonomie teruggeven. Ik wilde iets heel essentieels maken. Het eerste deel speelt zich af in het donker: de focus ligt op de klank, geen enkel beeld biedt afleiding. De muzikanten staan rond het publiek met doosjes lucifers. Ze laten het geluid ronddraaien in een wave die zichzelf organiseert. Natuurlijke frequentie en spectrum zijn aspecten van ons gehoor die zeer goed ontwikkeld zijn, omdat we doorheen de menselijke evolutie spraak hebben leren detecteren. Maar ook het omgevings- horen is een belangrijke evolutionaire troef. Als je een geluid hoort, dan moet je kunnen inschatten waar dat geluid precies vandaan komt, zodat je in de juiste richting kan vluchten, moest dat nodig zijn. Daar speelt dit stuk op in.

In het tweede deel gaat het licht aan en zitten de muzikanten op de scène. Ook daar staat de ruimtelijke ervaring centraal, maar dan zie je het geluid bewegen. De pianist werkt bijvoorbeeld met vier kleine toy-piano’s: doordat elke piano is aangesloten op een andere box, ‘speelt’ hij zijn eigen beweging. Het derde deel is veel abstracter. De inspiratie haalde ik bij orgeltjes uit de jaren ‘50 en ’60, waarin opeens een beatbox werd ingebouwd. Twee instrumenten voor de prijs van één. Als je veel geld had, nodigde je op je trouwfeest een heel orkest uit. Als je wat minder geld had, moest je het doen met enkel een zanger een gitarist en een drummer. En als je echt bijna niets had, nodigde je gewoon een enkele organist met een beatbox uit en daaruit weerklonk dan evengoed de rumba, de foxtrot of de wals. Het derde deel is op de ritmes van die beatboxjes gebaseerd, alsof je voortdurend met de knoppen van dat orgel zit te spelen. Daarnaast krijg je drie archetypische ritmes door elkaar: eentje dat is geïnspireerd op ‘Le Sacre’ van Stravinsky, eentje dat verwijst naar de muziek van Bo Diddley - wiens typische beat voor het eerst de heupen van de dames deed golven - en ten slotte de beruchte ‘Amen Break’ van Gregory Coleman van The Winstons - de meest gebruikte sample in hiphop vandaag. Doordat er opnieuw een verschil is tussen de richting van waaruit het reële geluid komt en de richting van waaruit het geluid in de zaal wordt geprojecteerd, krijg je een hypnotiserend spel van bevreemding en herkenning. Ook hier werk ik eigenlijk al met de spanning tussen werkelijkheid en virtualiteit, een thema dat me dat me in de jaren erna, en ook nu nog, is blijven achtervolgen.

Ik ben gehecht aan ‘DRIE’ omdat de compositie op een of andere manier ‘ontsnapt’ aan iets. Het is antirationeel, extatisch, overdonderend. Je hoort dat het uit pure goesting werd geboren en door de verwijzingen die al die verschillende ritmes in zich dragen, ontsnapt het ook aan puur formalisme. Ik merk dat ik als componist er steeds meer van houd om mijn luisteraars mee te nemen en ben hoe langer hoe minder enthousiast over componisten die de verantwoordelijkheid helemaal bij de luisteraars leggen: trek je plan, maak er maar wat van. Die vrijblijvendheid ligt me niet, mijn muziek mag meer zijn dan alleen maar spielerei."

Serge Verstockt : Fingerfertigkeit (2012)
Serge Verstockt : "Voor dit stuk ben ik vertrokken vanuit de fascinatie voor virtuositeit, iets wat elke muzikant wel herkent. Ik vroeg aan de musici welke studies of vingeroefeningen zij nog regelmatig ter hand nemen om in vorm te blijven en daar heb ik een stuk rond gebouwd. Ook de manier waarop een componist zich tot zijn uitvoerders verhoudt was voor mij in dit stuk het centrale thema. Een componist als Brian Ferneyhough bijvoorbeeld vraagt aan zijn uitvoerders om zich in te leven in zijn taal. De muzikanten leveren een ongelooflijke inspanning en dan nog is het niet duidelijk of die ooit goed genoeg zal zijn. Dat is uiteindelijk een hiërarchisch model. Ik vond het leuk om dat eens om te draaien door geen extra inspanning van mijn muzikanten te vragen, maar om hen materiaal te laten spelen waar ze sowieso al heel wat uren van hun leven mee hebben gespendeerd. Tegelijkertijd zitten er ook teksten in uit de 19de-eeuwse pianomethode van Charles-Louis Hanon. Vingerzekerheid wordt in die teksten verwoord als een echt ideaal, een utopisch project.

Het stuk is zeker geen ridiculisering van virtuositeit. We zijn allemaal gefascineerd door wat sommige mensen kunnen en anderen niet. Maar ik stel die virtuositeit natuurlijk wel in vraag: waarom zou je er zoveel tijd in steken, als bijvoorbeeld een pianola dat ook kan? Tegelijk geeft dit stuk aan muzikanten de gelegenheid om die bijna ouderwetse technische beheersing, die in de hedendaagse muziek haast verbannen lijkt, weer boven te halen. Die typische regelmaat, voorspelbaarheid en herkenbaarheid zijn we immers al een tijdje geleden kwijtgespeeld. Muzikanten hebben jaren van hun leven aan die beheersing besteed. Maar in de hedendaagse muziek staat het oneigenlijke gebruik van instrumenten vaak centraal: ruisjes, piepjes, op de snaren slaan. Dat zijn technieken waar ze veel minder tijd aan hebben besteed om ze te beheersen, hoe efficiënt kunnen ze daar dan mee communiceren? Die vraag speelt mee, maar het is niet ironiserend bedoeld. Al zit er wel veel humor in, ook in de partituur zelf. Met een speelse ironie dartelende virtuositeit en … 'Fingerfertigkeit'."

Praktische info :

ChampdAction : Portrait Serge Verstockt
Donderdag 1 december om 20.00 u
deSingel - Antwerpen


Meer info : desingel.be en champdaction.be
------------------------------
HERMESensemble, Zefiro Torna & ChampdAction : Infinito Nero - Heremiet - DRIE
Zaterdag 10 december 2016 om 20.00 u
Muziecentrum De Bijloke - Gent


Meer info : www.bijloke.be

Bron : Interview met Serge Verstockt met Annemarie Peeters, 2016 (uit programmaboekje deSingel voor dit concert)

Extra :
Serge verstockt op www.champdaction.be, www.matrix-new-music.be en youtube

00:43 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook