16/10/2013

Gitaarkwartet Zwerm exploreert experimentele rock en Americana in Underwater Princess Waltz

Zwerm 'Underwater Princess Waltz' is de gloednieuwe titel van het concert én de CD die Zwerm presenteert met uitsluitend 'One Page Pieces'. De naam zegt het al: One Page Pieces zijn composities die uit een enkele pagina bestaan. Soms drukken ze een eenvoudig muzikaal idee uit, soms blijken het ingewikkelde structuren met copieuze aanduidingen voor de uitvoerder. Alvin Curran en James Tenney waren de eerste componisten die het genre in de jaren 1960 beoefenden. Het duurde niet lang vooraleer hun spitsvondige schetsen ook anderen - waaronder Christian Wolff, Larry Polansky, Joel Ford of Earl Brown - inspireerden. Een nieuwe Amerikaanse muziekstijl bleek geboren. Omdat One Page Pieces zowel humoristisch, maar evengoed conceptueel, politiek geëngageerd of volks kunnen zijn, doen ze beroep op de fikse inleving van de uitvoerders. Laat dat nu net de sterkte van het Belgisch-Nederlandse elektrische gitaarkwartet Zwerm zijn. De vier musici van Zwerm en percussionist Eric Thielemans selecteren voor dit cd-releaseconcert hun favoriete One Page Pieces uit de muziekliteratuur. Daamee illustreren ze hoe ze met hun gitaren de experimentele rock en Americana exploreren. Dit concert loodst je doorheen onontdekte klanken en dito sferen.

Zwerm over het projekt : " 'One Page Pieces' zijn composities die op een enkele pagina passen. Soms niet meer dan één enkel muzikaal idee, soms een breed uitgesponnen structuur van avondvullende proporties. Ruwe schetsen, spitsvondige geluidsexperimenten en conceptuele folksongs. Al deze, vaak ook humoristische, stukken vragen zonder uitzondering om creativiteit en compositorische skills van de uitvoerders. 'Underwater Princess Waltz' is een cross-overproject waarbij Zwerm de connectie zoekt met de klankwereld van blues, vrije improvisatie, experimentele rock en negrospiritual. Sinds de eerste one page pieces van Alvin Curran en James Tenney uit de late jaren zestig is het een genre dat door veel Amerikaanse componisten wordt beoefend. Zwerm heeft een uitgebreide verzameling van deze stukken aangelegd en een selectie hiervan uitgebracht op de cd 'Underwater Princess Waltz' bij het label New World Records."

Vergeet vuistdikke partituren en een overvloed aan aantekeningen. In dit concertprogramma volstaat telkens één pagina per werk. De lengte van het muziekwerk echter - zo zal blijken - staat daarbij niet in een vaste relatie tot de lengte van de partituur. Al zijn de meeste werken op het programma van recentere datum, de wortels van het principe om beknopte maar veelzijdige 'alternatieve' partituren te maken, ligt in de jaren '50 en '60, waar de experimentele scène op zoek ging naar nieuwe manieren om muzikale inhoud over te brengen en de rolverdeling tussen componist en vertolker flink werd hertekend.

De snelle muzikale evoluties in de twintigste eeuw maakten dat de complexiteit, de virtuositeit en een steeds breder gamma aan speeltechnieken en nuances voortdurend werden opgedreven. De partituren werden daardoor vaak steeds gedetailleerder en als het ware volgepropt met informatie, wat in extreme gevallen een hele klus was voor de muzikanten om dat gedecodeerd te krijgen. In zekere zin kon de zorg die componisten besteedden aan het nauwkeurig noteren van iedere klank en detail dat ze wilden bereiken - paradoxaal genoeg - ertoe leiden dat muzikanten zich juist geremd voelden, geïntimideerd door de notatie en op die manier dus juist minder in staat om al die details en klanken met de nodige muzikaliteit 'uit de partituur te halen'. Tegen die achtergrond doken vanaf de jaren 1950 twee revolutionaire nieuwigheden op: de grafische notatie en tekstpartituren. In beide gevallen koos de componist ervoor om een traditionele, volledig uitgeschreven partituur te vervangen door ofwel een aantal grafische symbolen, ofwel door instructies in tekstvorm. (Al is 'de' grafische notatie een misleidende term, want een van de kenmerken is juist dat zowat elke componist hiermee de vrijheid nam om zijn eigen grafische codes en symbolen te ontwikkelen, los van of als aanvulling bij het conventionele notenschrift.) In beide gevallen was het meestal de bedoeling om de fantasie van de vertolker(s) te stimuleren en hen uit te nodigen om actief mee te denken over hoe een stuk kan/moet/ mag klinken, hoe een instructie geïnterpreteerd kan worden, wat voor muzikaal bouwwerk er met de beperkte bouwstenen die in de partituur aangereikt worden, mogelijk is.

Ondanks de grote diversiteit aan soorten grafische partituren, zijn er twee belangrijke categorieën, die rechtstreeks te maken hebben met de beweegredenen om grafische notatie te ontwikkelen. Ofwel kiest de componist om nieuwe grafische symbolen en notatiewijzen te ontwerpen, die dan wel een vaste betekenis hebben. In dat geval is het vooral een kwestie van handigere notatiewijzen ontwerpen om bepaalde speelwijzen, technieken of wat dan ook duidelijk aan te geven. Al moet de muzikant dan wel eerst die nieuwe symbolen leren interpreteren, natuurlijk.

Het tweede geval is eigenlijk interessanter: daar gaat het om grafische elementen waaraan geen vaste code verbonden is. In dat geval wordt er van de muzikanten een creatieve inbreng verwacht: zij moeten meer intuïtief reageren op wat er op het papier staat. Deze benadering hangt nauw samen met de tendens (die niet toevallig zijn hoogtepunt kende in de antiautoritaire jaren '60) om de taakverdeling tussen componist en de uitvoerder (die enkel getrouw moet 'reproduceren' wat er in de partituur staat) te herdenken en de vertolker weer meer creatieve inbreng in het geheel te geven. De Amerikaanse componist John Cage was een van de grote pioniers van die tendens, wat hij vooral realiseerde door in zijn muziek veel zaken bewust niet vast te leggen ('indeterminacy'). Grafische notatie, zoals dat onder meer in enkele van Cage zijn 'Variations' voorkomt, is daar dan een logisch verlengstuk van. In dit programma zijn Earle Brown en Christian Wolff, allebei trouwe bondgenoten uit de entourage van Cage, de meest 'historische' exponenten van die tendens.

Een gelijkaardige functie is weggelegd voor tekstpartituren. Waar een traditionele partituur vooral de noten voorschotelt die de individuele muzikant zo goed mogelijk moet reproduceren, kan een tekstpartituur rechtstreeks instructies geven voor muzikale processen, samenspel, zelfs het luisteren naar elkaar. Op zich zijn dat heel complexe fenomenen die in bedrieglijk eenvoudige instructies gevat kunnen worden. De nadruk ligt daarbij meestal niet meer op de noten zelf (die worden immers vaak aan de vrije keuze van de uitvoerders overgelaten), maar op hoe die samengebracht kunnen worden. De focus op het groepsproces, het collectieve gebeuren, past uiteraard ook in de lijn van diezelfde antiautoritaire jaren '60.

Die vrije rol, waarbij de componist heel veel beslissingen over hoe de muziek concreet zal klinken, overlaat aan de uitvoerder, geeft die uitvoerder(s) daarom nog geen vrijgeleide om om het even wat te doen. Hoe ongebruikelijk en (doelbewust) vaag de grafische of tekstnotatie soms ook is, er is nog altijd een notatie, een schriftelijk referentiepunt waar de uitvoering zich toe hoort te verhouden. Het leidt tot het vreemde resultaat dat de sound van twee uitvoeringen van hetzelfde werk enorm kan verschillen, terwijl beide uitvoeringen w é l zeer trouw blijven aan de instructies van de partituur. Het is geen toeval dat dit ook de bloeiperiode van de conceptuele kunst is, waarbij het concept, het onderliggende idee meer belang krijgt dan het resultaat.

De vrijheid van de vertolker mag dan wel dicht in de buurt komen van het soort vrijheid dat je voorts enkel bij geïmproviseerde muziek tegenkomt, maar improvisatie in echte zin is het allerminst. De vrijheid voor de muzikant is niettemin daarbij een belangrijk doel. Een goede uitvoering van zulke partituren, betekent dan ook dat de vertolkers iets van hun eigen smaak, muzikaliteit en vindingrijkheid kunnen inbrengen. In het geval van Zwerm, een elektrisch gitaarkwartet, valt daarbij op dat hun respons op die experimentele partituren sterk vanuit hun instrumenten gedacht is. In plaats van een esthetiek die het klankbeeld van de experimentele muziek uit de jaren '60 reconstrueert, is hun sound mee beïnvloed door progressieve rock, gekruid met menig vleugje prikkelende noise.

Deze experimentele notatiewijzen laten ook toe om relatief complexe werken op een beknopte manier te noteren. Het extreemst gebeurt dat in muziekstukken die letterlijk zich tot éé n pagina beperken. (Of zelfs nog geconcentreerder, zoals in de beroemde reeks 'postal pieces' van James Tenney: werken die allemaal exact op een postkaart passen.) De verzameling werken in dit concert overspant het hele gamma van historische referentiewerken in dit genre, zoals Earle Browns 'December 1952', tot werken die speciaal voor dit project zijn gecomponeerd, zoals het werk van Nick en Leo Didkovsky. Ze maken gebruik van traditionele muzieknotatie, tekstinstructies en grafische elementen - apart of in combinatie - wat dit programma meteen ook tot een staalkaart maakt van hoe componisten hun notatiewijze afstemmen op de ideeën die ze ermee willen realiseren.

Alvin Curran leverde met 'Underwater Princess Waltz' en 'Her Waltzing with Her' (allebei 1972) wellicht de meest traditionele partituren. De eenvoudige, elegische walsjes passen op éé n pagina, maar akkoordsymbolen geven aan dat de eenvoudige melodie en baslijn verder ingekleurd kunnen (en moeten) worden. Joel Ford componeerde een reeks 'cannon canons' - een woordspeling die hij letterlijk nam canons te schrijven die naar kanonnen verwijzen. Het Gausskanon is een elektromagnetisch kanon en de elektromagnetische versnelling ervan wordt hier weerspiegeld in de muzikale uitwerking van de 'Gauss canon' (2006), die sneller wordt en materiaal verschillende richtingen uitschiet. Ook 'Round round down' (2012) van Clinton McCallum gebruikt canons die voortdurend afdalen. Ritmische patronen en materiaal is hetzelfde voor de vier gitaristen, maar omdat die allemaal anders gestemd zijn, levert dat een heel veelzijdig resultaat op.

Het zevende deel uit 'Burdocks' (1970-71) van Christian Wolff en December 1952 (1952) van Earle Brown vormen de grote historische 'klassiekers' in dit programma. Allebei maken ze gebruik van grafische notatie. Zo is 'Burdocks' een echte catalogus van verschillende vormen van grafische notatie, iedere pagina krijgt een eigen grafische stijl. (Hoewel het werk heel andere dimensies heeft, beschouwt Zwerm 'Burdocks' heel pragmatisch als een reeks éé n-pagina-stukken, vandaar dus de éé n pagina lange 'Burdocks part VII' op dit programma.) Dit fragment heeft een grafische notatie met bolletjes en lijntjes die verdeeld zijn over vijf partijen en op basis van een aantal losjes op voorhand afgesproken regels de verdeling doorheen de tijd en coördinatie van verschillende (en relatief vrij te kiezen) klanken. Wolffs partituur is hier meer een richtlijn voor de muzikanten die al evenzeer nauwgezet naar elkaar moeten luisteren en op elkaar reageren. Nog veel vrijer is Browns 'December 1952', een verzameling lijntjes en vlakken die visueel meer aan een abstract schilderij doet denken (de mobiles van Alexander Calder waren éé n van Browns inspiratiebronnen). Echte regels voor het interpreteren van die grafische elementen zijn er niet. Het maakt van deze experimentele klassieker een typevoorbeeld van de onbepaalde elementen en vrijheden die toegelaten worden door de alternatieve grafische notatie. De verbeelding van de muzikant(en) prikkelen, is de essentie, eerder dan hen dwingende instructies opleggen. Van een heel ander grafisch gehalte is de partituur die Nick Didkovsky instuurde. Voor 'Mayhem' (2012) nam hij enkele tekeningen van zijn zoontje Leo Didkovsky die opvallen door hun scherpe gewelddadige inhoud. Hoe die tekeningen (en de emoties en gevoelens die ze oproepen) precies in muziek moeten worden vertaald, wordt volledig overgelaten aan de muzikanten. Zwerm belicht achtereenvolgens de drie wapens die getekend zijn: 'the hammer', 'the arrow' en 'the blade'.

Achter de eenvoud en beknoptheid van de notatie kunnen complexe muzikale processen schuilgaan. Daniel Goode creëert in 'The red and white cows' (1977) een eenvoudig wiskundig additief systeem (“een boer koopt een witte en daarna een rode koe; elk jaar verdubbelt hij zijn aankopen van de voorbije twee jaren, met hetzelfde aantal koeien in dezelfde volgorde. Hoeveel witte en rode koeien heeft hij na x jaar?”) Niet alleen tikt dit aritmetisch systeem heel snel aan, bovendien is de muzikale vertaling ervan in koppels van twee klanken (een 'rode koe' is altijd hoger in toonhoogte en langer dan een witte koe') extra complex doordat alle muzikanten dit proces in hun eigen tempo doorlopen. In 'Tween (k-tood #2)' (2002) schrijft Larry Polansky twee modules van twee maten uit en geeft de muzikanten de instructie om ze afwisselend te spelen en daarbij zo geleidelijk mogelijk van de ene naar de andere module over te gaan - 'morphing' een principe dat op diverse manieren kan worden toegepast en telkens een zeer belangrijk aspect is in Polansky's muziek. Het proces begint chaotisch met alle muzikanten die tastend op zoek gaan naar overgangen heen en weer tussen die twee modules en het stuk eindigt pas wanneer alle muzikanten samenvallen, wat in de verf wordt gezet met een grandioos slotakkoord van 14 noten. Van een veel transparanter en ontwapenender aard is Karl Bergers 'Time Goes By' (1975). Hij schrijft een melodie van 7 maten en een baslijn van 10 noten voor. Door telkens éé n basnoot per maat te gebruiken, verschuiven melodie en baslijn voortdurend tegenover elkaar. (Het duurt 70 maten voor de beginpunten weer samenvallen.) Door loops en improvisaties toe te voegen rekt Zwerm dit minimalistische werkje uit tot een meditatie over tijd ('time goes by, goes by, goes by..

Tijd en plaats van het gebeuren :

Zwerm : Underwater Princess Waltz - One page pieces
Zaterdag 19 oktober 2013 om 20.00 u
(inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u )
Muziekstudio deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.zwerm.be

Bron : tekst Maarten Beirens voor het programmaboekje deSingel, oktober 2013

21:36 Gepost in CD, Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Unieke vertoning 7th Heaven met live muziek door Kevin Toma

7th Heaven 'Seventh Heaven' (1927) is wellicht de beroemdste stille film van de nog altijd miskende cineast Frank Borzage, door cultregisseur Martin Scorsese bejubeld als 'een van de grootste Amerikaanse regisseurs aller tijden.' De film kreeg bij de allereerste Oscaruitreiking vijf nominaties en won er drie, waaronder die voor Beste Actrice (Gaynor), Beste Regisseur (Borzage) en Beste Scenario - bewerking (Glazer). De film, gebaseerd op een succesvolle Broadwayshow uit 1922, was de eerste film waarin het magische filmkoppel Gaynor en Farrell te zien was. Film Fest Gent brengt op vrijdag 18 oktober een unieke vertoning van dit pareltje uit de stille filmperiode met live uitvoering van een nieuwe score die de Nederlandse musicus en filmrecensent Kevin Toma speciaal heeft geschreven in opdracht van Film Fest Gent. Toma combineert in zijn score live pianospel met elektronische geluiden.

Deze filmvertoning sluit ook mooi aan bij de hulde aan Martin Scorsese dmv een grote overzichtstentoonstelling in het Provinciaal Cultuurcentrum Caermersklooster. De beroemde regisseur van 'Taxi Driver' en 'The Departed' is namelijk een groot bewonderaar van '7th Heaven'. Hij rekent Borzage samen met D.W.Griffith, King Vidor en Cecil B.De Mille tot "de grote illusionisten die visuele symfonieën orkestreerden". Volgens Scorsese werd Borzage "geïnspireerd door de pure kracht van emoties en tilde hij daarmee zijn melodrama's op tot echte liefdesliederen, bruisend van seksuele passie en gehuld in een waas van mystiek". Met de vertoning van 'Seventh Heaven', een liefdesdrama waarin twee minnaars door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog uit elkaar gedreven worden, geeft Film Fest Gent ook al een eerste aanzet tot de herdenking van de Grote Oorlog die van 2014 tot 2018 op velerlei manieren zal herdacht worden.

Kevin Toma (Sittard, 1974) studeerde Film en Opvoeringskunsten aan de Katholieke Universiteit Nijmegen (tegenwoordig Radboud Universiteit). Hij begon met het schrijven van filmrecensies voor de Filmkrant, en werkte later een periode als webredacteur voor Cinema.nl. Momenteel is hij werkzaam als columnist voor de Gelderlander en sinds 2007 is hij filmcriticus voor de Volkskrant.

Daarnaast begeleidt hij al sinds 1994 stille films. Als muzikant en componist is hij autodidact. Hij heeft in opdracht van bkkc, Filmhuis Den Haag, Go Short Filmfestival, Movie W, Ekko en ook voor het IFFR en popfestival Lowlands nieuwe scores geschreven (en live uitgevoerd) bij onder andere Sunrise (1927), Häxan (1922) en Berlin, die Sinfonie der Groβstadt (1927). Toma, tegenwoordig gevestigd in Arnhem, is tevens filmdocent (verbonden aan het EYE film instituut) en dj.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Kevin Toma : Stille filmconcert '7th Heaven'
Vrijdag 18 oktober 2013 om 19.30 u
Miryzaal - Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.filmfestival.be en kevintoma.nl

Elders op Oorgetuige :
Indrukwekkende reeks concerten tijdens jubileumeditie Film Fest Gent, 8/10/2013

20:50 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Art Cinema OFFoff viert 10de verjaardag met screenings, live performances, een party en een heuse peepshow

10 Years OFFoff Niet alleen het Gentse filmfestival blaast kaarsjes uit, ook Art Cinema OFFoff viert intussen haar 10de verjaardag. De Gentse bioscoop voor experimentele film gaat zoals elk jaar tijdens het filmfestival 'extra muros' met een spectaculair programma. Tien jaar geleden organiseerden de stichters van OFFoff "De Langste Nacht van de Experimentele Film". Nu, tien jaar later, doet OFFoff opnieuw een nachtje door, met screenings, live performances, een party en een heuse peepshow.

Voor de jongsten is er om 18 uur een voorstelling die ontstond tijdens de workshops Experimental Kids. Actrice Katrijn Van Bouwel presenteert bovendien het beeldverhaal Lapscheure van Kolja Aertgeerts. Het avondprogramma bevat expanded cinema performances van Unter & Hyperbang (FR), Floris Vanhoof (BE) & Makino Takashi (JP) en Piotr Tolmachov (BE/RUS). Zij verkennen de grenzen van het medium met hun live bombardementen van projectie en klank. Verder programmeert OFFoff de nieuw gerestaureerde kopij van de avant-gardeklassieker La Coquille et Le Clergyman (1927) van Germaine Dulac. Muzikant en ontwerper Mathieu Serruys neemt ter plekke een gloednieuwe soundtrack op die zal verschijnen op zijn label Smeltkop. Jef Cuypers (Faceneck, Possessed Factory) en Stef Heeren (Kiss the Anus of a Black Cat) experimenteren dan weer bij Couch (1966) van Andy Warhol. In deze obscure film uit de MOMA-collectie gaan culthelden als Allan Ginsberg en Jack Kerouac uit de kleren op de legendarische sofa in de Factory. Alternerend tonen we eigenzinnige films van Gents jong talent in 'Jonge Zwervers'. Na middernacht kan je terecht op de dansvloer of ... binnensluipen in onze peepshow met de mooiste experimentele erotica!

Tijd en plaats van het gebeuren :

10 Years OFFoff - Nacht van de Experimentele Film
Vrijdag 18 oktober 2013 vanaf 18.00 u
De Expeditie - Gent

Dok-Noord 4F
9000 Gent

Meer info : www.filmfestival.be en www.offoff.be

Elders op Oorgetuige :
Indrukwekkende reeks concerten tijdens jubileumeditie Film Fest Gent, 8/10/2013

19:23 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Scoring for Scorsese : spetterend concert met symfonische filmmuziek in de Bijloke

Scoring for Scorsese Het 40ste Film Fest Gent zet het werk van Martin Scorsese in de kijker. 'Scoring for Scorsese' wordt een spetterend concert met symfonische muziek uit films zoals 'Taxi Driver' en 'Raging Bull', uitgevoerd door het Brussels Philharmonic onder leiding van Dirk Brossé.

Martin Scorsese is een regisseur die uitzonderlijk veel belang hecht aan de muziek in zijn films en een bijzonder grote verscheidenheid aan de dag legt in zijn keuze van componisten, het gebruik van bestaande klassieke composities of het citeren van pop- en rocknummers en werk van de klassieke Amerikaanse songwriters. Niet zo verbazingwekkend, want film én muziek zijn de twee grote passies van de regisseur van 'Mean Streets' en 'Raging Bull'. Getuige ook zijn muziekfilms 'The Last Waltz' (1978) over het afscheidsconcert van The Band, de Michael Jackson muziekvideo 'Bad' (1987), de episode 'Feel Like Going Home' in de documentaire 'The Blues' (2003), de documentaire 'No Direction Home: Bob Dylan' (2005), de Rolling Stones concertfilm 'Shine a Light' (2008) en de documentaire 'George Harrison: Living in the Material World' (2011). Vergeten we ook niet dat Scorsese in 1977 een heuse musical maakte, 'New York, New York' met Liza Minnelli en hij al jaren droomt van een grote Sinatra biopic.

Maar er is ook de Scorsese die in zijn films de grote Hollywood traditie van de symfonische filmscores laat voortleven. Het is deze dimensie in de films van Martin Scorsese die het concert tijdens de 40e editie van Film Fest Gent domineert. Beginnend met zijn eenmalige samenwerking voor 'Taxi Driver' (1976) met de legendarische Bernard Herrmann, huiscomponist van Orson Welles en Alfred Hitchcock, die hiermee zijn afscheidsscore tekende en overleed voor de film in de bioscoop kwam.

Scorsese maakte nog een tweede maal gebruik van muziek van Bernard Herrmann in de remake 'Cape Fear', maar de score bestond uit arrangementen die Elmer Bernstein maakte van de composities die Herrmann geschreven had voor de gelijknamige originele film uit 1961. Bernstein schreef vervolgens de wondermooie score voor 'The Age of Innocence' (1993) en de score van 'Bringing Out the Dead' (1999). Intussen wierp Howard Shore zich op als vaste componist van Scorsese en tekende hij inmiddels de scores van 'Gangs of New York' (2002); 'The Aviator' (2004), waarvan de muziek in België werd opgenomen door het Brussels Philharmonic; 'The Departed' (2006); 'Hugo' (2011) en 'The Wolf of Wall Street' (2013) die eind dit jaar in de bioscoop wordt verwacht.

Naast de selectie uit de echte filmscores brengt het concert ook enkele klassieke stukken die Scorsese in zijn soundtracks verwerkt: het Intermezzo uit 'Cavalleria Rusticana' van Pietro Mascagni in 'Raging Bull' (1980) en de derde symfonie van Krzysztof Penderecki in 'Shutter Island' (2010).

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic : Scoring for Scorsese
Donderdag 17 oktober 2013 om 20.00 u
Muziekcentrum De Bijloke - Gent

Jozef Kluyskensstraat
9000 Gent

Meer info : www.filmfestival.be en www.brusselsphilharmonic.be

Elders op Oorgetuige :
Indrukwekkende reeks concerten tijdens jubileumeditie Film Fest Gent, 8/10/2013

00:07 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

15/10/2013

Quatuor Danel speelt Mozart, Weinberg en Beethoven in het Conservatorium van Brussel

Moisey Weinberg Al enkele seizoen is het Quatuor Danel de vurige verdediger van Moisey Weinberg (foto), een componist die in 1919 in Polen geboren werd en in 1939 naar de Sovjet-Unie vluchtte. Deze leerling en goede vriend van Sjostakovitsj is onterecht in de vergetelheid geraakt. Hij verdient nochtans een eersterangsplaats onder de grote namen van de 20ste-eeuwse muziek. Aan het Danel Quartet om ons te overtuigen!

Moisey Weinberg (Mieczyslaw Vainberg) (1919-1996) was een Russische componist van Pools-Joodse geboorte. Hij studeerde piano bij Józef Turczyński aan de Frédéric Chopin Muziek Akademie van Warschau. Al snel werden zijn muzikale talenten ontdekt en geprezen.
Tijdens de Duitse invasie in Polen in 1939 vluchtte hij naar Rusland. In Minsk studeerde hij onder Vasily Zolotaryov die een voormalige student van Nikolaj Rimski-Korsakov en Mili Balakirev was. De ochtend na Weinbergs diploma-uitreiking vielen de Duitsers Rusland binnen en vluchtte hij naar Tasjkent. Daar werkte hij bij de opera en ontmoette allerlei belangrijke personen die ook geëvacueerd waren. Onder hen was ook de beroemde directeur van het Joods Theater in Moskou, Solomon Mikhoels. Hij trouwde met diens dochter.

Onder de indruk van Weinbergs eerste symfonie regelde Dmitri Sjostakovitsj in 1943 dat Weinberg naar Moskou kon komen. Daar bleef hij tot het einde van zijn leven. Na de Tweede Wereldoorlog laaide het antisemitisme in Rusland hevig op. In januari 1948 werd zijn schoonvader door de geheime politie vermoord en vele Joden met een culturele achtergrond werden gearresteerd en later doodgeschoten. Vele componisten bleven, onopgehelderd, buiten schot. In 1953 werd Weinberg gearresteerd met de aanklacht dat hij een Joodse republiek in de Krim op wilde richten. Waarschijnlijk is Weinberg de dood ontsnapt omdat Jozef Stalin op 6 februari 1953 overleed en de autoriteiten geen tijd meer hadden zich in zijn, en onnoemelijk veel andere, zaak te verdiepen.

In relatie met de vele tragedies in Weinbergs leven is het verbazend hoe creatief hij was. Hij componeerde 26 symfonieën, 17 strijkkwartetten en vele andere werken. Het grootste gedeelte van zijn werk werd in Rusland door de beroemdste en bekendste musici en orkesten uitgevoerd, o.a. door David Oistrakh, Emil Gilels, Rudolf Barshai en Mstislav Rostropovitsj.

Weinberg was bijzonder gesteld op de creatieve mogelijkheden het strijkorkest. Hij stelde : "Ik heb vaak niet meer nodig dan een goed strijkorkest om mijn gevoelens in muziek tot uiting te brengen". Zijn werken werden door de Sovjet autoriteiten regelmatige geprezen, vooral in het naoorlogse klimaat. Toch kon een Joodse componist nooit zeker van zijn zaak zijn. Daar waar Dmitri Sjostakovitsj een onaantastbare grootheid was geworden gold dat zeker niet voor Weinberg (en vele anderen). De ontvangst van zijn werken kende veel inconsistenties.

Vaak dreigde arrestatie en net als Sjostakovitsj had Weinberg altijd een koffertje klaarstaan om bij een eventuele arrestatie nog iets te kunnen meenemen. In 1948 werd de eerste Sinfonietta openlijk door de autoriteiten geprezen terwijl dit werk toch duidelijke verwijzingen naar Joodse muziek in zich heeft. Andere werken werden weer op de, nooit gepubliceerde en inofficiële, zwarte lijst gezet.

Vele malen nam Weinberg, net als Sjostakovitsj, een loopje met de muziekkennis van de autoriteiten. Zijn Rapsodie op Moldavische thema’s op.47, no.1 is zo overgoten van Joodse associaties dat het onbegrijpelijk is dat dit werk officieel werd geprezen. Een andere versie van dit werk voor viool en orkest werd door David Oistrakh in 1953 in première gebracht en dezelfde avond werd Weinberg gearresteerd.

In het Westen was Weinberg tot voor kort alleen bij kenners bekend.Dat de hoeveelheid bewonderaars steeds maar groter wordt, is mede te danken aan het CD-label OLYMPIA, dat veel van zijn werken in originele uitvoering, uitbracht en aan musicologen zoals Per Skans. Het Engelse label Chandos is in 2004 gestart met een registratie van alle symfonieën van Weinberg met het Pools Nationaal Radio-orkest, Katowice onder leiding van Gabriel Chmura.

Programma :

  • Wolfgang Amadeus Mozart, Strijkkwartet, KV 458, "De Jacht"
  • Moisey Weinberg, Strijkkwartet nr. 8, op. 66
  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet nr. 15, op. 132

Tijd en plaats van het gebeuren :

Quatuor Danel : Mozart, Weinberg, Beethoven
Donderdag 17 oktober 2013 om 20.00 u
(inleiding om 19.30 u )
Koninklijk Conservatorium Brussel
Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.quatuordanel.eu

Extra :
Moisey Weinberg op en.wikipedia.org, www.music-weinberg.net en youtube

20:58 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Aquarius stelt nieuwe cd voor met koormuziek van Roland Coryn

Roland Coryn Op 17 oktober 2013 is het eindelijk zover, het trotse moment waarop kamerkoor Aquarius zijn nieuwe cd "A Meeting With..." zal voorstellen, gewijd aan de Engelstalige (hij heeft zoveel meer!) koormuziek van Vlaams componist Roland Coryn ( foto). Het concert waarop deze nieuwe aanwinst wordt voorgesteld vindt plaats in de statige ruimtes van de Koninklijke Academie in Brussel. Roland Coryn is lid van de Academie, net als Lucien Posman, van wie Aquarius nog pas vorig jaar een (tweede) koor cd 'Welcome stranger' (Phaedra) op de markt bracht. Vandaar het idee om op dit presentatieconcert ook muziek van Posman te zingen en beide cd's in de kijker te stellen, temeer omdat Lucien Posman compositiestudent is geweest van Roland Coryn. Beide kunstenaars zullen hun muziek ook toelichten.

Aquarius nam in augustus 2012 een Cd op met koormuziek van Roland Coryn en koos, met instemming van de auteur, voor een bloemlezing uit zijn Engelstalige werken, een waarborg voor eenheid en internationale uitstraling. Muzikale eenheid is er al: in al zijn verscheidenheid vertoont Coryns stijl  een hoge kwalitatieve homogeniteit. Coryn stelt eisen aan zijn uitvoerders. Zijn taal is gedifferentieerd en verfijnd. Deze toondichter sluit zich aan bij de hoge standaard van de moderne vocale wereldliteratuur. Directe communicatie en een helder betoog zijn hem dierbaar. Een tekst, een gedicht kiest hij voor zijn inhoud en boodschap, niet als fonetisch speeltje. Net als zijn dichters, zoekt Roland Coryn in zijn muziek naar diepte, onverschillig voor oppervlakkigheid en mode.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aquarius : A meeting with ... Roland Coryn
Donderdag 17 oktober 2013 om 20.00 u
Troonzaal van het Paleis der Academiën - Brussel

Hertogsstraat 1
1000 Brussel

Meer info : www.gc-aquarius.be

Extra :
Roland Coryn : www.coryn.info, www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube
Lucien Posman op www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Maak gratis kennis met het koorwerk van Roland Coryn, 8/08/2012
Aquarius viert zestigste verjaardag Lucien Posman in Kapel Elzenveld, 4/12/2013
Huldeconcert en cd-voorstelling Lucien Posman in het Conservatorium Gent, 22/03/2012

20:25 Gepost in CD, Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Ralph van Raat over het gedifferentieerd gebruik van klankkleuren in de pianocomposities van Olivier Messiaen

Oliver Messiaen In het muzikale landschap van de twintigste eeuw is Olivier Messiaen zowel knooppunt als eiland. Als inspirerend docent heeft hij als geen ander zijn stempel gedrukt op het naoorlogse componeren, maar tegelijkertijd laat zijn muziek zich onder geen enkele avant-gardestroming klasseren. Messiaen klinkt simpelweg als Messiaen. Zijn muzikale taal is een hoogst unieke mengeling van middeleeuwse componeertechnieken, Indiase ritmes, spiegelbare toonladders en vogelzang. En bovenal van kleur, want als synestheet zag Messiaen waanzinnig gedetailleerde kleurcombinaties voor zich als hij klanken hoorde. In dit recital voorziet Ralph van Raat al deze facetten spelenderwijs van muzikale illustraties. Ook weidt de Nederlandse pianist uitvoerig uit over de monumentale 'Turangalîla Symfonie', Messiaens orkestrale ode aan de liefde, die van Raat samen met deFilharmonie zal uitvoeren op 28 november 2013 in deSingel.
 
Tijd en plaats van het gebeuren :

Lecture recital Ralph van Raat : Oliver Messiaen
Woensdag 16 oktober 2013 om 20.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

Extra :
Olivier Messiaen www.oliviermessiaen.org, brahms.ircam.fr en youtube
Olivier Messiaen (1908 - 1992): Exotische volgelkenner, op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
De muzikale taal van Olivier Messiaen, 5/03/2008
Olivier Messiaen en de christelijke inspiratie, 4/03/2008
Olivier Messiaen : een leven gewijd aan het onderzoeken van ritmiek, kleur en ornithologie, helemaal in het teken van het katholieke geloof, 2/03/2008

Bekijk alvast deze video, waarin Ralph van Raat het heeft over Oliver Messiaens vogelmuziek

00:02 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

14/10/2013

40 wereldwijd gerenommeerde componisten componeren 1 minuut muziek speciaal voor Film Fest Gent

Dirk Brossé Een 40ste verjaardag moet in stijl gevierd worden. En hoe kan dat beter dan met een live concert? 40 wereldwijd gerenommeerde componisten werden uitgenodigd om elk 1 minuut muziek te componeren speciaal voor Film Fest Gent. Bij die componisten vinden we internationaal talent als Pino Donaggio en Angelo Badalamenti. Ook Vlaamse componisten krijgen een plaats tijdens dit verjaardagsconcert met muziek van Jef Neve, Dirk Brossé en Wim Mertens. Dit verjaardagsconcert is een initiatief van Dirk Brossé (foto). Deze veertig minuten muziek worden bovendien ook door hem gedirigeerd en gespeeld door 28 solisten van het Brussels Philharmonic. De muziek wordt afgewisseld met gesprekken met de aanwezige componisten en een blik op de 40-jarige geschiedenis van het festival. Of om het met de woorden van Dirk Brossé te zeggen: "Het wordt een uniek moment in de filmmuziekgeschiedenis, een historisch moment om naar uit te kijken."

Wie exclusief een blik achter de schermen wil werpen kan ook tickets kopen om de repetitie bij te wonen. Van de veertig componisten die meewerkten zullen er bovendien veel aanwezig zijn die dag. Van 17.30 u tot 19.30 u vindt immers in de Handelsbeurs de generale repetitie plaats van '40 Years Film Fest Gent - A Music Celebration'. Op de repetitie zal het werk uitgevoerd worden door 28 solisten van Brussels Philharmonic, maar ook door enkele componisten die zelf zullen meespelen tijdens hun minuut. Tussendoor zal onder andere Dirk Brossé de muziek kaderen en zullen anekdotes over de muziek worden verteld.

Tijd en plaats van het gebeuren :

40 years of Film Fest Gent: a music celebration
Woensdag 16 oktober 2013 om 2030 u
Handelsbeurs - Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.filmfestival.be

Elders op Oorgetuige :
Indrukwekkende reeks concerten tijdens jubileumeditie Film Fest Gent, 8/10/2013

23:21 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Ictus String Quartet trekt nieuwe seizoen van Ictus Zone op gang

Øyvind Torvund Woensdag trekken de muzikanten van het Ictus Ensemble voor de eerste Ictus Zone van dit seizoen het podium op. Het ensemble wordt vertegenwoordigd door het strijkkwartet dat zich in de schoot van de groep bevindt, met violisten George van Dam en Igor Semenoff, altvioliste Aurélie Entringer en cellist Geert De Bièvre. Op het programma staat werk van John Adams, Béla Bartók, Luciano Berio, James Dillon en Øyvind Torvund (foto) . De strijkers gelden paradoxaal genoeg als de bewakers van de meest hoogstaande kunstmuziek, anderzijds zijn ze het medium van volksmuziek, de leden van een balorkest. Het is die klank van de 'fiddle', scherp en krokant, het bespelen van de open snaren, de improvisatie van het moment, die in dit programma wordt uitgespeeld.

Programma :

  • Medley of short movements from :
    - John Adams, John's Book of Alleged Dances, 1994, for string quartet and recorded rhythms
    - Béla Bartók, 44 duets for 2 Violins, Sz 98 (1931)
    - Luciano Berio, 34 Duetti (1979-1982)
    - James Dillon, Traumwerk (1996), for two violins
  • Øyvind Torvund, Krull Quest for cello solo with electronics and film)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus String Quartet: Lost Cowboy
Woensdag 16 oktober 2013 om 20.00 u
( Inleiding door Jean-Luc Plouvier om 19.00 u )
Bozar - Brussel
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.ictus.be

Extra:
John Adams op www.earbox.com, www.boosey.com, www.schirmer.com, en.wikipedia.org en youtube
John Adams : speelse minimalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
James Dillon op www.composers21.com, www.edition-peters.com en youtube
Øyvind Torvund : oyvindtorvund.com, en.wikipedia.org en youtube

22:02 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

John Parish brengt filmmuziek naar het podium

John Parish Band Producer, muzikant en filmcomponist John Parish komt zijn gelauwerde filmmuziek live spelen op 15 oktober in de Miryzaalin Gent. De man bracht net een fantastische plaat uit op Thrill Jockey, getiteld Screenplay, die het beste uit zijn soundtracks samenbrengt. Voor zijn Screenplay tour zullen Parish en zijn liveband vergezeld worden door een geprojecteerde montage van de bijbehorende filmfragmenten. Een concert voor film- en muziekliefhebbers om naar uit te kijken. John Parish schotelt ons nummers voor uit 'Little Black Spiders', 'Nowhere Man', 'My World Is Upside Down', 'L'Enfant d'en Haut', 'Collaborator' en 'Plein Sud'. Het geheel is een afwisselende maar uiterst sfeervolle plaat geworden, die ambient en modern-klassiek combineert met jazz, noise en indiepop.

John Parish, 53 lentes jong, combineert dit jaar twee functies op Film Fest Gent. Hij zetelt er niet alleen in onze internationale jury maar brengt er ook zelf een concert met enkele stukken filmmuziek. Parish is wellicht het meest bekend geworden door zijn jarenlange samenwerking met PJ Harvey. Hij producete ook haar laatste album Let England Shake, dat in 2011 de Mercury Prize won. Onlangs deed hij nog de productie voor Malinese zangeres Rokia Traore en voor singer-songwriter Jenny Hval.

Vergis je niet, Parish is veel meer dan alleen een (steengoede!) producer: hij bewees zichzelf al meermaals als filmcomponist, sessiemuzikant en solo-artiest, en in samenwerkingen met onder andere Eels, Sparklehorse, 16 Horsepower, Arno, Tracy Chapman en Giant Sand. Hij begon in '77 al aan zijn muzikale carrière met de new wave band Thieves Like Us, die het na 5 jaar en 1 LP'tje voor bekeken hielden. Vervolgens richtte hij Automatic Dlamini op, waar ook PJ Harvey een tijdje bij speelde. In 1996 nam John Parish met haar een album op: Dance Hall At Louse Point.

Zijn eerste filmscore was die van "Rosie", de debuutfilm van Gentse regisseuse Patrice Toye, en de muziek viel al meteen in de prijzen op de Biënnale van Bonn. Sindsdien schreef John Parish een boel soundtracks voor televisie, toneel en nog eens 6 langspeelfilms. De meest recente is die van Ursula Meier's "L'Enfant D'en Haut", die vorig jaar de Zilveren Beer won in Berlijn. Ook de andere langspeelfilms van Patrice Toye voorzag hij van muziek. Dit jaar bracht hij het album Screenplay uit (op label Thrilljockey), een soort "best of"-plaat samengesteld uit verschillende van die bejubelde scores. Het kon alvast rekenen op enthousiaste reviews bij Popmatters, The 405, The Vinyl District en Music OMH.

John Parish schotelt ons nummers voor uit "Little Black Spiders", "Nowhere Man", "My World Is Upside Down", "L'Enfant d'en Haut", "Collaborator" en "Plein Sud". Het geheel is een afwisselende maar uiterst sfeervolle plaat geworden, die ambient en modern-klassiek combineert met jazz, noise en indiepop. Parish komt Screenplay live voorstellen in het kader van het Filmfestival van Gent, waar hij ook deel uitmaakt van de internationale jury die de officiële competitie en de Europese kortfilmcompetitie beoordeelt en op woensdag 16 oktober drie prijzen uitreikt: Beste Film, Beste Muziek of Sound Design en Europese Kortfilm (Laureaat Gent). Voor zijn Screenplay tour zullen Parish en zijn liveband vergezeld worden door een geprojecteerde montage van de bijbehorende filmfragmenten. Een concert voor film- en muziekliefhebbers om naar uit te kijken!

Tijd en plaats van het gebeuren :

John Parish Band: Screenplay
Dinsdag 15 oktober 2013 om 20.00 u
Miryzaal - Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.filmfestival.be en www.john-parish.com
-----------------------------------
Zondag 27 oktober 2013 om 20.00 u
Muziekodroom Hasselt

Bootstraat 9
3500 Hasselt

Meer info : www.muziekodroom.be en www.john-parish.com

Elders op Oorgetuige :
Indrukwekkende reeks concerten tijdens jubileumeditie Film Fest Gent, 8/10/2013

19:20 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook