27/04/2014

Laatste Bijloke-Manufactuuravond van dit seizoen in Gent

Shila Anaraki Deze week mag je je nog aan een Bijloke-Manufactuuravond verwachten in Gent. De manufactuur is een muzikaal laboratorium waarin bevlogen jonge muzikanten de kans krijgen om een wild/ongewoon/spannend/...) idee uit te testen. Harpiste Andrea Voets heeft een speciale band met Iran. Voor het Manufactuur-experiment nodigde ze journalist Dirk Tieleman, tombakspeler Pasha Karami en regisseuse Caroline Petrick uit om samen te onderzoeken hoe je in een concertzaal het publiek het gevoel van Iran kan laten ervaren en de 'communis opinio' aan de kaak kan stellen zonder belerend over te komen of te vervallen in clichés. "And what about Virtuosity?" is dan weer een artistiek onderzoeksproject, geïnitieerd door Shila Anaraki (foto) en Frederik Croene in samenwerking met Edurne Rubio en Lilia Mestre. Zij onderzoeken daarin de betekenis van virtuositeit in hedendaagse kunstpraktijken.

Project 1 : Andrea Voets - Pasha Karami - Dirk Tieleman - Caroline Petrick
Iran is een fascinerend land, waarover al decennia lang spookverhalen verteld worden, terwijl de Perzische cultuur eeuwenlang hoogtepunten in allerlei kunstvormen heeft voortgebracht en de Iraanse gastvrijheid haast overweldigend is.

Harpiste Andrea Voets heeft een speciale band met Iran. Voor het Manufactuur-experiment nodigde ze journalist Dirk Tieleman, tombakspeler Pasha Karami en regisseuse Caroline Petrick uit om samen te onderzoeken hoe je in een concertzaal het publiek het gevoel van Iran kan laten ervaren en de 'communis opinio' aan de kaak kan stellen zonder belerend over te komen of te vervallen in clichés.

Al snel werd duidelijk dat 'Iran' de aanleiding gaf om het te hebben over grotere vraagstukken zoals vooroordelen, je ergens thuis voelen en beeldvorming (via de media). De vier 'laboranten' hebben elk een compleet verschillende achtergrond qua opleiding, discipline, ervaring, herkomst en leeftijd en hadden elkaar voor de eerste repetitiedag nog nooit ontmoet.

Dirk Tieleman heeft Iran meer dan twintig keer bezocht en maakte bepalende gebeurtenissen van de wereldgeschiedenis van dichtbij mee. Pasha Karami is geboren in Shiraz en studeerde percussie bij de grootmeester Navid Afgha. Zoals zoveel Iraniërs verliet hij zijn land, de wetenschap bracht hem naar de lage landen. Andrea Voets combineert als onconventionele harpiste haar interesses tot multidisciplinaire programma's. Met haar enthousiasme voor Iran gaf ze de aanzet tot deze samenwerking. Caroline is de enige die Iran nog nooit bezocht heeft. Vanuit haar brede ervaring denkt ze mee en werkt met Dirk, Andrea en Pasha 'op de vloer', wat voor hen allemaal een nieuwe ervaring is.

Daarnaast laten twee jonge Iraanse componisten, Aftab Darvishi en Kaveh Vares, hun stem horen in hedendaagse werken voor harp en tombak. De grootste uitdaging bestaat erin al deze verschillende werelden bij elkaar te brengen tot een betekenisvol geheel, waarbij het eindresultaat de som van de delen overstijgt.

Project 2 : Shila Anaraki - Frederik Croene - Edurne Rubio - Lilia Mestre
"And what about Virtuosity?" is een artistiek onderzoeksproject, geïnitieerd door Shila Anaraki en Frederik Croene in samenwerking met Edurne Rubio en Lilia Mestre. Ze onderzoeken hierin de betekenis van virtuositeit in hedendaagse kunstpraktijken. Kort gesteld, kunnen we in het kunstenveld een omslag waarnemen van de absolute beheersing van een enkele technologie en de puristische omgang ermee (bvb. de pianovirtuoos) naar een bredere ‘know how’ waarbij alledaagse kennis en vaardigheden als artistiek materiaal gebruikt worden (bvb. de pianist die ook met computertechnologie werkt en zich als een acteur over het podium beweegt). De ‘ambachtelijkheid’ van een hedendaagse kunstenaar toont zich in de vaardigheid om verbanden en connecties te creëren, uit te vinden, te gebruiken, te interpreteren, en in het gebruik van tools uit verschillende disciplines bij het maken van een kunstwerk. In dit project tonen de uitvoerders zich als ambachtslui die betekenis zoeken in het creëren van relaties. We leven in een postmodern tijdperk waarin niet langer de kennis en vaardigheid van één discipline centraal staan, maar een veelheid aan kennisdomeinen met elkaar in verbinding gesteld worden. Mechanismes en handelswijzen worden onderzocht, net als de relatie tussen het werkproces het uiteindelijke artistieke product. Ook het publiek speelt zijn rol: maker en kijker genereren samen betekenis.

De makers begonnen hun zoektocht bij het lezen en bespreken van het boek 'A Grammar of the Multitude' van Paolo Virno. Zo wilden ze hun eigen artistieke praktijk te situeren in de sociale en economische context van het hedendaagse kunstenaarschap. Tijdens dit toonmoment stellen ze enkele ideeën voor rond de vraag naar het statuut van virtuositeit in hedendaagse kunstpraktijk, vertrekkend vanuit dit boek en hun eigen artistieke praktijk. 

Praktische info :

Bijloke-Manufactuur
Dinsdag 29 april 2014 om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke - Gent

Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be

01:34 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Jonge Zwitserse pianist Francesco Piemontesi te gast in het Conservatorium van Brussel

Francesco Piemontesi "In een tijd waarin carrières uitgebouwd worden met de buitensporige inzet van PR, doet het deugd een jonge pianist met echt talent aan het werk te zien. Een pianist met een natuurlijke houding en gevoeligheid en een wonderlijke technische vaardigheid, die ons eraan herinnert wat 'mooi spelen' werkelijk betekent." Deze woorden van lof ontving Francesco Piemontesi (foto) van niemand minder dan Alfred Brendel. Wat kunnen wij daar nog aan toevoegen?

De Zwitserse pianist Francesco Piemontesi werd in 1983 geboren in Locarno en begon op vierjarige leeftijd piano te spelen. Na studies in Lugano specialiseerde hij zich aan de Hochschüle für Musik in Hannover. Hij volgde masterclasses bij Alexis Weissenberg, Bernd Glemser en Cécile Ousset. Immiddels maakte hij ophef op diverse pianoconcoursen. In 2007 werd hij derde finalist op de prestigieuze Koningin Elisabethwedstrijd in Brussel. In 2008 werd hij bekroond met de Gawon Music award in Seoul.

Na zijn concertdebuut in 1994 gaf Francesco Piemontesi concerten op diverse Europese podia, maar trad hij ook op in Japan, Korea en de Verenigde Staten. Hij is een graag geziene gast op verschillende gerenommeerde festivals, waaronder de Ludwigsburger Schlossfestspielen, het Martha Argerich Project, het Klavier-Festival Ruhr, de Orpheum Musiktage Zürich en het Chopin-Festival in Duszniki. Als solist trad hij reeds met tal van vooraanstaande orkesten op. Hij werkte daarbij samen met dirigenten als Lawrence Foster, Dimitrij Kitajenko, Howard Griffiths en Christian Arming.

Ook op vlak van kamermuziek is Francesco Piemontesi actief. sinds 1998 treedt hij regelmatig op met muzikanten als Yuri Bashmet, Heinrich Schiff, Maria Kliegel, Anne Queffélec, Marie-Elisabeth Hecker, het Quartet Ebène. Hij is ook artistiek leider van het kamermuziekfestival van Bellizona. In november 2008 debuteerde hij in de Wiener Musikverein met het Tonkünstler Orchester o.l.v. Bruno Weil. Daarnaast gaf hij recitals doorheen Europa, maar ook in de gerenommeerde Carnegie Hall in New York.

Programma :

  • Wolfgang Amadeus Mozart, Sonate voor piano, KV 533/494
  • Ludwig van Beethoven, Sonate voor piano nr. 30, op. 109
  • György Ligeti, Cordes vides (Etudes pour piano I), Entrelacs (Etudes pour piano II)
  • Claude Debussy, Des pas sur la neige (12 Préludes, livre I), La Danse de Puck (12 Préludes pour piano, livre I)
  • Franz Schubert, Sonate voor piano, D 958

Praktische info :

Francesco Piemontesi : Mozart, Beethoven, Ligeti, Debussy, Schubert
Maandag 28 april 2014 om 20.00 u
(inleiding door Waldo Geuns om 19.30 u )
Koninklijk Conservatorium Brussel
Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.been www.piemontesi.org

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

00:44 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

26/04/2014

Mezzosopraan Christianne Stotijn is Artist in residence van Mechelen hoort Stemmen 2014

Christianne Stotijn Voor de vijfde keer op rij brengt de voorjaarseditie van het Festival van Vlaanderen de mooiste vocale muziek naar Mechelen. Mechelen hoort Stemmen is het klassieke muziekfeest dat het Festival van Vlaanderen-Mechelen elk voorjaar organiseert. Van 26 april tot 17 mei brengt het lentefestival Mechelen hoort Stemmen betovering, avontuur en een intense ontmoeting met de mooiste vocale klassieke muziek. Festival van Vlaanderen-Mechelen krijgt straffe, internationaal gevierde stemmen op bezoek, met onder meer Christianne Stotijn (foto) als Artist in residence, L'Arpeggiata, Oxalys en Sardijnse polyfonie o.l.v. Vittorio Ghielmi. TENSO Days, het internationale festival voor hedendaagse koormuziek, presenteert drie topkoren tijdens het slotweekend: Latvijas Radio Koris, DR VokalEnsemblet en Rias Kammerchor. Samen brengen zij de wereldcreatie van Joris Blanckaert.

Elk jaar brengt het voorjaarsfestival Mechelen hoort Stemmen, een organisatie van Festival van Vlaanderen-Mechelen, één bijzondere artiest onder de aandacht. Dit voorjaar mag de klasse-artieste Christianne Stotijn haar stempel op het programma drukken. De Nederlandse mezzosopraan is de laatste jaren niet meer uit het nationale en internationale muzieklandschap weg te denken. Tijdens Mechelen hoort Stemmen verrast ze met een driedelig avontuurlijk programma, met twee nieuwe creaties/premières, waarin haar passie voor het lied centraal staat. 

Christianne Stotijn is afkomstig uit Delft, maar staat intussen ver buiten Nederland bekend als een gepassioneerde vertolkster van liederen en opera. Ze studeerde viool en zang aan het conservatorium van Amsterdam en zette haar zangstudie voort bij Udo Reinemann, Jard van Nes en Dame Janet Baker. Onder meer Bernard Haitink, Iván Fischer en Gustavo Dudamel kloppen graag bij haar aan wanneer ze op zoek zijn naar een loepzuivere mezzosopraan. Inmiddels won ze diverse belangrijke prijzen en treedt ze op in binnen- en buitenland.

Christianne Stotijn : "Voor de concertreeks van Mechelen hoort Stemmen zet ik echt nieuwe stappen in mijn artistieke carrière. Ik heb als het ware een vrijbrief om te doen wat ik echt wil. Dat is het cadeau van een Artist in Residence: iets neerzetten dat heel anders is dan wat je altijd al hebt gedaan." Dat doet ze aan de zijde van enkele andere Nederlandse topartiesten. Samen met illustrator Sieb Posthuma en pianist Hans Eijsackers brengt ze het originele sprookje van Uilenpriesters van Orplid (29 april, KC nOna). Het verhaal over de grote liefde tussen een priesteres en een uil wordt verteld aan de hand van fantasierijke en humoristische sprookjes-liederen als Erlkönig van Schubert, Trepak van Moessorgski, Slaapliedje van Tsjaikovski, of Die Geister am Mummelsee van Hugo Wolf.

Aan de zijde van actrice Julika Marijn brengt ze Die Weise von Liebe und Tod (3 mei, Kazerne Dossin), een ode aan Etty Hillesum, de jonge Nederlandse schrijfster die 38 jaar na haar dood in Auschwitz, plots bekendheid genereerde door de publicatie van haar dagboeken. in 2014, het jaar waarin ze 100 jaar zou geworden zijn, wordt zij uitgebreid gevierd. Fragmenten uit de dagboeken leiden hen langs Frank Martins zelden uitgevoerde Die Weise von Liebe und Tod des Cornets Christoph Rilke, naar moois van Hanns Eisler en Dmitri Sjostakovitsj

Tenslotte zal ze op 9 mei (Scheppersinstituut), geflankeerd door het Brusselse kamermuziekensemble Oxalys, een muzikaal duel tussen enkele Franse en Spaanse componisten in goede banen leiden. Al houdt ze daarbij ook halt in de Antillen, Madagascar en Indië.

TENSO Days - 16 en 17 mei
TENSO Days
, het internationale festival voor hedendaagse koormuziek op 16 en 17 mei belooft ook dit jaar een creatieve kettingreactie teweeg te brengen. Professionele kamerkoren, muziekliefhebbers, dirigenten, amateurs en concertorganisatoren ontmoeten elkaar tijdens workshops en muzikale salons in Mechelen. In samenwerking met Tenso Network Europe.

In 2013 kreeg de Vlaamse componist Joris Blanckaert van Mechelen hoort Stemmen/TENSO Days een ambitieuze compositieopdracht mee: schrijf een compositie voor koor, dat uitgevoerd zal worden door 3 internationale topkoren: Latvijas Radio Koris (Letland), DR VokalEnsemblet (Denemarken) en Rias Kammerchor (Duitsland). Je hoort van elk van deze koren een topconcert tijdens TENSO Days op 16 en 17 mei. Bovendien zullen zij op 17 mei samen, en in een bijzondere opstelling, de wereldcreatie van Joris Blanckaert voorstellen.

De wereldcreatie herdenkt de eerste Wereldoorlog met een bijzonder stemmenspel, met teksten van opmerkelijke dichters die in de loopgraven in Flanders Fields gevochten hebben. Blanckaert over zijn creatie: "'Grotesques' beschrijft de overheersende emoties tijdens de oorlog. De verschrikking, de opwinding, heimwee, nostalgie, verrukking om kleine schone dingen, de stilte na een bominslag, de schoonheid van het verlaten landschap. Emoties die we dagelijks kunnen meemaken, maar die tijdens de oorlog tot het uiterste worden versterkt."

Praktische info :

Mechelen hoort Stemmen
Van zaterdag 26 april t.e.m. zaterdag 17 mei 2014
Op verschillende locaties in Mechelen


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalmechelen.be

23:24 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Ontdek de klank van het Maasland : voorstelling van de eerste Limburgse klankroute

klankroute Maasland Op zaterdag 26 april wordt de eerste Limburgse 'klankroute' voorgesteld. De toeristische route neemt de fietser mee naar het heden en verleden van het Maaseikse ommeland aan de hand van geluiden. Fiets-, erfgoed- en klankkunstliefhebbers zijn welkom op het openingsevenement in Stevensweert. De klankroute Maasland biedt een akoestische terugblik op het eenvoudige boerenbestaan in de regio en volgt de veranderingen die het landschap en de bevolking ondergaan hebben ten tijde van de Wereldoorlogen. Een mobiele applicatie voor smartphone of tablet begeleidt de fietser tijdens zijn tocht. Het verhaal komt tot leven in composities, interviews en anekdotes.

Op 26 april om 14 uur wordt de route voorgesteld aan publiek en pers. Iedereen is welkom aan het protestantse kerkje van Stevensweert (Jan van Steffeswertplein 18) voor de officiële voorstelling. Nadien krijg je de kans om de route per fiets te verkennen. De componisten die nieuw werk schreven voor de fietsroute, vertellen het verhaal achter hun compositie. Enkele werken worden op de route live uitgevoerd. Het volledige traject is 42 kilometer, wie het liever wat rustiger aan doet kan voor de verkorte versie van 20 kilometer kiezen. Wie niet met de fiets kan komen, kan ter plaatse een fiets huren.

De gratis download-link vind je op www.klankatlas.eu/routes/klankroutemaasland (Android en iOS). Daavoor heb je een smartphone of tablet met GPS-functie nodig en een hoofdtelefoon. Later zal de Maasroute-app tegen betaling te downloaden zijn op de App Store en Play Store.

00:23 Gepost in Muziek | Permalink |  Facebook

23/04/2014

NOB met Zweedse trompetmaestro Håkan Hardenberger in Bozar

Håkan Hardenberger De Zweed Håkan Hardenberger (foto) geldt als een van de beste trompettisten ter wereld. Hij wordt alom geprezen voor zijn kristalheldere toon, maar speelt net zo goed fluweelzacht. Zijn fabelachtige techniek leidt nooit de aandacht af, maar blijft steevast ten dienste van de muziek staan. Hoewel hij zowat het hele trompetrepertoire aankan, houdt hij zich de laatste jaren bijna exclusief met hedendaagse muziek bezig. Zo werkte hij samen met componisten als Arvo Pärt, Toru Takemitsu en Hans Werner Henze. Met de Oostenrijker Heinz Karl Gruber heeft hij een bijzondere verstandhouding. Speciaal voor Hardenberger schreef die namelijk het concerto Aerial. In het melancholische eerste deel speelt Hardenberger doorvoeld en met veel gevoel voor sfeer. Soms gaat hij met zijn trompet zo laag dat ze zowaar als een misthoorn gaat klinken. Maar in het virtuoze tweede deel ontbindt hij al zijn duivels. Het is een duizelingwekkende opeenvolging van acrobatische hoogstandjes die van de solist het uiterste van zijn kunnen vergen. Met vlag en wimpel doorstaat Hardenberger de proef, inclusief de orgiastische finale. Behalve deze krachttoer staan nog twee andere werken op het programma. Dirigent Ivan Volkov, ooit assistent van de legendarische Seiji Ozawa, voert het Nationaal Orkest aan in composities van Antonín Dvorák en Igor Stravinsky. Polednice (De middagheks) is het bekendste en mooiste van Dvoráks vier symfonische gedichten. En voor de balletmuziek Le baiser de la fée, naar een sprookje van Hans Christian Andersen, ontleende Stravinski melodieën aan zijn landgenoot Tsjajkovsky.

Programma :

  • Antonin Dvoràk, De middagheks, op.108
  • Heinz Karl Gruber, Aerial (1998-99)
  • Igor Stravinsky, Le baiser de la fée : divertimento

Praktische info :

NOB & Håkan Hardenberger : Dvorak, H.K. Gruber, Stravinsky
Vrijdag 25 april 2014 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.nob-onb.be

Extra :
HK Gruber op www.boosey.com en www.intermusica.co.uk

23:01 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

17/04/2014

Fine Arts Quartet brengt strijkkwartetten ven Penderecki, Glass en Grieg in Gent

Krzysztof Penderecki Op donderdag 24 april is het Fine Arts Quartet te gast in de Miryzaal in Gent. Op het programma staan strijkkwartetten van Edvard Grieg, de Pool Krzysztof Penderecki (foto) en de Amerikaanse componist Philip Glass. Een mengeling van klassiek en modern dus. Penderecki, ooit op handen gedragen als avant-gardist in de jaren zestig, plooide vanaf de jaren tachtig meer en meer terug op een tonale schrijfwijze. Wat niet belet dat zijn late composities vaak complex en demonisch aandoen. Publiekslieveling Glass componeerde niet alleen voor groots opgezette multimediaprojecten. Net als Bartók, Schönberg en Sjostakovitsj toont hij in zijn strijkkwartetten de behoefte aan diepe persoonlijke en muzikale introspectie. Grieg schreef maar één strijkkwartet, maar het was meteen raak: het is een van de meest originele en invloedrijke kwartetten van de late 19de eeuw, ongeveer gelijktijdig ontstaan met de eerste kwartetten van Tsjaikovski, Brahms, Borodin en Dvořák.

Programma :

  • Krzysztof Penderecki, Strijkkwartet nr.3 'Bladen uit een ongeschreven dagboek'
  • Philip Glass, Strijkkwartet nr. 2
  • Edvard Grieg, Strijkkwartet opus 27

Praktische info :

Fine Arts Quartet : Penderecki, Glass, Grieg
Donderdag 24 april 2014 om 20.00 u
Miryzaal - Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be

Extra :
Krysztof Penderecki op www.schott-musik.de en youtube
Krzysztof Penderecki (1933 -): Grensoverschrijdingen, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Philip Glass : www.philipglass.com, www.glasspages.org (fansite), www.chesternovello.com en en.wikipedia.org en youtube
Philip Glass, succesvolle minimalist op www.musicalifeiten.nl

15:50 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Jerusalem Quartet brengt integrale strijkkwartetten van Sjostakovitsj in Brussel

Dmitri Sjostakovitsj In het uitgestrekte landschap van het strijkkwartetrepertoire neemt het corpus van Dmitri Sjostakovitsj (15 meesterwerken!) een unieke plaats in. Het kwam tot stand in het midden van de 20ste eeuw, wanneer de stijl van de componist tot volle wasdom was gekomen. Het Eerste strijkkwartet schreef hij in 1938, wanneer hij 32 jaar oud was en al vijf symfonieën en 3 balletten op zijn actief had. Het laatste dateert uit 1974, enkele maanden voor zijn overlijden. In zijn geheel is dit corpus een beklijvende getuigenis van een man die de donkerste jaren van de stalinistische dictatuur heeft meegemaakt.

Het Jerusalem Quartet heeft iets met Sjostakovitsj. Ze staan aan de kop, ook nu de 15 strijkkwartetten ten prooi liggen aan ieder zichzelf respecterend ensemble. Werden zijn strijkkwartetten aanvankelijk door de kritieken nog als 'ondergeschoven kindje' behandeld, dan toonde Sjostakovitsj in het strijkkwartet dat hij wezenlijke dingen te zeggen had. De kernachtige en intieme inhoud van zijn kwartetten graven vaak recht naar de naakte essentie. Het melodieuze nummer 1 heeft nog de levendige ritmische details van de vroege werken, in het post-Stalintijdperk (vanaf nummer 6) komt er ook die hartverscheurende expressie bij kijken, zoals in de nummers 8 en 15.

In het Brussels Conservatorium brengt het Jerusalem Quartet nu een integrale uitvoering van Sjostakovitjs’ 15 strijkkwartetten, die hij over een periode van maar liefst 36 jaar schreef. Het merendeel van zijn kwartetten droeg Sjostakovtisj op aan (leden van) het Beethovenkwartet, dat de première verzorgde van 13 kwartetten en met wie de componist nauwe vriendschapsbanden onderhield. Enkele werken zijn ook een getuigenis van de liefde die hij koesterde voor de vrouwen die lief en leed met hem deelden: het zevende kwartet is een postume liefdesode aan zijn eerste vrouw Nina; het negende in de reeks droeg Sjostakovtisj op aan zijn derde vrouw Irina.
Wat de kwartetten zo speciaal maakt, is hun synthese van 35 jaar uit het leven en werk van de Russische componist, waarin hij evolueert van een vrolijke, optimistische en misschien ietwat naïeve jongeman naar de introspectieve en meditatieve stijl van een oudere heer. Sjostakovtisj rukt het strijkkwartet uit de traditie door de intieme sfeer ervan te laten afwisselen met een symfonische schrijfwijze waarbij het kwartet eerder bij het orkest aanleunt dan bij de kamermuziek.

De vijftien strijkkwartetten van Sjostakovitsj behoren tot de pijlers van het 20ste-eeuwse kamermuziekrepertoire. Het kwartet was vooral het domein van de rijpere Sjostakovitsj, die in de beperkte bezetting en transparante sonoriteit van het medium de ideale premisse vond voor de meest directe uitdrukking van zijn persoonlijke en muzikale gedachten.

Ten tijde van zijn eerste strijkkwartet (1938) mag de componist dan nog betrekkelijk jong - 32 jaar - zijn geweest, hij had op dat moment wel al vijf symfonieën geschreven. Was het de geboorte van zijn zoon, de triomfantelijke ontvangst van zijn vijfde symfonie, die toen net zijn première had beleefd, of het aanbreken van de lente die hem hebben geïnspireerd tot dit schijnbaar eenvoudige, ietwat naïeve maar vooral heldere en positief gestemde werk? Vast staat, dat de componist zich met deze eersteling allerminst een repertoiretopper tot doel had gesteld: hij zou het werk aanvankelijk hebben opgevat als een oefening, die hem echter al gauw zozeer begeesterde dat hij het volledige kwartet op zes weken tijd wist te voltooien. Na een ultieme ingreep - Sjostakovitsj wisselde de eerste en laatste beweging om - was het resultaat een vrij compacte compositie, waarin de directe toonspraak en de zwarte humor die het kwartetoeuvre van de meester zouden tekenen, al in de kiem aanwezig blijken.

De viool mag vrijuit zingen in een hoog register, gestut door een vederlichte begeleiding. Het decor is rijk aan licht en bontgekleurd: een zonovergoten scène - alles peis en vree. De cello zet het thema in de verf, expliciteert het in een trager tempo, gaat zijn eigen gang met een korte solo en sluit met de overige strijkers in hetzelfde trage tempo de eerste beweging af. De altviool pikt de tred weer op aan het begin van deel twee. Nu is het de cello die voor de begeleiding zorgt, terwijl de violen het klankbeeld wijd open trekken. Het tempo trekt lichtjes aan en het dansante thema wordt door de vier partijen gelijkmatig ontwikkeld tot aan het collectieve slot. Daarop volgen een dynamisch allegro molto en een al even compact slotallegro: hier stellen de violen het thema voor, dat vervolgens door alle instrumenten wordt geëxploreerd. De sfeer is vrolijk, maar af en toe lijkt de glimlach van de componist verwrongen en de dynamiek bijna manisch. Keerpunt is een geprononceerd akkoord dat de muziek stuwt naar een enigszins conventionele slotpassage.

Ten tijde van het ontstaan zijn negende strijkkwartet (1962) bevond Sjostakovitsj zich in het oog van een politieke storm: de Sovjetleiders hadden hem in de periode na de dood van Stalin in 1953 altijd als een loyale kunstenaar beschouwd, zeker na zijn toetreding tot de communistische partij in 1961. Maar amper een jaar later zette zijn dertiende symfonie Babi Yar kwaad bloed: de teksten werden als opruiend beschouwd en Sjostakovitsj werd voorwerp van controverse en censuur. Het Strijkkwartet nr. 9 in Es, opus 117 componeerde hij kort daarna. Het blijft gissen of ook hier patriottische of politieke ondertonen sluimeren, of dat het werk eerder aan Sjostakovitsj' privéleven kan worden gelinkt: de compositie is opgedragen aan zijn derde, kersverse echtgenote, Irina Antonovna.

Het kwartet bestaat uit vijf in elkaar overlopende delen die niet zozeer thematisch, dan wel harmonisch en ritmisch op eenzelfde leest zijn geschoeid. Het is geen zonovergoten of romantische aubade, maar een ongegeneerde blik in de ziel en gevoelswereld van de componist. De eerste beweging ademt rust en cynisme tegelijk - een enigszins onheilspellend uitgangspunt. Het hoofdthema is bezadigd, mijmerend, haast filosofisch, de middensectie sardonisch en sarcastisch - Sjostakovitsj ten voeten uit! Deel twee heeft dan weer een plechtige vroomheid over zich. Daarmee contrasteert de volgende beweging, die ritmisch en schalks is en - ondanks enkele cynische prikken - de meest opgewekte passage van dit strijkkwartet. De volgende sectie is - net als de tweede beweging - gemarkeerd als adagio, maar de toon is helemaal anders: hier broeit iets, hier zet de muziek zich schrap voor wat nog volgen moet. En dat is het uitgewerkte, energetische slotallegro, dat muzikaal materiaal recupereert uit voorgaande bewegingen. Een totaalbeeld van dit werk is moeilijk te vatten - nu eens ernstig, dan weer uitbundig. Oppervlaktecamouflage voor diepere, symbolische betekenissen of het muzikale equivalent van onderdrukte angst en spanningen?

Sjostakovitsj’ Strijkkwartet nr. 11 in f, opus 122 deelt zijn tonaliteit met Beethovens elfde strijkkwartet – en dat is uiteraard geen toeval: Sjostakovitsj had het werk toegewijd aan de overleden Vasily Petrovitsj Sjirinsky, tweede violist van het Beethoven Quartet, dat de meeste van zijn andere kwartetten had gecreëerd. Verdere vergelijkingen tussen beide chefs d’oeuvre lopen echter spaak. Zelfs hun structuur hebben ze niet met elkaar gemeen: Sjostakovitsj’ werk wurmt zich los uit het klassieke vierdelige vormschema en stelt daarvoor een opeenvolging van zeven kortere bewegingen in de plaats, herinnerend aan de barokke partita. Het zijn compacte luikjes, waarvan de eerste vijf niet meer dan enkele minuten beslaan. De delen zijn thematisch aan elkaar gelinkt, met materiaal dat wordt voorgesteld aan het begin van de eerste beweging: een andantino met rusteloos en minimaal begeleid thema. Van zodra alle instrumenten zich mengen in de thematische arbeid, wordt de melodie statisch en komt de nadruk op het harmonische aspect te liggen. Vandaar gaat het rechtstreeks naar het Scherzo : allegretto met repetitief thema, dat in een spel van contrapunt en canonschriftuur verwikkeld raakt en met een sardonische glissando naar het einde wordt gevoerd. Het dissonante en gejaagde incipit van het Recitatief (adagio) opent een akkoordisch relaas dat gearticuleerd wordt door brokken van het openingsmotief en verstoord wordt door de Etude . Hier wordt de eerste viool in hoog register geplaagd door een muzikaal perpetuum mobile, dat geleidelijk aan wordt ontmanteld en vereenvoudigd tot een ostinato dat het basismotief van de Humoresque (Allegro) blijkt te zijn. Helemaal anders van toon en sfeer is de Elegie (Adagio): een donker, grimmig processiegezang dat uit compacte motieven is opgebouwd. Deze vrij lange beweging leidt naar de Finale (Moderato) met z’n eenvoudige, kinderlijke melodische aanzet die wordt getransformeerd tot ritmische figuur. De herhaalde notenpatronen interageren met lyrische flarden van vorige kwartetdelen en klimmen samen naar een hoogtepunt in de eerste vioolpartij, waarna het geheel naar een rustige, bijna verstilde en transcendente conclusie wordt geleid.

In zijn totaliteit is het kwartetrepertoire van Sjostakovitsj nog het best te omschrijven als 'onrustig' en 'onrustwekkend': het melodische materiaal lijkt vaak onooglijk of banaal, de vormen onvoldragen, de composities te kort, contrasten te extreem, texturen te scherp en te kaal, de taal te direct en te hard. Het is muziek die binnendringt in onze persoonlijke ruimte, die intimiteit tot op het randje van voyeurisme of - omgekeerd - opdringerigheid voert. Maar in hun onverbloemde expressiviteit schuilt net de grote kracht van deze composities, die telkens opnieuw zorgen voor een stomp in de maag en een krop in de keel.

Programma :

Woensdag 23/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 1, op. 49 - Strijkkwartet nr. 2, op. 68 - Strijkkwartet nr. 3, op. 73

Donderdag 24/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 4, op. 83 - Strijkkwartet nr. 5, op. 92 - Strijkkwartet nr. 6, op. 101

Zaterdag 26/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 7, op. 108 - Strijkkwartet nr. 8, op. 110 - Strijkkwartet nr. 9, op. 117

Zondag 27/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 10, op. 118 - Strijkkwartet nr. 11, op. 122 - Strijkkwartet nr. 12, op. 133

Dinsdag 29/04
Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 13, op. 138 - Strijkkwartet nr. 14, op. 142 - Strijkkwartet nr. 15, op. 144


Praktische info :

Jerusalem Quartet : Integrale strijkkwartetten van Shostakovitsj
Woensdag 23, donderdag 24, zaterdag 26, zondag 27 en dinsdag 29 april 2014, telkens om 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.jerusalemstringquartet.com

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Traditionele modernist, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Shostakovich: the string quartets op www.quartets.de
Danel Quartet, Shostakovich Complete String Quartets op outhere-music.com

Elders op Oorgetuige :
Jerusalem Quartet brengt strijkkwartetten van Sjostakovitsj in Gent, 22/04/2013

13:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Symfonieorkest Vlaanderen creëert nieuw werk van Piet Swerts

Piet Swerts Anneleen Lenaerts' ster is rijzend! Als solo-harpiste van de wereldberoemde Wiener Philharmoniker is ze beslist één van de meest gelauwerde harpisten van haar generatie. Ook componist Piet Swerts (foto) raakte gefascineerd door haar talent. Hij componeerde ''Étoiles' als een sfeervol eerbetoon aan deze jonge, muzikale ster. Het harpconcerto van Carl Reinecke behoort zonder twijfel tot de 'ongehoorde muziek' van dit seizoen, zelden uitgevoerd maar absoluut de moeite waard. Hoewel Reinecke minder bekend is dan zijn tijdgenoten Brahms, Mendelssohn en Schumann schreef hij onder meer dit prachtige harpconcerto: charmant en melodieus maar tegelijkertijd romantisch en robuust. Levendige tempi en pittige ritmes kenmerken de Hongaarse dansen van Johannes Brahms. Het vurige zigeunerspektakel El amor brujo van de Spaanse componist Manuel de Falla vervolledigt het programma. Dit ballet in één bedrijf, over een zigeunerin die bezeten is door de geest van een oud-geliefde, is vooral bekend voor zijn prachtige 'Rituele Vuurdans'. Onder leiding van chef-dirigent Jan Latham-Koenig krijg je een elektriserende uitvoering waar de vonken vanaf vliegen.

Doorheen het werk van Piet Swerts (1960) zien we regelmatig dezelfde kenmerken terugkomen. Piet Swerts schrijft voor het overgrote deel in opdracht. Hij is een pragmatisch componist, die stilistisch alle middelen aanwendt om het vooropgestelde doel te bereiken. Hij slaagt er in verscheidene uiteenlopende stilistische kenmerken samen te brengen door zijn uitstekende 'métier', een soepele schrijfstijl die hij aanpast aan de te volbrengen opdracht. Piet Swerts hecht veel belang aan de vormconstructie. De vorm groeit met en vanuit de muziek en meestal zien we bij de werken dat de verschillende delen nauw bij elkaar aanleunen en vaak organisch in mekaar vloeien. In de verwerking van het materiaal zien we bij de componist een grote beheersing. De verwerkingswijzen zijn nooit gezocht complex. Hij integreert imitatie, polyfone verweving en schuivende panchromatische gehelen. Swerts gaat vaak erg ver in de motiefverwerking, met werken waarvan de muzikale kern van de volledige compositie kan worden herleid tot één kiemcel. Deze concentratie op de kleine cel leidt ofwel tot korte gebalde periodes, ofwel houdt hij deze concentratie langer vol. Er is ofwel een afwisseling tussen mooi opgebouwde climaxen ofwel een stilstand in de muzikale beweging. Voor omvangrijke composities hanteert Swerts vaak het procédé van de 'finale-compositie', waarbij hij vertrekt van het einde van de compositie, wat in die gevallen het substantiële deel van de compositie is, om dan van achter naar voor de compositie af te werken. (*)

Programma :

  • Johannes Brahms, Hongaarse dansen nrs. 1, 3 en 10
  • Carl Reinecke, Harpconcerto in mi klein, opus 182
  • Piet Swerts, Étoiles (creatie)
  • Manuel de Falla, El amor brujo, suite voor orkest, G. 69

Praktische info :

Symfonieorkest Vlaanderen & Anneleen Lenaerts : Brahms, Reinecke, Swerts, De Falla
Maandag 21 april 2014 om 20.00 u
O.L.V Ter Duinenkerk - Koksijde


Meer info : symfonieorkest.be
------------------------------
Zondag 27 april 2014 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en symfonieorkest.be
------------------------------
Maandag 28 april 2014 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en symfonieorkest.be
------------------------------
Dinsdag 29 april 2014 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en symfonieorkest.be

Extra :
Piet Swerts : www.pietswerts.be, www.cebedem.be, www.matrix-new-music.be (*) en youtube

12:44 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/04/2014

Buiten de grenzen : Discord Workshop creëert muziek uit 'het land zonder muziek'

Discord Workshop Een zekere Oscar Schmitz noemde Engeland ooit 'het land zonder muziek'. Wel nu, Schmitz is dood. Wie Huddersfield zegt, zegt muziek en vooral hedendaagse muziek. Naast het bekende jaarlijkse festival huisvest het stadje een gerenommeerde universiteit met dito muziekdepartement. Reden genoeg voor de hemelbestormers van Discord Workshop om zich aan een trip over het kanaal te wagen. Ze verbroederden er met de compositieklas en keerden terug met vijf kraakverse werken voor hun eigenzinnige bezetting. En eigenzinnig is ze zeker of hoe noemt u anders piano, hoorn, elektrische gitaar, viool en contrabas op één podium?

Het concept van ensemble Discord Workshop kwam reeds in 2012 tot stand wanneer Takao Hyakutome, Corey Klein en Nico Couck elkaar ontmoetten tijdens de 46ste Internationale Ferienkurse für Neue Musik Darmstadt. In 2013 vervoegden Pieter Lenaerts en Tomoko Honda zich bij het trio, en het ensemble werd gevormd. Het is omwille van de doorgedreven toewijding tot hedendaagse muziek dat dit kwintet de grenzen van kamermuziek wil aftasten.

Discord Workshop tracht zowel componisten als uitvoerders er toe aan te zetten om het proces van creatie en interpretatie opnieuw te verkennen. Door het opbouwen van samenwerkingen wil het kwintet de hedendaagse uitvoeringspraktijk wederom in vraag stellen. En door zich toe te spitsen op de jongste generatie van componisten, oogt het ensemble op kwalitatieve en avontuurlijke uitvoeringen.

Praktische info :

Concert Discord Workshop
Donderdag 17 april 2014 om 20.00 u
Miryzaal - Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : schoolofartsgent.be

17:19 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Europese tournee tauberbach doet Gent, Brussel en Antwerpen aan

tauberbach De aanzet voor tauberbach was een simpele vraag tussen twee artiesten die elkaar bewonderen, regisseur Alain Platel en actrice Elsie de Brauw: wil jij met mij een voorstelling maken? Het vertrekpunt voor tauberbach is een project van Artur Zmijewski, die een dovenkoor in Leipzig Bach liet zingen zoals dat volgens hen klinkt. Een ander uitgangspunt voor de voorstelling is de documentaire Estamira over een schizofrene vrouw, die in Brazilië op een vuilnisbelt leeft en er een unieke manier van communiceren met haar omgeving heeft ontwikkeld. Elsie de Brauw heeft haar rol op deze vrouw geïnspireerd en de dansers zijn haar medebewoners in deze apocalyptische wereld. Er werd gezocht naar bewegingen die ontstaan wanneer de dansers kruipen in dat stukje van hun hoofd waar de beschaving nog geen vat op heeft gekregen. Het is een onderzoek dat zich sedert vsprs (2006) ontwikkelt in de voorstellingen van Alain Platel en omschreven kan worden als 'bastaarddans'. De muzikale leiding is in handen van Steven Prengels, die eerder al samenwerkte met Alain Platel voor Gardenia (2010) en C(H)OEURS (2012).

Praktische info :

tauberbach
Do 17, vrij 18, za 19, wo 23, do 24, vrij 25 en za 26 april 2014, telkens om 20.00 u
Zondag 27 april 2014 om 15.00 u
NTGent

Sint-Baafsplein 17
9000 Gent

Meer info : www.ntgent.be en www.lesballetscdela.be
-------------------------------
Wo 30 april, do 1, vrij 2 en za 3 mei 2014, telkens om 20.00 u
KVS Bol - Brussel

Lakensestraat 146
1000 Brussel

Meer info : www.kvs.be en www.lesballetscdela.be
-------------------------------
Wo 14, do 15 en vrij 16 mei 2014, telkens om 20.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.lesballetscdela.be

Extra :
Steven Prengels : www.stevenprengels.com, www.cebedem.be en youtube

17:06 Gepost in Concert, Dans, Muziek | Permalink |  Facebook