13/09/2010

Originele hommages aan een glorietijd vol muzikale experimenten in Logos

Karel Goeyvaerts Serialisme is de radikale, voor 100% op controle van het muzikale materiaal gerichte stroming uit de tweede helft van de twintigste eeuw. Binnen die stroming tekenden zich verscheidene profielen af van componisten die de techniek elk op hun eigen manier toepasten : Stockhausen, Boulez, Nono, Babbitt en vele anderen. De septembereditie van <M&M> bevat enkele van de meest oorspronkelijke hommages aan een vervlogen glorietijd vol muzikale experimenten, waarin platvloerse banaliteit het grootste taboe was.

De hoogdagen van het serialisme situeren zich tussen 1945 en 1965, maar ook voordien waren er al sporen te vinden in het werk van de Weense componist Anton Webern die sterk in de seriële richting wezen. Arnold Schoenberg - Weberns leermeester - ontwikkelde omstreeks 1920 zijn twaalftoontechniek of dodecafonie (Zwölf nur auf einander bezogene Töne) en die komt summier op het volgende neer: van de twaalf chromatische tonen waar de westerse klassieke muziek uit samengesteld is, mag er pas een herhaald worden als de overige elf geklonken hebben. Twee ideeën liggen daaraan ten grondslag: zoveel mogelijk herhaling van muzikale informatie voorkomen én alle chromatische tonen gelijk voor de wet houden. In feite was dodecafonie daarmee ook een muzikale ideologie.

Nu, Schönberg schikte dan wel de toonhoogtes in een systematische, overzichtelijke reeks, maar gaf geen uitsluitsel over dynamiek, toonduur of timbre. Anton Webern ging daarop voortborduren en ontwikkelde reeksen die hij toepaste op de overige parameters van de klank. Met andere woorden: alle mogelijke tijdswaarden werden in een reeks gegoten en hetzelfde deed hij met de dynamische bepalingen (pp, p, mp, mf, f, ff).
Timbre, de vierde parameter, was altijd het meest arbitrair geweest. Iedereen heeft nu eenmaal zijn eigen idee van hoe een klankkleur precies beschreven wordt. Maar ook hierin kon men verscheidene speeltechnieken (sul ponticello, Flatterzunge, pizzicato, enz) in een reeks vatten en zo werd Weberns oeuvre een toonbeeld van uitgepuurdheid enerzijds en serialisme stilaan een begrip anderzijds.

In het serialisme is de precompositorische fase de belangrijkste: de serialist stelt vooraf een reeks lijsten samen met 'waarden' als zijn vertrekmateriaal. Het echte spel begint wanneer men al die waarden met elkaar in verband gaat brengen en er een intellektueel spel rond breit. In 1947 werd een treffend voorbeeld van deze aanpak gepubliceerd met Olivier Messiaens 'Modes de Valeurs et d'Intensités'. Modes is niet zozeer een muzikaal opus op zich, maar een demonstratie van hoe men elke noot perfekt kan definiëren en plaatsen in de tijd. Elke klank verkrijgt op die manier een onmiskenbare identiteit, een vingerafdruk. Hoewel Messiaen zich in een later stadium nauwelijks nog bezighield met seriële techniek as such, inspireerden zijn Modes indertijd ettelijke creatieve zielen.

De toenmalige tijdsgeest zat er voor veel tusse:; in de najaren van WO II leefde de behoefte aan radikale vernieuwing in de kunsten. Alles zou van de fundamenten af opnieuw opgebouwd worden, en ook de muziek ging daarin mee. Begrippen als melodie, harmonie en ritme werden grotendeels overboord gegooid en vervangen door gecodeerde reeksen van waarden die met elkaar in verband stonden.

Het was een volstrekt abstrakte, antiromantische benadering van muziek die op korte tijd enkele felle voorvechters genereerde. Luigi Nono bijvoorbeeld voorzag met zijn Il Canto Sospeso ettelijke analisten voor jaren van denkvoer. Ook Karlheinz Stockhausen heeft - vooraleer de roep van het elektronische medium hem te groot werd - enkele seriële stukken gecomponeerd (Zeitmasse, Kreuzspiel). Later voegt hij met zijn Gruppen für drei Orchester ruimtelijkheid en collage-elementen aan het serialisme toe.

Pierre Boulez is een van de grootste propagandisten geweest van de stroming, en heeft dienaangaande ook enkele hermetische standaardwerken geschreven die tot op de dag van vandaag onderwerp zijn van uitgebreide en vaak zeer omslachtige analyses. 's Mans werkwijze uit die periode uit zich wellicht het best in Le Marteau sans Maitre, een toonbeeld van geraffineerd reeksdenken waarbinnen elke noot op de juiste plaats staat. Boulez hanteert de seriële techniek tot in een laat stadium van zijn componeren. Vandaag de dag wijkt hij er naar eigen zeggen sterk vanaf. Luciano Berio hield zich een tijdlang met de techniek bezig, maar keerde die in een later stadium de rug toe en verkoos zijn eigen, iets minder strikte ordening van het materiaal.

Ook in Vlaanderen hadden we met Karel Goeyvaerts (foto) een serialist pur sang die tevens van het eerste uur een adept van de Darmstadter Ferienkurse was (hét zenuwcentrum voor de Nieuwe Muziek na WO II). Bij Goeyvaerts zien we aanvankelijk een obsessieve vormbeheersing gekoppeld aan een rigide reeksdenken, maar ook hij geeft de seriële techniek op termijn op om zich aan veel lossere, open vorm-strukturen te wagen en aleatorische, muziekteatrale elementen een plaats te geven in zijn oeuvre.

Anno 2010 heeft serialisme in de strikte zin behoorlijk aan populariteit ingeboet, mede door het uiterst strenge en dwingende principe om geen enkele mogelijkheid van het materiaal over het hoofd te zien. Maar figuren als Richard Barrett, Milton Babbitt en niet te vergeten Brian Ferneyhough houden nog steeds de traditie in stand en breiden die zelfs uit. Bij Ferneyhough (vandaag de dag in de eerste plaats geassocieerd met New Complexity, maar in wezen uitsluitend van reeksprincipes vertrekkend) wordt het materiaal in zodanig drastische mate ontleed en geklasseerd, dat nagenoeg elk audiovisueel element van de compositie systematisch vastligt. Ferneyhough integreert tevens de wijde wereld van microtonen in zijn reeksen, net als elke buitenmuzikale aktie die de uitvoerder moet ondernemen (lip-pizzicato, semi-harmonics, mono- en multiphonics, key clicks, positie van het instrument, ...) Een voorbeeld van bovenstaande combinaties vinden we terug in diens Unity Capsule (1976) voor fluit solo. De complexiteit van de partituur spreekt voor zich.

Laten we al bij al niet uit het oog verliezen dat serialisme sterk aanleunt bij algoritimisch ckomponeren, en zo komen we weer bij een belangrijk aspekt van de <M&M> concerten. Op deze voorstelling kun je immers zowal hommages aan allerhande serialisten meemaken, als nieuw gecomponeerd / algoritmisch bepaald werk. En dat laatste komt zoals steeds van de vaste Logos kern : Godfried-Willem Raes, Moniek Darge, Barbara Buchowiec, Kristof Lauwers, Helen White, Dominica Eyckmans, Zam Ebale, Marian De Schryver, Xavier Verhelst en Sebastian Bradt.

Tijd en plaats van het gebeuren :

M&M Serialism
Donderdag 16 september 2010 om 20.00 u

Logos Tetraëder
Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

12/09/2010

Musica Sacra Maastricht in het teken van devotie

Musica Sacra Maastricht Elk derde weekend van september staat Maastricht in het teken van Musica Sacra Maastricht. De 28ste editie van dit festival vindt plaats van donderdag 16 t/m zondag 19 september. Wederom dienen vele historische locaties in Maastricht als decor voor verrassende concerten en voorstellingen. Van West-Europese composities tot oud-Syrische gezangen, van gregoriaans tot hedendaagse muziek, met gerenommeerde ensembles en solisten uit binnen- en buitenland, maar ook film, dans, projecties, lezingen en inleidingen rondom het alles verbindende thema Devotie.

Devotie in de wereld
Het thema van de 28ste editie van Musica Sacra Maastricht is Devotie. Centraal hierbij staan de vier Maastrichtse stadsdevoties, die een vooraanstaande plaats in cultuur en tradities van de stad en haar inwoners innemen : Maria Sterre der Zee, Sint Servaas, Zwarte Kruis van Wyck en de Heilige Lambertus. Naast de programma's gebaseerd op de 4 Maastrichtse stadsdevoties, verdiept Musica Sacra Maastricht zich in diverse uitingen en vormen van devotie in culturen van over de hele wereld door middel van beeld, muziek en dans.

Het Hermesensemble en Els Mondelaers mogen het festival openen met het filmconcert Visions de Lourdes. De Belgische avant-garde cineast Charles Dekeukeleire maakte deze documentaire in 1932 tijdens een pelgrimstocht van de Katholieke Arbeidersjeugd naar Lourdes. Als twijfelend katholiek kijkt hij met scherpe, kritische blik, maar ook met ontroering en verbazing naar de wonderlijke taferelen die zich afspelen op de plaats waar Maria in 1858 verscheen aan de veertienjarige Bernadette. Componiste Annelies Van Parys ervoer de film als uitermate beklemmend en onheilspellend. Vanuit dat gevoel schreef ze muziek die live bij de film wordt uitgevoerd.

Zaterdagmiddag wordt een live uitvoering van Karlheinz Stockhausens Inori (Japans voor gebed, aanroeping, adoratie) gepresenteerd, een ceremonie waarbij een danser-mimespeler - in combinatie met elektronische muziek - precieze gebedsgebaren uit verschillende religieuze tradities uitbeeldt.

Tijdens het grote avondconcert op zaterdag brengt het vermaarde Brusselse ensemble Ictus de compositie Bhakti (hindoeïstische term voor devotie als weg naar bevrijding, staat ook voor deelname, aandacht voor de schepping, overgave aan het zijn). Gecomponeerd door Jonathan Harvey, die zich hiervoor liet inspireren door citaten van hymnen uit de Rig Veda.

Wereldcreatie
Grote blikvanger tijdens deze editie is ongetwijfeld de wereldcreatie van de compositieopdracht die Musica Sacra Maastricht gaf aan de Britse componist Michael Finnissy. Finnissy was in 2008 reeds te gast op Musica Sacra Maastricht met zijn Liturgy of Saint Paul. Op verzoek van het festival componeerde Finnissy 'De allerheiligste Ledematen des lijdenden Verlossers' voor pianokwartet. Daarin geeft hij een persoonlijke reflectie op Buxtehudes Membra Jesu nostri (patientis sanctissima), het werk waarin in zeven bondige cantates piëtistische bespiegelingen bij de lijdende Christus klinken, dit aan de hand van de middeleeuwse hymne Salve mundi salutare, die een poëtische beschrijving van de afzonderlijke ledematen van Jezus geeft. In een tweeluik presenteert Musica Sacra Maastricht beide composities.

En meer...
Naast de vele historische locaties die ruimte bieden aan concerten en voorstellingen, is Musica Sacra Maastricht 2010 ook aanwezig middenin de grote mensenstromen in de stad. Winkelcentrum Entre Deux dient als decor voor Jesus' Blood never Failed me Yet, een mythische compositie van Gavin Bryars, die uitgevoerd wordt door het ensemble Insomnio (in een productie van intro in situ). Een podium op het binnenplein laat naast de echte liefhebbers ook de toevallige voorbijganger op verrassende en ongedwongen wijze kennismaken met festival Musica Sacra Maastricht.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Musica Sacra Maastricht
Van donderdag 16 t/m zondag 19 september 2010
Op verschillende locaties in Maastricht


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.musicasacramaastricht.nl

16:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Festival Van Vlaanderen Gent neemt je mee naar hogere sferen

Internationaal Festival Van Vlaanderen Gent Zaterdag wordt in Gent de aftrap gegeven van het Internationaal Festival Van Vlaanderen Gent. De 53ste editie van het festival telt in totaal maar liefst 200 concerten. 'Beyond Dreams', het festivalthema van editie 2010, neemt je mee in een hypnotiserende stroom waarin klank en dans, barok en swing, gothic en fado elkaar ontmoeten. Uitzonderlijke combinaties, ongewone verrassingen, gastronomische heerlijkheden, guerillaconcerten en andere belevenissen hullen de stad drie weken lang in een surreëele droom waaruit niemand zal willen ontwaken.

"Zoals Gustav Mahler al zei bevindt het belangrijkste van de muziek zich niet in de noten. Daarom nemen we de bezoekers dit jaar mee naar hogere sferen, in een wereld voorbij de dromen", aldus Jelle Dierickx, artistiek coördinator van het festival. Zo ontvangt deze droomeditie muzikale gasten als operadiva Kiri Te Kanawe (5/10), dirigent Kent Nagano (22/9), het kamerkoor The Tallis Scholars (24/9) en pianiste Angela Hewitt (1/10). Ook dans van topchoreograaf Sidi Larbi Cherkaoui ( 4 en 5/10) en muziektheater van Pascale Platel (30/09) staan op het programma.

Muziek op het water
Het Festival opent met vaste waarde OdeGand (18/9) waarbij de bezoekers al voor het achtste jaar op rij via de Gentse binnenwateren allerlei concerten op verschillende locaties kunnen bijwonen. Muziek, animatie, kunst en spektakel overstromen de straten langs de waterwegen van Gent. Als afsluiter een spetterend vuurwerk. Een droomstart.
Daarnaast is er ook nog de 25 kilometerlange muzikale fietstocht 'Avanti! '(26/9) en doen de auditoria tijdens 'ufo=fou!' (6/9) voor de Gentse studenten even als concertzaal dienst.

Fado
Nieuwe concepten dit jaar zijn KidsOdeGand (3/10), een Venetiaans bal (2/10) en een Gothic Night (25/09). Tijdens het slotfeest op 7 oktober in Capitole Gent worden drie generaties fado-zangeressen samengebracht. Van jong naar oud zijn dat Raquel Tavares, Christina Branco en de 87-jarige legende Celeste Rodrigues.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Internationaal Festival Van Vlaanderen Gent
Van zaterdag 18 september t.e.m. donderdag 7 oktober 2010
Op verschillende locaties in Gent


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalgent.be

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

11/09/2010

KlaraFestival brengt klassiek in de hotste club van Brussel

Uri Caine Tijdens Club K brengt het KlaraFestival klassiek in de hottest club in town. Exclusieve DJ's, waaronder Concert Invisible en Mauro Pawlowski, draaien met nogal wat decibels meeslepende muziek met een klassieke insteek, van Bach tot Schnittke, van Gregoriaans gezangen tot symfonisch, terwijl de Vj's Visual Kitchen voor high-tech animatie op projectieschermen zorgen. Hoogtepunt van de avond zijn de optredens van een topartiest uit de klassieke muziekwereld en de Belgische producerswereld. Voor de eerste Club K heeft het KlaraFestival niemand minder dan pianist Uri Caine en producersduo Shameboy kunnen strikken. Uri Caine's eigenzinnige, jazzy bewerkingen van muziek van Bach, Mozart, Beethoven, Wagner en Mahler behoren inmiddels tot het collectieve geheugen. Shameboy staat in binnen en buitenland bekend voor hun eigen specifieke sound en garantie op een stevig feestje met hun live set.

Programma :

21:30: Concert Invisible + Visual Kitchen
22:30: Live Concert by Uri Caine + Visual Kitchen
23:15: Mauro Pawlowski + Visual Kitchen
24:00: Dance Party with Shameboy

Tijd en plaats van het gebeuren :

CLub K : Classical Music in Club K-Nal
Woensdag 15 september 2010 om 21.30 u
Club K-Nal

Havenlaan 1
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be en www.k-nal.be

Uri Caine is ook nog aan het werk te zien tijdens OdeGand op 18 september in de theaterzaal van Kunstencentrum Vooruit in Gent (14.00u / 17.30u)
www.festivalgent.be

Elders op oorgetuige :
Avontuurlijke Late Night Concerts in een informele setting, 7/09/2010
KlaraFestival 2010 : The Mahler Connection, 3/09/2010

15:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Handelsbeurs en Orpheus Instituut verkennen nieuwe artistieke horizonten

Morton Feldman Na meer dan een jaar van intensief onderzoek in-en-door de muzikale praktijk organiseert het Orpheus Research Centre in Music zijn tweede festival van onderzoek, muziek en ideeën. De Research Fellows van het ORCiM en enkele eminente gastsprekers stellen via concerten, presentaties en discussierondes hun nieuw verworven inzichten in vele verschillende aspecten van het muzikale bedrijf voor. Voor musici en musici-onderzoekers wil dit ORCiM-festival een bron van inspiratie zijn, op weg naar een beter begrip van de artistieke kennis die door artistiek onderzoek gegenereerd kan worden. Naast het verspreiden van onderzoeksresultaten zal het festival ook aangeven welke richting het ORCiM in de toekomst uitgaat.

In het kader van het ORCiM Festival pakken de musici van het ORCiM Ensemble woensdag in de Handelsbeurs uit met 'Onverwachte variaties': een spannend concertresultaat van creatief artistiek onderzoek aan het Orpheus Instituut. Had Beethoven zich ooit kunnen voorstellen dat zijn Diabellivariaties na 187 jaar de aanzet zouden worden tot een explosie van klanken en beelden ?

Onvoorspelbare trajecten, onvoorstelbare relaties, onverwachte variaties… een spannend concertresultaat van creatief artistiek onderzoek. Acht musici zullen een nieuw licht werpen op historische, moderne en hedendaagse composities: een diversiteit van klanken, geluiden, teksten en beelden zal het publiek van het eerste tot het laatste moment verrassen en verleiden. Een selectie uit de Diabelli-variaties van Beethoven fungeert tegelijkertijd als rode draad doorheen het concert en als springplank voor verbazende koerswijzigingen. Deze creatieve explosie volgt op een jaar van intense exploratie door artiesten die gezamenlijk nieuwe artistieke horizonten verkennen aan het Orpheus Research Centre in Music van het Orpheus Instituut in Gent.

Morton Feldmans The King of Denmark is opgevat als het Amerikaanse antwoord op Stockhausens slagwerkklassieker Zyklus. Feldman behield de semi-aleatorische benadering van Stockhausen, maar liet de slagwerker de objekten louter met zijn vingers of handpalm aanraken om zo een totaal andere klankwereld te verkrijgen. Een soort 'antipercussie' dus, die de componist omschreef als 'silent resistance', zowel in relatie tot Stockhausen's stuk als tot de lawaaierigheid van het leven van alledag.
De titel heeft overigens in de verste verte niets met Hamlet te maken en werd met zelfs enige voorzichtigheid gekozen: tijdens de Duitse bezetting van Denemarken in de Tweede Wereldoorlog droeg de Deense koning uit solidariteit met het joodse segment van zijn bevolking een gele davidster. Dit vatte Feldman, zelf van joodse afkomst, ook op als een vorm van 'silent resistance' en The King of Denmark werd een van de weinige stukken waarin de componist zich een politieke houding aanmeet.

Programma :

  • L. van Beethoven (1770-1827), Selectie uit de Diabellivariaties
  • H. Frisk (1969), Repetition repeats all other repetitions
  • E. Jessen (1967), Chamber 119
  • A. Webern (1883-1945), Drie stukken voor cello en piano opus 11
  • M. Feldman (foto) (1926-1987), King of Denmark

Tijd en plaats van het gebeuren :

[ORCiM] Research Festival
Van woensdag 15 t.e.m. vrijdag 17 september 2010
Orpheus Instituut

Korte Meer 12
9000 Gent

Meer info : www.orpheusinstituut.be
---------------------------
ORCiM Ensemble : Unexpected Variations
Woensdag 15 september 2010 oom 20.15 u
Handelsbeurs

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be

Extra :
Henrik Frisk : www.henrikfrisk.com en youtube
Edward Jessen : www.edwardjessen.co.uk en www.myspace.com/edwardjessen
Morton Feldman op en.wikipedia.org
Morton Feldman's mysterious musical landscapes, Alex Ross op www.newyorker.com, 19/06/2006
Morton Feldman Texts: Essays and Articles on MF and his music
Morton Feldman op UbuWeb Sound en youtube

Bekijk alvast Morton Feldmans The king of Denmark, uitgevoerd door Shawn Savageau in 2008 aan de University of Alaska, Fairbanks

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

10/09/2010

Ansatz Der Maschine op elektronische ontdekkingstocht met Mahler als begin- en eindpunt

Ansatz Der Maschine Elektronica en blazers door een muzikale blender gedraaid, dat is Ansatz Der Maschine. Ze gaan aan de slag met Mahlers Eerste Symfonie. Verwacht je aan een opzwepende elektronische ontdekkingstocht met Mahler als begin- en eindpunt.

Ansatz der Maschine brengt het laatste concert in de reeks Late Night Concerts. Mysterieus, melodieus, experimenteel… Je kan talloze adjectieven op hun muziek plakken. Videoprojectie, elektronica, blazers, duistere sfeer en trance zijn zowat de kernbegrippen die je mag verwachten. Op vraag van KlaraFestival 2010 gaan ze aan de slag met Gustav Mahlers Eerste Symfonie waarin het bekende Broeder Jacob liedje in mineur is verwerkt.

Ansatz der Maschine is het onvolprezen indietronica-project rond de Kortrijkse geluidstechnicus Mathijs Bertel. Hij versmelt akoestische gitaren, sax en viool met veel distortion, elektronica en dromerige melodieën in de stijl van Helios, The Notwist, múm en Fennesz. Het eerste wapenfeit van Ansatz der Maschine dateert uit 2004 : met het EP'tje Hide for the beast won Mathijs Bertel de CJP-wedstrijd Het jong 2004. Zijn eerst full-cd, The postman is a girl uit 2006, leverde naast lovende persrecensies ook een plaatsje op in het voorprogramma van o.a. Do Make Say Think, The Album Leaf, Bonobo en Hanne Hukkelberg. Bovendien werd een van Bertels nummers ook geselecteerd voor de derde Duyster-compilatie van het gelijknamige radioprogramma op Studio Brussel. In februari 2009 liet Ansatz der Maschine het tweede album Painting bad weather on her Body op de wereld los. Live laat Bertel zich bijstaan door drie muzikanten en betoverende visuals waardoor de concerten ongekende kanten op durven gaan.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ansatz Der Maschine : Father Jacob Electrified
Maandag 13 september 2010 om 22.00 u
Bozar / Terarken

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be, www.bozar.be, www.ansatzdermaschine.be en www.myspace.com/ansatzdermaschine

Elders op oorgetuige :
Avontuurlijke Late Night Concerts in een informele setting, 7/09/2010
KlaraFestival 2010 : The Mahler Connection, 3/09/2010

15:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Jonge topsolisten brengen Mahler en Ligeti in Flagey

Gavriel Lipkind "Ewig..., Ewig...". Met deze profetische woorden zet Mahler een punt achter 'Das Lied von der Erde', één van de laatste grote meesterwerken van de Duitse romantiek. Nergens liggen leven en dood zo dicht bij elkaar als in dit werk. Aan de hand van Chinese poëzie neemt Mahler in zes bewegingen afscheid van het leven. Het is een beklijvend vaarwel. Langzaam, vol berusting, wetend dat de aarde zal blijven bestaan.

Het KlaraFestival kiest voor de intiemere kamermuziekbewerking van Schoenberg voor mezzosopraan, tenor en ensemble. Das Lied von der Erde wordt voorafgegaan door de wervelende Sonate voor cello solo van György Ligeti. Speciaal voor deze gelegenheid worden jonge topsolisten samengebracht zoals Kristina Hammarström als mezzo of Gavriel Lipkind op cello. Het geheel staat onder leiding van de jonge Mahlerspecialist Yoel Gamzou.

Over Ligeti's Sonate voor cello solo - waarvan het eerste deel ontstond in 1948 en het tweede in 1953 - vertelt Gavriel Lipkind vertelde het volgende verhaal: "Deze sonate heeft twee delen die ontzettend verschillend zijn. Ze is de weerslag van een moeilijke periode in Parijs waar Ligeti een tijd verbleef toen hij erg jong was. Hij had geen geld, zat helemaal aan de grond en op muzikaal vlak maakte hij een moeilijke periode door. Hij ontmoette er een vrouw die zich over hem ontfermde en …ze werden verliefd." Dat vinden we terug in het romantische eerste deel, dat de herinnering is aan die jaren, maar waarin Ligeti nog niet zijn echte muziektaal gevonden had. Het is een dialoog tussen het belangrijkste thema (hijzelf) en pizzicati (de vrouw) gevolgd door een reflectie, een soort canon heel legato gespeeld, waarin
Ligeti dialogeert met zichzelf. "Jaren later realiseren ze zich dat hun relatie op een nulpunt gekomen is en dat wordt dan de aanleiding voor het tweede
deel, qua taal en gevoel heel verschillend van het eerste. Hier spreekt al de echte Ligeti. Het ademt opwinding en discussie en men hoort in feite twee persoonlijkheden die met elkaar kibbelen en discuteren."
Technisch is dit deel ontzettend virtuoos en erg moeilijk voor de cello. Opmerkelijk is dat in het midden ervan Ligeti zichzelf citeert met een - heel korte - herinnering uit het romantische eerste deel. Voor het eerst in de muziekliteratuur komen hier 'clusters' voor cello voor: het gelijktijdig spelen van een zwerm noten die afzonderlijk niet meer te onderscheiden zijn. Een techniek die later - in de jaren 60 en 70 van vorige eeuw - veel zal gebruikt worden, vooral op piano - en ook door Ligeti zelf.

Programma :

  • György Ligeti, Sonata for cello solo
  • Gustav Mahler / Arnold Schoenberg, Das Lied von der Erde

Tijd en plaats van het gebeuren :

NYCMF Soloist Ensemble, Kristina Hammarström, Helge Rønning & Gavriel Lipkind: Das Lied von der Erde
Maandag 13 september 2010 om 20.00 u
Flagey
- Studio 4
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.klarafestival.be en www.flagey.be

Bron : Tekst Gert Haelterman voor deSingel

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de, www.arsmusica.be en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
KlaraFestival 2010 : The Mahler Connection, 3/09/2010
Gavriel Lipkind & Igor Levit, 1/02/2007

Bekijk alvast Ligeti's Sonate voor cello solo, uitgevoerd door Matt Allen in de Meadowmount School of Music op 10/08/2009

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

09/09/2010

Vlaams Radio Koor verkent Oost-Europees muzieklandschap

Petr Eben Koormuziek heeft in de grote romantische Tsjechische traditie steeds een essentiële rol gespeeld. Zo bevatten de eerste in het Tsjechisch gecomponeerde opera's van Bedrich Smetana belangrijke koorpartijen, en zowel Smetana als Dvorak schreven graag en veel voor koor. Dvoraks Mis in D bezit een pastoraal karakter en charmeert door de kleurrijke harmonieën. 'Otce Nas' ('Onze Vader') voor tenor, koor, harp en orgel van Leos Janacek is een reeks muzikale tableaux vivants geïnspireerd door schilderijen van Josef Mecina-Krzesz. De in 2007 overleden Tsjechische Petr Eben (foto) zette in de latere twintigste eeuw op originele wijze de koortraditie van Dvorak en Janacek verder. Kurt Bikkembergs en het Vlaams Radio Koor gidsen jou als geen ander door dit Tsjechische muzikale landschap, dat zich in de dankbare akoestiek van de abdijkerk in Averbode ongetwijfeld glorieus zal ontvouwen.

De Hongaarse componist Ferenc Farkas (1905 - 2000) begon zijn studie compositie aan de Budapest Academy of Music (1922-1927), waar Leo Weiner en Albert Siklós zijn leraar waren. Later studeerde hij bij Ottorino Respighi in Rome (1929-1931). Na een aantal jaren in het buitenland onderwees en dirigeerde Farkas in zijn vaderland, en in 1949 werd hij aangesteld als professor aan de Franz Liszt Academie in Boedapest. Daar zou hij tot aan zijn pensioen in 1975 als docent compositie werkzaam zijn. Tot zijn leerlingen behoorden György Kurtág, György Ligeti, Emil Petrovics, Zsolt Durkó en Attila Bozay.
Als componist schreef Farkas meer dan 700 werken in een brede reeks genres. Zijn stijl is melodisch, grillig en in grote lijnen traditioneel, hoewel hij bij gelegenheid twaalftoonstechnieken toepaste.

De Tsjechische componist Peter Eben (1929 - 2007) studeerde piano en later ook cello en orgel. Vanwege zijn joodse afkomst kwam Eben in de Tweede Wereldoorlog terecht in het concentratiekamp Buchenwald. Na de oorlog studeerde hij piano en compositie aan het conservatorium van Praag. Hij werd muziekleraar aan de Charles Universiteit maar omdat hij weigerde zich aan te sluiten bij de communistische partij en regelmatig de kerk bezocht maakte hij geen promotie. In 1955 werd hij als docent benoemd aan de faculteit voor muziekwetenschappen van Karelsuniversiteit te Praag. Korte tijd, van 1978 tot 1979, doceerde hij compositie aan het Royal Northern College of Music in Manchester. Vanaf 1990 doceerde hij compositie in de Academy of Performing Arts in Praag en werd hij voorzitter van het Prague Spring Festival. Naast zijn werk als componist genoot Eben bekendheid als improvisator op orgel en piano.
In 2000 ontving Eben de Europese prijs voor kerkmuziek en werd hij Honorary Fellow van het Royal College of Organists in Londen. Eben componeerde voor tal van bezettingen en genres waaronder opera, oratoria, ballet en orkestwerk.

Programma :

  • Leos Janacek, Otce Nas (tenor solo, koor, harp en orgel)
  • Ferenc Farkas, Régi magyar tàncok a xvii. Szàzadbòl (voor harp)
  • Petr Eben, Catonis Moralia (vrouwenkoor a capella)
  • Antonin Dvorak, Mis in D, opus 86

Tijd en plaats van het gebeuren :

Vlaams Radio Koor : Janacek, Ferenc Farkas, Petr Eben, Dvorak
Zaterdag 11 september 2010 om 20.00 u
Abdijkerk Averbode

Abdijstraat 1
3271 Averbode

Meer info : www.festivalmechelen.be en www.vlaamsradiokoor.be

Extra :
Ferenc Farkas : www.ferencfarkas.org, www.classicalarchives.com, www.naxos.com en youtube
Petr Eben op www.hyperion-records.co.uk en youtube

Elders op Oorgetuige :
Festival van Vlaanderen-Mechelen dit najaar in de Kempen, 9/09/2010

16:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Festival van Vlaanderen-Mechelen dit najaar in de Kempen

Festival van Vlaanderen Mechelen/Kempen Van 11 september 2010 tot en met 24 oktober 2010 organiseren het Festival van Vlaanderen Mechelen en de provincie Antwerpen de 24ste editie van de concertreeks Festival van Vlaanderen Mechelen/Kempen. Tal van concerten met buitengewone artiesten vinden plaats in het schitterende religieuze patrimonium van de provincie en de Kempense regio. In de abdijen van Bornem, Averbode, Tongerlo en begijnhoven van Lier, Turnhout en Mechelen kan je luisteren naar o.a. The Tallis Scholars, Café Zimmerman, Collegium Vocale, Jos van Immerseel en zovele anderen.

De abdijkerk van Tongerlo is een ideaal podium voor de muziek van Thomas Tallis en William Byrd, gebracht door de specialisten bij uitstek: The Tallis Scholars. De Wintertuin van het Ursulinenklooster in Onze-Lieve-Vrouw-Waver werkt zeker inspirerend voor 'Die Winterreise', de bekende liedcyclus van Schubert, gebracht door Jos van Immerseel en Thomas Bauer. De oudste muziek wordt in 2010 gebracht door het Franse ensemble Dialogos. Zij brengen via middeleeuwse muziekfragmenten de wonderbaarlijke geschiedenis van Josaphat en zijn meester Barlaam tot leven.

Nog te gast op het festival: de Milanese sopraan Roberta Invernizzi en ensemble Café Zimmermann, het Vlaams Radio Koor, Zefiro Torna, het Est Philharmonic Chamber Choir, Yossif Ivanov en het Collegium Vocale.

Dit Kempenluik van het Festival van Vlaanderen is uitgebreid tot een volwaardige concertreeks in de provincie Antwerpen. In 2010 zijn er twee nieuwe locaties: de begijnhofkerk in Mechelen en de abdijkerk in Bornem. In totaal bestaat deze concertserie nu uit 13 concerten op 12 verschillende plaatsen verspreid over de provincie van Bornem tot Hoogstraten. De rode draad in deze concertserie is het schitterende cultuurhistorische patrimonium dat de provincie Antwerpen rijk is. Een schare internationale artiesten zorgt voor een unieke luisterervaring in zelden bezochte begijnhof- en abdijkerken.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Festival van Vlaanderen Mechelen/Kempen
Van zaterdag 11 september t.e.m. zondag 24 oktober 2010
Op verschillende locaties in de provincie Antwerpen


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalmechelen.be

13:34 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Champ d'Action brengt hedendaags antwoord op Mahlers Kindertotenlieder

Champ d'Action Vrije improvisatie is binnen de werking van Champ d'Action reeds geruime tijd een hot item. Op vraag van KlaraFestival 2010 gaan ze aan de slag met Gustav Mahlers bekende Kindertotenlieder. Met live elektronica, percussie, synthesizers, elektrische gitaren en stem trachten ze ruim 100 jaar na de première van de Kindertotenlieder een hedendaags antwoord te bieden.

Champ d'Action zette de laatste jaren al bijzonder avontuurlijke improprojecten op touw. Zo ging het ensemble aan de slag met componist  Richard Barrett en met het Collectief reFLEXible of stortte het zich op Cornelius Cardew's grafische partituur 'Treatise'. In het kader van het Klarafestival 2010 laten de musici van Champ d’Action hun creativiteit los op Gustav Mahlers bekende orkestliederen: de 'Kindertotenlieder'. De muziek van Mahler en de gedichten van Friedrich Rückert vormen de basis voor een nieuwe cyclus.

Chaim den Heijer, liefhebber van klassieke muziek en Mahleraanbidder over de 'Kindertotenlieder' : "De 'Kindertotenlieder' behoren tot de ontroerendste composities van Mahlers oeuvre. Mahler voltooide de cyclus van 5 Kindertotenlieder in 1904 en de première vond plaats op 29 januari 1905 in Wenen. Het zijn met name traumatische jeugdherinneringen die ten grondslag liggen aan de 'Kindertotenlieder'. Mahler componeerde deze 'Kindertotenlieder' dwangmatig. De teksten van deze liederen zijn van Friedrich Rückert, die deze teksten schreef na de dood van zijn eigen kinderen.

In het algemeen bestond er in de negentiende eeuw nog een grote kindersterfte. De familie Mahler werd echter wel op een zeer zware wijze door het noodlot getroffen. Niet minder dan zeven van de veertien kinderen stierven in hun eerste kinderjaar. Mahler met zijn gevoelige natuur kwam daarom al jong in aanraking met de dood. Deze leek altijd nabij en hij moest al in zijn jeugd ervaren dat lijden eerder een normale zaak was dan een uitzondering. Tot overmaat van ramp stierf in 1875 zijn broertje Ernst waarmee hij een sterke band had. Ernst was zijn speelkameraad en vertrouweling. In hetzelfde jaar zou Mahler Iglau verlaten en in Wenen gaan studeren. In 1889 stierven zijn vader, zijn moeder en zijn zusje Leopoldine. Het was in emotioneel opzicht een rampjaar voor Mahler. Zijn andere broer Otto pleegde in 1895 zelfmoord.

Het betekende een trauma voor Mahler dat hij zijn leven lang met zich mee zou dragen. Het lot beschikte dat hij de laatste van deze 'Kindertotenlieder' heeft gecomponeerd tijdens een van de vruchtbaarste en gelukkigste periode van zijn leven. Hij was getrouwd met Alma Schindler, had twee kinderen met haar, was een gevierd persoon in Wenen als directeur van de Hofopera en hij was inmiddels een gearriveerd componist. Het leven van Mahler leek een en al zonneschijn. Mahler componeerde in die gelukkige periode overigens ook de Zesde Symfonie, de tragische. Deze symfonie zou zijn meest droefgeestige en wanhopige compositie worden.

Was het het uitdagen van het noodlot? Alma Mahler irriteerde zich mateloos aan de strekking van de 'Kindertotenlieder'. Vertwijfeld vroeg zij zich af waarom Mahler de dood van kinderen moest bezingen terwijl hij zelf net twee gezonde kinderen had. Het noodlot sloeg inderdaad toe. In 1907 stierf zijn oudste dochter Maria aan difterie. Zij was zijn lievelingskind. In datzelfde jaar werd vastgesteld dat Mahler een hartafwijking had. Het zou zijn leven doen kantelen. De dood was meer dan ooit een onontkoombare realiteit geworden."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Champ d'Action : Kindertotenlieder revisited
Zaterdag 11 september 2010 om 22.00 u
Kaaitheater

Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.klarafestival.be en www.champdaction.be

Extra :
Mahlers Kindertotenlieder op Youtube
KlaraFestival - Champ d'Action, Kindertotenlieder Revisited,  Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 12/09/2010

Elders op oorgetuige :
Avontuurlijke Late Night Concerts in een informele setting, 7/09/2010
KlaraFestival 2010 : The Mahler Connection, 3/09/2010

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook