22/11/2010

Schubert revisited : Franz Schubert vs Frederik Neyrinck

Frederik Neyrinck De beroemde klarinettist F. Troyer gaf Franz Schubert de opdracht een octet te schrijven naar het voorbeeld van L.v. Beethovens' septet. De bezetting (enkel een tweede viool is toegevoegd) en de structuur zijn dan ook zeer verwant. De erfenis van Beethoven was voor velen een zware last om dragen. Schubert deed dat echter op magnifieke wijze. Hij borduurde niet verder op het werk van zijn grote voorbeeld, maar schiep een geheel nieuwe klankwereld. In brieven aan vrienden schreef hij rond 1824 (de ontstaansperiode van het werk) dat hij aan een nieuwe grootse symfonie werkte. Bedoelde hij daarmee misschien het octet? Frederik Neyrinck (foto), huiscomponist van het Odysseia Ensemble, nam het octet en enkele liederen van Schubert als uitgangspunt voor Der Wanderer. De twaalf korte deeltjes bestaan enerzijds uit solistische echo's en anderzijds uit ensemblefragmenten. Samen vormen ze één organisch geheel waarin de 19de-eeuwse Wanderer, als een ware Odysseus, een ontdekkingstocht maakt doorheen allerlei kleuren- en instrumentcombinaties.

Frederik Neyrinck werd geboren in 1985 in Kortrijk. Na pianolessen aan de Stedelijke Academie voor Muziek en Woord te Menen, schreef hij zich in aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Daar volgde hij compositie bij Jan Van Landeghem en piano bij Piet Kuijken. Sinds oktober 2008 studeert Neyrinck aan de Hochschule für Musik und Darstellende Kunst in Stuttgart, waar hij een leerling is van Marco Stroppa. Daarnaast volgde hij reeds meerdere stages en masterclasses, onder meer bij Andras Schiff, André de Groote, Boyan Vodenitcharov, Peter Swinnen, en de leden van het Oxalys-ensemble alsook de leden van MP21. Neyrinck was laureaat van verschillende compositiewedstrijden, waaronder twee maal het KBC Aquariusproject, de compositiewedstrijd van de provincie West-Vlaanderen, de Emanon Compositiewedstrijd en de Prijs Agniez.

Programma :

  • F. Neyrinck, Der Wanderer
  • F. Schubert, Octet in F, D 803

Tijd en plaats van het gebeuren :

Odysseia Ensemble : Schubert revisited
Vrijdag 26 november 2010 om 20.00 u
Kerk Edegem

Drie Eikenstraat
2650 Edegem

Meer info : www.myspace.com/odysseiaensemble
------------------------
Zondag 12 december 2010 om 17.00 u
De Kleine Stooringhe

Blinde Rodenbachstraat 23
8800 Rumbeke

Meer info : www.dekleinestooringhe.be en www.myspace.com/odysseiaensemble

Extra :
Frederik Neyrinck op www.muziekcentrum.be, www.goldenrivermusic.be en en youtube

Elders op Oorgetuige :
Odysseia Ensemble brengt nieuw werk van jonge, talentvolle componisten in Brussel en Antwerpen, 11/11/2010

16:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Flat Earth Society met De Oesterprinses en Answer Songs in Avelgem

De Oesterprinses Roerganger van Flat Earth Society is componist, muzikant en producer Peter Vermeersch. Hij maakte muziek met tal van eigen groepen en componeerde voor theater- en dansproducties van o.m. Anne Teresa De Keersmaeker en Josse De Pauw.  De muziek die Flat Earth Society maakt, gaat van pure improvisatie tot strikte partituur en het hele boeiende veld daar tussenin. Flat Earth Society heeft een heel eigen sound, waarbij alle schotten tussen genres (pop, rock, jazz, wereldmuziek) feestelijk worden opgeblazen.  Flat Earth Society kleurt niet alleen buiten de vakjes van de jazz, maar gaat ook allianties aan met andere kunstdisciplines zoals theater en film. Getuige daarvan is hun project 'De Oesterprinses', waarbij Flat Earth Society live muziek brengt tijdens de vertoning van de stille film 'De Oesterprinses' van Ernst Lubitsch. En in 'Answer songs' geeft Flat Earth Society een muzikaal antwoord op bestaande nummers die om één of andere reden vatbaar zijn voor een antwoord, of gewoonweg om een antwoord schreeuwen. Onder meer Gerda Dendooven, Peter Verhelst en Peter Vermeersch werkten aan tekst en muziek voor een twaalft al songs voor Flat Earth Society. Esther Lybeert is de zangeres van dienst, maar ook andere stemmen weerklinken.

Answer Songs gaat terug op een Amerikaanse traditie uit de dertiger en veertiger jaren van de vorige eeuw om songs te schrijven in antwoord op net verschenen nummers. Ook nadien ligt de weg van de popmuziek bezaaid met dergelijke Answer Songs. Muzikaal bleef men zich meestal inspireren op de originele songs, soms betrof het pure persiflage. De beste 'antwoordliederen' waren echter volledig nieuw. Enkele voorbeelden spreken voor zich: Waltzing Mathilda (Banjo Paterson) - And the band played Waltzing Mathilda (Eric Bogle), Oh Carol (Neil Sedaka) of Street fighting man (The Rolling Stones) en Revolution (The Beatles).


De Duitse cineast Ernst Lubitsch (1892-1947) maakte 'De Oesterprinses' in 1919. Subtiele en ironische humor, perfecte timing en visuele virtuositeit zijn typisch voor zijn eerste films. Geen wonder dat Hollywood hem enkele jaren later met open armen verwelkomde. Zelfs de voor verschillende cineasten fatale overgang naar de geluidsfilm wist hij met nonchalance te overbruggen. Lubitsch laat sublieme klassiekers na als 'Heaven can't wait' (1943), 'The Shop around the Corner' (1940) en 'Ninotchka' (1939).

'De Oesterprinses' is een bruisende satire over een hilarische trouwpartij van de dochter van een schatrijke oesterkoning. Het is niet zomaar een komedie, maar een rake satire op de levensstijl van de nieuwe rijken. De briljante en bij momenten absurde humor is niet wars van een bitterzoete nasmaak.
Naar aanleiding van de restauratie van de film schreef Peter Vermeersch er in 2005 in een opdracht van het Internationaal Filmfestival van Vlaanderen Gent een nieuwe soundtrack bij. Die wordt bij de vertoning live uitgevoerd door de Flat Earth Society. Wie de prettig gestoorde bigband van Vermeersch al heeft gehoord, weet dat hij zich aan een avond pretentieloos en frivool spelplezier kan verwachten. Zo ook bij deze filmscore, waarbij beeld en muziek steeds in evenwicht blijven. De live synchronisatie verloopt vlekkeloos. De ene keer illustreert de muziek, de andere keer contrasteert ze met de film. Maar steeds heerst er een milde gekte die deze 'Oesterprinses' onvergetelijk maakt.

Peter Vermeersch (1959) verschijnt in zoveel gedaantes dat je nooit goed weet welk aspect van hem het eerst te benaderen. Hij is een breed-spectrum-musicus, componist, uitvoerder, producer, enzovoort. Sinds 1999 staat voor Vermeersch het ensemble FES of de Flat centraal. Earth Society. Zoals de titel zegt: lichtjes tegendraads, hoopvol nonsensicaal en vooral voortdurend bezig met het plezier van het muziekmaken.

Peter Vermeersch windt geen doekjes van mysterie rond zijn manier van componeren. Voor hem is het letterlijk 'werken' met noten (zoals Stravinsky het zag, als een homo faber). Het enige wat belangrijk is, is dat het stuk dat hij aan het schrijven is goed wordt. Datzelfde geldt voor het vorige en het volgende stuk, zonder aandacht voor overkoepelende eenheid of stijlvorming vanuit de componist. "Er zijn twaalf noten in een octaaf en er bestaan miljoenen manieren om daar iets mee te doen." Alles bestaat uit het uitwerken van een grondgedachte. Een muziekstuk is "borduren op een idee" en een "construeren in de werkkamer".

Dat de eenvoud de basis vormt voor elk stuk, geeft hij ook graag toe: "Ik ben geïnteresseerd in simpele muzikale basisprincipes. De toonladder, een wals, een maat 4/4, het refrein, de strofe, de intro, enzovoort." De eenvoud wordt ook geformuleerd naar de luisteraar toe: de muziek moet iets herkenbaars hebben en iets transparants. "Ook de grote heren doen dat. Iemand als Ligeti werkt met dingen die je kunt herkennen, hoe hij die ook hanteert en herschikt, enzovoort. En het werkt. Als het goed werkt, is het goed geconstrueerd. En daar hoef je je dus niets van aan te trekken terwijl je luistert. Want een goede constructie is onzichtbaar."

Vermeersch ziet echter ook in dat de constructie op zichzelf geen garantie is voor goede muziek. Hij verwijst naar het symfonische denken van Beethoven en wijst erop dat je met hetzelfde materiaal als Beethoven ook een slechte constructie, een slechte symfonie kunt maken. Constructie en materiaal moeten een zekere vrijheid en spontaneïteit in hun uitwerking behouden. Vermeersch probeert dan ook een melodie of een thema uit zichzelf te laten ontwikkelen tot zijn eigen 'muzikaal verhaal'. En op dat punt verwijst hij weer naar de kracht van Stravinsky. Hij distantieert zich dan ook van de 'verplichting' om een bijdrage te leveren aan de muziekgeschiedenis: "Ik doe geen echt conceptuele stappen. En daar heb ik reden toe, vind ik. Want alles is nu opengebroken. Er is nu geen geschiedenis waarbinnen je stappen kunt doen."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Flat Earth Society : De Oesterprinses/Answer Songs
Vrijdag 26 november 2010 om 20.15 u
GC Spikkerelle Avelgem

Scheldelaan 6
8580 Avelgem

Meer info : www.avelgem.be en www.fes.be

Bron : tekst Yves Knockaert voor programmaboekje deSingel, september 2006

Extra :
Peter Vermeersch : www.fes.be, www.matrix-new-music.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Flat Earth Society & Esther Lybeert brengen Answer Songs in Mechelen, Gent en Strombeek, 7/01/2009
Cinema De Rode Pomp, 8/10/2007
De Oesterprinses + FES live, 28/09/2006

Bekijk alvast dit fragment uit 'De Oesterprinses', met muziek van Peter Vermeersch/FES

12:00 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Traumgesichter : vergezichten van Huber tot Nono

Klaus Huber De werken van de Zwitserse componist Klaus Huber (foto) staan voor oprechtheid, eenvoud, durf en strijd. De voorstelling 'Traumgesichter' - naar een van Hubers werken - voert de toeschouwer mee naar eigenaardige muzikale landschappen die een aaneenrijging vormen van identiteiten en culturele streken. De verschillende werken verklanken volkeren die met elkaar delibereren, maar ook perfect naast elkaar kunnen resideren. In al deze vocale werelden schuilt een diepe wens naar minder strikte grenzen, ook in de 21ste eeuw. De solisten van VocaalLAB wenden alle mogelijkheden van de stem aan, ingebed in een elektronisch gestuurde klankenveloppe.

VocaalLAB's theatrale concert Traumgesichter is gefundeerd op de filosofie van de Zwitserse componist Klaus Huber - winnaar van Ernst von Siemens prijs 2009 - ook wel de Nobel-muziekprijs genoemd. Klaus Huber's levensvisie en werken zit bol van oprechtheid, eenvoud, durf en strijd. In al zijn composities zit een humane boodschap. In Traumgesichter, waarin Japanse, Cubaanse, Zwitserse, Frans-Griekse, Italiaanse en Nederlandse werken een aaneenrijging vormen van eigen identiteiten en culturele streken, wordt de toeschouwer meegevoerd naar eigenaardige muzikale landschappen. De luisteraar kan ze als 'stammen' ervaren, of volkeren die met elkaar delibreren en perfect naast elkaar kunnen resideren.

Te midden van Klaus Huber's conceptie van Traumgesicht en Nous?-La raison du coeur positioneren zich werken als Halai van Misato Mochizuki als ook Luigi Nono's La Fabbricca Illuminata. In Nono's werk bijvoorbeeld is de roep naar betere werkomstandigheden voor de eenvoudige fabrieksarbeiders nog steeds even actueel als in 1964. Ook anno nu moeten vele arbeiders presteren onder erbarmelijke omstandigheden, zelfs in Oost-Europese landen. De personages op het podium alterneren - in dit theatrale concert - van zanger naar figurant of spreekloze acteur en vice versa. In La Fabbrica Illuminata bijvoorbeeld vormen ze de arbeiders op de barricades terwijl de soliste ons via enkele woorden meevoert naar een fabriek met barre werkomstandigheden.

Klaus Huber
Klaus Huber
werd in 1924 in Bern geboren. Voor hij muziekstudies in viool en compositie startte aan het conservatorium van Zürich, was hij onderwijzer. In 1955-1956 volgde hij een extra opleiding bij Boris Blacher aan de Hochschule für Musik in Berlijn. Hij was gedurende tien jaar leraar viool aan het conservatorium van Zürich. Later onderwees hij muziekgeschiedenis en muziektheorie aan het conservatorium van Luzern. Van 1973 tot 1990 was hij verantwoordelijk voor de lessen compositie aan de Musikhochschule van Freiburg (Duitsland). Hij stelde zijn voormalige leerling Brian Ferneyhough als assistent aan. Andere studenten van hem waren onder meer Kaija Saariaho, Younghi Pagh-Paan, Wolfgang Rihm en Michael Jarrell. Toen hij in 1990 zijn functies in Freiburg neerlegde, zette Klaus Huber zijn onderwijsactiviteiten op zelfstandige basis voort. Hij geeft als gastdocent overal in de wereld les en houdt conferenties. Professor Huber heeft er zich altijd op toegelegd jonge componisten rechtstreeks met de praktijk in contact te brengen. Zijn genereuze ingesteldheid op het vlak van muziek en ideeëngoed, leidde tot een overvloedig en soms complex oeuvre. Vormelijk altijd wijds en met een versmelting van muzikale, politieke, poëtische en mystieke facetten.

Lange tijd werd Klaus Huber beschouwd als een introverte en zonderlinge mysticus. Belangrijk was zijn kennismaking in 1958 met Stravinski's 'Threni' en zijn doorbraak in 1959 in Rome met zijn eigen werk 'Des Engels Anredung an die Seele'. Al vanaf de 'Sonata da chiesa' opus 1 (1953) bekleedde de religieuze muziek een centrale plaats in het werk van de componist. Daarbij waren geestelijke en profane muziek weliswaar moeilijk uit elkaar te houden.

Vanaf 1967 keert Huber zich tot de tijdskritiek: "Het is thans niet meer mogelijk hermetische kunst over een idealere toekomst te scheppen." Men moet volgens hem positie kiezen, als componist, uitvoerder en toehoorder. Huber heeft zelf ook altijd positie gekozen. Het nadrukkelijkst was dat in zijn Nicaragua-oratorium 'Erniedrigt - geknechtet - verlassen - verachtet ...' (1975/78-81/82). Door middel van schokeffecten wilde hij mensen ontstellen en bewustmaken van het feit dat de realiteit moet veranderen. De brutaliteit van het regime dat in dit oratorium wordt aangeklaagd, richt zich echter ook tegen de luisteraar.

Steeds heeft Huber de neiging gehad om ofwel zeer luide ofwel zeer zachte muziek te schrijven. In het Nicaragua-oratorium komt het pianissimo aan de uiterste gehoorgrens in aanvaring met het fortissimo aan de uiterste pijngrens. "Ik ben ervan overtuigd dat mijn engagement noodzakelijk is. Met mijn extreem geëngageerde muziek heb ik niet de bedoeling sociale structuren te veranderen. Ik schep deze geëngageerde muziek om door middel van de schokeffecten en de turbulentie van mijn expressie, de beleving en het bewustzijn van de luisteraar te ontstellen en te veranderen." (*)

Henry Vega
Henry Vega
(New York, 1973) werkt als componist en musicus in modern theater, dans en concertmuziek. Zijn muziek varieert van instrumentale virtuositeit tot subtiele kleurrijke composities waarin traditionele instrumenten gecombineerd worden met elektronische geluid. Hij combineert theatrale uitvoeringen met video volgens een minimale esthetiek waarin simpele harmonieën kruisen met noisy contrapunt. Vega's werk is uitgevoerd in Europa en Amerika. Hij treedt vaak op met zijn trio The Electronic Hammer en de elektronische muziektheatergroep The Spycollective. Hij schrijft muziek voor o.a. het ensemble MAE, VocaalLab, Ensemble Integrales en The Roentgen Connection.

Nadir Vassena
De Zwitserse componist Nadir Vassena (1970) baseerde zijn 'Altri infidi luoghi' (2009) op Shakespeares 'Othello'. Het jaloezie-thema speelt hier nog een rol, maar de muziek voert de luisteraar naar andere ruimtes.

Misato Mochizuki
De Japanse componiste Misato Mochizuki (1969) (1969) studeerde aan de Tokyo National University of Fine Arts and Music. Daarna trok ze naar Parijs, waar ze compositie studeerde bij Paul Mefano en Emmanuel Nunes aan het Conservatoire National Superieur de Musique en later bij Tristan Murail aan het IRCAM. Ze krijgt opdrachten van orkesten en ensembles uit de hele wereld en behaalde talrijke onderscheidingen. De muziek van Mochizuki vermengt technieken uit onze hedendaagse klassieke muziek met Aziatische: ze is rijk aan transformaties die op een subtiele manier ingrijpen op de verschillende klankkleuren en bestaat uit uiterst verfijnde klankschakeringen.

Katarzyna Glowicka
De Poolse, in Nederland verblijvende Katarzyna (Kasia) Glowicka (1978) studeerde aan het Wroclaw conservatorium bij Grazyna Pstrokonska-Nawratil en vervolgde haar studie bij Louis Andriessen aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en bij Ivan Fidele aan het conservatorium van Straatsburg. Nadien trok ze naar het Sonic Arts Research Centre in Noord-Ierland.
Glowicka heeft muziek voor verschillende soorten ensembles geschreven, waaronder voor kamerorkest en symfonieorkest. Haar oeuvre bevat tevens theatermuziek en elektro-akoestische werken. Ze heeft reeds verschillende beurzen en onderscheidingen ontvangen, onder meer van het ministerie van OC&W, de Europese Commissie, de Poolse Society of Contemporary Music en de Musica Sacra Competition.

Luigi Nono
Engagement en experiment vormen samen het belangrijkste kenmerk van de muziek van de italiaanse componist Luigi Nono (1924-1990). Zijn hele oeuvre kan dan ook beschouwd worden als één lange zoektocht naar de middelen om zijn sociale en politieke betrokkenheid ook op muzikaal overtuigende wijze tot uitdrukking te brengen. Stond zijn werk lange tijd in dienst van zijn communistische idealen, graadeweg ging hij zich steeds meer concentreren op een andere bevrijding: die van de klank. Ondanks zijn radicale ideologie, die hij ook in het dagelijks leven in de praktijk bracht (hij was actief lid van de communistische partij en woonde in Venetië tussen de arbeiders) heeft Nono's muziek nooit een strijdlied-achtig karakter gekregen, daarvoor hield hij te veel van componeren en van de mogelijkheden van klanken. Nono's composities waren steeds weer het resultaat van een onoplosbaar conflict tussen politiek engagement en artistieke idealen. Hij gaf in zijn muziek telkens nieuwe antwoorden. Zijn politieke idealen bleef hij trouw, maar toen de maatschappelijke verhoudingen gecompliceerder werden, werd het onmogelijk om de boodschap met de vroegere directheid uit te dragen. Nono besefte dat de tijd van muzikaal geweld voorbij was, en bezon zich voor de zoveelste keer op zijn muzikale uitgangspunten. In de afstompende massamedia van de moderne samenleving, en het daardoor zwakker wordende waarnemingsvermogen vond hij een nieuwe vijand.

'La Fabbrica Iilluminata' bestaat uit een viersporenmontage van geluiden uit een hoogovenbedrijf dat indertijd bekend stond als de dodenfabriek. Het rauwe geluid wordt gemixt met de live-zang van een sopraan. Nono wilde op zijn manier de onmenselijke werkomstandigheden aanklagen. Het is de tweede studio-compostie van Luigi Nono. Dit werk was in eerste instantie gecomponeerd voor de opening van dc ‘Prix Italia’ 1964 van de RAI, maar de uitvoering werd afgelast vanwege de openlijke politieke stellingname van de tekst. Uiteindelijk vond de première plaats in 1965 in het theater La Fenice in Venetië.
Als klankmateriaal voor de band voor de band gebruikte Nono opnames die hij gedurende drie dagen kon maken in de 'Italsider'-metaalfabriek in Genua-Cornigliano, die werden aangevuld met het koor van de RAI, met de stem van zangeres Carla Henius en met elktronische klanken. De band werd gesrealiseerd in de Studio di Fonologica in Milaan in samenwerking met technicus Marino Zuccheri. De teksten zijn samengesteld door Guiliano Scabia uit interviews die hij had met verschillende arbeiders van de fabriek over hun arbeids- en levensomstandigheden. Daarnaast gebruikte hij eigen observaties en vervolledigde hij het stuk met enkele versregels van de dichter Cesare Pavese.

La Fabbrica Illuminata is een van de bekendste werken uit de vroege periode van de elektronische muziek, een werk dat de barrière van de 'vreemdheid' van dit type muziek kon doorbreken. Mogelijk heeft de politieke boodschap en de eenheid van inhoud, klankmateriaal en muzikale structuur dit onmiddelijke begrip in de hand gewerkt. De linkse, communistische oriëntering is kenmerkend voor Nono's werken uit deze periode, waarin hij zich bezig houdt met de tegenstelling tussen realiteit en utopie.

In La Fabbrica Illuminata uit zich dat in enerzijds het aan de kaak stellen van de belabberde arbeidsomstandigheden in de metaalfabriek, de 'fabbrica dei morti', en de ontwrichtende uitwerking daarvan op het leven van de arbeiders zelf. Zo merkt Nono op dat "de klankomgeving van de arbeid de manier van spreken van de arbeiders beïnvloedt tot in hun dagelijks leven, en zelfs tot in hun gezinsleven". Zijn muziek heeft hier een illustrerende werking, onder meer door de quadrofonische uitsturing van de band, die de ruimte-ervaring van de fabriek oproept. Anderzijds voegt hij met de solo-stem de hoop op een betere toekomst toe. Het is niet alleen fabriek vol schel licht, maar ook een fabriek die naar verlichting leidt. De solo aan het slot leidt ons weg van de 'citta dei morti'.

Wouter Snoei
De composities van Wouter Snoei (1977) bestrijken het brede veld van strikt 'synthetische' producties tot en met de meest uiteenlopende vormen van live electronics. In 1997, nog tijdens zijn studie, won hij met zijn eigen dance project xceptional de Grote Prijs van Nederland en dat kenmerkt hem als een van de componisten van de jongste generatie, die zich niets meer aantrekken van de onzinnige loopgravenoorlogen tussen 'ernstig' en 'licht'.

Wouter Snoei behaalde in 2000 zijn Master of Music na 6 jaar studie aan het Instituut voor Sonologie (Koninklijk Conservatorium Den Haag). Als specialist in elektronische muziek werkte hij zowel uitvoerend als componerend in verschillende muzikale disciplines. Zo verzorgde hij de klankregie voor stukken van o.a. Luigi Nono en John Cage. Ook speelde Wouter met Jasper Blom en andere jazzmuzikanten in het Bimhuis en op het North Sea Jazz festival.

Tijdens zijn studie componeerde Wouter al een aantal tape-stukken. Vanaf 2000 richtte hij zich op live elektronica. In 2004 kreeg hij de Matthijs Vermeulen Aanmoedigingsprijs voor Pulse, een stuk voor solo live electronica. In 2006 componeerde Wouter ook een stuk voor het Wave Field Synthesis systeem van Stichting the Game of Life, waarvan hij tevens mede-ontwikkelaar is.

Henri Pousseur
De Belgische componist Henri Pousseur (1929-2009) genoot internationale faam als componist van nieuwe muziek en voorvechter van hedendaagse uitvoeringspraktijken aan de conservatoria. Hij was een belangrijk theoreticus, pionier van de elektroakoestiek, pedagoog en esthetisch vernieuwer. Tijdens zijn muziekstudies aan de Luikse en Brusselse conservatoria ontdekte hij het serialisme, met als ultieme uitloper de dodecafonische muziek, het twaalftoonenstelsel dat toen wereldwijd verspreid raakte binnen de ernstige muziek. In de vijftiger jaren was Pousseur de bezielende kracht en oprichter van 'Musiques nouvelles'.
Pousseur kwam later aan het hoofd te staan van het conservatorium van Luik en richtte tevens in Luik het muziekstudiecentrum 'Centre de Recherches musicales de Wallonie' - intussen herdoopt tot het Centre Henri Pousseur - op. Daarnaast was hij ook gastdocent in muziekcentra in Keulen, Bazel en Buffalo. Nadat hij officieel op rust ging, zette hij zijn muzikale praktijk verder en richt in 2000 een nieuwe multimediale muziekrichting op, die elektro-akoestische muziek en digitale beelden vermengt.
Pousseur behoorde samen met Pierre Bartholomée aan Waalse zijde en Louis De Meester en Karel Goeyvaerts aan Vlaamse zijde tot de top van de Belgische nieuwe muziek. Ook internationaal werden zijn composities uitgevoerd naast werk van Karlheinz Stockhausen en Pierre Boulez. Binnen het muziekonderwijs pleitte Henri Pousseur voor een groter aandeel van de hedendaagse muziek in het algemeen muziekonderwijs.

Georges Aperghis
Georges Aperghis
(1945) is een revolutionaire componist die tegen elke conventionele muzikale vorm in druist. Zijn muziek breekt elke wet en geeft de luisteraar ruimte voor nieuwe vergezichten. Aperghis is vooral bekend om de manier waarop hij de stem en taal in zijn werk opneemt.
Georges Aperghis werd in 1945 in Athene geboren. Na een dubbele, voornamelijk autodidactische vorming als schilder en muzikant, vestigde hij zich in 1963 in Parijsen en belandt er in de wereld van het serialisme en het onderzoek van Yannis Xenakis. Daarna zoekt hij artistiek meer toenadering tot het universum van John Cage en Mauricio Kagel. Deze laatste leert hem te componeren met een grote theatrale gevoeligheid. Vervolgens ontdekte hij het theater, een wereld die hij nooit zou verlaten. Hij werd medewerker van Antoine Vitez en richtte het Atelier Théâtre et Musique (ATEM ) op. Zijn muzikaal-scenische wereld is tegelijk humoristisch en tragisch, krachtig en broos. Het werk van Georges Aperghis bekleedt een centrale plaats en is dé referentie in het Franse muziektheater geworden.

Programma :

  • Klaus Huber, Traumgesicht
  • Henry Vega, The Hallelujah Drones
  • Nadir Vassena, Altri infidi luoghi
  • Misato Mochizuki, Halai
  • Kasia Glowicka, Luminescence
  • Luigi Nono, La Fabbricca Illuminata
  • Wouter Snoei, Nieuw werk
  • Henri Pousseur, Pour Baudelaire
  • Georges Aperghis, Rondo
  • Tomohisa Hashimoto, Nieuw werk
  • Klaus Huber, Nous? La raison du coeur

Tijd en plaats van het gebeuren :

Vocaallab & Romain Bischoff : Traumgesichter
Vrijdag 26 november 2010 om 20.00 u
(Inleiding om 19.15 u )
Muziekcentrum De Bijloke Gent
Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en www.vocaallab.com

Extra :
Klaus Huber : www.klaushuber.com, brahms.ircam.fr, www.schott-music.com, www.arsmusica.be (*) en youtube
Henry Vega : www.henryvega.net en youtube
Nadir Vassena : web.ticino.com/nadir, www.classical-composers.org en youtube
Misato Mochizuki : www.misato-mochizuki.com, www.arsmusica.be en youtube
Kasia Glowicka : www.glowicka.com, www.muziekencyclopedie.nl en vimeo.com
Luigi Nono op www.arsmusica.be, d-sites.net en youtube
Luigi Nono : Antifascist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Luigi Nono: een hedendaags Italiaans componist, Harry Mayer op www.mayertjes.nl, 19/12/2006
Luigi Nono: on what would have been the composer's 80th birthday, John Warnaby reflects on his life and music, John Warnaby op www.musicweb-international.com, 2004
Wouter Snoei : www.woutersnoei.nl, www.muziekencyclopedie.nl en youtube
Henri Pousseur : www.henripousseur.net, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube
Georges Aperghis : www.aperghis.com, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube
Tomohisa Hashimoto : www.myspace.com/tomohisahashimoto, www.ne.jp en youtube

Elders op Oorgetuige :
In memoriam Henri Pousseur (1929 - 2009), 7/03/2009
Electronic Hammer : aanstekelijke mix van elektronische en akoestische geluiden, 27/04/2008
Machinations : muziekspektakel voor vier vrouwen en een computer, 20/04/2008
Politiek engagement en artistieke vernieuwing : de weg van Luigi Nono, 23/02/2008
Happy End: sadistisch sprookje en een een schitterende animatiefilm, 18/09/2008
De zondvloed van Aperghis, 25/11/2007

Bekijk alvast Henry Vega's The Hallelujah Drones, uitgevoerd door VocaalLAB Nederland tijdens het Gaudeamus Music Festival 2008 in Amsterdam

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

21/11/2010

Kamermuziekensemble van De Munt brengt Rota en Martinu in Brussel en Leuven

Nino Rota In de stemmige Grote Foyer van de Munt brengen de Concertini elke vrijdag van begin oktober tot half juni op het middaguur vijfenveertig minuten kamermuziek die van ver of van nabij verband houdt met de hoofdlijnen van de opera-, concert- en recitalprogrammering. Musici van het huis brengen er met de diverse vaste ensembles en in wisselende formaties de bekende parels van de kamermuziek. Je hoeft geen doorwinterde kenner van kamermuziek te zijn om te komen meegenieten van deze exquise concertjes of om na te praten met de musici of met gelijkgestemde muziekliefhebbers.

De Italiaanse componist Nino Rota (1911-1979) is vooral bekend om zijn filmmuziek, o.a. voor 'The Godfather'. Hij componeerde ook acht opera's, vier symfonieën, verscheidene concerti en heel wat kamermuziek. Zijn troeven? Een krachtige melodie, complexloze harmonie en sterke ritmes. Zijn 'Nonet' bekoort door zijn spontaniteit en directheid. Rota werkte er maar liefst 18 jaar aan. Ook in het 'Nonet' van Bohuslav Martinu (1890-1959) vinden we sterke, Tsjechische melodieën en ritmes.

Nino Rota (foto) was behalve de vaste filmcomponist van Federico Fellini ook een begenadigd 'klassiek componist'. Zijn eerste oratorium, L'infanzia di San Giovanni Battista, componeerde hij op zijn elfde en werd in het begin van de jaren twintig opgevoerd. Hij werd eerst onderwezen door Ildebrando Pizzetti aan het conservatorium van Milaan, en verhuisde later naar Rome waar hij lessen volgde aan het Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Tussen 1930 en 1932 woonde Rota in de Verenigde Staten, waar hij studeerde aan het Curtis Institute te Philadelphia. Daar volgde hij lessen in orkestratie bij Fritz Reiner en compositie bij Rosario Scalero.

In de jaren veertig was hij voornamelijk actief als filmcomponist. Hij componeerde de filmmuziek voor enkele van de belangrijkste filmregisseurs van Italië, waaronder Luchino Visconti, Franco Zeffirelli en Mario Monicelli. Het vruchtbaarst was zijn samenwerking met Federico Fellini. Hij was verantwoordelijk voor de muziek van alle films die Fellini maakte tussen 1952 en 1978. Hij was tevens de componist van de eerste twee The Godfather-films. Hij werd voor beide films genomineerd voor de Academy Award voor beste originele muziek, maar zijn eerste nominatie werd teruggetrokken toen bleek dat hij de muziek gedeeltelijk van een vorige film had gebruikt. Voor The Godfather II won hij samen met Carmine Coppola de Oscar. Zijn muziek werd ook postuum nog voor verscheidene films gebruikt.

Als goeddeels autodidactisch componist was Bohuslav Martinu een waardige voortzetter van de door Smetana en Dvorák gevestigde Tsjechische muzikale traditie. Verder is vooral de ritmische vitaliteit van Stravinsky en de techniek om een in wezen harmonisch-statisch veld de schijn te geven van een beweeglijk stemmenweefsel kenmerkend voor zijn werk. De stijl van Martinu is ondanks deze en neoklassicistische invloeden individueel en markant. Van eenheid in stijl is echer nauwelijks sprake. Men vindt er zowel slechte passages - misschien te wijten aan zijn nogal onorthodoxe muzikale opvoeding (op zijn zevende kreeg hij zijn eerste vioollessen van de plaatselijke kleermaker, in 1906 ging hij naar het conservatorium van Praag in de hoop een vioolvirtuoos te worden, vier jaar later werd hij er echter ontslagen wegens 'onverbeterlijke nalatigheid') -, als schitterende stukken. Het beste van zijn muziek is zeer gevarieerd, levendig en origineel, zijn minder geïnspireerde werken neigen enigszins tot het stereotype. Martinu publiceerde tevens de eerste encyclopedie over de vernieuwingen in de muzieknotatie gedurende de 20ste eeuw, een boek dat zeer weinig tekst, maar vooral veel afbeeldingen bevat. Programma :

  • Nino Rota, Divetimento / Nonet
  • Bohuslav Martinu, Nonet, H.374 (1959)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Kamermuziekensemble van De Munt : Rota, Martinu
Vrijdag 26 november 2010 om 12.30 u

De Munt - Grote Foyer
Muntplein
1000 Brussel

Meer info : www.demunt.be
-----------------------------
Zondag 23 januari 2011 om 11.00 u
Wagehuys Leuven

Brusselsestraat 63
3000 Leuven

Meer info : www.30cc.be

Extra :
Nino Rota : www.ninorota.com, en.wikipedia.org, www.schott-music.com, www.imdb.com en youtube
Bohuslav Martinu op www.componisten.net, en.wikipedia.org, www.martinu.cz, www.boosey.com en youtube

16:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Experimenten met een oude piano in de Beursschouwburg

Luke Fowler & Lee Patterson In Lee Pattersons zoektocht naar alternatieve manieren om klank te maken met een piano, werd duidelijk dat elke piano een eigen karakter heeft door o.m. het design, vervaardiging, ouderdom en gebruik. 'Pianoworks (2010)'  is een compositie gebaseerd op experimenten met een oude piano in Brussel. Daarnaast worden drie delen vertoond van elektonisch muzikant en producer Luke Fowler's filmcyclus 'A Grammar for Listening'. Deel 1 blikte hij samen met Lee Patterson in.

Lee Patterson is een klankkunstenaar die verborgen klanken uit onze dagelijkse omgeving onderzoekt. In zijn zoektocht naar alternatieve manieren om klank te maken met een piano, werd duidelijk dat elke piano een eigen karakter heeft door o.m. het design, vervaardiging, ouderdom en gebruik. Deze eigenaardigheden laten unieke mogelijkheden toe in elk instrument. 'Pianoworks (2010)'  is een compositie gebaseerd op experimenten met een oude piano in Brussel, speciaal geschreven voor Tim Parkinson.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lee Patterson & Tim Parkinson : Pianoworks 2010 / Luke Fowler : A Grammar for Listening
Donderdag 25 november 2010 om 20.30 u
Beursschouwburg

A.Ortsstraat 20-28
1000 Brussel

Meer info : www.beursschouwburg.be en www.q-o2.be

Extra :
Lee Patterson : www.myspace.com/therealleepatterson
Tim parkinson : www.untitledwebsite.com en youtube
Luke Fowler's A Grammar For Listening at the Whitechapel Gallery on 3rd June op www.lux.org.uk

07:00 Gepost in CD, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

20/11/2010

Amerikaanse componist Frederic Rzewski te gast in deSingel

Frederic Rzewski Een dag na zijn overzichtsconcert met Champ d'Action en Zwerm geeft componist/pianist Frederic Rzewski zélf een lecture recital waarbij de piano centraal staat. In 1960 ging hij bij Luigi Dallapiccola studeren en besloot hij om uitvoerder van hedendaagse pianomuziek te worden. Hij schreef een aantal legendarische pianowerken, die hij vaak zelf uitvoert. Composities die tegelijk avant-gardistisch én opvallend toegankelijk zijn. Tijdens dit lecture recital gaat Rzewski dieper in op zijn recent pianowerk en vertolkt hij een selectie uit zijn 'Nano Sonatas', zijn recentste pianocyclus.

De Nano Sonatas zijn reeksen van zeer gebalde pianowerkjes, waarin Rzewski - in zijn kenmerkende eclectische stijl - zowel een brede waaier van expressieve schakeringen uit de piano haalt, als zeer diverse muzikale ideeën laat opborrelen. Zo gebald als de individuele sonates zijn, zo alomvattend is de cyclus waarvan ze allemaal deeltjes zijn. Sinds 2006 werkt Rzewski aan deze reeks van zeer korte pianostukjes waarvan hij intussen al acht bundels met in totaal 56 sonates heeft voltooid. De 'Nano Sonatas' zijn geen echte miniatuursonates en volgen dus niet de klassieke sonatevorm, maar eerder het model van bv. Domenico Scarlatti. Volgens Rzewski past het meer bij een ander deel van de klassieke traditie, zoals Mendelssohns 'Lieder ohne Worte', een werk dat Rzewski zelf vaak speelt. De 'Nano Sonatas' hebben thema's die niet ontwikkeld worden: dingen die uit het niets opduiken en dan zonder aanwijsbare reden weer verdwijnen. Rzewski vergelijkt dat met romans van Tolstoj waarin personages plots opduiken en we daarna tientallen blaszijden lang helemaal niets meer over hen vernemen.

De partituren van de Nano Sonatas kan je hier downloaden : icking-music-archive.org (pdf)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lecture recital Frederic Rzewski
Donderdag 25 november 2010 om 20.00 u

deSingel - Muziekstudio
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

Extra :
Frederic Rzewski op www.composers21.com en youtube
Perfect Sound Forever: Interview with Frederic Rzweski , Daniel Varela op www.furious.com, maart 2003
Composer/Pianist Frederic Rzewski. A Conversation with Bruce Duffie op www.kcstudio.com, januari 1995

Elders op Oorgetuige :
Champ d'Action & Zwerm in het spoor van Frederic Rzewski, 19/11/2010
Concertgebouw Brugge ontvangt muzikale vrijheidsstrijder Frederic Rzewski, 19/09/2010

Bekijk alvast Frederic Rzewski's Nanosonatas 6-7, uitgevoerd door pianiste Mireia Vendrell

16:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Hongaars-Belgisch lunchconcert met blaaskwintet van het NOB

György Kurtág Een blaaskwintet van het Nationaal Orkest van België maakt donderdag het mooie weer tijdens een middagconcert in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Oude muziek met volkse inslag werd in een fris neoclassicistisch kleedje gestopt door Ferenc Farkas, een Hongaarse componist die precies tien jaar geleden overleed. Zijn landgenoot György Kurtág (foto) componeerde in 1959 een prachtig Kwintet voor blazers. Met het kwintet van de in 1899 in Dinant geboren Albert Huybrechts en het concerto voor blaaskwintet van Luikenaar Joseph Jongen krijgt het Hongaarse luik van dit middagconcert ook een Belgische pendant.

De Hongaarse componist Ferenc Farkas (1905 - 2000) begon zijn studie compositie aan de Budapest Academy of Music (1922-1927), waar Leo Weiner en Albert Siklós zijn leraar waren. Later studeerde hij bij Ottorino Respighi in Rome (1929-1931). Na een aantal jaren in het buitenland onderwees en dirigeerde Farkas in zijn vaderland, en in 1949 werd hij aangesteld als professor aan de Franz Liszt Academie in Boedapest. Daar zou hij tot aan zijn pensioen in 1975 als docent compositie werkzaam zijn. Tot zijn leerlingen behoorden György Kurtág, György Ligeti, Emil Petrovics, Zsolt Durkó en Attila Bozay.
Als componist schreef Farkas meer dan 700 werken in een brede reeks genres. Zijn stijl is melodisch, grillig en in grote lijnen traditioneel, hoewel hij bij gelegenheid twaalftoonstechnieken toepaste.

Programma :

  • Ferenc Farkas, Hongaarse dansen uit de 17e eeuw
  • Albert Huybrechts, Quintet (1936)
  • Joseph Jongen, Concerto voor blaaskwintet, op. 124 (1942)
  • György Kurtag, Blaaskwintet, op. 2 (1959)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Middagen van het NOB : Albert Huybrechts, Ferenc Farkas, Joseph Jongen, György Kurtág
Donderdag 25 november 2010 om 12.30 u
Bozar

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.nob-onb.be

Extra :
Ferenc Farkas : www.ferencfarkas.org, www.classicalarchives.com, www.naxos.com en youtube
Albert Huybrechts op www.dinant.be, www.cebedem.be en youtube
Joseph Jongen op www.cebedem.be en youtube
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
Portret van György Kurtág, Yves Knockaert op www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Peter Sellars ensceneert Kafka-Fragmenten van Kurtag in de KVS, 8/11/2010

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

19/11/2010

Skeleton & Khoom: perfecte symbiose van dans en muziek

Khoom De productie Khoom is niet toevallig het perfecte voorbeeld voor deze symbiose van dans en muziek. De voorstelling is het resultaat van een samenwerking tussen de Compagnie Mossoux-Bonté, het Ensemble Musiques Nouvelles en het Centre des Ecritures Contemporaines Numériques en vertrekt vanuit de gelijknamige compositie van de eigenzinnige Italiaanse componist Giacinto Scelsi. Nicole Mossoux en Patrick Bonté zien het als volgt: "C'est la musique de Scelsi qui nous a inspiré ce spectacle. Elle se déroule comme une boucle. D'où la figure du cercle, omniprésente dans ce spectacle. " Ensemble Musiques Nouvelles en sopraan Elise Gäbele brengen de compositie Khoom, die bestaat uit 'zeven episodes uit een verhaal over liefde en dood dat ongeschreven is gebleven in een ver land', live op scene. Scelsi's muziek wordt omringd door andere hedendaagse composities van o.a. Kancheli, Dumitrescu en Palestine.

De compositie Khoom (1962) van de Italiaanse componist Giacinto Scelsi bestaat uit 'zeven episodes uit een verhaal over liefde en dood dat ongeschreven is gebleven in een ver land'. Vertrekkend van dit verontrustende muziekstuk doorlopen drie danseressen, een zangeres en zes muzikanten een parcours vol uiteenlopende gevoelens. Beweging en klankvibratie zijn intiem met elkaar verweven. Door de dansbewegingen zindert de ruimte en weerspiegelt ze Scelsi's diepe, eigenzinnige klankwereld.

De Compagnie Mossoux-Bonté ontwikkelt een eigen intieme taal, gevoed door theater, dans, marionettenspel, schaduwtechnieken, muziek en visuele kunsten. Nicole Mossoux en Patrick Bonté hebben meerdere films en performances buiten de theatermuren op hun naam staan. In hun voorstellingen, die in meer dan dertig landen werden opgevoerd, onderzoeken ze de duistere zones van ons voelen, in een vertrouwde en tegelijk bevreemdende wereld, die de verbeelding van de toeschouwer tegemoet gaat. 

Ensemble Musiques Nouvelles bewandelt al sinds 1962 de wegen van het ongehoorde. Als één van de oudste Europese ensembles die zich aan de muziek van onze tijd wijden, koppelt Musiques Nouvelles traditie aan experiment en erfgoed aan vernieuwing om in de maatslag van deze eeuw reeds de premissen te laten horen van de volgende. Onder leiding van componist, cellist en orkestdirigent Jean-Paul Dessy is Musiques Nouvelles een kern van muzikale creatie en productie die sinds 1998 zijn thuishaven heeft in Mons.

Giacinto Scelsi (1905-1988) hield zich in zijn composities vooral bezig met de diepte van de klank (la profondeur du son), of wat hij noemde de derde dimensie van de klank', naast de toonhoogte en de toonduur. Na een crisisperiode in de jaren veertig, keerde Scelsi zich tot de oosterse filosofie, wat tot gevolg had dat de klank in het middelpunt van zijn muzikale denken kwam te staan. In 1959 sloot hij een experimentele periode af, waarna een verdieping in de klank van zijn muziek ontstond: alle facetten werden subtiel gevarieerd zonder ooit hun identiteit te verliezen.

Vanaf 1960 schreef hij een groot aantal werken voor solostem, het resultaat van een intensieve samenwerking met de Japanese zangeres Michiko Hirayama. Dit aspect van zijn werk zou verder evolueren in de richting van kamermuziek met zijn cyclus Khoom (1962). Khoom is één van Scelsi's meest opmerkelijke composities, waarin de solostem geen woorden, maar vreemde, door de componist zelf uitgevonden, fonemen, klinkers en medeklinkers zingt, een onmiskenbare verwijzing naar het verre land waarnaar in de titel wordt verwezen. Deze 'Seven episodes of an unwritten story of love and death in a distant land' werden geschreven voor sopraan, hoorn, percussie en strijkkwartet maar de volledige bezetting wordt enkel in het vijfde deel gebruikt. Het werk werd eveneens aan Michiko Hirayama opgedragen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Soirée Composée : Skeleton / Khoom
Woensdag 24 en donderdag 25 november 2010, telkens om 20.00 u
Les Halles de Schaerbeek

Koninklijke St.-Mariastraat 22b
1030 Schaarbeek

Meer info : www.halles.be, www.musiquesnouvelles.com en www.mossoux-bonte.be

Extra :
Giacinto Scelsi op brahms.ircam.fr, www.classical.net en youtube
Fondazione Isabella Scelsi : www.scelsi.it
Giacinto Scelsi (1905 - 1988): Muzikaal aristocraat op www.musicalifeiten.nl
The Messenger: Giacinto Scelsi discovered a world in one note by Alex Ross, The New Yorker , 21/11/ 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb op www.medieval.org, 27/01/2000

Elders op Oorgetuige :
Dansproductie Khoom weerspiegelt Scelsi's eigenzinnige klankwereld, 11/05/2008
Aus der Ferne : Scelsi, Vivier en Henderickx, 11/03/2007

Bekijk allvast een fragment uit deze voorstelling, opgenomen in het Théâtre du Manège in Mons, oktober 2008

15:00 Gepost in Dans, Muziek | Permalink |  Facebook

Champ d'Action & Zwerm in het spoor van Frederic Rzewski

Frederic Rzewski Frederic Rzewski (1938) is componist, virtuoos pianist en mede-oprichter van het haast mythische improvisatie-ensemble Musica Elettronica Viva. Hij woonde tot voor kort in Brussel en was gedurende vele jaren docent aan het Conservatorium van Luik. Zijn pionierswerk op het vlak van vrije improvisatie en elektronische muziek geldt als inspiratiebron voor talloze andere componisten en improvisatiemuzikanten.  Redenen genoeg voor Champ d'Action om in het spoor te treden van deze ontzettend veelzijdige kunstenaar. Het ensemble koos voor een overzichtsconcert, een documentaire benadering van Rzewski's omvangrijke oeuvre, met een zijsprong naar het werk van collega en geestesgenoot Christian Wolff

Het bekende 'Winnsboro Cotton Mill Blues' voor twee piano's, dat gebaseerd is op een arbeidersprotestlied, vormt het vierde deel uit de North American Ballads.  Pianisten Yutaka Oya en Benjamin Van Esser spelen de blues, zoals ze nog nooit werd gehoord. In 'To The Earth' voor percussie en stem brengt percussionist Marcel Andriessen een ode aan de aarde met behulp van 'gestemde bloempotten'.  Ook in het recente 'Main Drag' - een roadstory voor negen musici - zorgt de  percussiepartij voor de stuwende energie.  In Wolffs 'In Between Pieces' biedt de componist de uitvoerder veel vrijheid: de musicus moet als zelfstandig denker en kunstenaar een grote eigen artistieke input leveren bij het vertolken van deze partituur. 'Les Moutons des Panurge', een haast legendarische brok minimal music uit 1969, waarbij Rzewski zich liet inspireren door het kuddegedrag van schapen, vormt het slotstuk van dit concert. Een ogenschijnlijk eenvoudige partituur wordt een ware uitputtingsslag voor de muzikanten.

Winnsboro Cotton Mill Blues - versie voor twee piano's (1980)
Dit werk is in de versie voor één piano (waarin het het laatse deel van de North American Ballads vormt) wellicht één van de meest gespeelde composities van Frederic Rzewski. Het voegt enkele van zijn fascinaties uit die periode samen : sociale bewogenheid met het lot van de fabrieksarbeiders, gebruik van een traditioneel protestlied als basis, de bijne George Antheil-achtige machinale ritmiek van de piano waarmee het werk begint en dan de aan blues verwante melodielijnen die daarboven dan geprojecteerd worden.

Main Drag (1999)
Een werk dat de term voor de 'hoofdstraat' van om het even welke kleine Amerikaanse stad als titel heeft, wordt niet toevallig door de componist een 'road story' voor negen muzikanten genoemd. Het gegeven van omzwerving stond ook al centraal in Rzewski's grootschalige pianowerk 'The Road'. 'Main Drag', een werk voor ensemble, focust op een percussionist die begeleid wordt door twee gemengde kwartetten.

To The Earth (1985)
In 'To The Earth' grijpt Frederic Rzewski terug naar de meest eenvoudige middelen om muziek te maken. De tekst (een Engelse vertaling van een homerische hymne die de aarde bezingt) wordt ritmisch gedeclameerd door de percussionist, die zichzelf begeleidt op een aantal bloempotten die ongeveer in verschillende toonhoogtes zijn 'gestemd'. Het rituele karakter van de tekst krijgt zo een bewust primitieve muzikale uitwerking, waarvan de materie (het aardewerk van de bloepmpotten) perfect aansluit het onderwerp van de hymne.

Les Moutons des Panurge (1969)
In 1964 hat Terry Riley met 'In C' het werk afgeleverd dat de grote doorbraak van het minimalisme zou worden. Het principe dat Riley gebruikte was even eenvoudig als vernuftig : alle muzikanten moeten dezelfde muzikale motieven spelen, maar hebben de vrijheid om ieder motief naar believen te herhalen. hHet resultaat is dat hetzelfde materiaal steeds in compacte canons en overlappingen verschijnt. 'Les Moutons des Panurge' is één van de vele werken die in de daaropvolgende jaren dat principe verder doortrokken. 'Les Moutons des Panurge' heeft zelfs een subversief kantje, want de bedoeling is dat de muzikanten falen in het uitvoeren van de gegeven instructies. In het werk spelen alle muzikanten dezelfde melodie, maar bouwen die noot per noot op. Als de volledige melodie van 65 noten in totaal is opgebouwd, moeten de muzikanten ze weer noot per noot afbouwen. Dat gebeurt aan een razend tempo, dat in de loop van het stuk nog versnelt, zodat de muzikanten wel fouten moeten beginnen maken. Wat begon als een groot unisone, ontspoort dan geheid tot een kluwen van 'verdwaalde' muzikanten en Rzewski instrueert in zijn partituur dat de 'schapen' die verdwaald zijn niet moeten proberen terug bij de kudde te komen : 'Once you're lost, stay lost'.
De partituur van 'Les Moutons des Panurge' kan je hier downloaden : icking-music-archive.org (pdf)

Christian Wolff - In Between Pieces (1963)
Christian Wolff (1934) is een van de meest intrigerende én minst ontdekte componisten van de hedendaagse muziek. Net als zijn geestesgenoten John Cage en Morton Feldman is hij moeilijk in een vakje te stoppen. Zijn muziek is niet voor passieve consumptie geschikt: zij is in eerste instantie gedacht om te spelen, niet enkel om te beluisteren.
Wolff is vooral bekend voor zijn nadruk op de intrinsieke politieke dimensie van muziek. Hij streeft naar een "democratie onder de muzikanten" waarbij de uitvoerders de kans krijgen zelf de muziek vorm te geven en op een min of meer vrije manier te reageren op klankgebeurtenissen. In 'In Between Pieces' biedt de componist de uitvoerder veel vrijheid: de musicus moet als zelfstandig denker en kunstenaar een grote eigen artistieke input leveren bij het vertolken van deze partituur.

Christian Wolff is geboren in Nice aan de Côte d'Azur geboren in 1934. Hij verhuisde al snel naar de Verenigde Staten, waar hij vanaf de vroege jaren 1950 ging deel uitmaken van de groep rond John Cage, Morton Feldman en Earle Brown. Wolff was de enige in deze groep experimentele componisten die geen formele opleiding als componist of musicus genoot. Hij bestempelt zich graag als autodidact en pleit voor een ongecompliceerde, niet-technische omgang met muziek. Zijn verhouding tot muziek is dan ook die van een amateur, in de letterlijke betekenis van het woord (liefhebber). Professioneel was Wolff lange tijd uitsluitend actief als docent klassieke talen, eerst aan Harvard University in Boston waar hij zijn doctoraat behaald had, en vanaf 1970 aan Dartmouth College.
Aan datzelfde college werd hij vanaf 1979 professor muziek. Pas na een kwarteeuw muzikale activiteiten werd hij dus 'beroeps' in de muziekwereld. Dat belette hem niet opdrachten en prijzen te krijgen van gereputeerde instellingen, radiostations, orkesten, ensembles en musici in Amerika en Europa (vooral Duitsland), of om gepubliceerd te worden door Peters Edition, zowat de belangrijkste muziekuitgeverij ter wereld.

Veel meer dan Cage, Feldman of Brown heeft Christian Wolff oog voor de socio-politieke dimensie en impact van muziek. In dat opzicht sluit hij eerder aan bij zijn landgenoot Frederic Rzewski of bij de Britse componist Cornelius Cardew. Die laatste had in 1969 met het Scratch Orchestra een ensemble opgericht waarin ook amateurs konden meespelen, en waarvan de organisatie niet-autoritair diende te zijn. Door verwerping van elk (muzikaal) gezag, door gelijkschakeling van alle deelnemers en door een ver doorgedreven discussiecultuur, werd zo een voorafbeelding gemaakt op microniveau van een toekomstige, meer rechtvaardige maatschappij.
Een gelijkaardige intentie is te bespeuren in Wolffs pleidooi om van musici actoren in 'parlementaire participatie' te maken eerder dan passieve uitvoerders van beslissingen door een 'monarchistische autoriteit'. Concreet betekent dit de verwerping van een dirigent, en het delegeren van alle beslissingen aan de musici zelf. Of ook de autoriteit van de componist in het geding is, is een andere vraag. Sommige partituren geven musici de ruimte om keuzes te maken, om persoonlijke invullingen te ontwerpen of om te improviseren. Andere werken hebben dan weer een vrij nauwkeurig geformuleerde 'tekst', die een slaafse uitvoering dwingend lijken te maken. In die gevallen relativeert Wolff zelf echter steevast de voorschriften, door er in het voorwoord van de partituur op te wijzen dat de aanduidingen niet bindend zijn.

Programma :

  • Frederic Rzewski, Winnsboro Cotton Mill Blues
  • Frederic Rzewski, Main Drag
  • Frederic Rzewski, To The Earth
  • Christian Wolff, In Between Pieces
  • Frederic Rzewski, Les Moutons des Panurge

Tijd en plaats van het gebeuren :

Champ d'Action & Zwerm : Spoor Rzewski
Woensdag 24 november 2010 om 20.00 u
(inleiding door Mark Delaere om 119.15 u)
deSingel - Muziekstudio
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.champdaction.be en www.zwerm.be

Bron Frederic Rzewski : tekst programmaboekje Maarten Beirens voor het Concertgebouw Brugge

Extra :
Frederic Rzewski op www.composers21.com en youtube
Perfect Sound Forever: Interview with Frederic Rzweski , Daniel Varela op www.furious.com, maart 2003
Composer/Pianist Frederic Rzewski. A Conversation with Bruce Duffie op www.kcstudio.com, januari 1995
Christian Wolff op www.otherminds.org, eamusic.dartmouth.edu, en.wikipedia.org en youtube
Perfect Sound Forever : Interview met Christian Wolff, Jason Gross op www.furious.com, april 1998


Elders op Oorgetuige :
Concertgebouw Brugge ontvangt muzikale vrijheidsstrijder Frederic Rzewski, 19/09/2010
Daan Vandewalle brengt monumentale meesterwerk van Rzweski op Gentse Vleugels, 17/07/2010
Coming Together : An evening with political inspired art, 4/06/2008

Bekijk alvast Frederic Rzewski's To The Earth door percussioniste Bonnie Whiting Smith



en het eerste deel uit Les Moutons des Panurge, uitgevoerd door het ARTefacts ensemble

07:03 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

18/11/2010

Pril instrumentaal duo 5° Ensemble in Logos

Daniel Pastene en Gabi Sultana 5° Ensemble (spreek uit Five Degree Ensemble) is een pril instrumentaal duo dat in 2009 werd opgericht door klarinettist Daniel Pastene en pianiste Gabi Sultana. Hun bezetting mag dan traditioneel overkomen, hun esthetiek is dat in geen geval. Aternatieve speeltechnieken en multimedia zijn hun stokpaardje, creaties van living composers hun werkterrein. We krijgen op dit optreden trouwens ook een creatie te horen van een van de Logos-medewerkers, Kristof Lauwers.

Pianiste Gabi Sultana (1983) is van Maltese herkomst en studeert momenteel aan het Conservatorium van Gent bij Daan Vandewalle. Haar Bachelordiploma behaalde ze aan het Conservatorium van Den Haag bij Marcel Baudet en eerder zette ze al voet aan wal in Trinity College, London School of Music en de Licentiate of the Royal Schools of Music in London. Zowel solistisch als in kamermuziekverband heeft ze al heel wat afgetoerd in Europa en omstreken. Ze is een van de weinige pianisten die zich bewust specialiseert in hedendaagse muziek.

Daniel Pastene (1978) is een Chileens klarinettist en componist. Hij verblijft sinds 2001 permanent in België en voltooide in 2007 zijn compositiestudie bij Frank Nuyts aan het Conservatorium van Gent. Zijn samenwerkingen met onder meer componist-programmeurs Juan Parra Cancino en Juan Sebastian Lach Lau, danseres Nathalie Elghoul, cellist Lode Vercampt en klarinettist Pedro Guridi zijn behoorlijk divers te noemen en hebben Pastene al meer dan eens naar het Logospodium geleid. Hij is lid van het Maguare-ensemble en van Buhara-ensemble, waar hij respektievelijk Colombiaanse muziek en folk & jazz mee exploreert. Incidenteel schrijft hij film- en theatermuziek en ook met de <M&M> muziekrobots heeft hij een zekere affiniteit.

Logos-medewerker Kristof Lauwers behaalde meestergraden in gitaar bij Ida Polck en in experimentele compositie bij dr. Godfried-Willem Raes, bij wie hij zich specialiseerde in elektroakoestische muziek, live-electronics en algoritmische compositie. Als componist / software-ontwikkelaar en uitvoerder verbonden aan het ensemble onderzoekt hij de nieuwste technologieën op het gebied van interaktieve muziek, zoals radar- en sonar-bewegingssensoren en realtime polyfone toonhoogtedetectie. Daarnaast maakt hij ook elektroakoestische muziek en kamermuziek met live electronics, meestal gebruikmakend van open source-software zoals Pure Data en <GMT>. Voor het 5° Ensemble schreef hij een gloednieuwe compositie voor klarinet en live electronics.

Juan Parra Cancino (1979) studeerde compositie aan de universiteit van Santiago de Chile en sonologie aan het Conservatorium van Den Haag. Het overgrote deel van zijn repertoire bestaat uit zuiver elektronische muziek of muziek voor solo-instrumenten en/of kleinere bezettingen in combinatie met live-electronics. Juan is tevens gitarist en neemt in die hoedanigheid deel aan diverse produkties van onder meer Guitar Craft, een onder supervisie van Robert Fripp opgericht gitaristencollectief. Ook aan The Berlin Guitar Ensemble, The Buenos Aires Guitar Ensemble en The League of Crafty Guitarists verleent hij geregeld zijn medewerking. Hij heeft reeds projekten gerealiseerd voor dansgezelschappen en stomme films en werkte daarvoor samen met mensen als Richard Barrett, Keir Neuringer, Yutaka Makino, Insomnio Ensemble en de Italiaanse celliste Frances-Marie Uitti. Bij Logos kennen ze hem hem dan weer van zijn optredens met The Electronic Hammer, een slagwerkgroep die focust op de interaktie tussen percussie en live-electronics. Vandaag de dag legt hij zich toe op zijn doktoraat voor de universiteit van Leiden, simultaan aan een onderzoeksprojekt dat hij als associate researcher voor het Gentse Orpheus Instituut voert, met als onderwerp "Towards a Performance Practice in Computer Music".

Sebastian Lach Lau (Mexico, 1970) begon piano te studeren in 1981. Hij studeerde vervolgens wiskunde, compositie en sonologie. Sebastian Lach Lau is als componist-promovenduse verbonden zijn aan het Orpheus Instituut in Gent en de kunstfakulteit van de Universiteit Leiden. In dat kader onderzoekt hij nieuwe perspectieven voor composities met behulp van computers. Zijn onderzoek komt voort uit een jarenlange experimentele benadering van zijn eigen werk. In dit artistieke onderzoek richt Lach Lau zich voornamelijk op muziekcognitie.

Juan Sebastian Lach Lau over Blank Space : " To open to civilization the only part of our globe which it has not yet penetrated, to pierce the darkness which hangs over entire peoples..." With these words the 'King of the Belgians', Leopold II welcomed the participants of the "Geographical Conference" that took place in September 1876 at the Royal Palace in Brussels. Only nine years later nearly one million square miles in central Africa, an area that Joseph Conrad once called "the blankest of all blank spaces", has been named the "Congo Free State". For the next 23 years it was the private property of Leopold II. During that period at least 8 million people lost their lives under a regime of terror and exploitation.

The instrumental parts of the piece are based on algorithms developed by the author and Alberto Novello for 'rhythmification' and dissonance curve analysis. The electroacoustic part uses the dissonance algorithms to synthesize harmonizations based on sound samples related to war. The beginning sample is an Iraqi Assyrian chant, the rest of the samples are taken from youtube and correspond to the bombing of a school in Gaza of January 2009 as well as some statements made at that time by Israeli Foreign Minister, Tzivi Livni." (*)

Programma :

  • Daniel Pastene, Ik en de Ander
  • Kristof Lauwers, Creatie
  • Daniel Pastene, 5°
  • Juan Parra Cancino, Creatie
  • Juan Sebastian Lach Lau, Blank Space

Tijd en plaats van het gebeuren :

New Media X - 5º Ensemble
Dinsdag 23 november 2010 om 20.00 u
Logos Tetraëder

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org, 5degree.wordpress.com en www.myspace.com/5ensemble

Extra :
Gabi Sultana : www.gabisultana.com
Daniel Pastene : www.danielpastene.com (met een live opname van 'Ik en de Ander')
Gabi Sultana en Daniel Pastene op 5degree.wordpress.com
Kristof Lauwers : kristoflauwers.domainepublic.net, www.matrix-new-music.be en youtube
Juan Parra Cancino : www.juanparrac.com, juanparra.sampleandhold.org
Juan Sebastian Lach Lau : web.me.com/jslach (met een opname en de partituur van 'Blank Space') (*)

Elders op Oorgetuige :
Mieko Kanno & Juan Parra Cancino in Logos, 6/02/2010

15:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook