25/11/2010

Finaleconcert compositiewedstrijd Harelbeke in CC Het Spoor

Stefan Beyer Momenteel loopt de vijfde editie van de tweejaarlijkse internationale Compositiewedstrijd in Harelbeke. Voor de finale werden drie werken weerhouden. Stefan Beyer uit Duitsland, Satoshi Ohmae uit Japan en Francisco Zacarés Fort uit Spanje strijden voor de hoogste eer tijdens een bijzonder concert door Koninklijk Harmonieorkest 'Vooruit' op 28 november in CC Het Spoor.

De stad Harelbeke wil met het uitschrijven van een tweejaarlijkse Internationale compositiewedstrijd haar plaats als 'muziekstad' op de wereldkaart bevestigen. Hedendaagse muziek, meer bepaald in de sector van de harmoniemuziek, verdient een permanente bevordering. De stad Harelbeke wil componisten en uitvoerders motiveren en een venster op de wereld openen. Het belang van de wedstrijd is niet te onderschatten. Een muzikale brug bouwen tussen nternationale gemeenschappen is immers van wezenlijk belang voor de toekomst van de mensheid. De wedstrijd levert daar een bijdrage toe.

Noem Harelbeke gerust 'Muziekstad': onder meer de Muziekbiënnale of het Koninklijk Harmonieorkest 'Vooruit' dragen tot die eretitel bij. Voor deze editie van de compositiewedstrijd kreeg de internationale jury van componisten en dirigenten liefst 104 partituren toegestuurd uit 28 landen. Drie werken werden voor de finale op zondag 28 november weerhouden. Dan worden ze op één en dezelfde avond uitgevoerd door het harmonieorkest onder leiding van Geert Verschaeve. Stefan Beyer (foto) uit Duitsland, Satoshi Ohmae uit Japan en Francisco Zacarés Fort uit Spanje strijden voor de hoogste eer. Niet enkel de jury, ook het publiek duidt in Harelbeke een winnaar aan.

Het succes van deze internationale wedstrijd is in niet geringe mate te danken aan de componist en gewezen docent compositie Roland Coryn. In de geest van Jan Decadt waakt hij als bezieler over de kwaliteit van de uit te voeren werken.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Finaleconcert compositiewedstrijd Harelbeke
Zondag 28 november 2010 om 18.00 u
CC het Spoor

Eilandstraat 6
8530 Harelbeke

Meer info : www.uitinwestvlaanderen.be en www.harelbeke.be/compositiewedstrijd

Extra :
Stefan Beyer : www.stefanbeyer.com
Francisco Zacarés Fort op nl.wikipedia.org en youtube

19:01 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Huldeconcert voor Peter Cabus in Mechelen

Peter Cabus Zondag brengen verschillende muzikanten in het Mechelse Cultuurcentrum een hommage aan Peter Cabus (foto). Uitvoerders zijn fluitiste Gaby van Riet, cellist Luc Tooten, bariton Hank Lauwers, pianiste Rita Degrauwe, saxofonist Rudy Haemers, viosiste Annelies Broekhoven en het Kryptos Quartet. Het orkestrale deel wordt verzorgd door het Mechels Kamerorkest onder leiding van Tom Van den Eynde.

10 jaar geleden overleed Peter Cabus (1923-2000), Mechelaar en een monument in de Belgische muziekwereld. Hij begon te componeren onder impuls van Godfried Devreese, de toenmalige directeur van het Stedelijke Conservatorium van Mechelen. Hij startte zijn hogere muziekstudies in 1940 aan het Lemmensinstituut maar met het oog op een carrière als concertpianist ging hij zich verder bekwamen aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Geleidelijk aan zou hij zich minder als uitvoerend muzikant manifesteren en meer als componist en pedagoog. In 1959 volgde hij Devreese op als directeur van het Stedelijk Conservatorium in Mechelen. Daarnaast was hij als docent verbonden aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel en aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth. In 1972 lag Cabus mee aan de basis van de oprichting van het Festival van Vlaanderen - afdeling Mechelen. De laatste twintig jaren van zijn leven was Peter Cabus ook lid van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België. Hij componeerde een rijk oeuvre voor symfonisch orkest, kamermuziek, liederen, koormuziek, klaviermuziek en heel wat werk voor koperblazers.

"De tonaliteit in de muziek vervult de samenbindende rol van de zwaartekracht in het dagelijkse leven, de atonaliteit behoort eerder tot het gebied van de ruimtevaart". Deze metafoor, die Peter Cabus gebruikte toen hij in 1993 een lezing gaf over zijn tweede symfonie, typeert de visie die hij ontwikkeld had op het muziekgebeuren rondom hem en op de muziekgeschiedenis waarin hij een plaatsje verworven had. Cabus was in de eerste plaats een classicus, een man met groot respect voor de componisten die hem voorafgegaan waren. Voor hem waren Brahms en Beethoven nog steeds actueel. Dat nam niet weg dat hij tegelijk openstond voor het nieuwe. Hij volgde aandachtig de evolutie van de avant-garde doorheen de twintigste eeuw, en probeerde nu en dan nieuwe technieken in zijn eigen muziek te integreren (bijv. dodecafonie, zoals in het Klarinetkwartet uit 1962). Zelf gaf hij aan een evenwicht te willen vinden tussen het oude en het nieuwe. Toch kan men moeilijk om het gevoel heen dat het ultra-moderne, het hyper-avant-gardistische niet zijn ding was, maar dat hij het bijna als zijn morele plicht zag het een plaats te geven binnen zijn eigen muziek. Zijn wortels lagen zonder meer in de tonaliteit en de klassieke vormen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Hommage aan Peter Cabus
Zondag 28 november 2010 om 20.00 u
CC Mechelen

Minderbroedersgang 5
2800 Mechelen

Meer info : www.cultuurcentrummechelen.be, www.kryptosquartet.be en www.mechelskamerorkest.be

Extra :
Peter Cabus op www.muziekcentrum.be en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Vlaanderen Internationaal : Peter Cabus & Michael Tippett, 12/11/2007

15:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

The Wider World of Wonder : Frank Nuyts in het Conservatorium van Gent

Frank Nuyts Muziek brengt mensen dichter bij elkaar, hoort men vaak zeggen. 'East meets East meets West meets the Ocean' zou een even passende titel voor dit concert kunnen zijn. Drie werken van Frank Nuyts (foto) worden gebracht door 3 pianistes met 3 verschillende culturele achtergronden. Een Oekraïense pianiste brengt de première van de 'Eerste Pianosonate' van Frank Nuyts, een werk dat even voorbij de grenzen van het speelbare piept. Een Japanse pianiste speelt Nuyts' 'Elfde Pianosonate' die gebaseerd is op het luiden van klokken, een signaal dat door iedereen begrepen wordt. En tenslotte brengen twee Belgen een korte eenakter, 'The Wider World of Water', een soort recitativo accompagnato dat gecreëerd werd tijdens de wereldtentoonstellling in Zaragoza 2008. Dat alles nu in Gent, waardoor de stad een bron wordt waaraan de hele wereld zich eventjes kan laven.

Frank Nuyts (1957) is docent compositie en orkestratie aan het conservatorium van Gent. Hij studeerde slagwerk en kamermuziek aan het Gentse conservatorium, later compositie en analyse van 20e-eeuwse muziek bij Lucien Goethals. De vroege werken van Nuyts zijn gecomponeerd in een postserieel idioom. Door zijn interesse voor niet-klassieke muziek en door zijn vriendschap met de componist Boudewijn Buckinx slaat hij in '86 een nieuwe weg in en zo wordt hij samen met Buckinx één van de belangrijkste vertegenwoordigers van postmodernisme in Vlaanderen. Om een geëigende accurate uitvoering van zijn werken te garanderen richt hij in '89 de groep Hardscore op. Met Hardscore wil hij een brug slaan tussen meer commerciële muziek en hedendaagse muziek. Zijn werk wordt regelmatig uitgevoerd in binnen- en buitenland. De componist won verschillende prijzen, waaronder in 1995 de vijfjaarlijkse cultuurprijs van de stad Gent. Hij werkte onder meer voor deFilharmonie, het Spectra Ensemble en Ensemble Leporello.

Frank Nuyts - Pianosonates
Frank Nuyts schreef 12 pianosonates, waarvan nummer 2 tot 6 op plaat verschenen op het label Etcetera, gespeeld door een aantal jonge, beloftevolle pianisten. Sonates schrijven in de 20ste eeuw is tricky. In onze eeuw is een sonate allang niet meer het strakke vormschema dat diende om de tonaliteit te baas te kunnen. Wat overbleef, is de zoektocht naar manieren om met duidelijk afgelijnd maar beperkt gehouden materiaal een 'grote' vorm te genereren. Nuyts zocht in zijn 12 sonates muzikale bouwstenen bijeen om de bovengrens van eenvoud en de ondergrens van complexiteit te verkennen.

De 1ste sonate (1991-2006) is misschien wel de meest complexe van de reeks, en kende bovendien een 15 jaar lange ontstaansgeschiedenis. De eenvoud zit in het heel rudimentair gehouden tonaal verloop. Met die haast statische akkoordvelden kan ritme, de andere parameter, aan de haal gaan. De eerste sonate wordt gekenmerkt door een onverbiddelijk ritmisch schema (eigenlijk te herleiden tot de 'simpele' reeks 4,3,2,1,2,3,4), dat echter quasi nooit in zijn eenvoud wordt gepresenteerd. Voortdurend wordt deze reeks met zichzelf in canon gebracht, waardoor wilde resultanten ontstaan die de grenzen van het speelbare aftasten (zie vb.2). Het raamwerk hiervoor is een gerepeteerde noot, die in elk deel in een ander basistempo wordt gepresenteerd. De focus ligt in deze sonate op de hamerende kwaliteiten van de piano, waardoor meteen de link gelegd wordt naar een paar grote voorbeelden uit het verleden.

De eendelige 11de sonate (2009) vertoont aan het oppervlak een heel ander beeld. Melodie én harmonie neigen op sommige ogenblikken tot volkomen stilstand. Toch is er een thema, dat onmiddellijk de gedachte aan klokgelui oproept. De sonate is namelijk opgedragen aan een bevriend koppel dat recentelijk in het huwelijksbootje stapte. Het complexe wordt duidelijk wanneer de klokken onafhankelijk van elkaar hun gang gaan. De pianist moet zichzelf in deze sonate soms splitsen in drie tot vier totaal defaserende identiteiten. De herkenbaarheid van het klokkenthema brengt echter rust in deze wirwar van pulsen. De laatste slagen, gebaseerd op de afwijkende boventonenreeks van de klok, vermag het misschien zelfs op zijn minst twee luisteraars diep te ontroeren.

Frank Nuyts - The Wider World of Water
'The Wider World of Water' is een korte eenakter die gecreëerd werd tijdens de wereldtentoonstelling van Zaragoza in 2008, waar water het hoofdthema was. Muzikaal is het werk gebaseerd op de 7de sonate (2007) met gelijknamige titel, waar Dirk Opstaele een tekst op plaatste die lijkt op een wetenschappelijk betoog over de vele watersystemen op onze planeet. Tezelfdertijd wordt er een allusie gemaakt op het sprookje 'Het Tinnen Soldaatje', wat het betoog een menselijker gelaat geeft. Elk deel van de oorspronkelijke sonate verwijst naar een bepaald moment in de waterkringloop: regendruppels, stromend water, plassen, zeeën, verdamping. Omdat de eigenschap 'vloeien' zo belangrijk is, staat de pianist voor de moeilijke taak elk gevoel van strikte puls te vermijden, terwijl de verteller toch voldoende aanknooppunten moet horen en voelen om de pas niet te verliezen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Tae Yoshioka, Anastasia Kozhushko, Iris De Blaere & Dirk Opstael : The Wider World of Wonder
Zondag 28 november 2010 om 17.00 u
Koninklijk Conservatorium Gent - Miryzaal

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en cons.hogent.be

Bron : Programmaboekje Annelies De Kimpe en Aafje Hunink voor het Conservatorium Gent (pdf)

Extra :
Frank Nuyts : www.franknuyts.com, www.hardscore.be, www.matrix-new-music.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Drie jonge pianisten brengen pianosonates van Frank Nuyts in de Handelsbeurs in Gent, 9/01/2010
Frank Nuyts 50 jaar op dreef, 7/07/2007

Bekijk alvast dit fragment uit het tweede deel uit de tweede Sonate van Frank Nuyts, gebracht door pianist Brecht Vanpoucke (2008)

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

24/11/2010

Jean-Frédéric Neuburger : muzikale duizendpoot aan de piano

Jean-Frédéric Neuburger Een geboren genie, dat is de Franse pianist Jean-Frédéric Neuburger zeker. Als jongen van 13 zat hij al op de banken van het Parijse conservatorium, de beroemde instelling waar hij nu zelf lesgeeft. Hij reeg de overwinningen op wedstrijden aaneen, heeft al 4 cd's op zijn palmares staan, is gepassioneerd door nieuwe muziek en componeert ook zelf. Een muzikale duizendpoot aan het woord, of liever: aan de piano. Zondag in Bozar brengt hij naast zijn eigen 'Trois chants de Maldoror' ook werk van Franz Liszt, Olivier Messiaen en Frédéric Chopin.

Olivier Messiaen (1908- 1992) was niet alleen componist, maar ook een groot natuurliefhebber. Vooral het gezang van vogels trok zijn aandacht. In zijn Catalogue d'Oiseaux (1956-1958) stelt Messiaen verschillende vogels voor als solist tussen het gezang van andere vogels. Hij noteerde precies wat de vogels zongen en verwerkte dat vervolgens in zijn muziek. De inspiratiebron is in de meeste gevallen wel niet herkenbaar gebleven. In de partituur maakte hij ook aantekeningen over het landschap waarin hij deze zangertjes gezien had.

Al van in de jaren '40 bekwaamt Messiaen zich in de ornithologie, hij sluit zich aan bij diverse vogelverenigingen en gaat uren wandelen, 's morgens heel vroeg of 's avonds laat, zelfs 's nachts. Vele honderden vogelgezangen heeft hij op locatie opgetekend, als een muzikaal of ritmisch dictee, of geregistreerd op bandopnemer. Hij rangschikt ze per habitat en streek om later in muziek te verwerken. Hij spreekt van zijn ‘style oiseau. Vogels zijn volgens Messiaen de grootste en veelzijdigste musici op aarde. Ze Zijn zijn belangrijkste leermeesters.

Zoals Béla Bartók de volksmuziek uit de Balkan 'structureel' in zijn muziektaal inlaste, zo doet Messiaen dat ook met het vogelgezang. In tegenstelling tot zijn voorgangers die vogelgeluiden meer als een couleur locale of een anekdote in hun muziek verwerken (bijvoorbeeld: hennen en nachtegalen in Franse klavecimbelstukjes), creëert Messiaen een nieuwe artistieke taal, natuur en kunst versmelten bij hem tot een nieuwe identiteit. Zoals hij zelf heel bescheiden zegt: "De ornitholoog mag dan wel niet meteen het geluid van de betreffende vogel herkennen, maar, ik verzeker je, alles is écht, natuurlijk, ik ben het die de geluiden hoor en ongewild introduceer ik nadien iets van mijn manier van horen en weergeven."

Het creëert een nieuwe muzikale taal. Zelfs al noodgedwongen. Want, zegt hijzelf, de vogels zingen immers niet in onze getemperde stemming, daarom moet hij de micro-intervallen (kwarttonen of achtstetonen) van de vogels vergroten tot halve tonen. Vogels zingen ook heel hoog en zeer snel. Hun ritmes zijn vaak niet te vatten in onze ritmische schema's. Ook hun timbres vinden niet meteen een equivalent onder de instrumenten. Daarom vindt Messiaen dat de piano met zijn neutraal gekleurde klank en snel aansprekende aanslag nog het best gebruikt kan worden om deze gezangen weer te geven.

De Catalogue d'Oiseaux is een gigantisch pianoverhaal: dertien stukken voor piano solo, gebundeld in 7 boeken, goed voor 2 ½ uur muziek. Daarin stelt Messiaen telkens een vogel met zijn eigen gezang en eigen biotoop voor als solist tussen het gezang van andere vogels -77 in het totaal. Op de titelpagina vermeldt hij: "Gezang van vogels uit verschillende streken van Frankrijk. Elke solist wordt voorgesteld in zijn habitat, omringd door zijn landschap en door het gezang van andere vogels die in dezelfde streek verblijven.".

Programma :

  • Franz Liszt, Funérailles (Harmonies poétiques et religieuses)
  • Olivier Messiaen, Le merle de roche (Catalogue d'oiseaux)
  • Jean-Frédéric Neuburger, Trois chants de Maldoror
  • Frédéric Chopin, Sonate nr. 2, op. 35

Tijd en plaats van het gebeuren :

BozarSundays : Jean-Frédéric Neuburger
Zondag 28 november 2010 om 11.00 u
Bozar
- Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be

Extra :
Olivier Messiaen op www.oliviermessiaen.org, www.oliviermessiaen.net, www.arsmusica.be, brahms.ircam.fr en youtube
Olivier Messiaen (1908 - 1992): Exotische vogelkenner op www.musicalifeiten.nl
The Elusive Allure of Olivier Messiaen, Anthony Tommasini op www.nytimes.com, 6/04/2008

Elders op Oorgetuige :
Olivier Messiaen : een leven gewijd aan het onderzoeken van ritmiek, kleur en ornithologie, helemaal in het teken van het katholieke geloof, 2/03/2008

Beluister alvast Olivier Messiaens 'Le merle de roche', Catalogue d'oiseaux boek 6, nr.10



en Messiaen over vogels

16:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Camerata Aetas Nova in een sfeervol nachtkleedje

Camerata Aetas Nova Camerata Aetas Nova o.l.v. Dieter Staelens heeft een nieuw en origineel programma in petto, dat op 27 november in het Leuvense cultuurcentrum 30CC in première gaat en zal kort nadien ook op CD zal worden opgenomen. Koorwerken rond het begrip 'nacht' zijn er genoeg, maar het koor zocht een repertoire bij elkaar dat de unieke sfeer van de gotische Predikherenkerk helemaal tot zijn recht zal laten komen. Centraal staan twee grotere werken. Het koor gaf een compositieopdracht aan vier verschillende componisten, aan twee ouwe rotten in het vak en aan twee jonge nieuwkomers: Vic Nees, Raymond Schroyens, Michaël Vancraeynest en Maarten Van Ingelgem. Samen schreven ze de vierdelige koorcantate 'Nachtlied'. Daarnaast wordt Vic Nees' 'Liedjes voor de Slapelozen' uit 1979 hernomen. Daaromheen weven zich dan werken van Bikkembergs, Britten, Grieg, Hahn, Saint-Saëns en anderen. Sfeer gegarandeerd : bekend én onbekend krijgen een sfeervol (nacht)kleedje aangemeten.

Camerata Aetas Nova is een jonge koorgroep uit Leuven die de traditie hoog in het vaandel draagt, maar het eigentijdse experiment niet schuwt. Er wordt aandachtig geluisterd naar de gevestigde internationale koormuziek, maar tegelijk ook uitgekeken naar hedendaagse composities. Camerata Aetas Nova wil op een professionele manier weer aandacht schenken aan de Vlaamse koormuziek. De zanggroep zoekt onder deskundige leiding naar een dynamisch evenwicht tussen eigentijdse koormuziek en eeuwenoude polyfonie.
Camerata Aetas Nova werd in 2008 door Koor en Stem uitgeroepen tot Koor van het Jaar omwille van zijn 'onvoorspelbaar repertoire en frisse presentatie'.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Camerata Aetas Nova : Nachtlied
Zaterdag 27 november 2010 om 20.00 u
Predikherenkerk Leuven

Onze-Lieve-Vrouwstraat
3000 Leuven

Meer info : www.30cc.be en www.camerata.be

Extra :
Vic Nees op www.matrix-new-music.be, www.muziekcentrum.be en youtube
Raymond Schroyens op www.muziekcentrum.be en www.matrix-new-music.be
Michaël Vancraeynest : www.michaelvancraeynest.noisescraper.com en www.muziekcentrum.be
Maarten Van Ingelgem op www.matrix-new-music.be en youtube
Kurt Bikkembergs : www.kurtbikkembergs.be, www.matrix-new-music.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Robert Schumann vs Vic Nees in de Sint-Romboutskathedraal Mechelen, 17/05/2010
Vlaams Radio Koor zet jarige KoorLink in de bloemetjes, 5/02/2009

Bekijk alvast Wals van kwart voor middernacht van Kurt Bikkembergs, uitgevoerd door Jeugdkoor Waelrant Antwerp

12:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Jubileumconcert Manteliusensemble en Musica Eyckensis in de kathedraal van Hasselt

Morten Lauridsen Dit jaar bestaat het Manteliusensemble vijfentwintig jaar, en dat nog steeds o.l.v. haar eerste dirigent Jos Cuppens. Om dat te vieren werd een samenwerking met het orkest Musica Eyckensis aangegaan. Zaterdag brengen ze in de Sint-Quintinuskathedraal in Hasselt een jubileumconcert met op het programma het Requim van Fauré en Lux aeterna van de Amerikaanse componist Morten Lauridsen (foto). Lauridsen creëerde in dit intieme muziekwerk een ervaring van hoop, troost, goedheid en schittering.

Morten Lauridsen (1943) is een Amerikaanse componist met Zweedse wortels. Hij groeide op als de zoon van Zweedse immigranten in Portland, Oregon. Hij bezocht het Whitman College en de universiteit van Southern California, waar hij Advanced Composition studeerde.
Naast zijn vaste betrekking bij het Los Angeles Master Choral bekleedt Lauridsen de leerstoel Compositie aan de universiteit van Southern California School of Music in Los Angeles. Geboren aan The Northwest Pacific verdeelt hij zijn tijd tussen Los Angeles en zijn zomerhuis op een afgelegen eiland aan de noordelijke kust van de staat Washington.
Lauridsen is een van de meest uitgevoerde componisten van Amerikaanse koormuziek. Zijn gedistingeerde muziek heeft een permanente plaats in het vocale standaard repertoire en wordt regelmatig uitgevoerd door koren en vocale artiesten over de hele wereld. Zijn lijst van werken beslaat zes grote vocale cycli : Les Chansons des Roses (Rilke), Mid-Winter Songs (Graves), Cuartro Canciones (Lorca), A Winter Come (Moss), Madriagali: Six 'Firesongs' on Italian Renaissance Poems en Lux Aeterna. Zelf schreef Lauridsen over Lux Aeterna: 'Lux Aeterna is een intiem werk van stille sereniteit gecentreerd rond een universeel symbool van hoop, geruststelling, goedheid en schittering.'

Morten Lauridsen over Lux Aeterna : "Lux Aeterna was composed for and is dedicated to the Los Angeles Master Chorale and its superb conductor, Paul Salamunovich, who gave the world premiere in the Dorothy Chandler Pavilion of the Los Angeles Music Center on April 13, 1997. The work is in five movements played without pause. Its texts are drawn from sacred Latin sources, each containing references to Light. The piece opens and closes with the beginning and ending of the Requiem Mass, with the three central movements drawn, respectively, from the Te Deum (including a line from the Beatus Vir), O Nata Lux and Veni, Sancte Spiritus.

The instrumental introduction to the Introitus softly recalls motivic fragments from two pieces especially close to my heart (my settings of Rilke's Contre Qui, Rose and O Magnum Mysterium) which recur throughout the work in various forms. Several new themes in the Introitus are then introduced by the chorus, including an extended canon on et lux perpetua. In Te, Domine, Speravi contains, among other musical elements, the cantus firmus Herliebster Jesu (from the Nuremburg Songbook, 1677) and a lengthy inverted canon on fiat misericordia. O Nata Lux and Veni, Sancte Spiritus are paired songs - the former the central a cappella motet and the latter a spirited, jubilant canticle. A quiet setting of the Agnus Dei precedes the final Lux Aeterna, which reprises the opening section of the Introitus and concludes with a joyful Alleluia." (*)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Manteliusensemble & Musica Eyckensis : Fauré, Lauridsen
Zaterdag 27 november 2010 om 20.00 u
Sint-Quintinuskathedraal Hasselt

Vismarkt 3500 Hasselt

Meer info : www.ccha.be, www.manteliusensemble.be en www.musicaeyckensis.be

Extra :
Morten Lauridsen : www.mortenlauridsen.com (*), en.wikipedia.org, www.myspace.com/mortenjohanneslauridsen en youtube

Bekijk alvast het Agnus Dei uit Morten Lauridsens Lux Aeterna, uitgevoerd door het Vocaal ensemble Cantando in 2008

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

23/11/2010

deFilharmonie creëert nieuw werk van Jelle Tassyns in Brugge

Jelle Tassyns De première van Tchaikovsky's vioolconcerto in 1879 was geen succes. De pers bekritiseerde de onorthodoxe vorm ervan, terwijl de violist aan wie het werk was opgedragen het afwees wegens onspeelbaar. Maar vandaag is het een van de populairste concertos uit het vioolrepertoire. De solist moet er in duizelingwekkende vaart tal van hindernissen nemen en tegelijk zijn kwaliteiten als 'zanger' tonen in heel wat lyrische passages. Een ideaal werk dus voor Yossif Ivanov, de Belgische violist die in 2005 tweede finalist was van de Koningin Elisabethwedstrijd en sindsdien is uitgegroeid tot een van de belangrijkste violisten van zijn generatie. Zijn vader is overigens concertmeester van deFilharmonie, die in Brugge ook Sergei Prokofievs geliefde vijfde symfonie brengt. Prokofiev componeerde het nu eens nostalgische dan weer opzwepende werk tijdens de Tweede Wereldoorlog en omschreef het als 'een hymne voor de vrije en gelukkige mens, voor zijn kracht en zijn zuivere en nobele geest'. Opener van de avond is de wereldcreatie van 'Lasciate ogne speranza, voi ch'intrate' van de jonge Vlaamse componist Jelle Tassyns (foto).

Jelle Tassyns (1979) studeerde compositie (Luc Van Hove) en dwarsfluit aan het Conservatorium van Antwerpen. Hij volgde masterclasses bij Mathias Pintscher, Wolfgang Rihm, Marco Stroppa, Toru Korvits en Erik-Sven Tuur. Verschillende van zijn werken werden bekroond in binnen en buitenland. De partituren van Jelle tassyns worden gekenmerkt door een voortdurend zoeken naar de expressieve mogelijkheden van de muziek. In zijn muziek tracht hij een symbiose te bekomen tussen de structurele en de emotionele werelden. Het spanningsveld tussen deze twee werelden is zijn voornaamste actieterrein.

Jelle Tassyns spitst zich vooral toe op 'hedendaagse klassiek'. "Hedendaags klassiek beperkt zich niet tot het louter experimentele. Het is inderdaad zeer expressief, maar dat kun je op 1000 manieren interpreteren." Termen als 'fusion' en 'eclectisch' neemt hij evenwel niet graag in de mond: "Laat het ons erop houden dat al veel materiaal bruikbaar is, zolang het past of aan te passen is aan hetgeen ik met een bepaald stuk wil uitdrukken". Een grote invloed in dit alles is Frank Zappa. "Ook Zappa heeft heel sterk dat ‘alles is bruikbaar-principe’. Zappa was één van de eersten die komaf maakte met de hokjementaliteit in de muziek; populaire muziek werd vermengd met hedendaagse avant-garde en soms was het zelfs pure Stravinsky. Niet dat ik persé het werk van Zappa wil kopiëren, maar zijn drang om die muren weg te schoppen en zijn gewoonte om van schijnbaar onsamenhangende dingen,toch een samenhangend geheel te maken, deel ik wel." Toch ligt met deze Zappa vergelijking de jump naar avant-garde niet ver. Tassyns uit ook zijn liefde voor de New Complexity. Binnen deze stroming worden extreem complexe composities gemaakt met het oog op creeëren van obstakels die dan zorgen voor een uniek werk. "Je hoort als het ware de muzikant heel hard zijn best doen om het stuk te doen slagen, maar toch lukt dat soms niet. En dat is dan net de sterkte van die New Complexity." (*)

Programma :

  • Jelle Tassyns (1979), Lasciate ogne speranza, voi ch'intrate (wereldcreatie)
  • Pyotr Il'yich Tchaikovsky (1840-1893), Vioolconcerto in D, opus 35
  • Sergei Prokofiev (1891-1953), Symfonie nr. 5 in Bes, opus 100

Tijd en plaats van het gebeuren :

deFilharmonie & Yossif Ivanov: Jelle Tassyns, Tchaikovsky, Prokofiev
Zaterdag 27 november 2010 om 20.00 u
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.defilharmonie.be

Extra :
Jelle Tassyns : www.jelletassyns.be en www.muziekcentrum.be
(*) Jelle Tassyns - Een Dendermonds componist, Davy De Decker op www.denderend.be, 22/05/2007

Elders op Oorgetuige :
Odysseia Ensemble brengt nieuw werk van jonge, talentvolle componisten in Brussel en Antwerpen, 11/11/2010

16:01 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Cellist Arne Deforce stort zich op poëtische hoogtepunten van de verbeeldingskracht

Arne Deforce Arne Deforce is een grote naam in het internationale muziekcircuit. Als cellist concentreert hij zich vooral op het hedendaagse solorepertoire, met een voorkeur voor elektronische toepassingen. Zaterdag in de Handelsbeurs brengt hij werk van Richard Barrett, Kaija Saariaho, Karlheinz Stockhausen, Hèctor Parra en Kee Yong Chong.

Arne Deforce (1962) studeerde hedendaagse muziek, cello en kamermuziek aan het Koninklijk Conservatorium van Gent en Brussel. Zijn muzikale interesse gaat uit naar de historische avant-garde van de 20ste eeuw en experimentele improvisaties met beeld en geluid . Als cellist concentreert hij zich voornamelijk op het hedendaagse solowerk (recitals, concerti) en het kamermuziekrepertoire, met een voorkeur voor zogenaamd 'onspeelbare' werken (Iannis Xenakis, Richard Barrett, John Cage, Brian Ferneyhough) en elektronische adaptaties in samenwerking met CRFMW (Luik).

In zijn nieuwe programma stort cellist Arne Deforce zich op enkele poëtische hoogtepunten van de verbeeldingskracht van de 'Ars Elektronica'. Het werk van de Finse Kaija Saariaho exploreert ijle en subtiele boventonen in prachtige pastelklanken. Haar werk 'Petals' (naar de 'Nymphéa's' van Monet) is een fragiel spel van klankkleuren, dat een sensuele, dromerige maar ook onheilspellende sfeer uitstraalt. De Spaanse componist Hèctor Parra gaat in 'L'Aube Assaillie' op zoek naar de diepe warme ondertonen van de cello en bouwt daarbovenop in hoge registers een dialoog tussen de razendsnelle bewegingen van de cellist en verdubbelingen daarvan of commentaren daarop in de luidsprekers. Von hinter dem schmerz is een compositie van Richard Barrett voor versterkte cello solo. De titel komt uit een gedicht van de Paul Celan, de dichter van de holocaust. Net als Celan onderzoekt Barrett in zijn muziek de mogelijkheden om het onnoembare te zeggen. Als afsluiter is er Timeless Echoes van de Malinese componist van Chinese origine Kee Yong Chong, die dit stuk speciaal schreef voor cellist-improvisator Arne Deforce en beeldend kunstenares Sigrid Tanghe.

Karlheinz Stockhausen
Karlheinz Stockhausen
(1928-2007) behoort tot de grote boegbeelden van de muziek van de 20ste eeuw. Zijn carrière begint in de periode vlak na de Tweede Wereldoorlog. Via contacten met de Belg Karel Goeyvaerts komt hij in Parijs terecht in de analyselessen van Olivier Messiaen, waar hij ook Pierre Boulez ontmoet. Samen zullen zij, elk op hun manier, tot het serialisme komen, muziek die tot stand komt via een zo groot mogelijke, rationele controle van het materiaal. Stockhausen werkte het serialisme van zijn leraar verder uit door alle muzikale parameters (factoren) in reeksen te ordenen. Hij onderwierp zijn werken aan een strenge structuur en legde alles vast, van toonhoogte tot klanksterkte.

Stockhausen interesseerde zich buitengewoon voor nieuwe technische en esthetische aspecten in de muziek. Hij correspondeerde en discussieerde met andere componisten en theoretici over vernieuwing in hun composities. Daarin namen ook nieuwe technologische ontwikkelingen een plaats in en Stockhausen maakte in 1956 de eerste uitgebreide elektronische compositie. In zijn 'Gesang der Jünglinge' manipuleerde hij de klanken van een stem, door deze elektronisch te vermenigvuldigen. Stockhausen onderwierp tevens de verstaanbaarheid van de tekst aan het serialisme. Hij stelde een reeks op voor de factor 'verstaanbaarheid', die hij in zeven trappen verdeelde. Zo werd elke factor in een compositie volledig vastgelegd. In technisch opzicht was dat knap, maar artistiek gezien had het serialisme weinig kans van slagen. Evenals Boulez zag Stockhausen dit in en hij richtte zich op gevoelsmuziek. Vanaf 1970 begon hij in zijn muziek naar eenvoud en harmonie te zoeken. In zijn compositie 'Stimmung' beschreef hij bijvoorbeeld de schoonheid van zintuiglijke waarnemingen. Stockhausen nam zich voor de rest van zijn leven te wijden aan een stuk dat heel zijn leven zou omvatten. Het culminatiepunt van alle aspecten (het grootse, mystieke, belerende, belijdende, technische, explorerende) is het zevendaagse operaproject 'Licht -Die sieben Tage der Woche', dat al vanaf 1977 tot aan zijn dood in 2007 'in progress' was.

Kaija Saariaho
De in Parijs verblijvende Finse componiste Kaija Saariaho (1952) heeft een heel persoonlijke instrumentatiekunst ontwikkeld. Ze beperkt zich niet tot de zuiver instrumentale klanken maar richt zich ook tot ruis en sinustonen. Het contrast tussen deze twee uitersten geeft haar nieuwe structurele mogelijkheden. Saariaho verricht met behulp van computer muzikaal onderzoek. Haar aandacht gaat uit naar het vinden van mogelijke hiërarchische organisatiemodellen voor timbre en het realiseren van compositorische netwerken voor het controleren van verschillende muzikale parameters. Het uitgangspunt voor haar composities zijn vooral lyrische ideeën, gebaseerd op kunst, literatuur of film. 

Haar werk kan omschreven worden als een fragiel spel van klankkleuren, dat een sensuele, dromerige maar ook mysterieuze sfeer uitstraalt. Petals ("Bloembladen") is een uitloper of afsplitsing van Nymphéa ("Waterlelie"), het strijkkwartet met elektronica van Saariaho. In Petals bespeelt zij de tegenstelling tussen geruis - zuivere toon en boventoonspectrum. Dit gebeurt door o.a. de  boogdruk op de snaren te verhogen tot krasgeluiden waardoor de korreltextuur van de klank hoorbaar wordt of omgekeerd de boogdruk te verminderen - sul ponticello - waardoor het timbre en harmonisch boventoonspectrum van de toon verschijnt. De overgang tussen deze twee contrasterende klanksubstanties gebeurt geleidelijk. Het resultaat is een gedurige transformatie, verglijding en transformatie van de klanksubstantie, plastisch een kaleidoscopisch klankleurenspel. 

Het basismateriaal van Petals zijn computeranalyses van cello-ruisklanken die met behulp van de machine verwerkt zijn tot verschillende "ruismodulaties". Bij Petals wordt gebruik gemaakt van een reverb(erator), die een dynamisch schakeerbare galm produceert van 3 tot 15 seconden; en van een harmonizer, die een microtonale pitch-shifting doet, m.a.w. de toon moduleert tot een kwarttoon hoger of lager.  Saariaho over Petals: "De elementen die hier tegenover elkaar staan zijn fragiele, kleurige passages, waaruit nogal energetische gebeurtenissen ontstaan met een duidelijk ritmisch en melodisch karakter. Deze figuren met scherpe contouren, doorlopen verschillende stadia van transformatie, om uiteindelijk te versmelten tot minder dynamische, maar nier minder intensieve filigraine texturen. Mijn doel was om door deze verbinding van sterk tegengestelde uitdrukkingswijzen, de uitvoerder tot verruiming van zijn sensibiliteit te dwingen". (*) 

Richard Barrett
De Britse componist Richard Barrett (1959) maakte vooral naam met elektro-akoestische composities. Barrett ziet componeren als een holistisch gebeuren, met een aantal onmisbare accenten zoals communicatie en samenwerking met de uitvoerders, het onderzoek van de verhouding tussen uitgecomponeerde en geïmproviseerde muziek, of het aanwenden van live electronics. Barrett wordt - net zals zijn landgenoot Brian Ferneyhough - vaak geassocieerd met de zogenaamde New Complexity omdat zijn werken heel hoge technische vereisten aan de uitvoerders stellen.

Von hinter dem schmerz is een compositie voor versterkte cello solo. De titel komt uit een gedicht van de Paul Celan, de dichter van de holocaust. Net als Celan onderzoekt Barrett in zijn muziek de mogelijkheden om het onnoembare te zeggen.

Richard Barrett over Von hinter dem schmerz : " Von Hinter Dem Schmerz was completed in the summer of 1996; it is dedicated to Christopher Fox. It has a double existence: as a solo composition, and also (in fragmented form) as part of the instrumental/vocal/electronic work Opening of the Mouth. Its overall structure is defined timbrally: the three lengthening sections involve firstly the harsh and unstable sound of the open low F string (produced by tuning the cello's lowest string down by a fifth), secondly a complex discourse which is so to speak ôtrapped inside the instrumentö by the use of a heavy practice mute, and thirdly a scattering of disconnected sounds, suspended in silence, mostly produced by more or less unconventional playing techniques.

A late poem by Paul Celan (whose work forms the textual basis of Opening of the Mouth) begins thus: CELLO-EINSATZ von hinter dem Schmerz: As the poem continues, Celan seems to describe, in extremely elliptical language, the experience of being in an aeroplane taking off; and most if not all references to being airborne in Celan's work carry with them the connotation of being among the vapourised remains of the Jews incinerated in the Nazi death-camps. By mentioning this, I do not mean to imply that the music is intended to function in an illustrative way, any more than does Celan's work. All of the music of Opening of the Mouth is concerned to some degree with questioning the possibility of expression, of symbolism, especially faced with the unspeakable - the same poem concludes: alles ist weniger, als es ist, alles ist mehr. Von Hinter Dem Schmerz was conceived and written for Friedrich Gauwerky, as a consequence of working with him on performances of both solo and ensemble music over a period of several years; those experiences have made a central contribution to the identity of the music, and in particular the somewhat ôextremeö situation in which it places the performer, whose concentration must be on the most intense level whether negotiating the most rapid and intricate physical/timbral actions, or framing an extended silence with almost intangible gestures." (**)

Hèctor Parra
De jonge Spaanse componist Hèctor Parra (1976) doceert electro-akoestische compositie aan het Conservatorium van Aragón. Hij is ook componist in residentie van het Ircam. Hij studeerde aan het Conservatorium van Barcelona, waar hij de ereprijs voor compositie, piano en harmonie behaalde, en ook een vermelding kreeg als koordirigent. Daarnaast behaalde hij een master in compositie aan de universiteit van Parijs. Hij studeerde o.a. bij Brian Ferneyhough, Jonathan Harvey en Michael Jarrell. Zijn werk werd reeds door heel wat befaamde orkesten op internationale festivals gespeeld en hij werd ook al met talrijke prijzen vereerd. Zijn werken worden gepubliceerd bij Tritó (Barcelona). In 2008 verscheen bij Kairos een monografische CD (die het ensemble Recherche aan hem wijdde) en in 2010 verscheen de CD Hypermusic Prologue.

Kee Yong Chong
Kee Yong Chong (1971) is een Maleisisch componist die tijdens zijn studies compositie aan het Brusselse conservatorium een groot netwerk van bevriende musici in Vlaanderen uitbouwde. Heel wat vooraanstaande ensembles presenteerden zijn werk op de belangrijkste festivals en concertpodia. Dat is enkel mogelijk omwille van de zeer hoge kwaliteit van zijn muziek, die voor elke luisteraar onmiddellijk evident is. Chong verenigt twee totaal verschillende tradities in zijn werk: een radicaal, doorgedreyen modernisme en elementen uit de (Chinese) volks- en hofmuziek. Zijn opleiding in Europa scherpte zijn zin aan voor de exploratie van nieuwe klankkleuren, die verkregen worden door alternatieve speeltechnieken. In de klankvorming is zijn werk dus vaak uitgesproken avant-gardistisch. De invloeden vanuit de Aziatische muziek situeren zich zowel in de esthetiek - de verzoening van de Westerse drang naar beweging met de Qosterse waardering van rust en stasis - als in de compositietechniek - het gebruik van het oneindig verfijnde articulatiesysteem dat in Aziatische muziek in zwang is. Deze ontmoeting tussen Oost en West dringt tot de kern van de zaak door en houdt dus oneindig veel meer in dan het oppervlakkige exotische laagje dat in vele cross-overprojecten te vinden is.

Programma :

  • Karlheinz Stockhausen, In Freundschaft voor cello solo (1978)
  • Kaija Saariaho, Pétals voor cello en live-electronics (1988)
  • Richard Barrett, Von hinter dem Schmerz voor amplified cello solo (1992-96)
  • Héctor Parra, L'aube assaillie voor cello live-electronics (2007)
  • Kee-Yong Chong, Timeless Echoes voor cello live-electronics (2010)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Arne Deforce : Ars Elektronica
Zaterdag 27 november 2010 om 20.15 u
Handelsbeurs Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en www.arnedeforce.be

Extra :
(*)  Toelichting K. Saariaho, Petals op www.arnedeforce.be
(**) Richard Barrett op www.ump.co.uk

Richard Barrett op en.wikipedia.org, www.ump.co.uk, www.arsmusica.be en youtube
Richard Barrett op www.arnedeforce.be
Kaija Saariaho : www.saariaho.org, www.chesternovello.com, www.finncult.be en youtube
Kaija Saariaho: de geboren buitenstaander, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Karlheinz Stockhausen : www.stockhausen.org, www.arsmusica.be, www.componisten.net en youtube
Karlheinz Stockhausen, een unicum als componist, Sebastian op duits.skynetblogs.be, 9/12/2007
Klankbeeldhouwer Karlheinz Stockhausen, Hellen Kooijman op www.computable.nl, 8/06/2001
Karlheinz Stockhausen (138-2007) : Globalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Karlheinz Stockhausen. Een Wagner voor de twintigste eeuw, Kasper Jansen op www.nrc.nl, 8/12/2007
Hèctor Parra op brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en www.ffn.ub.es (met een opname van 'L'Aube Assaillie')
Kee-Yong Chong : www.chongkeeyong.com, www.compositiontoday.com, www.myspace.com/keeyongchong, www.arsmusica.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
L'Amour de loin : een hedendaagse opera die het grote romantische gebaar niet schuwt, 14/09/2010
Vlaamse opera opent seizoen met concert rond Mahler en Saariaho, 1/09/2010
Holland Festival Holland Festival brengt uitgebreid eerbetoon aan Stockhausen, 15/06/2008
In memoriam Karlheinz Stockhausen (1928 - 2007), 10/12/2007
Interview met Kaija Saariaho en Jean-Baptiste Barrière, 22/02/2007

12:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Pianorecital Veronika Iltchenko in het Kursaal Oostende

Veronika Iltchenko De talentvolle Russische pianiste Veronika Iltchenko (foto) verrast ons dit seizoen met de sublieme uitvoering van composities van Debussy en haar 'landgenoot' Modest Moessorgski (1839-1889). De pianowerken van Debussy op haar programma evolueren van muzikaal symbolisme naar impressionisme, terwijl de pianominiaturen die samen de suite 'Schilderijententoonstelling' vormen, ons een muzikaal beeld scheppen van zowel het 19de eeuwse Rusland als van taferelen in Parijs. De originele versie van deze meesterlijke en virtuoze compositie, die we eerder kennen door de orkestversie van Ravel, heeft Moessorgski in 1874 gecomponeerd voor pianosolo. Het programma wordt aangevuld met werk van de Armeense componist Arno Babadjanian.

Arno Babadjanian (1921-1983) is een Armeense componist die tot voor kort maar zelden werd gespeeld buiten de voormalige Sovjetunie. Hij was niet enkel een gevierd componist in Armenië en in de rest van de toenmalige Sovjetunie, maar ook een briljant pianist. En dat blijkt ook uit de pianomuziek die hij heeft gecomponeerd. Zijn werken krijgen eindelijk ook buiten de voormalige Sovjetunie de aandacht die ze verdienen.

De invloed van het oriëntalisme van de Russische school is manifest in de Prelude, met zijn ritmische flexibele melodie en zijn modale wendingen. Ook Ex promptu hoort thuis in die categorie, met zijn reminiscenties aan Borodin. Dans van Vagarshapat is gebaseerd op een bekende volksmelodie, waarvan de oorsprong nochtans onzeker is. Het thema werd opgetekend in 1902 door Komitas. Deze laatste kan worden beschouwd als de grondlegger van de volksliedstudie in Armenië. Vergeleken met de oudere versie van Komitas heeft Babadjanian de dans een grotere energie gegeven, conform aan de percussie-effecten uit de Armeense volksmuziek. De harmonische wendingen en expressieve rubato's komen daarentegen uit de Russische romantische school.

In Zes schilderijen gaat Babadjanian een modernere weg op. De volkse bronnen van zijn muziek zijn meer verwerkt volgens de modernistische, agressieve technieken in het spoor van Bartók, dan met de verfijnde harmonieën van de Russische School.

"Voor de muziek van de bij ons onbekende Arno Babadjanian breekt ze met verve een lans. Licht en transparant en doortastend geeft ze de heel verschillende werken weer, ze toont veel gevoel voor zowel de vroege tonale als de latere minder tonale klanktaal van deze Armeense componist. Ook de Schilderijententoonstelling van Mussorgsky zet ze boeiend neer", zo verscheen in Luister, april 2008 over haar debuutalbum.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital Veronika Iltchenko
Zaterdag 27 november 2010 om 20.00 u
Kursaal Oostende

Monacoplein
8400 Oostende

Meer info : www.kursaaloostende.be en www.veronikapiano.com

Extra :
Arno Babadjanian op www.naxos.com en youtube
Modest Moessorgski 'Beelden uit een Schilderijententoonstelling: De Grote Poort van Kiev' door Veronika Iltchenko op Kwadratuur.be
Veronika Iltchenko: 'Recital' Arno Babadjanian, Galina Oestvolskaja, Modest Moessorgski, Review Tristan Faes op Kwadratuur.be, 3/01/2008

Elders op Oorgetuige :
Veronika Iltchenko stelt debuutalbum voor, 4/01/2008

Beluister alvast dit fragment uit 'Zes schilderijen' van Arno Babadjanian, uitgevoerd door pianist Hayk Melikyan (2010)

10:33 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

The Unicorn, the Gorgon and the Manticore : kooropera rond een vreemde stadsbewoner en drie fabeldieren

The Unicorn, the Gorgon and the Manticore Dit weekend brengen het Novecanto en Arc-en-Ciel "The Unicorn, the Gorgon and the Manticore" van de Italiaanse componist Gian Carlo Menotti, een 'kooropera' uit 1956 rond een vreemde stadsbewoner en drie fabeldieren. Het stuk bestaat uit een inleiding, 12 madrigalen en een mars voor koor, afgewisseld door instrumentale intermezzi door orkest. Vooraf speelt het ensemble Arc-en-Ciel o.l.v. Tom Deneckere uit Aalst "L' histoire du soldat" van Igor Stravinsky, een stuk dat naar vorm en inhoud perfect aansluit bij 'The Unicorn'.Sint-Martinuskerk, Leernsesteenweg, 9800 Sint-Martens-Leerne

'The Unicorn, the Gorgon and the Manticore' is een 'kooropera' uit 1956 van Gian Carlo Menotti (1911-2007). Menotti zelf beschouwde het stuk als een ballet, in Italië en Frankrijk spreekt men over een operette, andere bronnen hebben het dan weer over een madrigalenfabel voor koor, dansers en instrumenten.
Het libretto is van Menotti zelf. Op een kasteel w oont een vreemd heerschap, een vrij asociale man die elk contact met de overige stadsbewoners schuwt. Hij wordt op een zondag gezien met een eenhoorn, waarna iedereen in de stad op zijn beurt een eenhoorn wil. De volgende zondag komt de eigenaardige man op straat met een gorgon, een redelijk schrikbarend monster. Een nieuwe rage ontstaat, alle stedelingen schaffen zich een identiek dier aan. Wanneer de man zich de derde zondag vertoont met een nog gruwelijker fabeldier, de manticoor, laat het vervolg zich raden… Wanneer ook dat beest na een poos uit het stadsbeeld verdwijnt, trekken de bewoners in stoet naar het kasteel. Daar treffen ze de man - een dichter blijkt nu - op zijn sterfbed, omringd door de drie dieren.

De drie fabeldieren staan voor Menotti voor de drie fases in zijn leven als musicus: de eenhoorn voor de jeugd: grillig, dom en beïnvloedbaar maar ook mooi. De gorgon is de kunstenaar als man in de bloei van zijn leven: hij heeft successen behaald, is luidruchtig, trots en zonder angst. Natuurlijk moet de eenhoorn wel sterven. De manticore is de artiest op leeftijd: mensenschuw, en hoewel hij het goed bedoelt blijkt hij de mensen toch regelmatig te kwetsen.

Het stuk bestaat uit een inleiding, twaalf madrigalen en een mars voor gemengd koor. De madrigalen worden van elkaar gescheiden door een aantal instrumentale intermezzis. Novecanto zingt, het kamerorkest Arc-en-ciel van Tom Deneckere zorgt voor de orkestrale klanken. De vormgeving is in handen van Emilie Lauwers, Benoit Deleersnyder regisseert het koor. . .

Gian Carlo Menotti
De Italiaans-Amerkaanse componist, librettist, dirigent en festival-directeur Gian Carlo Menotti (1911-2007) was niet enkel één van de leidende componisten van de twintigste eeuw, hij verwierf die positie ook in een periode dat openlijke homoseksualiteit nog een maatschappelijk taboe was. Hij leefde in de Verenigde Staten vanaf de veertiger jaren openlijk samen met collega-componist Samuel Barber (1910-1981). Tijdens het homofobe McCarthy-tijdperk en - hoewel het woord 'homoseksueel' toen nooit viel - maakten beide mannen daarmee een publiek statement dat wereldwijd een teken van hoop was voor homoseksuele mannen en lesbische vrouwen.

Menotti werd op 7 juli 1911 geboren in het Italiaanse Cadegliano in een niet bijzonder muzikale familie. Zijn moeder merkte echter zijn bijzondere muzikale talent op en onder haar begeleiding begon Menotti al als kind met componeren. Hij schreef zijn eerste opera 'De Dood van Pierrot' al op elfjarige leeftijd. Menotti studeerde tot 1923 aan het Verdi Conservatorium in Milaan, maar na de dood van zijn vader verhuisde hij samen met zijn moeder naar de Verenigde Staten waar hij zijn studie voortzette aan het Curtis Institute of Music in Philadelphia.

Daar waren Leonard Bernstein en Samuel Barber zijn studiegenoten. De ontmoeting van Barber en Menotti in 1928 vormde de opmaat tot een muzikale legende, vergelijkbaar met die van de Britse componist Benjamin Britten en de tenor Peter Pears. Voor Barber schreef Menotti het libretto voor diens meest succesvolle opera 'Vanessa' (1964). Van 1943 tot 1973 woonden Barber en Menotti samen in in New York. Na zijn breuk met Barber verhuisde Menotti met zijn geadopteerde zoon naar Schotland.

Menotti was, net als zijn partner Barber, zeker geen avant-gardistische componist. Hij schreef in de populaire tonale stijl van componisten als Schubert en Puccini. De moderne atonale technieken van de Tweede Weense School gebruikte hij slechts spaarzaam in zijn opera's om bepaalde dramatische effecten te bereiken.

Menotti eerste volwassen werk was de opera-buffa 'Amelia Goes to the Ball' (1936). Deze eenakter ging in Philadelphia in première en werd daarna met groot succes opgevoerd door de Metropolitan Opera in New York. Daarna schreef Menotti de muziek en het libretto voor een aantal opera's die met groot succes op Broadway opgevoerd werden: 'The Medium' (1945), 'The Telephone' (1946), 'The Consul' (1949) en 'The Saint of Bleecker Street' (1954). Voor de laatste twee werken kreeg Menotti de prestigieuze Pullizer Prize. Daarmee vestigde Menotti zijn reputatie als de meest succesvolle Amerikaanse operacomponist. Met de opera's die hij vanaf het einde van de vijftiger jaren schreef, zoals 'Maria Golovin' (1958), 'The Last Savage' (1963), 'La Loca' (1979), 'Goya' (1986) en 'The Singing Child' (1993) was Menotti echter minder succesvol.

Grote bekendheid kreeg Menotti ook met het speciaal voor televisie gecomponeerde kerstverhaal 'Amahl and the Night Visitors', dat sindsdien wereldwijd een klassiek kerststuk geworden is. Daarnaast schreef Menotti orkestwerken, solo-concerten, kamermuziek en het ballet 'Sebastian' (1944), dat als ballet-suite nog veel in concertzalen gespeeld wordt.

Eén van zijn grootste triomfen beleefde Menotti met de oprichting in 1958 van het Festival van Twee Werelden in het Italiaanse Spoleto. Dat festival, dat gericht is op de bevordering van de samenwerking tussen Europese en Amerikaanse klassieke muziek, werd één van de meest succesvolle muziekfestivals in zijn soort. In 1977 kreeg dit initiatief een Amerikaanse pendant met de oprichting van Spoleto USA in Charleston in de staat Zuid-Carolina. Menotti leidde dit festival tot 1993 toen hij muzikaal directeur werd van de Opera van Rome.

Menotti bleef tot ver in de tachtig dirigeren en componeren. Zijn laatste compositie, het vocale werk 'Jacob's Prayer', ging in 1997 in première. In 1991 werd Menotti door Musical America ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag uitgeroepen tot Musician of the Year.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Novecanto : The Unicorn, the Gorgon and the Manticore
Zaterdag 27 november 2010 om 17.00 u en om 20.30 u
Zaal Parnassus Gent
Oude Houtlei 124
9000 Gent

Meer info : www.novecanto.be en www.parnassus.be
---------------------------------
Zondag 28 november 2010 om 10.30 u
Sint-Martinuskerk Sint-Martens-Leerne

Leernsesteenweg
9800 Sint-Martens-Leerne

Meer info : www.deinze.be en www.parnassus.be

Extra :
Gian Carlo Menotti op www.absolutefacts.nl, en.wikipedia.org, www.schirmer.com, www.imdb.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Stravinsky's muziektheater: ontwrichting en vernieuwing, 9/10/2007

Bekijk alvast de tiende madrigaal uit The Unicorn, the Gorgon and the Manticore, uitgevoerd door de Bolingbrook High School Sunrise Singers in 2008

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook