08/02/2011

Unieke vertoning van Andy Warhol's Kiss met live muziek van Frederik Croene en Thomas Smetryns

Kiss Knipogend naar Valentijnsdag presenteert Art Cinema OFFoff op maandag 14 februari een unieke vertoning op pellicule van Kiss (1963-1964) van Andy Warhol met live concert door de pianist/componist Frederik Croene en componist Thomas Smetryns. In Kiss reageerde Warhol tegen de restricties van de censuurcommissie die stelde dat de monden van acteurs elkaar niet langer dan drie seconden mochten raken in een film. Het resultaat is een 54 minuten durend lippenballet, een opeenvolging van kussen van telkens 3,5 minuten door verschillende koppels als ode aan Verlangen en Passie!

De Amerikaanse allround kunstenaar choqueerde met zijn ultiem minimalistische counteresthetiek van ellenlange long takes, vertraagde projecties en intense close-ups. Net als in zijn films Eat, Sleep en Blow-Job vindt enkel de actie plaats die de titel laat vermoeden. Het concept is eenvoudig: de statische camera draait en één van de superstars uit de Factory - het gebouw aan East 47th Street in New York waar Warhol zijn werken creëerde - voerde een bepaalde handeling uit die in realtime of zelfs vertraagd werd opgenomen. Een statement dat de zalen liet leeglopen, maar eveneens fascinatie opwekte voor het detail, de emotie en de banaliteit of subversiviteit van de handeling zelf. In Kiss reageerde Warhol tegen de restricties van de censuurcommissie die stelde dat de monden van acteurs elkaar niet langer dan drie seconden mochten raken in een film. Het resultaat is een 54 minuten durend lippenballet van telkens 3,5 minuten door verschillende koppels, een ode aan verlangen en hartstocht. Frederik Croene en Thomas Smetryns brengen speciaal voor deze celebratie een unieke compositie.

Frederik Croene wil de kelk van het pianistenberoep tot op de bodem leegdrinken. Naast zijn focus op het creëren van nieuwe pianostukken met (bevriende) jonge componisten, herdenkt hij vanuit het concept van de gedeconstrueerde piano de traditionele situaties waarin het instrument en zijn uitvoerder terechtkomen. Dat resulteerde in (piano)muziek voor dans, live begeleidingen van stomme films, muziekinstallatiekunst en soloperformances met ‘Le Piano démécanisé’ in samenwerking met kunstenaars uit verschillende disciplines: Hallveig Agustsdottir (beeldende kunst), Lawrence Malstaf (installatiekunst), Liv Hanne Haugen (dans), Edurne Rubio (videokunst), Timo Van Luijk (muziek), Erik Bassier (performance), Joris Verdoodt (grafische vormgeving) en tal van muzikanten uit alle mogelijke stijlrichtingen.

Thomas Smetryns studeerde compositie bij Godfried-Willem Raes, en gitaar, luit en theorbe bij Ida Polck en Philippe Malfeyt aan het Conservatorium van Gent. Als componist is hij erg geïnteresseerd in het zoeken naar een nieuwe, experimentele muziekpraktijk die verankerd is in een historisch en/of een maatschappelijk onderbewustzijn. Deze interesse deelt hij met de Amerikanen Brent Wetters en Jonathon Kirk, met wie hij het componistencollectief “Medusa” vormt.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Andy Warhol/Frederik Croene & Thomas Smetryns : Kiss
Maandag 14 februari 2011 om 20.30 u
Art Cinema OffOff Gent

Begijnhof Ter Hoye
Lange Violettestraat 237
9000 Gent

Meer info : www.offoff.be, www.frederikcroene.com en www.thomassmetryns.be

Extra :
Thomas Smetryns op www.myspace.com/thomassmetryns en www.matrix-new-music.be

Bekijk alvast dit fragment uit Kiss van Andy Warhol

07:00 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

07/02/2011

Hallveig Agustsdottir en Marieke Berendsen op zoek naar de link tussen klank, beeld en beweging

Hallveig Agustsdottir/Marieke Berendsen Nog tot 27 februari kun je in de Croxhapox in Gent terecht voor een soloproject van de IJslandse kunstenares Hallveig Agustsdottir. Hallveig Ágústsdóttir verdiept zich in de wisselwerking tussen klank en beeld. Ze maakt o.a. video's waarin uitvoeringen van nagenoeg identieke muziekwerken boven elkaar geplaatst worden. In een ander werk zie je als antwoord op wat een muzikant speelt een visuele partituur ontstaan die opnieuw de muziek beïnvloedt. Behalve uit video's, performances en muziekcomposities bestaat haar artistieke produktie ook uit schilderijen en tekeningen. Enkele daarvan zijn nu te bekijken in de Croxhapox.

Daarnaast staan er nog 2 live-performances op het programma. Op zondag 13 februari laat de Nederlandse violiste Marieke Berendsen (foto rechts)   zich inspireren door de tekeningen en schilderijen van Hallveig Agustsdottir in de zoektocht naar de link tussen klank en beeld. Op zondag 20 februari gaat Hallveig zelf aan de slag met potlood, papier een een ontmanteld pianoframe tijdens de soloperformance 'pianosketches'. Hallveigs performances zijn vaak verstild, geconcentreerd en sterk esthetiserend. Ook nu ontstaat er een wisselwerking tussen klank, beweging en visuele kunst.

Hallveig Agustsdottir Hallveig Guðný Kolsöe Ágústsdóttir (foto) werd in 1976 in Ijsland geboren. Reeds in haar kinderjaren ontwikkelde ze een scherpe gevoeligheid voor de combinatie van klank en beeld. In 2000 verkaste ze naar Gent om 'visuele kunsten' aan Sint-Lukas te volgen en er in 2006 af te studeren als Master in Visual Arts. Nadien volgde ze een postgraduaat in Kunst, Design & Media aan Sint-Lukas in Brussel. Haar interesse in de wisselwerking tussen klank en beeld vertaalde zich in de loop der jaren op heel uiteenlopende manieren: via tekeningen ('sound drawings') die tegelijkertijd ook een partituur zijn, via een fotoreeks getiteld 'music chords' (waarbij knikkers en hun schaduw doen denken aan een grillige partituur), via audiovisuele improvisaties met muzikanten of via zuiver elektroakoestische stukken. Op dit ogenblik bereidt ze een doktoraat in een onderzoek naar grafische notatiesystemen aan Brunel University in Londen.

Marieke Berendsen heeft steeds een nauwe band gehad met de hedendaagse viooltechniek en kwam om die reden dan ook naar Gent, waar ze aan het Conservatorium les volgde bij George van Dam en er met grote onderscheiding afstudeerde. Als uitvoerder is ze actief in eigen initiatieven zoals bijvoorbeeld Mr. Probe (met Bruno Nelissen, elektrisch gitaar), dat zich richt op hedendaagse muziek, ook in een interdisciplinaire context. Mr. Probe zoekt steeds de samenwerking op met componisten en kunstenaars van deze tijd. Daarnaast speelt ze regelmatig in projecten van ensembles als Champ d' Action, Ictus, het Spectra ensemble, Nadar en bESIdES. Ook gaat ze regelmatig de samenwerking aan met zowel jonge als reeds gevestigde componisten. Zo werkte zij o.a. samen met componisten als Willem Jeths, Richard Barret, Peter Swinnen en Simon Steen-Andersen.

Marieke Berendsen : " Samenwerken met componisten, het ontdekken van nieuwe muzikale talen, interdisciplinair denken en doen, experimenteren en bezig zijn met het nu. Al deze zaken hebben er voor gezorgd dat ik als violist een bewuste keuze heb gemaakt voor het hedendaagse repertoire en de actuele muziek.
Naast het uitvoerende vak richt ik mij ook steeds meer op het "maken". Eigen ideeën vormgeven en uitwerken. De behoefte hieraan is niet enkel ontstaan vanuit een persoonlijke drang maar ook vanuit de wil om actuele muziek in een breder kader te kunnen plaatsen. In het maken zoek ik steeds de samenwerking op met kunstenaars uit verschillende richtingen zoals choreografen, beeldend kunstenaars, en acteurs. Zij maken dat ik op verschillende manieren naar muziek kan kijken en luisteren. "

Tijd en plaats van het gebeuren :

Expositie Hallveig Agustsdottir
Van zondag 30 januari t.e.m. zondag 27 februari 2011
Open op do, vrij, za en zo, telkens van 14.00 u tot 18.00 u
Marieke Berendsen : Improvisation on a drawing
Zondag 13 februari 2011 om 16.00 u
Hallveig Agustsdottir : pianosketches
Zondag 20 februari 2011 om 16.00 u
Croxhapox

Lucas Munichstraat 76/82
9000 Gent

Meer info : www.croxhapox.org, www.hallveiggkagustsdottir.com en www.mariekeberendsen.nl

Extra :
Interview met Hallveig Agustsdottir, Hilde Van Canneyt op hildevancanneyt.blogspot.com, 2/09/2010
Luister naar Hallveig Agustsdottirs 'pianosketches' op soundcloud.com/hallveig-agustsdottir

Elders op Oorgetuige :
Hallveig Ágústsdóttir, Frederik Croene en Marieke Berendsen in Logos, 5/11/2009
Hallveig Ágústsdóttir : tussen klank en beeld, 18/05/2008

Bekijk alvast Hallveig Agustsdottirs 'Reflection for violin', uitgevoerd door Marieke Berendsen (Logos, 2008)

18:11 Gepost in Concert, expositie, Muziek | Permalink |  Facebook

Artefact Festival focust op elementaire deeltjes van media en technologie

Artefact Op 15 februari gaat in Leuven het festival voor kunst en nieuwe media 'Artefact' van start. Artefact plaatst de ontwikkelingen in de nieuwe media in een ruimere context. Het thema van deze editie is 'The Emergence of Things'. Tijdens het Artefact-festival toont kunstencentrum STUK wat er zoal beweegt op het vlak van de mediakunst. Dit jaar focust de grote gratis tentoonstelling op een 20-tal werken van kunstenaars die gefascineerd zijn door de 'elementaire deeltjes' van media en technologie. Ook de achterliggende productieprocessen nemen ze onder de loep. Wist je bijvoorbeeld dat 81% van de verbruikte energie in de levenscyclus van een computer al verbruikt wordt tijdens het productieproces?  Naast de tentoonstelling staan er ook vijf voorstellingen en vier concerten op het programma.

Tijdens deze editie brengt het Artefact festival een 20-tal kunstenaars uit binnen- en buitenland samen die de fundamentele componenten of 'elementaire deeltjes' van media en technologie en de achterliggende productieprocessen onderzoeken. Als anatomische chirurgen of archeologen ontleden ze onze dagdagelijkse instrumenten en beelddragers. Sommige kunstenaars benaderen het thema vanuit de sociale of politieke implicaties van bepaalde 'tools' en de daarmee verweven machtsstructuren. Anderen hanteren een meer structurele en conceptuele taal of werkmethode. De kunstenaars focussen niet op de inhoud maar op de infrastructuur en productiestandaarden van media. Er is een groot engagement om die microstructuren, materialiteit en mechanismes te doorgronden.

'Imploderende' technologie en media worden hier losgekoppeld van hun oorspronkelijke doeleinden. Ze plooien zich als het ware terug op zichzelf en zoeken via een gefragmenteerd onderzoek naar begrip en kennis over de eigen werking. Vaak vormen ze een terugkeer naar de basis en een uitnodiging om alternatieve gebruiken te bedenken. Het woord 'emergence' betekent in de eerste plaats 'het verschijnen' of 'het naar de oppervlakte' komen. Maar in de wetenschappen en filosofie kent het ook een meer diepgaande betekenis. Het is een term voor complexe systemen en patronen die ontstaan zijn vanuit een veelvoud van kleine, relatief eenvoudige interacties of handelingen. Er ontstaan eigenschappen die niet zichtbaar of aanwezig zijn in de onderliggende onderdelen of niveaus. Het geheel is meer dan de som der delen.

Twintig binnen- en buitenlandse kunstenaars werkten binnen het thema 'The Emergence of Things' waarbij ze overgingen tot het ontleden van alledaagse instrumenten en beelddragers uit onze gemediatiseerde wereld. Ze worden uitgekiend tot hun elementaire deeltjes en uitvoerig onderzocht. De Belg Herman Asselberghs ontmantelt zo bijvoorbeeld een splinternieuwe Macbook Pro tijdens het voorlezen van een brief aan Steve Jobs (baas van Apple). Zo wil hij zijn toeschouwers bewust maken dat er meer achter dit onmisbare icoon schuilgaat.

Het blijft niet enkel bij het onderzoeken van hedendaagse objecten en machines. De komst van de digitale televisie betekende een einde van beeldruis. Met 'Static' toont Wim Janssen een nieuwe vorm van sneeuw op tv. Een groot projectiescherm vervaardigd uit 43.000 minuscule en manueel vervaardigde vlakjes toont een stil en statisch beeldscherm. Kijkt de bezoeker door een kleine roterende schijf, dan dartelen tal van zwart, wit en grijze vlakjes voor zijn ogen.

Het simplistisch ogende 'Box With the Sound of Its Own Making' is een legendarische sculptuur uit 1961 van de invloedrijke Amerikaan Robert Morris. Op een sokkel staat een houten kistje waarin zich kloppende en tikkende geluiden afspelen. Het is een opname die werd gemaakt bij de constructie van deze kubus. De eerste luisteraar van dit conceptuele werk was niemand minder dan de componist John Cage: "Hij zat drie uur onbewogen te luisteren".

De computergestuurde tekenmachine van Julius Von Bismarck en Benjamin Maus illustreert een oneindig verhaal met 7,5 miljoen patenttekeningen die via miljoenen trefwoorden aan elkaar gelinkt worden. Deze machine legt met behulp van deze woorden relaties tussen de gedachten en doelen van de uitvinders, evenals de tijdsgeest van een samenleving en cultuur. Dankzij de referenties binnen de patenten is het mogelijk om, via een aantal tussenschakels, de éne uitvinding met de andere te verbinden. Dit kan leiden tot verrassende resultaten van objecten die men op het zicht misschien nooit met elkaar zou associëren.

Geen huis-tuin-en-keuken muziek
In 1996 startte Hans W. Koch met het onderzoeken van het instrumentale potentieel van oude computers. Dit doet hij niet met bits en bytes maar door rechtstreeks de circuits, het moederbord en elektronische componenten te lijf te gaan. Kochs optredens zijn nooit identiek omdat elk optreden de gebruikte toestellen van structuur vervormt. 

De leerling van Beethoven, Carl Czerny is bekend om zijn pedagogische composities die jonge virtuozen helpen als voorbereiding (voor vingerzettingen e.d.) op het echte werk. Tegenover deze 'études de mécanisme' zet pianist Frederik Croene zijn eigen compositie voor zijn 'piano démécanisé'. Dit concept bestaat eruit dat de piano wordt ontdaan van haar mechanische componenten, waardoor zowel het instrument alsook de academische vorming van de pianist gesaboteerd wordt. 'Roll Over Czerny' is een eigenzinnige romance tussen een rationeel klinkende vleugel- en een ontmantelde buffetpiano.

Raszuivere muziek
Buiten kunst, performance en toneel kan men op Artefact ook het één en ander meepikken van de 'normale' muziek. De gevarieerde line-up is steeds een verrassende selectie van artiesten die heel wat te bieden hebben.

Recyclage kan tot straffe resultaten leiden. Gold Panda gebruikt samples van afgedankte muziek om een culturele, dikwijls Japans of Indische, tint aan zijn muziek te geven. Oude platen worden op die manier opgewaard tot moderne dansnummers. Gelijkenissen met Four Tet of Bonobo zijn snel gemaakt.

Jokubas Dargis is de Litouwer achter Eleven Tigers die vorig jaar een delicieus debuutalbum afleverde dat meteen aansluiting kreeg met de indie-dubstep van Mount Kimbie. Bij vlagen levert hij prachtige nummers af van de bovenste plank waarin frivole en langzame dub-lijnen zijn geweven. Dit is dubstep die met één doffe beat of bas een zaal kan vullen met sfeer.

De grote naamtrekker van de affiche is dit jaar de Noor Geir Jenssen ofte Biosphere. Begin jaren '90 splitste hij zijn pad met de bleep house (van het label Warp) en stippelde zijn eigen parcours uit. Deze einzelgänger gaf vorm aan het genre dat naderhand ambient-techno zou genoemd worden. Als frequent alpinist staat zijn muziek ook bekend om haar ijzige karakter: het zijn geluidsimpressies van glaciale en arctische landschappen.

De Hasselaar Wannes Kolf van Oubys haalt zijn inspiratie bij de krautrock van Faust en de ambient van Brian Eno. Hij is niet vies van het experimenteren en zijn nummers ontstaan dan ook meestal vanuit live improvisatie of field recordings. Zijn optreden in het Stuk zal wellicht veel materiaal bevatten van zijn nieuwe (aankomende) album.

Er moet iets in de lucht hangen in het koude Scandinavië want de muziek die daar ontspringt is wel net iets té dikwijls van een hoog niveau om van toeval te blijven spreken. De Noren Lindstrøm & Prins Thomas hebben het verouderde discogenre op sleeptouw genomen met hun cosmic house en space disco. Hans Peter Lindstrøm live is de moderne herbeleving van de oude tijden toen Giorgio Morroder nog in de lucht hing. De landgenoot San Soda grijpt ook terug naar het verleden. Met name door jaren '90 housenummers te maken geheel onderworpen aan de hedendaagse productiestandaarden.

Wie het die avond liever wat rustiger aandoet kan het concert van Amiina bijwonen. Hun ingetogen muziek schetst de luisteraar sprookjesachtige decors voor. Amiina bestaat uit vier vrouwen bekend van het strijkkwartet van Sigur Rós, aangevuld met een drummer en een elektronica-artiest.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Artefact Festival
Van dinsdag 15 t.e.m.donderdag 24 februari 2011

Kunstencentrum STUK
Naamsestraat 96
3000 Leuven

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.artefact-festival.be

Artikel grotendeels overgenomen van Kwadratuur.be

Extra :
Artefact Festival. Demecaniseren en analyseren, Vincent Welleman op Kwadratuur.be, 30/01/2011

06/02/2011

Concert voor Valentijn in het Brusselse Conservatorium

Aleksandar Madzar De Servische pianist Aleksandar Madzar genoot zijn opleiding in Belgrado, Moskou en Brussel. Zijn carrière kende in 1996 een vliegende start dankzij zijn derde prijs op het internationale concours van Leeds. Nu woont hij in Brussel, waar hij lesgeeft aan het conservatorium. Dit recital op Valentijnsdag wordt een muzikale wandeling langs boeiende en kleurrijke muzikale landschappen.

Luciano Berio (1925-2003) is wellicht de meest invloedrijke figuur uit de Italiaanse hedendaagse muziek. Nadat hij samen met Maderna een studio voor elektronische muziek opricht in Milaan, krijgt hij de leiding van het Ircam te Parijs. Vanuit zijn opleiding die sterk door Webern is bepaald, creëert Berio composities die uitgaan van de meest gedurfde vormen van klankonderzoek. Zo dwingt hij zowel zangers als instrumentalisten om de grenzen van hun mogelijkheden af te tasten.

De cyclus Six Encore (1965-1990) omvat zes korte, pittige pianowerkjes - Brin, Leaf, Wasserklavier, Erdenklavier, Feuerklavier en Luftklavier - die de piano als het ware omtoveren tot een soort klankmobiel en niet langer trouw blijven aan het principe van de lineariteit in de muziek. Wasserklavier (1965) is het eerste van Berio's vier pianowerkjes rond de elementen die hij componeerde in een tijdspanne van vijfentwintig jaar en die alle vier volledig onafhankelijk van elkaar staan. In dit kort tonaal stuk, dat aanvankelijk voor twee piano's maar later voor piano solo werd gecomponeerd, werden door Berio nauwgezet motieven uit werken van de negentiende-eeuwse componisten Brahms en Schubert ingelijfd. Door de manier van articulatie en de barcarolleritmes lijkt Wasserklavier wel door een negentiende-eeuwse componist geschreven te zijn.

Met het relatief eenvoudig muzikaal materiaal van één enkel akkoord slaagt de componist erin om het pianowerkje Erdenklavier (1969) te laten bruisen van energie. In de op het eerste gezicht eenvoudige partituur worden van de in totaal achtentachtig tonen die het werk telt, nooit twee tonen op hetzelfde moment aangeslagen en lijkt het hele stuk als het ware te bestaan uit één ongeharmoniseerde melodische lijn. De verschillende geluidssterktes en tijdsduur van de tonen zorgen er wel voor dat de melodie voor haar eigen melodische onderbouw instaat. Tot op zekere hoogte vertoont Berio's compositieproces hier gelijkenis met het serialisme, maar dan enkel in die zin dat hij streefde naar een voortdurende verandering en reorganisatie van de volgorde waarin hij zijn tonen laat klinken.

Wat begon als een schets voor een Concerto voor pianosolo en twee instrumentale ensembles werd uiteindelijk het pianowerk Luftklavier (1985). Eenvoudige akkoorden samen met een meer op de voorgrond tredende melodische lijn worden hier tegenover een zacht ostinato geplaatst en ermee verweven.

In het laatste werk Feuerklavier (1989), waarvoor Berio zich inspireerde op Die Walküre van Wagner en waarvan de ostinato-achtergrond herinnert aan Luftklavier, worden we geconfronteerd met verschillende muzikale uitbarstingen, die toenemen in volume (door explosief aangeslagen akkoorden) en dan op het einde, net als vuur, heel zachtjes uitdoven.

Programma :

  • Luciano Berio, Wasserklavier (1964) - Erdenklavier (1969) - Luftklavier (1985) - Feuerklavier (1985)
  • Franz Schubert, Sonate voor piano, op. 53, D 850
  • Frédéric Chopin, 2 Nocturnes, op. 62, Ballade nr. 4, op. 52
  • Claude Debussy, Images (Livre II), L'isle joyeuse

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aleksandar Madzar : Concert voor Valentijn
Maandag 14 februari 2011 om 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be

Bron : Toelichting Nele Verstraeten voor Ars Musica

Extra :
Aleksandar Madžar op www.leedsconcertseason.com
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Ensemble 21 brengt eerbetoon aan Luciano Berio, 23/07/2010

Luister alvast naar Berio's Wasserklavier, Brin en Luftklavier, uitgevoerd door Angelo Arciglione

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

05/02/2011

David Lively brengt boegbeelden van de nieuwe muziek samen in Flagey

David Lively Op 10 februari brengt de Amerikaanse pianist David Lively (foto) in Flagey een concert met werk van Elliott Carter, Pierre Boulez en Philippe Boesmans. Het concert kadert in de programmatie van Ars Musica en wordt opgevat als een hommage aan de vorig jaar overleden musicoloog Célestin Deliège. Met Pierre Boulez en Elliott Carter brengt dit concert twee boegbeelden van de nieuwe muziek samen. Aan weerszijden van de Atlantische Oceaan hebben Carter en Boulez ieder een grote en belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling en de vernieuwingen van de naoorlogse hedendaagse muziek, waarbij ze elk op hun manier de radicale vernieuwingen uit de eerste helft van de twintigste eeuw (Schönberg, Webern, Bartok, Stravinsky) hebben geassimileerd en van daaruit nieuwe, al even radicale paden hebben gebaand. Naast een aantal voor de hand liggende muzikale en esthetische gelijkenissen, delen beide componisten de eigenschap dat ze een respectabele leeftijd bereikt hebben, waarop ze niet enkel de welverdiende reputatie van 'eminence grise' kunnen genieten, maar nog steeds zeer actief zijn en in hun recente werken allerminst aan slagvaardigheid en invloed blijken te hebben ingeboet. Elliott Carter laat zich zelfs opmerken door een voor zijn leeftijd hoogst zeldzame avontuurlijke vorm van creativiteit. Pierre Boulez combineert zijn werk als componist dan weer met een nog steeds zeer actieve carrière als dirigent.

Ondanks het feit dat Philippe Boesmans (1936) een eerste prijs piano behaalde aan het Koninklijk Muziekconservatorium van Luik, besliste hij kort nadien een mogelijke solocarrière op te geven en zich geheel aan het componeren te wijden. Aanvankelijk was hij sterk door het serialisme beïnvloed, maar al snel werd hij zich bewust van zijn drang de grenzen en beperkingen van die componeerstijl te willen overschrijden. In zijn erg persoonlijke muziektaal, staat de communicatie met de luisteraar centraal. Vanaf 1971 was Boesmans producer bij de RTBF. Sinds 1985 is hij in residentie bij De Munt in Brussel en componeerde in opdracht meerdere opera's.

Elliott Carter (1908), die zijn hele leven in New York heeft gewoond, staat voor bijna een eeuw muziekgeschiedenis. Hij wordt in de hele wereld beschouwd als een van de belangrijkste nog levende componisten, stevig verankerd in de Europese traditie. Voor hem is de botsing tussen de Europese traditie en de Amerikaanse vernieuwing geen obstakel, maar een bron van inspiratie. De creatieve periode van zijn leven overspant meer dan tachtig jaar. Het respect dat hem wordt betuigt in de hele wereld heeft niet alleen betrekking op zijn werk, maar ook op zijn enorm toegewijde houding tegenover de muziekcultuur. In december 2008 werd Elliott Carter 100 jaar. Ondanks zijn gevorderde leeftijd componeert deze meester van de moderne muziek nog altijd.

Elliott Carter mag dan zijn uitgegroeid tot het boegbeeld van de Amerikaanse nieuwe muziek - de man die zowat eigenhandig de brug heeft geslagen tussen de vernieuwingen van de generatie van Charles Ives, Henry Cowell en Ruth Crawford Seeger en vandaag - hij begon zijn carrière aanvankelijk in een meer conservatieve richting. Na zijn studies aan Harvard bij Walter Piston, trok Carter zoals zoveel Amerikaanse componisten naar Parijs om er te studeren bij Nadia Boulanger, die haar studenten vooral een groot respect voor de klassieke harmonie bijbracht en een neoklassieke stijl in het verlengde van het werk van Igor Stravinsky propageerde.

Carter ruilde zijn neoklassieke periode echter al gauw voor een heel andere toonspraak die op harmonisch en melodisch vlak de verworvenheden van de Tweede Weense School (Schönberg, Berg, Webern) op de voorgrond plaatste, maar waarin bij uitstek twee volgende elementen op de voorgrond komen : de tendens om muziek veelgelaagd te maken en de zijn uiterst nauwkeurige manipulatie van ritme, metrum en tempo. Het bekendst is zijn techniek van 'metrische modulatie', waarbij binnen dezelfde compositie verscheidene tempi worden gehanteerd die allemaal in een bepaalde proportionele relatie tot elkaar staan. In zijn recentste werken bouwt Carter duidelijk voort op de taal en verworvenheden van zijn stijl, maar past hij die op een minder strikte wijze toe en laat zo meer ruimte voor een soort van spontane vindingrijkheid, vaak gecombineerd met een mild maar spitsvondig gevoel voor humor.

Pierre Boulez (1925) studeerde aanvankelijk wiskunde, waarna hij naar het Parijse conservatorium trok, waar vooral zijn leraar Olivier Messiaen (bij wie hij harmonie studeerde) allicht de belangrijkste invloed op zijn vorming als componist betekende. Daarnaast werd hij door René Leibowitz ingewijd in de twaalftoonsmuziek van Schönberg, Berg en Webern, al zou hij zich kort daarna afwenden van Leibowitz. In het begin van de jaren 1950 kwam Boulez op het internationale voorplan als één van de boegbeelden van het integrale serialisme - een generatie componisien die de verwezenlijkingen van de twaalftoonsmuziek verderwilden doortrekken door er een even systematische benadering van alle andere muzikale parameters (niet enkel toonhoogte, maar dus ook duur, geluidssterkte, register, aanslagwijze, klankkleur, enz.) aan te koppelen. Boulez groeide uit tot één van de meest vooraanstaande en zeker ook één van de meest erudiete vertegenwoordigers van deze zogenaamde 'Darmstadt school' en schrikte er in die periode niet voor terug om de gedrevenheid van de avant-garde kracht bij te zetten met artikels en uitspraken die uitmunten in radicaliteit en polemisch gehalte.

Zijn werken van de laatste 30 jaar ontstonden rond de idee van het 'work in progress'. Zo kon hij een beperkt aantal werken schrijven die hij in opeenvolgende versies verder ontwikkelde. De extreme standpunten die hij als voorvechter van de avant-garde in de jaren '50 had ingenomen, maakten ook in zijn werk plaats voor een minder afwijzende houding tegenover de muziek ult het verleden. Naar aanleiding van de Belgische creatie van 'Sur Incises', in 2000, verklaarde Boulez nog dat hij de grote structuur en lange duur van het werk niet had kunnen realiseren zonder zijn intense ervaring met de grote structuren zoals Mahler die opbouwde. Dat maakt Boulez' recentere muziek daarom nog niet gematigder, integendeel. Aan scherpte en vooruitstrevendheid heeft de muziek van Pierre Boulez nog niet ingeboet.

Toen David Lively in 1972 de 4de Prijs van de Koningin Elisabethwedstrijd won, was hij de jongste finalist ooit. Op aanraden van Jules Gentil, de assistent van Alfred Cortot, verliet hij de Verenigde Staten om de gepriviligieerde leerling van Claudio Arrau te worden. Nadien vervolmaakte hij zich bij Nadia Boulanger, Wilhelm Kempf en Erich Leinsdorf. Zijn parcours kenmerkt zich door een niet aflatende originaliteit. Hij is een fervente voorstander van ongebruikelijke werken en beschikt over de nodige virtuositeit om de concerti van Joseph Marx, Wilhelm Furtwängler, Ferruccio Busoni en Sergey Rachmaninov op te nemen. De hedendaagse compositie draagt hij een warm hart toe en hij voelt zich dan ook nauw verwant met Aaron Copland, Eliott Carter, Henri Dutilleux, Philippe Boesmans of Benoît Mernier. Zijn onvermoeibare nieuwsgierigheid voedt ook zijn passie voor historische klavieren enerzijds en hedendaagse synthesisers anderzijds. David Lively is naast docent en examendirecteur aan de École Normale de Musique de Paris ook artistiek directeur van het Festival van Saint-Lizier in de Pyreneeën.

Programma :

  • Philippe Boesmans, Cadenza (1978)
  • Pierre Boulez, 2e Sonate (1947)
  • Elliott Carter, Caténaires (2006)
  • Philippe Boesmans, Tunes (1994)

Tijd en plaats van het gebeuren :

David Lively : Hommage aan Célestin Deliège
Donderdag 10 februari 2011 om 20.15 u
Flagey
- Studio 1
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be en www.arsmusica.be

Bron : Tekst Maarten Beirens voor deSingel, maart 2009

Extra :
David Lively op www.joseph-marx.org en www.cypres-records.com
Review : Philippe Boesmans - Tunes, Jan De Moor op Kwadratuur.be, 13/10/2009
Philippe Boesmans op www.arsmusica.be, brahms.ircam.fr en youtube
Een expresinterview met Philippe Boesmans op www.ictus.be
Elliott Carter : www.schirmer.com, www.boosey.com, www.carter100.com, en.wikipedia.org en youtube
Eliott Carter : conservatieve erudiet, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Composer Elliott Carter is much admired but not easy to love, Karl Gehrke op Minnesota Public Radio, 8/03/2006
American Composers: Elliott Carter. He Put Motion Into His Movements, Tim Page in The Washington Post, 9/08/1998
Carter the Empiricist, David Harvey op www.davethehat.com, 1997
Carter en de polyfonie (pdf), Leo Samama op www.bloomline.net ,1993
Pierre Boulez op brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube
Pierre Boulez : veelzijdig revolutionair, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Philippe Boesmans en de prinses van Bourgondië, 6/09/2010
Philippe Boesmans 'Julie' in het Théâtre Royal de Mons, 22/03/2010
Boulez door Boulez : boegbeeld van de Europese avant-garde op Ars Musica Antwerpen, 17/03/2009
Vlaanderen internationaal : Philippe Boesmans, Luigi Dallapiccola en Luciano Berio, 26/02/2008
Ives, Carter & Curran : een eeuw Amerikaanse pianomuziek, 14/11/2006

Beluister alvast Elliott Carters Caténaires



en Pierre Boulez' Piano Sonata No. 2 - I. Extrêmement rapide

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

04/02/2011

11 Songs : boeiende dialoog tussen muzikale culturen

11 songs '11 songs' verbindt manding (West-Afrikaanse percussiemuziek) en gnawa (Marokkaanse soefi-muziek) met hedendaagse muziek voor blazersensemble. Saxofonisten Luc Mishalle en Trevor Watts en djembévirtuoos Adama Dramé schreven muziek voor drie groepen muzikanten: de uitgekiende blazerssectie van Marockin' Brass, het percussie-ensemble Foliba uit Burkina Fasso en Brusselse gnawa-musici. Aan de ritmiek van manding en gnawa, tradities die elkaar beïnvloed hebben, voegen de blazers extra kleur toe. Ze weven een klanktapijt van verglijdende akkoorden en muzikale zinnen, waaraan de eersten op hun beurt polyritmische accenten geven. Net zoals in veel traditionele muziek zijn de composities voor '11 songs' raamwerken die door de musici tijdens het concert worden ingevuld. Dit concert is een boeiende dialoog tussen muzikale culturen.

Projekt
Op 12 december 2010 reisden Marockin' Brass (2 brusselse gnaoua-musici en 5 blazers) en Trevor Watts naar Bobo, Burkina Faso. Daar werkten de muzikanten gedurende 2 weken intensief samen met Adama Dramé en 3 percussionisten van diens drumgroep Foliba aan het nieuwe repertoire dat door Mishalle, Watts en Drame voor het project '11 Songs' werd geschreven. Er werd gerepeteerd en opnames gemaakt. Het repertoire werd bovendien tweemaal voorgesteld: op het festival Festi'40 (Fada) en het 'Centre culturel de Bobo Diolasso' (Bobo).

Begin febuari komen Adama Dramé en Foliba naar België. Op 12 februari 2011 vindt de Belgische premiere van het '11 Songs' project plaats in het Concertgebouw Brugge, in het kader van het festival 'Beat It'. Dan gaat meteen ook de 11 Songs-toer van start waarbij het project in 6 concertzalen - in binnen en buitenland - wordt voorgesteld. Een deel van de in Bobo gemaakte opnames werden reeds in Casablanca gemixed. Tijdens de toer zullen extra live opnames worden gemaakt, het 11 Songs-album zal vervolgens worden uitgebracht op het MET-X label 'A-Shams'.

Voorgeschiedenis
Zowel Luc Mishalle als Trevor Watts hebben een heel traject afgelegd binnen de niches van de geïmproviseerde- en hedendaagse muziek: als uitvoerder én als maker. Sedert meer dan 20 jaar wordt hun schriftuur duidelijk beïnvloed door ritmiek uit de maghreb en west-Afrika. Die aandacht klinkt ook door in de arrangementen voor melodische instrumenten. Watts refereert naar Moiré, een Afrikaanse weefstijl, waarbij een stuk stof kleuren en texturen aanneemt naar gelang de invalshoek. Ook bij Mishalle wordt de spanning meestal opgebouwd via een cyclische beweging van ritmische patronen en een polyritmisch over elkaar schuiven van lagen.

Soms wordt er vertrokken van traditionele muziek die wordt aangereikt door Adama Dramé en Rida Stitou. Rida Stitou is een gnaoua maalem (meester) en één van de 10 'muziekmakers' bij MET-X, de kunsteducatieve organisatie die door Luc Mishalle wordt geleid. De twee ontwikkelen sedert 2001 projecten waarbij een groep gnaoua-musici in dialoog treedt met ander musici – veelal met een hafabra- of met een jazzachtergrond. Marockin' Brass is de groep waarvoor Luc Mishalle alle muziek schrijft en waarin ook Rida Stitou meespeelt. Reeds in 2008 gaf Marockin‟ Brass een felgesmaakte concertreeks met als gastmusici Adama Dramé & Foliba.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Luc Mishalle, Trevor Watts, Adama Dramé, Foliba, Marockin' Brass: 11 Songs
Zaterdag 12 februari 2011 om 20.00 u
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be
--------------------------------
Zondag 13 februari 2011 om 20.00 u
Intercultureel Centrum De Centrale Gent

Kraankindersstraat 2
9000 Gent

Meer info : www.decentrale.be
--------------------------------
Woensdag 16 februari 2011 om 20.30 u
Zuiderpershuis Antwerpen

Waalse Kaai 14
2000 Antwerpen

Meer info : www.zuiderpershuis.be
--------------------------------
Vrijdag 18 februari 2011 om 20.00 u
KVS BOL

Lakensestraat 146
1000 Brussel

Meer info : www.kvs.be

Extra :
Blog en meer info '11 Songs' : www.metx.be
Trevor Watts op www.myspace.com/trevorwatts2, en.wikipedia.org en www.efi.group.shef.ac.uk
Adame Dramé : adamadrame.free.fr en www.djansa.be
Marockin' Brass : www.myspace.com/marockinbrass
Interview Gnawa de Bruxelles op youtube

Elders op Oorgetuige :
Come on! Beat ! Tiendaags slagwerkfestival in Brugge, 29/01/2011

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

03/02/2011

Gradus ad Parnassum : Elisa Medinilla, Jasper Van Paemel & Jasper Braet

Jasper Braet In de concertreeks Gradus ad Parnassum van het Gentse Conservatorium brengen studenten master na master solist hedendaagse muziek Elisa Medinilla (piano), Jasper Van Paemel en Jasper Braet (electronics) op zondag 13 februari een matineeconcert met werk van Johannes Kreidler, Jasper Braet (foto), Beat Furrer en Peter Ablinger.

Jasper Braet (1986) studeerde gitaar bij Tom Pauwels aan het Conservatorium van Gent en algoritmische compositie bij Godfried-Willem Raes. Hij volgde ook een Max/Msp-cursus in het IRCAM te Parijs. Nadien was de overstap naar Het Instituut voor Sonologie aan het Conservatorium van Den Haag logisch. Jasper was actief als gitarist bij zowel klassieke als hedendaagse ensembles en bij groepen als Branie en bEsIDES verzorgt hij de elektronica. Met Jasper Vanpaemel vormt hij het elektronicaduo 'Jasper & Jasper'. Momenteel volgt hij de Master Solist Hedendaagse Muziek onder leiding van Ictus Ensemble en Spectra Ensemble aan het Conservatorium van Gent.

De Duitse componist Johannes Kreidler (1980) studeerde van 2000 tot 2006 aan de Musikhochschule Freiburg. Hij kreeg daar compositie van Mathias Spahlinger, muziektheorie van Eckehard Kiem, orgel van Helmut Deutsch, piano van Felix Gottlieb en elektronische muziek van Messias Maiguashca en Orm Finnendahl. Daarnaast studeerde hij ook filosofie en kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Freiburg. Via een beurs van de Europese Gemeenschap kon hij van 2004 tot 2005 aan het Instituut voor Sonologie in Den Haag studeren. Sinds 2006 doceert hij solfège en elektronische muziek aan de Hochschule für Musik und Theater in Rostock en aan het Hochbegabtenzentrum van de Musikhochschule in Detmold. Over het algemeen worden zijn composities als elektroakoestische beschouwd. Sommige werken werden op verschillende internationale tv-zenders uitgezonden.

In Klavierstück V ontstaat een nieuw kleurenspectrum wanneer Johannes Kreidler de piano een aanzienlijk grotere tessituur geeft. Citaten uit hedendaagse Klavierstücke van o.a. Boulez, Schönberg en uit eigen werk, evenals geluiden uit de supermarkt en zijn eigen stem vormen de samples waaruit de tape is gemaakt. Zij worden getransponeerd naar extreem lage en hoge registers. Transponeert men een sample naar omlaag dan weerklinkt een soort gebrom. Transponeert men die naar omhoog ontstaat ruis. Beide extremen stemmen overeen in hun 'luidruchtigheid' en het hele nieuwe kleurenspectrum kan met elkaar worden verbonden. Wordt die cirkel van samples aan een luidsprekercircuit gekoppeld, dan hoort men vanuit iedere positie in de zaal een ander register. Op het podium klinken de registers van de akoestische piano, links daarvan de diepere tonen, rechts de hogere en achter de vleugel klinken de ruisklanken. Tenslotte kan men die getransponeerde samples opnieuw omkeren waardoor van de sample een nog weinig boeiende klank overblijft. Die klinkt nog slechts onverschillig. Van de pianist wordt een gelijkaardig mechanisch spel verwacht. Resultaat is een verstrengeling van verschillende - al dan niet vervormde - pianoklanken, waar nog weinig onderscheid tussen live-spel en tape waar te nemen valt.

De Oostenrijkse componist Peter Ablinger (1959) begon zijn carrière als grafisch kunstenaar en verwierf pas later zijn diploma compositie bij Gösta Neuwirth en Roman Haubenstock-Ramati in Graz en Wenen. Sinds de jaren '80 woont hij in Berlijn waar hij het ensemble Zwischentöne oprichtte.

Voices and Piano is een uitgebreide 'liedcyclus' waar geen zangers aan te pas komen. Ieder stuk is gebaseerd op een tape waarop de stem van een beroemdheid spreekt. Opnames van toespraken, interviews of lezingen vormen het belangrijkste materiaal voor deze cyclus. De pianopartij is slechts een temporele en spectrale scan van de respectievelijke stem. De pianist is geen liedbegeleider. De relatie tussen de twee kun je eerder zien als een soort wedstrijd. Spraak en muziek worden vergeleken. Ablinger ziet dit als een soort strijd tussen realiteit en peceptie: Realiteit/spraak is een constante, perceptie/muziek tracht juist die realiteit te benaderen. Muziek analyseert als het ware de werkelijkheid.

Pianist Jasper Vanpaemel en gitarist Jasper Braet (samen Jasper & Jasper) delen een fascinatie voor de elektronisch gemanipuleerde klank. Deze twee klassiek geschoolde muzikanten vonden elkaar dan ook snel tijdens hun studies aan het Den Haagse Instituut voor Sonologie. Na enkele succesvolle try-outs lanceren ze tijdens dit concert een eerste programma dat beweegt tussen compositie en improvisatie. Jasper & Jasper is actief op het snijpunt tussen instrumentale en elektronische klank. Hun ervaring met traditionele instrumenten wenden ze aan om de lichamelijkheid en tastbaarheid van hun elektronisch instrumentarium te ontwikkelen. Geluidssamples, realtime-processing en een hele resem van instrumenten en objecten, van de elektrische gitaar, fender rhodes, fluiten, snare-drum, cymbalen tot ventilatoren zijn de basisingrediënten voor hun performance. In de veelzijdigheid van deze set-up gaat hun interesse uit naar het detail, het specifieke en het unieke van een vooraf bepaalde configuratie.

Beat Furrer (1954) is een Zwitsers componist en dirigent die sinds zijn studietijd in Oostenrijk is blijven hangen. Hij studeerde compositie bij Roman Haubenstock-Ramati aan de Musikhochschule in Wenen. Nu woont en doceert hij in Graz en richtte er het gerenommeerde hedendaagse ensemble Klangforum Wien op. Ook Beat Furrer tast in zijn composities de mogelijkheden van het onconventionele geluid af.

Voicelessness valt op in zijn enigmatische eenvoud. Furrer reduceert alles tot een puurheid in klank, alsof tonen in alle rust door de lucht zweven. Toch bestudeert Furrer in een onderliggende structuur het 'come and go' van die klanken. Er ontstaan akoestische cellen en variaties doordat de verschillende klankvelden elkaar overlappen als in soort domino-effect. Doordat ook verschillende tijdsstructuren boven elkaar worden geplaatst, ervaren we een zweverig en zorgeloos gevoel.

Elisa Medinilla (1983) begon haar hogere studies aan het Koninklijk Conservatorium Gent bij Claude Coppens en Daan Vandewalle . Haar opleiding sloot ze af met grote onderscheiding voor piano bij Boyan Vodenitcharov aan het Koninklijk Conservatorium Brussel. Daarnaast volgde ze lessen bij Luk Vaes en verscheidene masterclasses bij Claire Chevalier, Menahem Pressler, Daniel Pollack, Anna Wesolawska, Evelyne Brancart en Andreas Staier. In februari 2009 nam ze deel aan de Impulsacademie in Graz waar ze les kreeg van Ian Pace. Als soliste was Elisa reeds meerdere malen te gast in ondermeer de Rode Pomp, het STUK, de Handelsbeurs en het Concertgebouw. In 2008 kwam een eerste cd uit met werk van Frank Nuyts: 'Thoughts about stacking, stomping and starting out'. Als freelancer speelt ze geregeld mee in operaproducties bij de Vlaamse Opera en de Munt en maakt ook deel uit van het hedendaagse ensemble Nadar. Momenteel volgt ze de opleiding Master Hedendaagse Muziek aan de Hogeschool Gent conservatorium onder leiding van Ictus en Spectra. Naast haar concertpraktijk geeft Elisa ook pianoles in de academie voor muziek, woord en dans in Gent.

Programma :

  • Jasper Braet (1986), Mouvement II (2010)
  • Johannes Kreidler (1980), Klavierstück V (2005)
  • Peter Ablinger (1959), Bertol Brecht en Hanna Schygulla uit Voices and Piano (1998)
  • Jasper & Jasper, creatie (2011)
  • Beat Furrer (1954), Voicelessness - the show has now voice (1986)

Gradus ad Parnassum : Elisa Medinilla, Jasper Van Paemel & Jasper Braet
Zondag 13 februari 2011 om 11.00 u
Koninklijk Conservatorium Gent
- Mengalzaal
Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be

Bron : tekst programmaboekje voor het Conservatorium Gent (pdf)

Extra :
Johannes Kreidler : www.kreidler-net.de en youtube
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube
Beat Furrer : www.baerenreiter.com, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Twee jonge multidisciplinaire artiesten uit de elektronische muziekscene bundelen de krachten, 24/10/2010
Angela Hewitt & de Junge Deutsche Philharmonie in Muziekcentrum De Bijloke in Gent, 23/09/2010
Eindproject Jasper Braet : concert met een hoog DIY- gehalte, 20/04/2009
Gesprek met Beat Furrer, 24/03/2007
Beat Furrer en Klangforum Wien in Flagey, 8/03/2007

Beluister alvast Beat Furrers Voicelessness - The Snow Has No Voice



en Peter Ablingers "Voices and Piano", uitgevoerd door Mark Knoop op het SPOR festival 2010

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

02/02/2011

Opera in de Cinema : Nixon in China

Nixon in China Voor het vierde seizoen op rij gaat de New Yorkse Metropolitan Opera, één van 's werelds meest prestigieuze operahuizen, een samenwerkingsverband met een aantal bioscopen wereldwijd aan om 12 van zijn producties in HD én live te vertonen. Met de reeks operavoorstellingen 'Metropolitan Opera: Live in High Definition' wil de Met een nieuw publiek warm maken voor opera. De voorstellingen in New York vinden traditioneel plaats op zaterdagmiddag. Het tijdsverschil van 6 uur maakt dat Kinepolis de operazalen op de gebruikelijke avonduren kan openen. Voor de geïnteresseerden die jammer genoeg niet aanwezig kunnen zijn op de live-voorstellingen, voorziet Kinepolis sinds dit seizoen ook de mogelijkheid om de vertoning nadien opnieuw te bekijken. Elke maandag na een live vertoning van 'Opera in de Cinema' wordt deze opnieuw uitgezonden om 14.00 u. De Vlaamse cinema's voorzien opera-ondertiteling in het Engels. De kans om in de bioscoop te genieten van opera van wereldklasse mag je niet missen! The Metropolitan Opera is één van de meest befaamde operahuizen ter wereld. En door de geavanceerde technologie en een uitstekende service belooft Kinepolis de bezoekers een unieke serie voorstellingen die de meest doorgewinterde operafan zal verrassen en versteld doen staan.

John Adams - Nixon in China
Nixon in China (1985 - 1987) is een indrukwekkende opera over één van de meest historische momenten uit de Amerikaanse geschiedenis: de ontmoeting tussen Nixon, briljant vertolkt door James Maddalena, en Mao in China. Deze opera in drie bedrijven op een libretto van Alice Goodman werd voor de eerste keer opgevoerd in het Opera House in Houston op 22 oktober 1987. De opera behandelt in drie bedrijven het bezoek van Richard Nixon aan China in 1972, en zijn ontmoeting met Mao Zedong. De belangrijkste personages zijn Richard Nixon, zijn vrouw Pat Nixon en zijn adviseur Henry Kissinger namens de Amerikanen en Mao Zedong, zijn vrouw Jiang Qing en premier Zhou Enlai.
John Adams behoort ongetwijfeld tot de meest succesvolle hedendaagse componisten. Zijn muziek is zeer toegankelijk en ligt prettig in het gehoor, zonder dat ze meteen aan klanktapijt of muzak doet denken. Zijn stijl noemt hij zelf 'post-style-style' en zijn composities een celebratie van de Amerikaanse cultuur. Nixon in China was al bij de première in 1987 een grote hit. Het is dan ook een 'echte', bijna ouderwetse opera, met prachtige melodieën en nazingbare aria's.

John Adams
Toen John Adams in 1985 een samenwerkingsverband aanging met dichteres Alice Goodman en regisseur Peter Sellars, bleek dat een schot in de roos. De twee opera's die uit deze samenwerking voortkwamen, Nixon in China en The Death of Klinghoffer, staan hoog op de ranglijst van meest gespeelde, twintigste-eeuwse opera's. Deze opera's vormen overigens geen uitzondering. Adams' composities oogsten over het algemeen veel waardering en zijn geregeld terug te vinden op concertprogramma's. Hij begon zijn carrière als klarinettist, in de harmonie en locale orkestjes. Op tienjarige leeftijd begon hij bovendien te componeren. Sinds hij in 1971 afstudeerde aan Harvard University ontving Adams vele onderscheidingen voor zijn werk. Zo werd hem in 1994 de Royal Philharmonic Society Award toegekend voor Chamber Symphony, en in 2003 de Pulitzer Prize for Music voor zijn werk On the transmigration of souls. In datzelfde jaar volgde Adams Pierre Boulez op als 'composer in residence' van Carnegie Hall. In deze hoedanigheid is hij actief als componist, concertprogrammeur en dirigent. Daarnaast is hij bezig met een boek over het muzikale leven in Amerika.

Peter Sellars
Peter Sellars is vooral bekend geworden met zijn moderne ensceneringen van klassieke opera’s en toneelspelen. Als student baarde hij opzien met de opvoering van Wagners Ring cyclus als poppentheater. Na zijn studie aan de Harvard University studeerde hij in Japan, China en India. Op 26-jarige leeftijd werd Sellars directeur van het American National Theatre in Washington. Een jaar eerder sleepte hij een prijs van de MacArthur Foundation in de wacht voor zijn werk bij de Boston Shakespeare Company. In 1998 werd zijn werk in Europa beloond met de Erasmus Prijs. Sellars is een graag geziene gast bij de festivals in Salzburg, Glyndebourne en het Holland Festival, waar hij een aantal twintigste-eeuwse opera’s heeft geregisseerd. In 1999 was hij met Bijbelse Stukken te gast in het Holland Festival; zijn toneeldebuut in het Holland Festival maakte hij in 2004 met de openingsvoorstelling The Children of Heracles. Zijn enscenering van twee Bach cantates met de sopraan Lorraine Hunt-Lieberson was te zien in het Holland Festival 2005. Sellars regisseerde de wereldpremières van Nixon in China en The Death of Klinghoffer, beide van John Adams.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Opera in de Cinema : John Adams, Nixon in China
Zaterdag 12 februari 2011 om 18.30 u
Herneming op maandag 14 februari 2011 om 14.00 u
Kinepolis Brugge, Brussel, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven, Oostende, Luik, Imagibraine (Braine-l'Alleud), Metropolis Antwerpen en Palace Liège

Meer info : www.kinepolis.com en www.metoperafamily.org

Extra :
John Adams op www.earbox.com, www.boosey.com, www.schirmer.com, en.wikipedia.org en youtube
Nixon in China op youtube
John Adams : speelse minimalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Uit de nieuwe wereld : deFilharmonie speelt Adams, Mozart en Dvorák in Roeselare en Antwerpen, 18/01/2011
Ralph van Raat verrast met unieke combinatie in deSingel, 12/01/2011

Bekijk alvast dit fragment uit Nixon in China (Act I, Scene 1)

07:00 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

01/02/2011

PiknikMusik met Wim Henderickx en Arvo Pärt

Arvo Pärt Vrijdagmiddag 11 februari spelen solisten van Brussels Philharmonic Gordan Trajkovic, Eleonore Malaboeuf (viool) Caroline Chardonnet (altviool), Kirsten Andersen (cello) en Gert François (slagwerk) een kamermuziekconcert met werk Wim Henderickx en Arvo Pärt (foto).

In 'African Suite' (1992) van Wim Henderickx (1962) worden twee instrumenten - viool en percussie - die kenmerkend zijn voor twee totaal verschillende culturen geconfronteerd met elkaar. Daardoor ontstaat een vermenging van Westerse melodiek met Afrikaanse ritmiek. Door het gebruik van een ritmisch ostinaat patroon met wisselende maatsoorten en door het plaatsen van onregelmatige ritmische accenten binnen een constant metrum krijgt dit werk een zeer opzwepend karakter. De virtuoze vioolpartij versterkt nog eens deze indruk. In 2007 werd dit werk herschreven voor sopraansaxofoon en percussie en in 2010 voor cello en percussie.

'OM: Strijkkwartet Nr 1' werd gecomponeerd in 1992 in opdracht van BAP - Sabam. Het werk bestaat uit 5 delen die attacca in elkaar overgaan. Het basisgegeven voor deze compositie is de primitieve, Boeddhistische oerklank OM, de toon die Oosterse monniken reciteren en steeds herhalen in hun gebed en zang. Deze toon (onze Cis-toon) heeft de componist gecombineerd met 4 andere tonen die (F, G, As, C) - in hun traditie - een helende werking zouden hebben.
Deze vrij consonante notengroep was de kiemcel tot een compositie die baadt in een meditatieve sfeer, ook teweeggebracht door de zachte nuances en het homogene timbre met de typische vermenging van de klankkleuren der instrumenten. Het werk is voor een stuk aleatorisch. De exacte metrische notatie werd vervangen door een aanduiding in reële tijd om periodes van elkaar af te scheiden. Binnen deze tijdsblokken zijn de uitvoerders redelijk vrij.

Sinds midden jaren tachtig kent de muziek van Arvo Pärt (1935 ) een ongekend succes. Werken als 'Passio', 'Fratres' en 'Tabula Rasa' behoren tot de best verkochte 'klassieke' muziek. Pärts klankwereld is die van het Gregoriaans, van de 'paralelle organa' van Leoninus en Perotinus uit de middeleeuwse muziek en van vroege renaissance componisten zoals Josquin Desprez. Een van de belangrijkste drijfveren in het werk van Pärt is de religieuze: de schuldbelijdenis en het lijden der mensheid. Met componisten als Kantsjeli en Gorecki, die een vergelijkbare eenvoudige structuur in hun muziek kennen, wordt hij daarom gerekend tot de voormannen van de zogenaamde nieuwe spirituele muziek.
Toch hanteerde Pärt in de eerste tien jaar van zijn componistenloopbaan ook elementen uit de toen heersende moderne compositietechnieken zoals het serialisme en de invloeden van John Cage. Na een jarenlange bezinning ("een zoektocht vol twijfel") schreef hij het korte repetitieve pianowerk 'Für Alina' in 1976 en veranderende zijn muziek daarmee fundamenteel. Hij begon de zogenaamde tintabulli (bel- of klok-)techniek toe te passen waarin variaties van drieklanken een hoofdrol spelen op een essentieel ander manier dan binnen de tonaliteit. In 1976 en 1977 volgden nog drie verrassende werken: 'Tabula rasa', 'Fratres' en 'Cantus in memory of Benjamin Britten'. Allemaal unieke voorbeelden van Pärts geladen minimalisme. 'Fratres' van een jaar later, is een al even somber werk, waarin een koraalachtige melodie wordt herhaald tegen een achtergrond van het gegons van een kwint. Een incidentele paukenslag ondersteept het proceskarakter van het werk en de titel suggereert iets van een kloostersfeer. Het werk was oorspronkelijk bedoeld voor het Estse ensemble voor oude muziek Hortus Musicus, maar Pärt maakte er later diverse arrangementen van.

Programma :

  • Wim Henderickx, Strijkkwartet OM
  • Wim Henderickx, African Suite voor cello en percussie (2010)
  • Arvo Pärt, Fratres (arr. voor strijkkwartet en slagwerk) (1992)

Tijd en plaats van het gebeuren :

PiknikMusik : Solisten Brussels Philharmonic : Wim Henderickx , Arvo Pärt
Vrijdag 11 februari 2011 om 12.30 u
Flagey - Studio 1
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com (*), wimhenderickx.wordpress.com, www.matrix-new-music.be en youtube
Interview met Wim Henderickx op www.moodio.tv
Arvo Pärt op www.musicolog.com en youtube
Arvo Pärt (1935 - ), Tintinambulist op www.musicalifeiten.nl


Elders op Oorgetuige :
Gloednieuw slagwerkconcerto van Wim Henderickx op openingsconcert Come on! Beat it!, 31/01/2011
Boetekanon van Arvo Pärt tijdens slotconcert Musica Sacra in Bever, 6/08/2010
Wim Henderickx dirigeert eigen werk in Kortrijk, 28/04/2010
Canvas klassiek: Wim Henderickx, een Oosterling verdwaald in het Westen, 20/11/2009

Bekijk alvast Wim Henderickx' African Suite, hier in de versie voor sopraansaxofoon en percussie, uitgevoerd door Duo Sax & Stix



en Fratres van Arvo Pärt

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

31/01/2011

Gloednieuw slagwerkconcerto van Wim Henderickx op openingsconcert Come on! Beat it!

Wim Henderickx Een zelden geziene combinatie: een symfonisch orkest en een enorme batterij aan slagwerk. Een opdracht van het Brussels Philharmonic aan componist Wim Henderickx (foto) voor een nieuw werk met deze bezetting vormt de kern van het programma. Mag zeker ook niet ontbreken: Béla Bartóks Concerto voor twee piano's, slagwerk en orkest. Een andere vorm van brio krijgen we te horen in Ravels meeslepende Bolero. En tot slot geeft Luciano Berio zijn eigenzinnige interpretatie van Boccherini.

De Bolero van Maurice Ravel is de ideale opener van een slagwerkfestival. Hoewel Ravel de Bolero zelf omschreef als 'een werk voor orkest zonder muziek', werd deze briljante studie in orkestratie en crescendo zijn meest geliefde werk. Boven het Spaanse boleroritme krijgt een hypnotiserende melodie steeds andere klankkleuren, een proces dat culmineert in een extatische, jazzy climax. Een ander percussiemeesterwerk is Bartóks Sonate voor twee piano's en slagwerk, die hij in 1943 orkestreerde. Het eerste deel van dit Concerto is een indrukwekkende studie in ritmische variatie, het tweede een wonderbaarlijk inventieve 'nachtmuziek' waarin een klavierkoraal mysterieus uit de klank van het slagwerk opstijgt. Naast deze klassiekers creëert Brussels Philharmonic met solist Gert François het gloednieuwe slagwerkconcerto van Wim Henderickx.

Wim Henderickx - Groove!
Componeren is voor Wim Henderickx een roeping. In de afgelopen jaren was zijn muziek niet van de podia weg te denken. Hij krijgt lovende reacties voor zijn stevige onderbouw, zijn wisselende klankkleuren (vaak ontleend aan uitheemse culturen) en de intense expressie van zijn oeuvre. Op vraag van Brussels Philharmonic - het Vlaams Radio Orkest schreef hij in 2010 een nieuw werk, een concert voor percussie en orkest. Het was een groots project, maar zeker en vast niet zijn eerste. In 1996 ging Wim Henderickx' eerste werk voor percussie en orkest in première in Antwerpen met de Filharmonie en de befaamde percussionist Gert François als solist.

Wim Henderickx : "Toen de vraag kwam om iets nieuws te schrijven voor percussie en orkest, was dat voor mij een grote uitdaging. Dit zou mijn tweede concerto voor slagwerk worden.  Het is namelijk zo dat als je aan een tweede concerto begint, je iets speciaals wil doen, je mag dus zeker niet in herhaling vallen. De Raga is nog steeds ‘in the running’. Dat nieuwe concerto moet tegen de Raga ingaan, of hem op zijn minst verder ontwikkelen."

Wim Henderickx' muziek was tot nu toe vooral geïnspireerd op de Oosterse muziek. Daar wou hij verandering in brengen, zijn nieuwe werk moest geïnspireerd zijn door de muziek uit de hele wereld. En de hele wereld verwerken in een concerto, is een hele uitdaging. Hoe begin je daaraan? Hoe vind je een rode lijn, welke stijl volg je, en welke instrumenten kies je? Welke harmonieën verwerk je, hoe zorg je ervoor niet af te zakken in de folklore, en vooral: hoe blijf je authentiek? 

Wim Henderickx : "In Groove! worden de ritmische elementen en patronen uit diverse vormen van wereldmuziek als inspiratie genomen. In de jazz betekent 'groove' een gevoel van timing, feeling en swing gecreëerd door de interactie tussen de verschillende musici. In dit werk worden Afrikaanse instrumenten o.a. Burundese trommels, caxixi en een kalimba (duimpiano), Arabische muziek met derbuka en riqs en Aziatische muziek met tabla's, klankschalen enz. tegenover het westerse symfonieorkest geplaatst, uitgebreid met een basgitaar, een synthesizer en een bariton sax. Het materiaal dat in Gishora uit 2009 voor trompet en Afrikaans slagwerk als voorstudie werd gebruikt, wordt hier verder ontwikkeld. Als etnisch element is er de heterofonie - het simultaan variëren van eenzelfde melodie bij verschillende instrumenten. De heftige ritmische stuwing en het superponeren van verschillende muzikale lagen geeft deze compositie een grote energie. Er ontvouwt zich een dialoog en een confrontatie tussen solist en orkest. Verschillende speeltechnieken van de solist worden tot het uiterste verfijnd door het gebruik van verschillende stokken, spelen met de handen enz." (*)

Bela Bartok, Concerto voor 2 piano's, slagwerk en orkest
Bartóks concerto's werden welwillend ontvangen bij een breed publiek en waren dus de ideale pleitbezorgers van zijn muzikale stijl. Nadat hij in 1940 in de Verenigde Staten aankwam, maakte hij dan ook een orkestrale herwerking van zijn fameuze Sonate voor twee piano's en slagwerk, in de veronderstelling dat dit werk beter zou aanslaan bij het Amerikaanse publiek. Tevergeefs, het werk werd in de pers afgeschilderd als "droog en doctrinair" en het zou geeneens gedrukt worden.

Was muzikaal New York niet rijp voor deze orkestrale herwerking van zijn in 1937 geschreven Sonate voor twee piano's en slagwerk? In elk geval werd de originele versie op heel wat meer bijval onthaald : toen Bartók en zijn vrouw Ditta Pásztory het werk in 1938 uitvoerden in Bazel werd deze meesterlijke compositie meteen naar waarde geschat. De opwindende Sonate verhult nauwelijks de invloed van Stravinsky's kletterende 'Les Noces' en grossiert bijgevolg in epileptische ritmes en metaalachtig sounds. Toch wist Bartók uit deze ongewone bezetting een van originaliteit overlopend kamermuziekwerk te puren. Om de avontuurlijke compositie ook een kans te geven op het normale concertpodium werkte Bartók de Sonate om tot een concerto. Hij behield grotendeels het pianistieke materiaal en smukte het geheel op met spaarzame orkestklanken zoals sfeervolle pedaaltonen, gemeen uithalende koperblazers of lijzige glissando's. Al is het resultaat minstens even indrukwekkend als het origineel, toch zou deze concertversie niet het succes kennen waar Bartók op hoopte: nadat hij en zijn vrouw het werk in Amerika uitvoerden (het zou zijn laatste publieke optreden worden), verdween het werk terug in de schuif.

Luciano Berio - Ritirata notturna di Madrid (Quattro Versioni della ritirata notturna di Madrid di Luigi Boccherini sovrapposte e trascritte per orchestra)
Luciano Berio
(1925 - 2003) was één van de grote componisten van de vorige eeuw en iedere reden is goed om de tachtigste geboortedag van de grootmeester luister bij te zetten. Samen met Maderna sticht hij de studio voor elektronische muziek van Milaan. Vervolgens wordt hij directeur van het Ircam te Parijs. Na zijn eerste composities in Weberniaanse stijl wijdt hij het grootste deel van zijn carrière aan onderzoek en aan een intense zoektocht naar onuitgegeven klanken.

Daarnaast maakte hij ook een hele reeks bewerkingen en orkestraties van bestaande composities, waaronder Boccherini's strijkkwartet 'Ritirata Notturna di Madrid'. Ook al bezat Berio een verfijnd gevoel voor orkestrale kleuren, toch behoort dit werk eerder tot de categorie van de gelegenheidsstukjes en arrangementen. Ze tonen bijgevolg maar een heel klein facet van Berio's artistieke capaciteiten. Al charmeren de vier op elkaar gestapelde versies van Boccherini's galante niemendalletje toch weer elke keer opnieuw.

Programma

  • Maurice Ravel, Bolero (1928)
  • Béla Bartók, Concerto voor 2 piano's, slagwerk en orkest (1943)
  • Wim Henderickx, Groove! (2010, wereldcreatie - concerto voor percussie en orkest)
  • Luigi Boccherini/Luciano Berio, Ritirata notturna di Madrid (1975)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic : Ravel, Henderickx, Berio, Bartók (openingsconcert Come on! Beat it! )
Donderdag 10 februari 2011 om 20.00 u
(Inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.brusselsphilharmonic.be
------------------------------
Zaterdag 12 februari 2011 om 20.15 u (Ontmoeting met: Wim Henderickx en Greet Samyn om 19.30 u )
Flagey - Studio 4
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be en www.brusselsphilharmonic.be
------------------------------
Zondag 13 februari 2011 om 11.00 u
Koningin Elisabethzaal Antwerpen

Koningin Astridplein 26
2018 Antwerpen

Meer info : www.zalenvandezoo.be en www.brusselsphilharmonic.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com (*), wimhenderickx.wordpress.com, www.matrix-new-music.be en youtube
Interview met Wim Henderickx op www.moodio.tv
Tom Janssens, Willem Bruls, Vèronique Verspeurt, programmaboekje Bartok Happening in deSingel, februari 2006
Béla Bartók op nl.wikipedia.org en youtube
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Come on! Beat ! Zesdaags slagwerkfestival in Brugge, 29/01/2011
Symfonische coup de foudre met het Nationaal Orkest van België, 24/09/2010
Ensemble 21 brengt eerbetoon aan Luciano Berio, 23/07/2010
Wim Henderickx dirigeert eigen werk in Kortrijk, 28/04/2010
Canvas klassiek: Wim Henderickx, een Oosterling verdwaald in het Westen, 20/11/2009

Bekijk alvast Luciano Berio's Ritirata notturna di Madrid

07:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook