17/02/2011

Els Viaene & François Martig in de Q-O2 werkplaats

Els Viaene Geluidsartieste Els Viaene (foto) startte als reportage- en documentairemaakster voor de nationale radio. Later zal dat auditieve landschap zich uitbreiden tot een meer abstracte benadering van het materiaal. Het volledige klankuniversum wordt haar favoriete habitat. Het zijn de rijke structuren en natuurlijke ritmes van deze 'found materials' en 'fieldrecordings' die de muzikale scores vormen van haar werken. Naast live performances en sound design voor webgaming, kunstdocumentaires en musea gaat ze in haar werk ook de confrontatie aan met specifieke gebouwen of locaties. In deze installaties worden door het specifieke gebruik en opstelling van de klank nieuwe ruimtes gecreeërd in bestaande waarbij de fysieke begrenzingen van de ruimte lijken te verdwijnen of net extreem worden benadrukt. Vaak wordt er op die manier ook gespeeld met de begrippen zien en horen, de perceptie van wat we zien en horen en hoe beiden met elkaar interfereren.

Een kunstenaar kan binnen de huidige kunstdisciplines vanuit de fotografie een geluidsonderzoek starten, zonder zijn initiële objectieven te verwaarlozen. François Martig gaat zo sinds enkele jaren te werk. Hij tracht het landschap te vatten, te manipuleren, de perceptie ervan te wijzigen om uiteindelijk zijn interventies te delen met het publiek.

François Martig : " Het landschap is het middelpunt van mijn kunst. Het is een weerspiegeling van onze samenleving, economie en politiek. Ik voel me aangetrokken tot 'onaantrekkelijke' landschappen. Daarom trok ik op verkenningstocht door industriezones en autowegen, waar geen plaats is voor voetgangers. De emoties die tijdens die wandelingen door me heen gingen, vormen het vertrekpunt van mijn muziek."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Els Viaene & François Martig
Zondag 20 februari 2011
Installatie (16.00 u > 17.30 u ) - performance : 17.30 u
Q-O2 werkplaats

Koolmijnenkaai 30-34
1080 Brussel

Gratis toegang

Meer info : www.q-o2.be

Extra :
Els Viaene : www.aurallandscape.net en youtube
François Martig : www.robinsonhotel.org en youtube

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

16/02/2011

Roll over Czerny met Frederik Croene : pianorecital met storingen

Frederik Croene In Roll over Czerny probeert pianist Frederik Croene de werelden van de klassieke muziek en de experimentele muziek met elkaar te verzoenen. De spectaculaire klanken van de Piano Démécanisé worden live geconfronteerd met de uiterst moeilijke piano études van Carl Czerny.  Czerny reduceerde het pianospelen tot een virtuoze, mechanische vingertechniek ter voorbereiding op het grote werk. Frederik Croene verkent de sensuele resonanties van de ontmantelde onderbuik van de piano. Hij gaat met (virtuoze) toets over houten wanden en snaren tot voorbij het metalen kader... De interactie tussen de Études van Carl Czerny  en Le Piano Démécanisé  van Frederik Croene belooft een 'ongehoord' pianorecital.

Het grootste deel van het piano-oeuvre van componist Carl Czerny (1791-1857) is een opmerkelijke artistieke daad: het mechaniseren van zowel het pianospelen als het compositieproces zelf. Het pianospelen wordt gereduceerd tot het ontwikkelen van een soepele vingertechniek. Die études (soms letterlijk études de mécanisme genoemd) ontberen elke compositorische pretentie, officieel dienden ze enkel als voorbereiding op het echte werk. Pianisten als Liszt en Chopin dompelden zich fanatiek onder in dit modernistische trainingsprogramma en creëerden zo het 19de eeuwse virtuozen- fenomeen. De magie van het pianorecital had ook te maken met het één-vleugelige instrument dat in zijn ingewanden een uiterst ingenieuze mechaniek verborg.

Tijdens dit concert gaan enkele composities van Czerny in dialoog met Frederik Croene's Le Piano Démécanisé, waarbij de piano wordt ontdaan van zijn mechanische componenten. De digitale mechanica van de pc vervlecht beide concepten met virtuele synchroniciteit in elkaar. Het concept van Le Piano Démécanisé saboteert zowel het instrument als de academische opleiding van de pianist. Als deze intuïtieve, gedemecaniseerde muziek bovenop de mechanische Czerny études geplaatst wordt, ontstaat er in theorie een sublieme pianoromance. De vleugelpiano levert de rationele structuren van hypervirtuositeit, Le Piano Démécanisé bevrucht dat strak kader met de hypersensuele, ongedempte resonanties uit de primitieve onderbuik van de piano.

Frederik Croene (1973) heeft in zijn nog jonge carrière reeds een naam opgebouwd met zijn avontuurlijke pianoprogramma's. Op zijn repertoire prijken klassiekers van Mozart en Beethoven naast composities die pas gisteren werden voltooid, en in al die verschillende stijlperiodes lijkt hij volledig op zijn gemak. Bovendien incorporeert hij veelvuldig nieuwe Belgische muziek in zijn programma's, iets wat ook tijdens dit concert weer het geval is - vier van de vijf werken - en waarvoor hij in 2005 werd onderscheiden met de Pelemansprijs.

Het past dan ook bij Croenes eigenzinnige talent dat hij zich een tijd als autodidact ontwikkelde, alvorens een reguliere muziekstudie te volgen. Vanwege zijn groeiende belangstelling voor hedendaagse muziek en nieuwe uitvoeringspraktijken verhuisde hij halverwege de jaren 90 naar Gent, waar hij pianolessen volgde bij Claude Coppens. Daarna vertrok hij naar Brussel en behaalde daar in 1999 het masterdiploma bij Boyan Vodenitcharov. Hij volgde daarnaast verscheidene masterclasses, bij onder anderen Jos van Immerseel, Hans Leygraf, György Kurtag en Alexei Lubimov. Toen hij in 2003 zijn debuut-cd maakte, koos hij niet voor een veilige weg, maar liet een radicale mix van stijlen en speeltechnieken horen, die zowel door de pers als door het publiek enthousiast werd ontvangen. Inmiddels heeft hij verschillende cd's op zijn naam staan, zoals Hout (2005) en de vinyl lp Le Piano Démécanisé (2010). De veelzijdigheid waarvan die getuigen komt voort uit een visie op het wezen van goede muziek die zich niets aantrekt van de kalender. Naast zijn focus op het creëren van nieuwe pianostukken van (bevriende) jonge componisten, herdenkt hij vanuit het concept van de gedeconstrueerde piano de traditionele situaties waarin het instrument en zijn uitvoerder terechtkomen. Dat resulteerde in (piano)muziek voor dans, live-begeleidingen van stomme films, muziekinstallatiekunst en solo-performances met Le Piano Démécanisé in samenwerking met kunstenaars uit verschillende disciplines: Hallveig Agustsdottir (beeldende kunst), Lawrence Malstaf (installatiekunst), Liv Hanne Haugen (dans), Edurne Rubio (videokunst), Timo Van Luijk (intuïtieve muziek), Erik Bassier (performance), Joris Verdoodt (grafische vormgeving) en tal van muzikanten uit alle mogelijke stijlrichtingen.

Le Piano Démécanisé is een metapianistiek project voor ontmantelde buffetpiano. In dit werk brengt de pianist zijn instrument geleidelijk terug tot het absolute minimum: met twee uitgebroken pianotoetsen streelt, schraapt en slaat hij uiteindelijk de snaren en de gedemonteerde klankkast, en onttovert daaraan nog steeds de meest fascinerende klanken.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Displaced Sounds : Frederik Croene, Roll over Czerny
Zondag 20 februari 2011 om 16.00 u
STUK
- Soetezaal
Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.artefact-festival.be, www.stuk.be, www.displacedsounds.com, www.kraak.net en www.frederikcroene.com

Extra :
Frederik Croene op youtube
Roll Over Czerny - Frederik Croene op www.cobra.be

Elders op Oorgetuige :
Unieke vertoning van Andy Warhol's Kiss met live muziek van Frederik Croene en Thomas Smetryns, 8/02/2011
Artefact Festival focust op elementaire deeltjes van media en technologie, 7/02/2011
Frederik Croene ontrafelt Mahler en Berio op een ontmantelde piano, 7/09/2010
Frederik Croene brengt avontuurlijk pianoprogramma in Amsterdam, 8/06/2010
10 jaar Transit : een gevarieerde en luister-rijke editie, 29/10/2009
Frederik Croene brengt nieuwe Vlaamse pianomuziek op Transit, 21/10/2009

Bekijk alvast dit filmpje waarin Frederik Croene meer uitleg geeft over het project Roll over Czerny



en Frederik Croene's Le Piano Démécanisé, live op het Holland Festival 2010

17:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Beat it! Happening : een gebouw vol slagwerk, een hele dag lang

Terry Bozzio De tweede editie van het Come on!-festival sluit af met een grote Beat it! Happening. Gerenommeerde percussionisten als Terry Bozzio (foto), Theodor Milkov en Miquel Bernat palmen een dag lang het Brugse Concertgebouw in en nemen de bezoekers op sleeptouw in drie contrastrijke percussiewandelingen, zowel in concertzalen als in repetitieruimtes achter de schermen. Herontdek in de voormiddag de virtuoze sonates van Domenico Scarlatti in een versie voor marimba of laat je verrassen door de fascinerende klankwereld van Anthony Pateras' prepared piano. In de namiddag leiden de wandelingen langs experimentele bodypercussie en uitvoeringen van meesterwerken van Iannis Xenakis of Steve Reich. De adembenemende performance van Terry Bozzio, ooit drummer bij Frank Zappa, vormt een onvergetelijke apotheose.

Koen Plaetinck, slagwerker bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest en Anima Eterna Brugge, gaf advies bij het op poten zetten van die happening. We laten hem hierbij zelf aan het woord :

"Voor de happening in Concertgebouw Brugge ben ik eigenlijk vertrokken van het feit dat slagwerk vele verschillende facetten heeft. Er zijn als het ware diverse vakgebieden. Zo kan je bijvoorbeeld een onderscheid maken tussen alles wat met trommels te maken heeft, melodisch slagwerk of mallets (soort houten hamer), slagwerk in het orkest of in een ensemble, kamermuziek, popmuziek, wereldmuziek ... Voor een groot gebeuren als deze happening wilde ik al deze verschillende werelden bij elkaar brengen. Niet om ze met elkaar te confronteren, maar wel om ze samen in een ruimere context te presenteren. Vandaar ook de keuze om - net zoals bij eerdere happenings in het Concertgebouw - te werken met wandelingen doorheen het gebouw. Onderweg komt de bezoeker dan verschillende concerten en tentoonstellingen tegen. De twee parcours zijn zo opgevat dat elke bezoeker alles kan gezien hebben. Je hoeft dus niks te missen, hoewel er wel voortdurend meerdere optredens tegelijk aan de gang zijn. Om bij het thema te blijven en te zorgen dat niemand verdwaalt, worden de groepen bezoekers voorgegaan door een heuse marching band."

Verrassende combinaties
Het programma brengt zowal bekende en minder bekende namen, maar vooral combinaties van artiesten die je niet meteen zou verwachten. Koen Plaetinck : "Door de verschillende soorten muziek krijg je inderdaad met erg verschillende persoonlijkheden te maken. Terry Bozzio hoeft maar aan weinig slagwerliefhebbers meer voorgesteld te worden, terwijl Theodor Milkov dan weer een nobele onbekende is. Eigenlijk had ik van in het begin een aantal prioriteiten. Zo wilde ik absoluut dat Triatu bij de happening betrokken zou worden, want dat is een van de beste percussie-ensembles die ik ooit gehoord heb. Terry Bozzio is erbij gekomen omdat ik in slagwerkfestivals altijd één ding mis: drums. Nochtans staan de drums het dichtst bij de muziek die je elke dag hoort op de radio, en bovendien zijn er heel wat drummers die veel meer te bieden hebben dan het ritmisch ondersteunen van populaire muziek. Bozzio is een voorbeeld van zo'n 'dikke drummer' in de meest positieve zin van het woord. Hoewel het vrij saai kan lijken om een drummer alleen op een podium te zetten, wordt het bij hem een hele ervaring. Hij brengt een monsterdrumstel mee met tientallen trommels, cymbalen en nog veel meer. Hij zal de hele kamermuziekzaal vullen, waar het publiek hem langs alle kanten zal bezig zien. Ik ben er bijzonder blij mee dat door het specifieke concept van deze happening uitersten kunnen samengebracht worden. Ik vermeldde al Theodor Milkov. Deze Griekse slagwerker doet ongelofelijke dingen op marimba. De manier waarop hij muziek van Scarlatti speelt, tart de verbeelding op technisch vlak. Ik ken niemand anders die zoiets doet en het is dan ook fantastisch om hem erbij te hebben. Die pianocomposities van Scarlatti zijn zo typisch en speeltechnisch helemaal niet voor de hand liggend, en toch klinkt het bij Milkov alsof het vanzelf gaat. "

Meer dan muziek alleen
Een happening is meer dan muziek alleen. Koen Plaetinck : " Naast de concertwandelingen zijn er de dag voordien ook enkele workshops waarvan de resultaten geïntegreerd worden in de happening. Zo geeft Wim de Vlaminck een workshop rond marching percussion en zal er onder andere gewerkt worden rond Six Marimbas van Steve Reich. Ook zijn er tentoonstellingen voorzien. Zo brengt Marinus Komst een verzameling oude pauken mee naar Brugge. Hij is solo-paukenist bij het Concertgebouworkest van Amsterdam en is niet alleen een fevent verzamelaar, maar ook een wandelende encyclopedie voor alles wat met pauken te maken heeft. "

Slotfeestje
Op het einde komt er alleszins geen grootse apotheose. Koen Plaetinck : " Omdat elk van de individuele optredens van topniveau zijn in hun genre, wilde ik die niet per se met elkaar confronteren in een synthese of collectief hoogtepunt. Ik noem het einde van de dag dan ook liever een slotfeestje dan een slotconcert. Met een glaasje erbij en op een heel relaxte manier, muzikaal begeleid door de Steelband Korps Mariniers van het Nederlandse leger. Zij brengen de Caribische sfeer mee en zorgen zo voor de component wereldmuziek, het enige element dat tijdens de wandelingen nog ontbreekt. Op het eerste zicht lijkt het raar dat een militair orkest, dat we meestal associëren met marsmuziek en nationale volksliederen, tropische dansmuziek speelt. Nu blijkt echter dat die typische muziek voor steeldrum geen authentieke Caribische muziek is, maar net gespeeld werd door militairen die op die eilanden verbleven. De Nederlandse marine is dus het perfect ensemble voor deze muziek, en bovendien staat de Steelband garant  voor topkwaliteit, zowel muzikaal als qua amusementswaarde." (*)

Miquel Bernat
Miquel Bernat (ES) studeerde percussie aan de conservatoria van Valencia, Madrid, Brussel en Rotterdam. Als eclectisch musicus speelde hij zowel bij het Amsterdamse Concertgebouworkest, in het meer klassieke repertoire, als bij hedendaagse muziekensembles zoals Ictus. Vanuit zijn passie voor nieuwe muziek werkt hij regelmatig nauw samen met componisten, zodat hij actief kan deelnemen aan de expansie en voortdurende evolutie van nieuw repertoire voor slagwerk.

Terry Bozzio
Na zijn slagwerkstudies in Californië speelde Terry Bozzio (US) mee in verschillende rockmusicals en lokale jazzbands. In de jaren 1970 sloot hij aan bij de band van Frank Zappa, goed voor meer dan tien cd’s en drie wereldtournees. Zo’n tien jaar later werkte hij samen met onder meer Herbie Hancock, Dweezil Zappa en Mick Jagger en sindsdien creëert hij ook zijn eigen muziekprojecten en composities. Het tijdschrift Modern Drummer verkoos Bozzio tot een van de 25 beste drummers aller tijden.
www.terrybozzio.com

Theodor Milkov
Theodor Milkov (GR) speelde voor het eerst solo met orkest op 15-jarige leeftijd. Dit tijdens de Griekse première van Rosauro's Concerto voor marimba, met het Hellas Orchestra of Patras. Nadien studeerde hij percussie aan de conservatoria van Detmold en Amsterdam en vertolkte hij recitals en kamermuziek in heel Europa. Milkov creëert regelmatig nieuwe werken, onder meer van Theodore Antoniou, die een compositie aan hem opdroeg. Momenteel is Milkov een vast lid van het State Orchestra of Athens.

Anthony Pateras
Anthony Pateras (AU) is een veelzijdige en wereldwijd actieve pianist, performer en componist. Hij is actief in heel uiteenlopende muzikale contexten. Zo werkt hij met composities voor traditionele concertzalen, maar ook met improvisaties, muziek voor prepared piano, experimentele geluidskunst (noise) en live-electronics. Het afgelopen decennium schreef hij verschillende werken voor percussie, zowel in solobezetting als voor ensemble.
www.anthonypateras.com

Steelband Korps Mariniers
De Steelband Korps Mariniers bestaat uit een tiental tamboers en pijpers. Deze muzikale leden van de Koninklijke Marine hebben al overal ter wereld hun verscheidene ritmes en stijlen gebracht en organiseren in Nederland jaarlijks zo'n vijftig concerten. Het repertoire van de Steelband is onder andere zeer geschikt voor 'tropische' feesten: ze brengen met veel enthousiasme een rumba, bossa nova, wals, disco, calypso of lambada. Er wordt geregeld nieuwe muziek aan hun omvangrijke programma toegevoegd.
www.defensie.nl

Triatu
Triatu (BE) is het slagwerkensemble van Frank Van Eycken, Dimitri Dumon en Björn Denys. Het repertoire van dit trio bestaat hoofdzakelijk uit hedendaagse klassieke muziek, met een speciale klemtoon op composities van eigen bodem. Zo creëerden ze werk van onder meer Thomas Smetryns, Annelies Van Parys en Chris Carlier. Sinds 2001 is Triatu regelmatig te gast op de grootste Belgische festivals. Verschillende muziektheaterproducties brachten hen ook naar de Nederlandse, Franse en Zwitserse podia
www.triatu.be

Tijd en plaats van het gebeuren :

Come on! Beat it! Happening
Zondag 20 februari 2011 vanaf 10.00 u
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

(*) Bron : Interview Koen Plaetinck met Klaas Coulembier, Concertgebouwmagazine jg 9 nr.1 , januari - maart 2011, p.19-20

Elders op Oorgetuige :
Come on! Beat ! Tiendaags slagwerkfestival in Brugge, 29/01/2011

Bekijk alvast deze video van Terry Bozzio



en Anthony Pateras live in de Fábrica Braço de Prata in Lissabon, november 2007

14:06 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Focus sur nos compositeurs: Frederic d'Haene

Frederic d'Haene Op zondag 20 februari vindt in Espace Senghor in Etterbeek het vierde concert plaats in de reeks 'Focus sur nos compositeurs'. Violist Wibert Aerts en pianist Geert Callaert brengen er een recital met werk van de Kortrijkse componist en musicoloog Frederic d'Haene (foto). Op het programma staat de creatie van 'Voiding streams' voor piano solo (2008) en 'Zen et révolte' voor viool solo (2009). Dat werk werd gecreëerd door Wibert Aerts in deSingel in Antwerpen in het kader van Ars Musica 2010.

Frederic D'haene (1961) begon zijn muzikale opleiding aan de muziekacademies van Gent en Kortrijk. Daarna studeerde hij aan het Koninklijk Muziekconservatorium van Luik, waar hij deel uitmaakte van de klassen van Frederic Rzewski en Walter Zimmermann, maar ook les kreeg van Henri Pousseur en Vinko Globokar. Om het theoretische aspect van zijn muziekstudie verder uit te diepen, volgde D'haene ook een universitaire opleiding musicologie, die hij begon aan de Katholieke Universiteit Leuven, en beëindigde aan de Rijksuniversiteit Gent. Daarnaast woonde hij in 1988 de Internationale Ferienkurse für Neue Musik te Darmstadt bij. Tussen 1990 en 1995 was Frederic D'haene assistent-lesgever in de compositieklas van Rzewski aan het Conservatorium van Luik. Hij was ook docent aan de muziekacademie van Jette (Brussel), waar hij de cursussen AMC en muziekgeschiedenis voor zijn rekening nam. Daarenboven was D'haene occasioneel werkzaam als concertorganisator. Een baken is het jaar 1996, dat door Frederic D'haene als sabbatjaar werd ingelast. In 1999 en 2000 doceerde hij muziekesthetica aan de Hogeschool voor Wetenschap en Kunst in Gent. In 2000 verhuisde D'haene naar Nederland.

D'haene componeert meestal in opdracht. Verschillende gerenommeerde solisten voerden zijn werk uit, en ook jonge Belgische talenten waagden zich reeds aan zijn vaak veeleisende partituren. Zijn schrijfstijl en partituren hebben de reputatie zeer complex en moeilijk toegankelijk te zijn. Van de musici wordt gevraagd minstens tot het uiterste van hun kunnen te gaan.

Zen et révolte
Frederic D'haene stelt vast dat de componist vandaag in een absurde situatie is terechtgekomen. Veeleer dan zich te verliezen in een retrostijl opteert hij ervoor die absurditeit te benaderen vanuit een tweevoudig standpunt: aanvaarding en intense beleving (Zen) of verzet (Révolte). Er worden twee contrasterende materiaaltypes gebruikt in deze compositie. Zeer eenvoudig is de 'drone', een aangehouden toon die in dit geval echter ritmisch en in cycli gearticuleerd wordt Daarnaast is er een complexe, massieve klank. In de loop van het stuk worden beide elementen contrapuntisch met elkaar gecombineerd en steeds anders gekleurd. Daardoor ontstaat een extreme vorm van energie. Het vergt een schitterende en toegewijde muzikant als Wibert Aerts om deze 'waanzinnige' materie te doorgronden en gestalte te geven.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Focus sur nos compositeurs: Frederic d'Haene
Zondag 20 februari 2011 om 11.30 u
CC Etterbeek - Espace Senghor

Waversesteenweg 366
1040 Etterbeek

Meer info : www.senghor.be

Bron : Tekst Mark Delaere voor deSingel, maart 2010

Extra :
Frederic D'Haene op www.muziekcentrum.be en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Een uurtje hedendaagse vioolmuziek met Wibert Aerts in deSingel, 10/03/2010

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/02/2011

Van Peter Benoit tot Wannes Van de Velde : Wilrijk speelt Vlaamse componisten

Boudewijn Cox Cultuur is vandaag niet meer weg te denken in onze samenleving. Daarom is het jammer dat de Vlaamse muziekgeschiedenis zo weinig gekend is. Nochtans is de betekenis van onze Vlaamse componisten voor het Vlaamse muziekleven nauwelijks te onderschatten. Veel componisten maken echter weinig kans op opvoering van hun werk, zeker als het om grotere bezettingen gaat. In de orkestzaal klinken maar bitter weinig Vlaamse noten. Maar ook Vlaamse componisten uit het verleden zoals bijvoorbeeld Peter Benoit, August De Boeck, Arthur Meulemans, Paul Gilson en anderen zijn op enkele moedige initiatieven na éénzelfde lot beschoren.

Om onze Vlaamse componisten eens in de schijnwerpers te zetten, hebben de Vlaamse Volksbeweging, het Davidsfonds en de Stedelijke Muziekacademie van Wilrijk de handen in elkaar geslagen. Leraars en leerlingen van de Stedelijke Muziekacademie zullen zowel composities met onverwoestbare melodieën uit een ver verleden als composities van hedendaagse componisten - zelfs componisten uit Wilrijk - aan bod laten komen. Zo worden er werken uitgevoerd van o.a. Willem Kersters, Boudewijn Cox (foto), Peter Benoit, Jules De Corte, Vic Nees, Wannes Van de Velde e.a.

Met deze culturele activiteit willen Davidsfonds en de Vlaamse Volksbeweging ook de hand reiken naar de nieuwe Vlamingen. Omdat voor hen de uitwisseling van cultuur erg belangrijk is. Dit concert is een uitgelezen gelegenheid om die nieuwe Vlamingen kennis te laten maken met onze cultuur.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Wilrijk speelt Vlaamse componisten
Zaterdag 19 februari 2011 om 20.00 u
Schouwburg CC De Kern Wilrijk

Kern 18
2610 Wilrijk

Meer info : www.ccdekern.be

Extra :
Willem Kersters op www.matrix-new-music.be en www.muziekcentrum.be
Boudewijn Cox : www.boudewijncox.eu, www.muziekcentrum.be, www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube
Vic Nees op www.matrix-new-music.be en www.muziekcentrum.be

17:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Bl!ndman en het geheugenlandschap van Kwadratur #1/Globus

Kwadratur #1/Globus Eric Sleichim en zijn kompanen van Bl!ndman maken al jaren het mooie weer met vier saxofoons en electronica. Vaak werken ze echter ook samen met andere muzikanten en sinds een paar jaar zijn ze zelf peter geworden van jonge kwartetten: saxofoon, percussie, stem, viool. Dat levert schitterende concerten op. MetKwadratur #1 / Globuskomen ze naar Genk. Een unieke kans om de vier kwartetten tegelijkertijd aan het werk te zien in een adembenemend decor. Op het podium hangt een grote ballonachtige structuur, een kunstwerk als het ware. Daar rond zitten de vier kwartetten van Bl!ndman. Zij spelen muziek van verschillende tijdsperiodes, een wonderbaarlijke mengeling tussen oude en nieuwe muziek. Polyfonie, aria's, ballet méchanique … van Purcell tot Ives, van Stravinsky tot Philip Glass …maar ook werk van Eric Sleichim zelf en van Steve Reich, Bach, John Cage, Gavin Bryars e.a.

In de triptiek Kwadratur plaatst Eric Sleichim de vier Bl!ndman-kwartetten in de ruimte… Globus is de eerste Kwadratur in een reeks van drie (#2/Transfo - en #3/Cube) en is een uitwerking van het '20×20'-concept, het verjaardagsconcert voor twintig jaar Bl!ndman (1988-2008). Kwadratur #1/Globus is het eerste project van een nieuw formaat waarbij oude en nieuwe muziek elkaar analoog en digitaal ontmoeten in een traag verschuivend landschap. Het publiek bevindt zich in een ruimte waarin een grote, zilverkleurige luchtballon het scènebeeld bepaalt en legt een auditief parcours af tussen oud en nieuw, akoestisch en elektronisch. Het oor neemt ondefinieerbare geluiden waar. Rond een immense ballon neemt het oog plots een stam waar waarvan de bewegingen lijken terug te grijpen naar een oude ritus. Uit het niets ontstaan sonore texturen die de ruimte vullen als een wervelwind.

Uit deze massa worden pareltjes gedistilleerd. Een polyfoon net wordt geweven, aria's en kwartetbewegingen evolueren tot een plastische geste waar het visuele ons een verhaal vertelt van stilte. Ballet mécanique, een bruisend collectief: van Purcell tot Ives, van Stravinsky tot Glass. De enfants terribles van de hedendaagse muziek nemen je mee langs de meanders van hun innerlijke wereld. Muziek als een statement, een poëtische schreeuw, een lange geschiedenis…hun geschiedenis.

Bl!ndman 20×20
In 1988 maakte Eric Sleichim een compositie voor saxofoonkwartet voor het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, als luik van een project rond de vernieuwende impulsen van mei '68. Dit eenmalige evenement bleek in feite het begin te zijn van Bl!ndman, een verhaal dat zich nu over meer dan twintig jaar uitstrekt en een evolutie overspant van solo-performance over saxofoonkwartet, tot een collectief van vier kwartetten.

De inspiratie voor dat debuutstuk ( Five Movements for Beuys ) haalde Sleichim bij een performance van de kunstenaar Joseph Beuys Wie man dem toten Hasen die Bilder erklärt. Daarin zit een man met verguld hoofd en gesloten ogen verhalen te vertellen aan een dode haas die hij in zijn armen houdt. Voor Sleichim was deze visuele metafoor de sleutel om zijn instrument - de saxofoon - te exploreren: alle klankmogelijkheden en in het bijzonder de meest minuscule ‘bijgeluiden’ af te tasten, zoals een blinde dat zou doen met een voorwerp dat hij in zijn handen gestopt krijgt. Toen hij vervolgens het saxofoonkwartet oprichtte dat toen nog gewoon 'Bl!ndman Kwartet' heette, koos Eric Sleichim als inspiratie de metafoor van een blinde gids die de toeschouwers in een museum beschrijft wat ze zien en de titel van een door kunstenaar Marcel Duchamp opgericht tijdschrift als naam. De boodschap was duidelijk: dit was niet zomaar een saxofoonkwartet. Niet het repertoire voor die vier saxofoons interesseerde hem, maar wel radicaal de grenzen van de klank en van de performance aftasten. Ook al zijn er gaandeweg conventionelere hedendaagse en oude (Bach, renaissancepolyfonie, Buxtehude, Mozart) werken in het Bl!ndman-repertoire opgenomen, toch is die basismissie onveranderd gebleven. Het experimentele, het conceptuele, het multidisciplinaire, het theatrale, het aftasten van grenzen en het opzoeken van verrijkende creatieve ontmoetingen: het zijn allemaal zaken die tot op heden de kern vormen van de activiteiten van Bl!ndman, zowel voor het 'master-kwartet' als voor de jongere kwartetten die sinds 2006 deel uitmaken van het huidige Bl!ndman-collectief.

Twintig jaar Bl!ndman vieren met een gewoon concert of met een voorspelbare 'best of Bl!ndman'-selectie, zou daarom regelrecht ingaan tegen de dingen waar Bl!ndman voor staat. Daarom bieden Bl!ndman 20×20 en Kwadratur #1/Globus een alternatief parcours dat teruggrijpt naar allerlei aspecten uit die twintig jaar, maar als een autonome voorstelling. Geen retrospectieve, maar een geheugenlandschap waarin vertrouwde werken naast nieuwe elementen staan, maar waarbij het toch duidelijk is dat aan de horizon nieuwe gebieden liggen te wachten om ontdekt te worden. Kwadratur #1/Globus is dus een belevenis, een performance, een theatraal en visueel spektakel en een sonore onderdompeling, eerder dan een conventioneel feestconcert.

De bijdrage van kunstenaars Anouk De Clercq en Kris Verdonck die de visuele component van deze voorstelling voor hun rekening nemen, draagt daar in grote mate toe bij. Het hele concert is opgevat als één doorlopende performance waarbij allerlei composities elkaar opvolgen en overlappen. Het geheel valt nog het best te vergelijken met een lang en mysterieus ritueel waarbij, in de woorden van Sleichim, de zestien muzikanten 'als een tribale gemeenschap' samen hun handelingen uitvoeren. Deze aanpak laat ook toe dat de voorstelling in één grote spanningsboog wordt opgebouwd, zodat de (fragmenten van) bestaande composities in elkaar haken tot één overkoepelend geheel. Er wordt geput uit zaken die al op het repertoire van één van de Bl!ndman-kwartetten hebben gestaan maar ook uit volledig nieuwe zaken.

Het geheugenlandschap dat daaruit opdoemt, biedt talrijke aspecten die in de ontwikkeling van Bl!ndman belangrijk zijn geweest en het is aan de luisteraar om deze voorstelling te ondergaan en daarbij de eigen herinneringen aan Bl!ndman te koppelen. Vier aspecten of categorieën verdienen hieronder wat extra aandacht, omdat ze zeer fundamenteel zijn voor het parcours dat Bl!ndman heeft afgelegd: het belang van klank, van adem, van conceptualisme en de muzikaal-esthetische 'roots' van Bl!ndman in het minimalisme.

Klank en verkenning van het instrument
De eerste vijf jaren van het Bl!ndman-kwartet zijn getekend door een ongebreidelde experimenteerdrift. In composities als Five Movements for Beuys, Lié/Délié en natuurlijk het magnum opus Poortenbos, keerde Eric Sleichim als het ware de saxofoon binnenstebuiten. Het trillen van een veertje, de percussieve impulsen van een klep die gesloten wordt of een tong die tegen het riet slaat: dat waren de elementen waarmee hij aan de slag ging. Via versterking werden zulke ‘kleine’ geluiden uitvergroot en opende Bl!ndman een aantal nieuwe mogelijkheden voor de saxofoon. Die verkenning van het instrument paste natuurlijk in de twintigste-eeuwse experimentele traditie, waarbij talrijke componisten en uitvoerders op zoek gingen naar alternatieve speeltechnieken en waarbij uitvoerders ook verwacht werden om dingen te doen die niets met het ‘gewone’ bespelen van hun instrument te maken hadden (een tekst voorlezen, zingen, of papier verfrommelen bijvoorbeeld).
Niet enkel de speeltechnieken, maar ook de ruimtelijkheid wordt daarbij maximaal benut: muzikanten die buiten de zaal spelen, elektronische surround sound en delay, enzovoort. Klank, tijd en ruimte zijn de primaire elementen waarmee muziek wordt gemaakt en Bl!ndman benadert die op een heel fundamentele manier.

Adem en Ruis
De alternatieve benadering van de speeltechniek hangt nauw samen met de fascinatie voor ruisklanken. Ruis is voor veel hedendaagse componisten niet langer een ongewenst nevenproduct van het spelen, maar wordt een rijk geschakeerde klankmogelijkheid. De voorstelling begint met Ruisveld, een nieuw werk van Sleichim, waarin allerlei ruisklanken subtiel aanzwellen en daarna overgaan in de centrale toon ‘a’ van 440 Hz (de toon waarop een orkest stemt) wat het vertrekpunt is van Critical Band van James Tenney. Er is de ruis van de strijkstok die over de snaren schuurt, de ruis van de versterkte kleppen van de saxofoons, de rijk geschakeerde ruis van de percussie en natuurlijk de ruisgeluiden van de elektronica (nog een element dat voor Bl!ndman steeds belangrijk is geweest) - van ruis naar ‘noise’ is slechts een kleine stap. Ook verderop in de voorstelling duiken ruisachtige composities op: Reichs Pendulum Music, Tenneys Having Never Written a Single Note for Percussion, Musique de tables van De Mey of Wrights Nocturne for BJM. Maar voor een saxofonist hangt ruis ook nauw samen met ademhaling: de lucht die door het mondstuk gaat, de subtiele grens tussen gewoon adem uitblazen en een toon op het instrument vormen. Het idee van adem en lucht is misschien wel het belangrijkste concept dat de avond als een rode draad meedraagt. De ballon die de zaal domineert, verbeeldt de massa lucht die op twintig jaar saxofoon spelen is uitgeblazen.

Conceptualisme en performance
De geschiedenis van Bl!ndman begon met een performance en in de daaropvolgende 20 jaar is dat performance-aspect steeds aanwezig gebleven. Dat heeft ook te maken met de achtergrond van Bl!ndman in de dans- en theaterwereld. Via samenwerkingen met beeldende kunstenaars, door het betrekken van een theatrale component en natuurlijk door de keuze van hun specifieke muzikale repertoire, heeft Bl!ndman nooit het etiket van een doorsnee saxofoonkwartet gekregen. Wanneer de 'junior' ensembles mee in de Bl!ndman-familie werden opgenomen, was dat gegeven - hoe kan je als muzikant de stereotiepe concertformules openbreken? - één van de belangrijke zaken die het 'oorspronkelijke' kwartet vanuit hun ervaring aan deze jonge muzikanten wou doorgeven. Veel heeft dit ook te maken met de ideeën van Duchamp en Beuys die bij de start van Bl!ndman zo belangrijk waren voor Eric Sleichim. Het conceptualisme waar deze kunstenaars voor stonden, vond een weerspiegeling in de muzikale aanpak van Bl!ndman. Ook dat is (net als het onderzoek naar alternatieve speeltechnieken) een aspect dat in de hedendaagse muziek een stevige traditie kent. Een groot aantal werken op dit programma toont dan ook diverse invullingen van conceptuele ideeën, wat onvermijdelijk steeds een wat aparte vorm van ‘performance’ met zich meebrengt. De systematiek waarmee Critical Band van James Tenney de overgang van één noot naar een interval maakt, de heen- en-weer zwaaiende microfoons van Steve Reichs Pendulum Music die, gedreven door toeval én de zwaartekracht onvoorspelbare ritmische combinaties voortbrengen, de tekst van Peter Handke die in de compositie van Mayke Nas op schoolborden wordt geschreven, Story van de conceptuele grootmeester John Cage (die persoonlijk bevriend was met Duchamp, trouwens), of het fragment uit A Man in a Room, Gambling van Gavin Bryars en Juan Muñoz: allemaal wijken ze grondig af van de starre conventies van een klassiek concert.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Bl!ndman : Kwadratur #1 / Globus
Zaterdag 19 februari 2011 om 20.15 u
C-mine Cultuurcentrum

C-mine 10
3600 Genk

Meer info : www.genk.be en www.blindman.be

Bron : toelichting Maarten Beirens bij het jubileumconcert 20x20 in 2008

Elders op Oorgetuige :
Kwadratur #2 / Transfo : een verrassend visueel concert, 28/12/2009
Twintig jaar BL!NDMAN : een wervelend verjaardagsfeest, 5/02/2008

Bekijk alvast dit fragment uit een reportage van VRT nieuwsdienst n.a.v. het concert Bl!ndman Kwadratur #1 / Globus (20x20) in het Kaaitheater, 9/02/2008

13:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Piano anders : Nils Frahm, Dustin O'Halloran & Hauschka in Cultuurcentrum Hasselt

Nils Frahm De laatste vijf jaar is er een opvallende heropleving van pianomuziek. Pianomuziek geschreven door jonge klassieke en/of klassiek-geïnspireerde muzikanten/componisten. In samenwerking met Jeugd & Muziek Hasselt biedt het Cultuurcentrum Hasselt een aantal van hen een podium én de Steinway piano.

De jonge Berlijnse producer/ pianist Nils Frahm (foto) is klassiek geschoold en leerde piano spelen van één van de laatste studenten van Tsjaikovski. Frahm speelt hedendaags minimaal klassiek. Dat de hij een zeer gedegen klassieke achtergrond heeft, is duidelijk te horen in zijn fabuleuze spel waarin de onmiskenbare invloed van de ECM legende Keith Jarrett naar voren komt. Met zijn melancholiek en lichtelijk romantisch klinkende neo-klassieke pianowerk schaart Nils Frahm zich naast Max Richter, Library Tapes, Sylvain Chauveau en Hauschka. Van Nils Frahm verschenen er albums bij labels als Sonic Pieces en Erased Tapes. Daarnaast werkte hij ook intensief samen met Peter Broderick, F.S. Blumm, Anne Müller en Machinefabriek.

De afgelopen jaren bracht de Amerikaanse pianist en componist Dustin O'Halloran (1971) twee solo albums uit: Piano solos vol. 1 (2004) en Piano solos vol. 2 (2006). Serene en melancholische muziek die ook op de soundtrack van Sofia Coppola's Marie Antoinette belandde. Klassieke voorbeelden zijn Chopin, Satie en Debussy. Vorig jaar verscheen Vorleben, een live opname van een concert in Berlijn, een album dat zonet nog in heel wat eindejaarslijstjes opdook. Vlak voor het concert in Hasselt verschijnt zijn nieuwe album Lumière op het Britse label Fat Cat. Aan het album werkten ook Jóhann Jóhannsson en Peter Broderick mee.

Hauschka (pianist/componist Volker Bertelmann) exploreert als klassiek geschoold pianist volop de mogelijkheden van de (prepared) piano. Zijn werk toont gelijkenissen met het minimalisme van Steve Reich, Philip Glass en Michael Nyman. Zijn meest recente opnames verschenen op het befaamde Fat Cat label en klinken 'voller' dan zijn eerder werk. Minimale schoonheid troef!

Tijd en plaats van het gebeuren :

Nils Frahm, Dustin O'Halloran & Hauschka
Zaterdag 19 februari 2011 om 20.00 u
CC Hasselt
- grote schouwburg
Kunstlaan 5
3500 Hasselt

Meer info : www.ccha.be

Extra :
Nils Frahm : www.myspace.com/nilsfrahm en youtube
Dustin O'Halloran : www.dustinohalloran.com, www.myspace.com/dustinohalloran, en.wikipedia.org en youtube
Hauschka : www.hauschka-net.de, www.myspace.com/hauschka en youtube

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

14/02/2011

MusMA zoekt jonge componisten

MusMA Via een Open call zoekt het Festival van Vlaanderen Brussel jonge componisten die willen meedingen naar een compositieopdracht om in 2012 op Europese podia uit te voeren. Ze kunnen zich tot 15 juni 2011 inschrijven via belgianselection.musma.eu. De geselecteerde componisten moeten een werk van tien minuten componeren rond het thema 'exotisme in muziek'. De winnende compositie van de Belgische kandidaat wordt gebundeld met de nieuwe composities van de andere deelnemende landen. Aan het project MusMA werken tien toonaangevende Europese festivals en hun radiozenders mee, waaronder ook Klara en Musiq3 . De bedoeling is om nieuwe hedendaagse klassieke muziek van jonge componisten voor te stellen aan een Europees publiek.

Exotisme en de Interculturele Dialoog als inspiratiebron voor nieuwe muziek
Ieder deelnemend festival presenteert een componist die een compositieopdracht krijgt. Voor 2012 is dat een compositie van maximum tien minuten voor percussie- en/of blaasinstrumenten. De nieuwe werken moeten aansluiting vinden bij het overkoepelende artistieke thema. Voor 2012 is dat 'Exotisme in muziek op het snijvlak tussen meerdere identiteiten'. Wie 30 is of jonger én in België woont mag deelnemen aan de preselecties. Opmerkelijk is dat de wedstrijd zich niet alleen richt op Belgische componisten, maar ook op niet-Europese componisten die in België verblijven. Op die manier hoopt het KlaraFestival ook een stem te geven aan de te weinig bekende groep van kunstenaars die hier wonen en werken en dagelijks geconfronteerd worden met hun niet-Europese origine.

Music Masters on Air
MusMA (Music Masters on Air: European Broadcasting Festival), het nieuwste project van het Festival van Vlaanderen Brussel, geeft jonge geselecteerde componisten uit tien verschillende Europese landen de mogelijkheid zich op buitenlandse podia te presenteren. Het is een samenwerking binnen de European Festival Association (EFA) en met de European Broadcasting Union (EBU). Ieder deelnemend festival presenteert een componist die een compositie-opdracht krijgt die kadert binnen een artistiek thema en beantwoordt aan welbepaalde vereisten. De composities worden gebundeld en het programma trekt dan van het ene naar het andere festival -steeds uitgevoerd door lokale muzikanten. De deelnemende landen zijn België (Festival van Vlaanderen Internationaal Brussel-Europa vzw.), Spanje (Festival Internacional de Música y Danza de Granada), Slovenië (Festival Ljubljana), Polen (Miedzynarodowy International Festival Wratislavia Cantans), Tsjechië (Brno International Music Festival), Portugal (Associação Internacional de Musica da Costa do Estoril), Turkije (SEVDA-CENAP and Music Foundation), Hongarije (HungaroFEST), Servië (BEMUS) en Italië (Emilia Romagna Festival).

Deadline
Inschrijven kan tot 15 juni 2011 via de website belgianselection.musma.eu. Een jury maakt op 30 juni de 10 finalisten bekend en op 9 september de winnaar. Die winnaar krijgt de compositieopdracht en een bedrag van 2.500 euro. De winnende composities van de tien landen worden in een programma gebundeld dat in 2012 zal worden uitgevoerd op verschillende Europese festivals.

Website : www.musma.eu
Voor verdere inlichtingen kan je contact opnemen met Isaline Claeys, projectcoördinator: isaline@festival.be, 02 548 95 91.

19:00 Gepost in Algemeen, Muziek | Permalink |  Facebook

Aaron Wajnberg & Fernando Gonzalez bij Piano's Maene in in Ruiselede

Aaron Wajnberg De belangrijkste drijfveer voor Piano's Maene is in de eerste plaats de passie voor muziek, voor piano's en uiteraard voor pianisten. Om de interesse in cultuur en vooral in de piano te stimuleren, nodigen zij ieder concertseizoen zowel gevestigde waarden als aanstormend talent uit om in de concertzaal in Ruiselede het beste van zichzelf te geven.  Zo geven ze het publiek de kans om de piano in al zijn aspecten te ontdekken: van historische klavecimbel en pianoforte tot een moderne Steinway concertvleugel, van klassieke muziek tot jazz- en popmuziek. Ook dit seizoen koos Piano's Maene voor een zeer gevarieerd programma, zodat iedere muziekliefhebber aan bod komt.

Op vrijdag 18 februari verwelkomt Piano's Maene pianist Aaron Wajnberg (foto) en gitarist Fernando Gonzales, voor het recital 'Berceuses pour Amytis'. Deze titel werd ontleend aan de creatie van de beloftevolle Belgische componist Nils Van der Plancken "Jardins Suspendus, Berceuses pour Amytis", die Aaron en Fernando die avond zullen vertolken. Verder brengen zij werken van o.a. Mario Castelnuovo-Tesucso, Andrew York, Manuel de Falla, e.a.

Aaron Wajnberg werd op 27 januari 1988 geboren in een Antwerpse muzikantenfamilie. Aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen studeerde hij in de klas van professor Levente Kende. Momenteel studeert hij ook bij maestro Leonid Margarius (Italië). In 2004 won hij de tweede prijs op de Internationale Charlier wedstrijd waar hij ook de prijs kreeg van de Rotary Club Charleroi. Aaron is tevens laureaat van de Nationale prijs Excellentia en van de Dexia Classics wedstrijd te Brussel. Voor het Oostenrijkse Label 'Salzburg Concerts Artists' nam hij zijn eerste CD op gewijd aan Russische pianosonates, evenals een kamermuziekcd met Fernando Gonzalez.

Ook de Chileense gitarist Fernando Gonzalez werd geboren in een familie van kunstenaars. Zijn grootvader was componist en dirigent, zijn vader is een bekend gitarist en gewaardeerd gitaarpedagoog en zijn moeder doceert musicologie. In 1973 kwam hij naar België en behaalde hier de Eerste Prijs gitaar, de Eerste Prijs kamermuziek alsook het Hoger Diploma gitaar. Gedurende zeven jaar was hij assistent-docent bij professor Victor van Puyenbroeck.

Een tijdlang verliet hij het klassieke repertoire en vertolkte hij eigen liederen. Intussen werd hij als gitarist laureaat van de Concours International de Namur en behaalde hij de Prijs Alex de Vries. Het was Denise Tolkovsky die hem terugbracht naar het klassieke repertoire. Met het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen legde hij het Concierto de Aranjuez van Joaquín Rodrigo vast op cd. In recitals vertolkt Fernando Gonzalez vooral het traditionele gitaarrepertoire, gaande van de renaissance tot de hedendaagse muziek, waarbij hij steeds alle technische moeilijkheden meesterlijk beheerst. Al is de gitaar voor hem het solo-instrument bij uitstek, toch beleeft Fernando Gonzalez altijd veel plezier in het samen musiceren met orkest en kamerorkest, in duo, trio en kwartet.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aaron Wajnberg & Fernando Gonzalez : Berceuses pour Amytis
Vrijdag 18 februari 2011 om 20.00 u
Concertzaal Piano's Maene Ruiselede
Industriestraat 42
8755 Ruiselede

Meer info : www.maene.be

Extra :
Aaron Wajnberg op www.muziekcentrum.be
Fernando Gonzalez : www.fernandogonzalezguitar.com en www.muziekcentrum.be

Bekijk alvast dit fragment uit een concert van Fernando Gonzalez en Aäron Wajnberg in Fnac Antwerpen (13/02/2010)

16:44 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Een Oresteia : bloedwraak en gerechtigheid in een regie van Caroline Petrick

Iannis Xenakis In Oresteia (457 v.C.) vertelt Aeschylos het verhaal van het koningshuis van Mycene, dat gedoemd is in een eindeloze keten van wraak ten onder te gaan. Uiteindelijk zal godin Athena de keten doorbreken en het eerste hooggerechtshof installeren. De Oresteia, waarin de rede zegeviert over de irrationaliteit van de wraak, geldt als symbool voor het begin van de Europese geschiedenis. In Xenakis' versie staat het koor centraal. Hij laat het niet alleen de rol van het volk zingen, maar ook die van de helden en goden. Aeschylos' verzen beïnvloedden sterk de expressieve, archaïsch aandoende partituur, waarvan Kassandra voor bariton en soloslagwerker het bekendste deel is. Zelden wist een componist treffender de blinde kracht van het noodlot en de nachtmerrie van de wraak in muziek te vatten. Het stuk wordt aangevuld met een première van de Vlaamse componiste Annelies Van Parys, die haar muzikaal antwoord op dit meesterwerk van Xenakis zal formuleren. Van Parys schreef, naast een proloog en een epiloog twee monologen voor drie vrouwensolisten. Kytaemnestra krijgt zo een stem.

Op het snijvlak van ritueel en muziektheater baarde Iannis Xenakis (foto) in 1966 opzien met Oresteia, een avant-gardistische opera gebaseerd op Aischylos' gelijknamige trilogie over bloedwraak en gerechtigheid. Oresteia is het op een na langste werk van Xenakis , die vrij naar Aeschylus het tragische verhaal van Agamemnon, Klytaemnestra en hun zoon Orestes op muziek zette. Met een keur aan vocale technieken en een indrukwekkend slagwerkarsenaal tekende de Grieks-Franse componist voor een messcherpe partituur op het snijvlak van avant-garde en archaïsme. Xenakis herzag dit muziektheaterwerk tot viermaal toe. Naast het alomtegenwoordige koor schittert in de definitieve versie een bariton solo, met stembuigingen die de invloed van het Japanse noh- en kabukitheater verraden.

De definitieve versie van deze opera - met een hoofdrol voor bariton solo, slagwerk en reciterend koor - dient als basis voor Een Oresteia. Regisseuse Caroline Petrick plaatst het werk van Xenakis in een kader waarin Klytaimnestra als personage op de voorgrond treedt. Componiste Annelies Van Parys tekent voor een proloog, een epiloog en twee emotionele monologen die tegenwicht bieden aan de mannelijke, afstandelijke klankwereld van Xenakis. De scenische voorstelling Een Oresteia is een productie van Asko|Schönberg en Muziektheater Transparant uit Antwerpen in coproductie met Concertgebouw Brugge en VocaalLAB Nederland.

Iannis Xenakis - Oresteia
De geënsceneerde voorstelling Een Oresteia bestaat uit verschillende lagen, die naar uiteenlopende tijden en plekken verwijzen. In 458 vC. schrijft Aischylos in Athene de Oresteia, de enige trilogie uit de Griekse oudheid die volledig bewaard is gebleven. Op 14 december 1966, wordt dit drieluik opgevoerd in de Amerikaanse stad Ypsilanti (Michigan), met begeleidende muziek van Iannis Xenakis. Deze Grieks-Franse componist, vooral bekend om zijn avant-gardecomposities gebaseerd op complexe wiskundige berekeningen, tekent voor een sobere partituur van bijna twee uur, waarin het koor net als in de Griekse tragedie een prominente functie krijgt.

Al snel brengt Xenakis zijn compositie terug tot ongeveer drie kwartier, waardoor de band met Aischylos' verhaallijn vanzelf losser wordt. Pas in 1987 volgt de scenische doop van zijn fragmentarische Oresteia in de Siciliaanse stad Gibellina, op enkele kilometers van de plek waar Aischylos zijn laatste rustplaats gevonden heeft. Voor de gelegenheid heeft de componist een nieuw stuk voor bariton en slagwerk, Kassandra, in het eerste deel, Agamemnon, ingevoegd. Hij schrijft in 1992 nog een fragment, La déesse Athena, voor bariton en instrumentaal ensemble, dat halverwege het derde deel Les Euménides dient ingelast te worden.

Xenakis' definitieve versie, inclusief de twee toevoegingen, fungeert anno 2011 als basis voor de voorstelling Een Oresteia. Regisseur Caroline Petrick heeft deze compositie gedramatiseerd en voorzien van een kaderstructuur waarin de figuur van Klytaimnestra sterk op de voorgrond treedt. De nieuwe stukken betreffen een proloog, een epiloog en twee monologen van Klytaimnestra die respectievelijk tussen deel één en twee, en deel twee en drie, een plaats krijgen. Voor de muziek van deze kaderstructuur tekent de Vlaamse componiste Annelies Van Parys.

In het voorwoord van zijn partituur vraagt Xenakis uitdrukkelijk om 'een sobere en strenge handeling' tijdens de opvoering. De muziek van zijn Oresteia, op het raakvlak van ritueel en muziektheater, komt inderdaad afstandelijk over. Zo zingt het koor zonder vibrato, met een beperkte melodische ambitus alsof het de tekst aan het reciteren is en in een taal (Oudgrieks) die de hedendaagse luisteraar niet verstaat. Zelfs het alomtegenwoordige slagwerk, in andere werken van Xenakis uitermate virtuoos toegepast, klinkt hier enigszins vervreemdend. Op zoek naar abstractie laat de componist zich door de Japanse theatervormen kabuki en nô inspireren. Dat blijkt ook uit de samenstelling van het instrumentale ensemble, waarin de blazers de boventoon voeren.

Een Oresteia
Hoe moet een hedendaagse regisseur omgaan met de onderkoelde benadering van Xenakis? In haar intentienota bij het ontwerp van deze productie vatte regisseur Caroline Petrick de uitdaging als volgt samen: "Het fragmentarische karakter van Xenakis' Oresteia en de concertante opvoeringsituatie (koren en vocale solisten zingen niet uit het hoofd) roepen de vraag op of er in een dergelijke situatie wel geënsceneerd kan worden. Alles wijst er op dat Xenakis het statische karakter van de Griekse tragedie heeft willen accentueren. Zijn twee inserties, Kassandra en Athena, versterken deze statische indruk door hun monologische aard. Het feit dat Xenakis de rollen Kassandra en Athena toekent aan mannen, hoort thuis in de Griekse opvoeringspraktijk. Het is ook een ingreep die afstand creëert." Als tegenwicht kiest Caroline Petrick ervoor om een stevige dosis vrouwelijke bewogenheid in te voeren. Zij geeft Klytaimnestra, de drijvende kracht achter de hele trilogie, haar belangrijke rol terug. In Een Oresteia is Klytaimnestra voortdurend aanwezig. Zij geeft de aftrap tot elk deel en eist alle aandacht op tijdens twee lyrische ontboezemingen. Daardoor ontstaat een contrast met de abstraherende aanpak van Xenakis.

"Klytaimnestra doorbreekt de muur die Xenakis heeft opgetrokken", aldus Petrick in haar intentienota. "Zij spreekt in het Frans en richt zich nu eens rechtstreeks tot het publiek, dan weer rechtstreeks tot het koor van furiën. Met de keuze voor het Frans brengen we een emotionele tegenkleur aan. Door bewust pathos binnen te halen creëren wij de mogelijkheid tot sym-pathie (Grieks, sym-pathein: mede-voelen). Alles wat Xenakis niet wilde in zijn Oresteia, wordt opnieuw geïnjecteerd met de inserties van Annelies Van Parys. Onmiddellijke verstaanbaarheid, emotionele inleving, persoonlijk gekleurde expressie: de toeschouwer krijgt het allemaal. We brengen uitersten samen, in een zoektocht naar evenwicht."

Annelies Van Parys componeerde voor Klytaimnestra zangerige lijnen die tegen Xenakis' archaïserende partituur afsteken. "Ik ben binnen mijn eigen spectrale stijl gebleven", zegt zij. "Uiteraard moest ik me houden aan de bezetting van Xenakis' instrumentale ensemble, waardoor ik te maken kreeg met extreme registers zoals piccolo en hoge esklarinet tegenover contrafagot en contrabasklarinet. Maar voor de rest heb ik me vooral door de sfeer en de patronen van de nieuwe tekst laten leiden."

De rol van Klytaimnestra wordt verdeeld tussen drie zangeressen die aanvankelijk samen optreden maar al snel los van elkaar gaan opereren. Terwijl de eerste Klytaimnestra haar bloederige handelingen rechtvaardigt, uit de tweede vrouw heftige wraakgevoelens. De derde zangeres belichaamt de kwetsbare kant van Klytaimnestra en zingt in een ingehouden, wiegeliedachtige stijl over haar pijn en verdriet.

Aan het eind kiest Annelies Van Parys bewust voor sombere klanken: "De epiloog vormt bij mij een donker spiegelbeeld van de proloog, overeenkomstig de tragedie van Aischylos. Klytaimnestra is bij hem een slachtoffer. Het matriarchaat is overgegaan in een patriarchale samenleving." Caroline Petrick beaamt dit: "De eerste twee delen van Aischylos' drieluik beslaan mythische tijden waarin de werkelijkheid bedekt wordt door een sluier van betovering. In het derde deel heeft een scheiding plaatsgevonden tussen de mysterieuze krachten en de heldere kijk op de wereld die de godin Athena vertegenwoordigt. Het gaat om een beslissende breuk. In het echte leven kunnen wij niet meer terug, maar het theater gunt ons een blik in vervlogen tijden."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Asko/Schönberg & VocaalLAB: Een Oresteia
Vrijdag 18 februari 2011 om 20.00 u
( Inleiding door Lieven Van Ael om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.askoschoenberg.nl, www.vocaallab.com en www.transparant.be
---------------------------
Woensdag 23 februari 2011 om 20.00 u ( Inleiding door Kevin Voets om 19.15 u )
deSingel - Blauwe Zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.askoschoenberg.nl, www.vocaallab.com en www.transparant.be

Bron : Tekst programmaboekje Concertgebouw Brugge

Extra :
Iannis Xenakis : www.iannis-xenakis.org, www.arsmusica.be, www.xenakis-ensemble.com en youtube
Iannis Xenakis (1922-2001): Mathematicus en filosoof, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Annelies Van Parys : www.anneliesvanparys.be , anneliesvanparys.spaces.live.com en www.matrix-new-music.be

Bekijk alvast dit fragment uit Xenakis' Oresteia

14:24 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook