20/03/2011

Oosters percussiewerk en westerse muziek met Ensemble OII in Théâtre Marni

Younghi Pagh-Paan Dit concert is iets heel speciaals. De vier slagwerkers van het befaamde OII Ensemble (denk Japanse drumtraditie, die echter na het rijzen van de zon ook voorbij de horizon gaat kijken) werken samen met studenten van conservatoria van Bergen en Luik. Onder leiding van Gilles Gobert brengen ze oosters percussiewerk (Zhang en Pagh-Paan (foto) ) en iets meer agogisch opgevat westers werk: een kopersextet van Denis Bosse en een houtkwintet van Jean-Luc Fafchamps. Als apotheose is Edgar Varèse's Intégrales een weliswaar veilige, maar gek genoeg ook nog steeds behoorlijk gevaarlijke keuze.

Hao-Fu Zhang (1952) - al meer dan 20 jaar professor compositie aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel - is geen onbekende meer voor het Belgische publiek. Hij studeerde viool en piano, en daarna compositie aan het conservatorium van zijn geboortestad Xi'An. Daar behaalde hij zijn hoger diploma in 1882. Hij speelde 4 jaar eerste viool in het Orkest van de Prinvincie van Shaanxi, werd composer in residence van het Orkst van de Radio te Peking (82-87) en zijn werk kreeg vele internationale prijzen. Van 1987 tot 1992 studeerde hij aan het Conservatorium van Brussel, waar hij leerling was van Jacqueline Fontyn, en tevens aan de Ecole normale supérieure de musique de Paris, in de klas van Yoshihisha Taira. Hij volgde masterclasses bij Edison Denisov en Elliott Carter.

De uit Zuid-Korea afkomstige Younghi Pagh-Paan (1945) schrijft muziek vanuit "de kracht der herinnering". Herinnering aan het verre vaderland en de cultuurschok van de nieuwe heimat - ze week in 1974 uit naar Duitsland - vormen de basis voor haar transculturele composities. Ze ziet haar muziek als een politiek statement. In de radicale bevraging van zichzelf en de werkelijkheid gaat ze angst en agressie niet uit de weg.

Programma :

  • Jean-Luc Fafchamps, A garden (1998), voor blaaskwintet
  • Hao-Fu Zhang, Lou-Gu-Jing (2003), voor 4 percussionisten
  • Younghi Pagh-Paan, Tsi-Shin / Ta-Ryong III (1991), voor 2 percussionisten
  • Denis Bosse, Presto strepitoso voor 8 koperblazers (wereldpremière), opgedragen aan Gilles Gobert en Alain Pire
  • Edgard Varèse, Intégrales (1924-1925)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble OII : Zhang, Bosse, Fafchamps, Pagh-Paan, Varèse
Dinsdag 22 maart 2011 om 20.00 u
Théâtre Marni Brussel

Vergniesstraat 25
1050 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.theatremarni.com

Extra :
Jean-Luc Fafchamps op www.compositeurs.be, www.arsmusica.be en youtube
Hao-Fu Zhang op brahms.ircam.fr
Younghi Pagh-Paan : www.pagh-paan.com, www.beckmesser.de en youtube
Denis Bosse op www.compositeurs.be, www.arsmusica.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Spectra trekt naar het Ministerie van de Franse Gemeenschap met werk van Fafchamps, Brewaeys en Kurtág, 20/03/2011
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011
Huldeconcert aan Hao-Fu Zhang, 25/10/2007

Beluister alvast Edgar Varèse's Intégrales

22:56 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Accord Quartet met strijkkwartetten van Ligeti, Fekete en De Putter in het Conservatorium Brussel

György Ligeti Men zegt dat de wereld een dorp is geworden en daar klopt ook wel wat van. Maar ook in een dorp kan je elkaar lelijk mislopen. Zo is bijvoorbeeld de kans je nog nooit het Accord Quartet uit Boedapest live heeft gehoord, erg groot. Nochtans is hun lezing van Ligeti's Tweede Strijkkwartet een van de beste ooit. Het tweede van Ligeti duldt natuurlijk weinig weerspraak, maar Ars Musica heeft toch een poging gedaan: het 'tweede kwartet' van een andere Hongaar, Gyula Fekete, en 'Lunna' van onze eigen Renaud De Putter. In elk geval twee dermate authentieke stemmen, dat ze zich door Ligeti's genie niet van de wijs moeten laten brengen.

Renaud de Putter (1967), een antropoloog die compositie studeerde bij Philippe Boesmans, is een creatieve duizendpoot. Hij componeerde al muziek bij theater en stomme films. Daarnaast schrijft hij ook gedichten. Zijn werk draait altijd rond de thema's identiteit en geheugen. De door hem gecomponeerde stukken worden uitgevoerd door de ensembles Ictus, Accroche Note, Musiques Nouvelles en Belgische en buitenlandse solisten in België, Frankrijk en Canada. Opnames van zijn muziek worden uitgegeven door de labels Sub Rosa en Fuga Libera. Zijn muzikale uitdrukking geeft de voorkeur aan harmonische en vocale dimensies en neemt de vorm aan van soepele texturen met onvoorspelbare onwikkelingen, waarbij de ademhaling een sleutelrol speelt. Hij heeft een grote belangstelling voor het gefilmde beeld.

Beide strijkkwartetten van György Ligeti (foto) zijn mijlpalen binnen de ontwikkeling van de moderne kwartetmuziek. Het eerste, 'Métamorphoses nocturnes', ontstond in 1953-1954, toen Ligeti nog in Boedapest leefde. Het tweede strijkkwartet (1968) valt in een uiterst rijke scheppingsperiode van de Hongaar. Ligeti verbleef sinds de gebeurtenissen van 1956 in het Westen en kon zijn muzikale ideeën door partijpolitiek ongestoord ontwikkelen. Strijkkwartet nr 2 is muziek van een onaardse schoonheid zonder welomlijnde melodieën of structuren en herinnert aan de verstilde doeken van Cézanne of Rothko.

Toen Ligeti in 1956 het communistische Hongarije ontvluchtte - eerst naar Wenen en daarna naar Keulen - waar hij onder de vleugels van Karlheinz Stockhausen een tijdlang werkte in de elektronische studio's van de WDR - verliet hij niet enkel zijn vaderland, maar brak hij ook (gedeeltelijk, want de invloeden ervan zouden later weer aan de oppervlakte komen in zijn muziek) met de Hongaarse muzikale traditie. De neoromantische volksmuziekstijl die in Hongarije werd gepropageerd, schoof hij aan de kant om zich volop in de nieuwste ontwikkelingen van de westerse avant-garde te verdiepen: het serialisrne en de opkomende elektronische muziek. Maar in plaats van de zoveelste adept van die technieken te worden, ontwikkelde Ligeti al gauw zijn heel eigen compositietechniek, waarbij de totale chromatiek (het stelselmatig gebruiken van alle twaalf tonen) die zo belangrijk was binnen het serialisme werd gebruikt in een nieuw concept, de zogenaamde 'micropolyfonie'.

Al in Hongarije had Ligeti zich verdiept in de contrapuntische finesses van de Vlaamse polyfonisten uit de vijftiende en zestiende eeuw (Ockeghem, Obrecht, Josquin Desprez, Lassus). Door strikte contrapuntische formules - in wezen zijn het allemaal canons - in heel geconcentreerde, dicht op elkaar gepakte vorm op chromatisch materiaal toe te passen, bouwde hij een wemelend kluwen van door elkaar gevlochten identieke (canonische) lijnen op. De techniek was dan wel canonisch, het resultaat klonk zeer statisch, ondanks de snelle, onrustige beweging van de noten aan de oppervlakte. In plaats van canons hoor je het als een textuur, als verschuivende kleuren, of als wolken van beweeglijke chromatische clusters. Deze micropolyfonie, die tegelijk iets beklemmends heeft, werkt bij uitstek in grote orkestrale en vocale bezettingen als 'Atmosphères' (voor orkest), 'Lux Aeterna' (voor koor) of het 'Requiem' (voor koor en orkest). Niet enkel zijn dit de werken die Ligeti op het voorplan van de nieuwe muziek brachten, het zijn ook de werken waarmee hij bij het brede publiek bekend werd, wanneer Stanley Kubrick deze drie werken in de soundtrack van '2001: A Space Odyssey' opnam.

Pas gaandeweg slaagde Ligeti erin om dat idee - dat het oorspronkelijk van een massale bezetting, van het confuse, van het vervlechten van een groot aantal lijnen moest hebben - te vertalen naar een compacte kamermuziekbezetting. Het werk waarin dat gebeurt, is het Tweede Strijkkwartet (1968). Daaruit zijn alle motivische en thematische elementen gebannen en blijven enkel nog wisselende texturen over, die ontstaan uit bundelingen van polyfone stemmen. In het eerste en laatste deel klinkt dat vloeiend, bijna amorf, in het verlengde van de grote micropolyfone werken. In de andere delen overheerst het ritmische aspect: de lijnen die door elkaar worden gevlochten, staan in verschillende ritmische gedaanten, zodat het weefsel daar minder als echte wolken maar eerder als een op hol geslagen mechaniekje klinken. Nergens is dat zo duidelijk als in het derde deel dat als titel 'come un meccanismo di precisione' draagt. (De pizzicati in dit mechanische kluwen, maakt dat het ook een soort van hommage wordt aan Béla Bartók - het is moeilijk hierbij niet terug te denken aan het vierde deel uit Bartóks Vierde Strijkkwartet.) Ligeti's mechanieken zijn echter geen goed geoliede machines, maar uiterst feilbaar: ze lopen vast, ze ontsporen of ze vallen stil.

Programma :

  • György Ligeti, 2de strijkkwartet (1968)
  • Gyula Fekete, 2de strijkkwartet
  • Renaud De Putter, Lunna (2002)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Accord Quartet : Ligeti, Fekete, De Putter
Dinsdag 22 maart 2011 om 12.30 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be

Bron : tekst Maarten Beirens voor deSingel, mei 2009

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de, www.arsmusica.be en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
Renaud de Putter op www.compositeurs.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011
Carte blanche voor Renaud De Putter, 21/04/2008

Beluister alvast het eerste deel uit Ligeti's 2de strijkkwartet

21:37 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Spectra trekt naar het Ministerie van de Franse Gemeenschap met werk van Fafchamps, Brewaeys en Kurtág

Spectra Ensemble Het is niet omdat je modern bent, dat je in alles modieus moet zijn. Ars Musica brengt dus de Belgische gemeenschappen een beetje nader tot elkaar. Het Franstalige Musiques Nouvelles gaat vrijdag in ballingschap in het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, met Kancheli's Exil. En het Vlaamse Spectra Ensemble trekt dinsdag naar het Ministerie van de Franse Gemeenschap met oecumenisch werk van Fafchamps, Brewaeys en Kurtág.

Spectra werd opgericht in 1993. Het ensemble is een gedreven pleitbezorger van Vlaamse hedendaagse componisten op de internationale muziekscene. Het Spectra Ensemble zoekt actief de confrontatie op tussen in Vlaanderen werkende  componisten en hun internationale collega's. Stilistische diversiteit en kwaliteit zijn hierbij essentieel. Acht gedreven musici met een jarenlange ervaring in het hedendaagse repertoire vormen de vaste kern van het ensemble. Zij werken reeds meer dan 10 jaar intensief samen, wat resulteert in een uniek klankidioom en een opmerkelijke muzikale coherentie.

Jean-Luc Fafchamps - Lettres Soufies
Met zijn reeks Lettres Soufies, die zijn oorsprong vond in de lectuur van een traktaat over islamitische symboliek, streeft de Jean-Luc Fafchamps (1960) naar 'ruimtelijke, stilistische, harmonische, motivistische en ritmische desoriëntatie'. Jean-Luc Fafchamps : "Mijn Soufies-letters zijn wegen om te veranderen. Ik gebruik het woord 'wegen' in plaats van 'processen' omdat de technieken die gebruikt worden om muzikale materie om te vormen lang niet eenduidig zijn, maar meervoudig, vaak simultaan, soms uiteenlopend en altijd analoog. Wat mij in deze stukken in de eerste plaats interesseert is de constante verschuiving van het perspectief van waaruit een materie wordt beschouwd en hoe deze verschuiving een vormverandering teweegbrengt. Deze ogenblikken waarop de structuur aan het wankelen gaat zijn voor mij belangrijker dan het resultaat of het uitgangspunt. In die zin bestaat er geen 'materiaal' dat eigen is aan een stuk : alles kan opduiken of op een natuurlijke manier voortvloeien uit het spel van transformaties. Het ding dat gestalte aanneemt lijkt een eigen leven te leiden en weg te drijven (geldt dit niet voor elke beweging die we waarnemen en waarvan we het doel niet kennen?) … Maar iemand houdt de wacht en terwijl hij of zij de wispelturige aandacht richt op een of ander boeiend detail, rukt hij dit los uit de algemene stoutmoedigheid om het tot spreken te dwingen. De waarneming van een beweging kan er dus het verloop van beïnvloeden. De materialisten houden misschien niet van dit idee. Ik ben echter van oordeel dat we iets niet op een nuttige manier kunnen beschouwen als we niet de hoop koesteren dat het idee dat we ons over een ding vormen net zogoed als dat ding kan gaan bestaan. Want als dit niet het geval is, kan de kennis er nooit van dromen niet langer niets te zijn (niet meer dan een idee dat aan een ding gehecht wordt in een verzonnen rationaliteit). Welnu, in de oneindige modaliteiten van dit gedroomde naast elkaar bestaan voltrekt zich de subtiliteit van het zijn en de wazige, maar onmiskenbare werkelijkheid van de wereld. Het verliezen van richting (ruimtelijk, stilistisch, harmonisch, ritmisch...) is de manier van functioneren van deze muziek: ik wil dat ze even herkenbaar en even wisselvallig is als het water in een rivier. Ik ben geboeid door de ongeloofljke continuïteit die zichtbaar is in de verscheidenheid (of de beweging in de schijnbare onbeweeglijkheid), veel meer dan door de versleten idee dat verandering louter een ontsluiering is van een (existentiële) variant van hetzelfde (het wezen). De materie is geen schaduw. Ze is het begin, de volheid en het eindpunt van de geest. In die zin - en uitsluitend in die zin - is dit project een reis naar het oosten."

Luc Brewaeys - Cardhu
Brewaeys' composities stoelen op het principe van de spectrale muziek, waarbij de boventoonspectra van klanken niet alleen het uitgangspunt zijn voor de constructie van akkoorden en melodieën, maar ook voor klankkleur, speeltechnieken en instrumentatie. Frappant is bovendien het exuberante, spectaculaire karakter van Brewaeys’ muziek, die opvalt door haar retorische en theatrale schrijfwijze. Naast deze extraverte trekjes valt de stringent mathematische tijdsconstructie van zijn werk des te meer op, al staat deze strenge opbouw nooit het expressieve karakter van zijn muziek in de weg. Zij is er misschien zelfs de voorwaarde voor. Muziek van een extravert theaterman.
Met 'Cardhu' zorgde Luc Brewaeys voor een nieuw 'whisky-werk' in opdracht van Transit 2008. Een meesterwerk, genoemd naar de single malt van de Cardhu distilleerderij. Een Speyside whisky met geuren en toetsen van honing, vers fruit, bloemen en vanille.
Luc Brewaeys
: "Cardhu is het voorlaatste werk in mijn reeks van composities die de naam van een single malt whisky dragen. Het is geschreven voor acht muzikanten en is - in de eerste plaats - een verdere exploratie van de spectraal-harmonische eigenschappen die ik - in zekere zin - ontdekte in mijn opera L'uomo dal fiore in bocca zo'n twee jaar geleden. De muziek is in wezen nog steeds spectraal, maar ik breid de harmonieën uit door."

György Kurtàg - Hommage à Robert Schumann
György Kurtágs
'Hommage à R. Sch.' is net als Schumanns adembenemend mooie Märchenerzählungen geschreven voor klarinet, altviool en piano en bevat tal van muzikale en literaire allusies op de Duitse romantiek van Schumann. Kurtág brengt in dit werk zijn hoogst persoonlijke visie op Schumanns rijke muzikale sprookjeswereld. Het werk bestaat uit zes onderdelen: vijf bijzonder korte stukjes, die minder dan een minuut duren en een epiloog die zeven minuten duurt. De tempo's wisselen evenwichtig snel en langzaam af, beginnend met een snelle beweging en eindigend met de lang uitgewerkte langzame epiloog. Qua intsrumentkeuze (klarinet, altviool en piano) verwijst Kurtág naar Schumanns Märchenerzählungen uit 1853, een werk dat bestaat uit uit vier miniaturen (van drie tot vijf minuten) en getypeerd wordt door een dromerige woudsfeer. Kurtág schreef zijn Hommage in 1990 op basis van schetsen die al twintig jaar oud waren. Dat precies Schumann met een hommage bedacht wordt, is niet zo toevallig. Beide componisten hebben niet alleen de voorkeur voor het aforistische gemeen, ze zijn ook allebei bekend voor een ingehouden, zeer subjectieve, subtiele en moeilijk te doorgronden expressiviteit in hun muziek.

Programma :

  • Jean-Luc Fafchamps, lettre Soufi Sh(în)
  • Luc Brewaeys, Cardhu
  • György Kurtàg, Hommage a R.Sch., op.15d

Tijd en plaats van het gebeuren :

Spectra Ensemble : Fafchamps, Brewaeys, Kurtàg
Dinsdag 22 maart 2011 om 12.30 u
Cabinet Ministre de la Culture de la Communauté française

Place Surlet de Chokier 15-17
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.spectraensemble.be

Extra :
Jean-Luc Fafchamps op www.compositeurs.be, www.arsmusica.be en youtube
Luc Brewaeys : www.lucbrewaeys.com, www.matrix-new-music.be en youtube
György Kurtág op www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000

Elders op Oorgetuige :
Romantisch pianorecital Evgeni Bozhanov in het Conservatorium van Brussel, 19/03/2011
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011
Solisten van het Ensemble Modern brengen hommage aan Schumann in het Concertgebouw Brugge, 23/10/2010
Lettre Soufie Z3 : tumult in onverzoenlijke talen, 25/05/2009
Ontdekkingstocht langs hedendaagse concerto's, 8/04/2008

Beluister alvast György Kurtàgs Hommage a R.Sch., op.15d

15:09 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Eerste Biënnale van het Belgisch Genootschap voor Muziekanalyse in het kader van Luciano Berio's Sequenza's voor soloinstrumenten

Luciano Berio De eerste Biënnale van het Belgisch Genootschap voor Muziekanalyse biedt een uiterst originele inleiding tot de wereld van de muziekinstrumenten, met als rode draad de integrale uitvoering van de Sequenza's voor soloinstrumenten van de Italiaanse componist Luciano Berio (foto). De Sequenza's zullen van 22 tot 24 maart gespeeld en toegelicht worden in het Muziekinstrumentenmuseum in Brussel. Een uitgelezen kans om een repertoire te ontdekken dat werd gecomponeerd over een periode van meer dan 40 jaar door één van de meest invloedrijke componisten van onze tijd.

Luciano Berio (1925-2003) is wellicht de meest invloedrijke figuur uit de Italiaanse hedendaagse muziek. Nadat hij samen met Maderna een studio voor elektronische muziek oprichtte in Milaan, kreeg hij de leiding van het Ircam te Parijs. Vanuit zijn opleiding die sterk door Webern is bepaald, creëerde Berio composities die uitgaan van de meest gedurfde vormen van klankonderzoek. Zo dwingt hij zowel zangers als instrumentalisten om de grenzen van hun mogelijkheden af te tasten.

In 1958 schreef Luciano Berio zijn eerste 'Sequenza' voor fluit solo. Dit stuk is het eerste ooit dat proportioneel werd genoteerd. Er wordt geen gebruik gemaakt van uitgeschreven ritmes maar de afstand tussen de noten bepaalt de tijdsspanne ertussen. Jammer genoeg slaagde volgens Berio geen enkele fluitist erin dit juist te interpreteren en later schreef hij een tweede versie met ritmes. Sinds de Sequenza voor fluit zijn de in totaal 14 Sequenza's de rode draad in zijn oeuvre gebleven. Berio schreef de Sequenza's voor de meest uiteenlopende solo-instrumenten, waarbij hij de expressieve en technische mogelijkheden van het betreffende instrument onderzocht. Berio's Sequenza's worden gekenmerkt door hun extreme virtuositeit, die altijd boeiend, vaak theatraal, maar nooit oppervlakkig is.

Luciano Berio over de Sequenza's :" De titel Sequenza geeft aan dat de opbouw van de stukken bijna altijd gebeurt vanuit een reeks harmonische velden. Daaruit groeien de andere muzikale functies met een eigen karakter. Zo goed als alle Sequenza's willen een harmonisch verloop melodisch weergeven en ontwikkelen. Het doel is een hoorbare meerstemmigheid die gedeeltelijk voorkomt uit de snelle afwisseling van verschillende karakters en hun samenspel. Meerstemmigheid is hier overigens figuurlijk bedoeld. Als demonstratie van diverse manieren van uitvoeren en verschillende instrumentenkarakters.

In de Sequenza's heb ik in eerste instantie geprobeerd enkele specifieke technische aspecten grondig te onderzoeken. Soms wilde ik ook tussen de virtuoos en zijn instrument een muzikaal commentaar doen ontstaan. Door de verschillende manieren van spelen te isoleren en ze daarna in een andere vorm en in een muzikale eenheid opnieuw te laten opduiken. Van de verschillende kenmerken die de Sequenza's met elkaar gemeen hebben, is virtuositeit de meest opvallende. Virtuositeit staat bij mij hoog aangeschreven, al roept het woord al eens een minachtende glimlach op. Of het beeld van een elegante, wat bleke man met weliswaar vaardige vingers maar een leeg hoofd. Virtuositeit ontstaat vaak uit een conflict, uit een spanning tussen de muzikale idee en het instrument. Algemeen verstaat men onder virtuositeit een grote speeltechnische vaardigheid die de idee van een werk overstemt. Wat ik bedoel is de spanning die groeit wanneer nieuwe en complexe muzikale gedachten, op uiteenlopende gebieden, een andere omgang met het instrument vergen. Als het ware de weg vrijmaken voor nieuwe technische oplossingen. En zo van de vertolker een uitvoering van het allerhoogste technische en intellectuele niveau vereisen.

Nog een element dat de Sequenza's onderling verbindt, is mijn overtuiging dat muziekinstrumenten niet echt kunnen worden veranderd. Evenmin stukgemaakt en nog minder uitgevonden. Een muziekinstrument behoort op zichzelf tot de muzikale taal. Elke poging om een nieuw instrument uit te vinden, is al even zinloos en onmogelijk als het ontwerpen van een nieuwe grammatica voor onze taal. Wel kan een componist bijdragen tot de ontwikkeling van muziekinstrumenten wanneer hij tracht de veelzijdige natuur van een creatief proces te begrijpen. De diversiteit van sociale, technologische en economische omstandigheden en niet alleen muzikale en akoestische, wat vaak genoeg pas achteraf gebeurt. Zelf ben ik gefascineerd door een weloverwogen verandering van de instrumenten en de instrumentale (en vocale) technieken door de eeuwen heen. Wellicht is dat ook een reden waarom ik in al mijn Sequenza's nooit heb geprobeerd om het erfgoed van een instrument te veranderen of om het tegen zijn natuur in te gebruiken." (*)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Biënnale van het Belgisch Genootschap voor Muziekanalyse - Luciano Berio : Sequenza's voor soloinstrumenten
Dinsdag 22, woensdag 23 en donderdag 24 maart 2011
Muziekinstrumentenmuseum Brussel

Hofberg 2
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.sbam.be

Extra :
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be (*) en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Izumi Okubo en Audrey Gallez brengen werk voor 2 violen van Berio en Takemitsu, 1/03/2011
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011

Beluister alvast Luciano Berio's Sequenza II for Solo Harp



en Sequenza V voor trombone



en Sequenza XIII voor accordion

07:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

19/03/2011

Boetepsalmen op zijn Oud-Slavisch : Arvo Pärts Kanon Pokajanen in de Brusselse Miniemenkerk

Arvo Pärt Behalve Jacqueline Fontyn maakt er nog iemand een opvallende rentree in de programmering van Ars Musica: Arvo Pärt (foto), die zo mogelijk nog langer afwezig is geweest. Nu houdt de overeenkomst tussen beiden daarmee op. Fontyn heeft altijd essentieel avontuurlijk en avant-gardistisch gedacht. Pärt is een van de vele postmodernisten die werden opgevoed in de seriële dictatuur van de jaren vijftig, maar nadien hun heil zochten in nieuwe eenvoud. Kanon Pokajanen, een werk dat Pärt schreef voor de 750e verjaardag van de Dom van Keulen, is een pil van ruim twee uur onbegeleide koormuziek. Boetepsalmen op zijn Oud-Slavisch. Onheilszwanger en eeuwen ademend. Navenant indrukwekkend.

Maandagavond neemt de Gentse dirigent Marc Michael De Smet, vurig verdediger van de hedendaagse muziek, zijn 24 zangers van GC Aquarius op sleeptouw in de Boetecanon (Kanon Pokajanen) van Arvo Pärt, gecomponeerd in 1997-98 en voor het eerst ten gehore gebracht in de Dom van Keulen n.a.v. de 750e verjaardag van de stad. De teksten uit de orthodoxe liturgie vinden een ideale weerklank in de muziek van Pärt. Musicoloog Frans Lemaire omschreef haar als "een eeuwige herhaling, buiten de tijd en innig verbonden met de stilte. De eenvoud van het minimale en de lichtende sereniteit van de innerlijke stilte lijken doordrongen van een mystieke dimensie. En die verwijst naar een waarheid buiten de tijd."

Arvo Pärts Kanon Pokajanen (Boetepsalmen, 1995-97) is gebaseerd op de kanon van boete en berouw zoals die reeds in de vroegste Slavisch-Christelijke manuscripten (6de eeuw na Christus) is terug te vinden.De kanon staat symbool voor de verandering, de overgang tussen dag en nacht, het Oude en het Nieuwe Testament, profetie en vervulling, het hier en het hiernamaals. Toegepast op de mens handelt het over de grens tussen het menselijke en het goddelijke, zwakheid en sterkte, lijden en verlossing, sterven en onsterfelijkheid.
Arvo Pärt over de Boetekanon: 'In deze compositie probeer ik van de taal uit te gaan. Ik wilde het woord zijn eigen klank laten vinden, zijn eigen melodische lijn. Zo ontstond muziek die - tot mijn eigen verbazing - doordrongen was van het eigen karakter van het oude kerkslavisch.'

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aquarius : Arvo Pärt, Kanon Pokajanen
Maandag 21 maart 2011 om 20.30 u
Miniemenkerk Brussel

Miniemenstraat 57
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.gc-aquarius.be

Extra :
Arvo Pärt op www.musicolog.com en youtube
Trailer Kanon Pokajanen op www.filmit.be
Arvo Pärt (1935 - ), Tintinambulist op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011
Boetekanon van Arvo Pärt tijdens slotconcert Musica Sacra in Bever, 6/08/2010

Bekijk alvast dit fragment uit de uitvoering van Arvo Pärts 'Kanon Pokajanen' doorGC Aquarius

22:50 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Orgelconcert met twee premières in de kathedraal van Brussel

Jean-Philippe Merckaert Weliswaar lopen de redenen ervoor nogal uiteen, maar het orgel wordt net zoals het grote, symfonische orkest door een aanzienlijk deel van de nieuwemuziekwereld behoorlijk stiefmoederlijk behandeld. Dat is jammer, want net zoals een symfonieorkest herbergt een orgel onwaarschijnlijke sonore mogelijkheden. Het programma van Jean-Philippe Merckaert is in dat verband een bijzonder mooie druppel op een hete plaat. Het dicht de eeuwenbrede kloof tussen Johan Sebastian Bach's 'Our Father (Gran Corale)' en twee hedendaagse werken : een 'Haiku' van Jean-Pierre Deleuze en het 'Livre d'Orgue' van Pierre Bartholomée, dat hiermee zijn première beleeft.

Pierre Bartholomée werd geboren in Brussel in 1937. Op zijn zesde begon hij pianoles te volgen. Na zijn studies piano aan het Conservatoire Royal de Bruxelles bij André Dumortier behaalde hij in Italië een meestergraad bij Wilhelm Kempff.

Samen met Henri Pousseur stichtte hij het ensemble Musiques Nouvelles en het Centre de Recherche et de Création musicales de Wallonie. Zijn carrière als pianist en deze als dirigent bij dit ensemble, waarmee hij de belangrijkste steden en festivals aandeed (Avignon, Parijs, Amsterdam, Warschau, Madrid, Belgrado, Zagreb), combineert hij met de functie van producer op de muziekdienst van de RTBF. Daarnaast is hij dertig jaar lang actief als orkestdirigent, waarvan tweeëntwintig seizoenen bij het Orchestre Philharmonique de Liège.

Pierre Bartholomée wordt zowat overal in Europa, in de VS en in Japan uitgenodigd als vertolker van een breed repertoire (van Purcell tot Boulez, van Bach tot Messiaen, van Haydn tot Pousseur - via Mozart, Beethoven, Schumann, Brahms, Liszt, Wagner, Mahler, Stravinsky, Bartók, Varèse, Schönberg, Webern, Stockhausen, Berio, Xenakis, Boesmans, Rihm...), en dit in samenwerking met internationale solisten. Bij deze programma’s, evenals in het groot aantal radio- en cd-opnames dat hij heeft gerealiseerd, legt Pierre Bartholomée steeds de nadruk op de creatie.

Programma :

  • Jean-Pierre Deleuze, Quatre Haiku, Evocations poétiques (Belgische première) (2004)
  • Johan Sebastian Bach, Our Father (Gran Corale)
  • Pierre Bartholomée, Livre d'Orgue (Wereldpremière) (2008)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Orgelrecital Jean-Philippe Merckaert : Deleuze, Bach, Bartholomée
Maandag 21 maart 2011 om 18.00 u
Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal Brussel

Sint-Goedelevoorplein
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be

Extra :
Jean-Pierre Deleuze : www.compositeurs.be en www.cebedem.be
Pierre Bartholomée : www.pierrebartholomee.com, www.arsmusica.be, www.cebedem.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011

17:15 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Romantisch pianorecital Evgeni Bozhanov in het Conservatorium van Brussel

Evgeni Bozhanov Evgeni Bozhanov (foto) was een van de revelaties van de voorbije Koningin Elisabethwedstrijd voor piano. Zijn middagconcert draagt daarvan de sporen. Bozhanov speelt van Jean-Luc Fafchamps ' Back to the sound', het plichtwerk dat de vierentwintig halvefinalisten dit jaar moesten brengen. Verder koos Bozhanov uit het beste wat de romantiek heeft voortgebracht ('Deutsche Tänze' van Schubert, 'Barcarolle' van Chopin), en 'La plus que lente' van Debussy, de man die 19de Frankrijk persoonlijk de moderniteit binnenleidde.

Evgeni Bozhanov (1984) gaf zijn eerste concerten met orkest in zijn geboortestad op zijn twaalfde. Hij studeerde bij Boris Bloch aan de Folkwang-Hochschule für Musik in Essen en daarna bij Georg Friedrich Schenck aan de Robert Schumann Musikhochschule in Düsseldorf. Al sinds 1996 behaalde hij successen op talrijke wedstrijden, waaronder in 2008 zowel de Eerste Prijs van de Internationale Casagrandewedstrijd als de Tweede Prijs van het Sviatoslav Richter concours in Moskou. Als finalist van de Van Cliburn International Piano Competition vorig jaar onderscheidde hij zich daar ook in de interpretatie van het Kwintet van Franck met het Takács Kwartet. Hij trad onder andere op tijdens het Ravinia Festival (Chicago), het Chopin Festival (Warschau) en het Festival voor Kamermuziek in Trieste. Bozhanov werd tweede tijdens de Koningin Elisabethwedstrijd voor piano 2010.

Jean-Luc Fafchamps (1960) is componist en pianist. Tijdens en na zijn studies aan het Conservatorium van Bergen (piano, kamermuziek, harmonie) en aan de UCL (macro-economie), maakte hij zich vertrouwd met verschillende disciplines (improvisatie, rock, compositie van podiummuziek, begeleiding van liederen, piano solo...) alvorens zich te concentreren - zij het niet exclusief - op de opvoering en compositie van hedendaagse muziek. Hij stichtte de vereniging Musica Libera, ter verspreiding van actuele muziek en het interpretatiecollectief Le Bureau des Pianistes, waarmee hij zich de muziek voor verschillende klavieren eigen maakte (Feldman, wat leidt tot de cd Sub Rosa, Wyschnegradski, Reich, B. Mather, J. Tenney en andere klassiekers als Messiaen en Bartok). Momenteel is hij pianist bij het Ictus ensemble waarmee hij tal van creaties (Lindberg, Leroux, Mernier, Aperghis, Harvey, Francesconi, Reich, De Mey, etc.), opnames en tournees realiseerde (onder andere met Rosas).

Zijn werk als componist vatte hij aan in de wereld van het theater en de dans (Théâtre Impopulaire, Companie Bonté-Mossoux,...). Deze eerste stappen werden gelauwerd door de 'Tribune des Jeunes Compositeurs' van de Unesco (Attrition voor strijkoctet) en hij won er de 'Octave des Musiques Classiques' 2006 mee. Hij schreef in eerste instantie voor kleine bezettingen waarin piano een centrale rol speelde. Nadien verschoof zijn aandacht naar andere combinaties, zoals 'A Garden' voor blaasquintet of 'Bryce' voor klarinetquintet. Vandaag is zijn werk gericht op uitgebreidere bezettingen waarin zijn interesse voor paradoxale constructies en zijn zin voor synthese botvieren in stukken die aan elkaar refereren. Hij werkt aan de totstandkoming van een uitgebreid netwerk van cycli - Les Lettres Soufies. Zijn werk werd vastgelegd door Sub Rosa op twee monografische cd's, Attritions (1993) en Melencholia si... (2003), en in 2008 kwam bij Fuga Libera een cd uit gewijd aan zijn recente muziek voor kleine bezettingen '...lignes...'. Hij doceert momenteel muzikale analyse en compositie aan het conservatorium van Bergen.

Programma :

  • Frédéric Chopin, Barcarolle (1845-1846)
  • Jean-Luc Fafchamps, Back to the sound (2010)
  • Franz Schubert, Deutsche Tänze D. 790
  • Toru Takemitsu, Ame no ki sobyù - Rain Tree Sketch (1982)
  • Claude Debussy, La plus que lente, valse pour piano (1910)
  • Alexander Scriabin, Valse op.38
  • Franz Liszt, Faust Valse

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital Evgeni Bozhanov
Maandag 21 maart 2011 om 12.30 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be

Extra :
Evgeni Bozhanov op youtube
Jean-Luc Fafchamps op www.compositeurs.be, www.arsmusica.be en youtube
Toru Takemitsu op en.wikipedia.org, www.themodernword.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Heet van de naald : 4 wereldcreaties van Belgische componisten in Le Manège in Mons, 9/03/2011
Izumi Okubo en Audrey Gallez brengen werk voor 2 violen van Berio en Takemitsu, 1/03/2011
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011

Beluister alvast Toru Takemitsu's Rain Tree Sketch

15:27 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Belgische première van Dutilleux' Mystère de l'instant in Bozar

Henri Dutilleux Twee getalenteerde kunstenaars laten ons grote repertoirewerken ontdekken. De vocale kwaliteiten van de Canadese sopraan Barbara Hannigan komen prachtig tot hun recht in de concertaria's van Mozart, gedirigeerd door de jonge Franse dirigent Ludovic Morlot. Mozart vertoeft in Parijs wanneer hij zijn Symfonie nr.31 componeert, een werk met uitgesproken Franse accenten. Benjamin Britten componeerde het tweede werk op het programma van dit concert, Les Illuminations, in 1939 op gedichten van Rimbaud en bedient zich van de rijke klank van een strijkorkest, subtiel vermengd met de stem. Het instrumentale Mysteère de l'instant van Henri Dutilleux (foto) dateert uit een latere tijd en biedt een opeenvolging van klankmomenten waarin het muzikale beloop wordt opgebouwd zonder voorafgaand stramien.

Henri Dutilleux (1916) is geen opvallende figuur onder de hedendaagse Franse componisten. Hij heeft nooit een exuberante persoonlijkheid geëtaleerd zoals sommigen van zijn landgenoten en een grote vernieuwer kun je hem ook niet echt noemen. Gedurende zijn hele carrière heeft Dutilleux zich niets aangetrokken van muzikale trends en modes. Zijn sonore muziek met heldere en sensuele timbres wordt bepaald door bestaande vormen en structuren maar kent toch een echte vernieuwingsdrang. Maar doorheen de jaren heeft de nu 95-jarige componist wel een aantal bijzonder hoogstaande werken afgeleverd.
Dutilleux borduurde verder op de nalatenschap van oudere landgenoten als Debussy en Ravel. Verder beïnvloedden Bartók en Stravinsky duidelijk zijn werk. Ook gebruikte hij het serialisme tot op zekere hoogte. Dutilleux schreef een relatief klein oeuvre. In zijn muziek klinkt het menselijk drama door met conflicterende en vervolgens oplossende klankpatronen.

Programma :

  • Henri Dutilleux, Mystère de l'instant (1985-89) (Belgische première)
  • Wolfgang Amadeus Mozart, Aria "Vado ma dove?", KV 583, Arietta "Un moto di gioia" (Le Nozze di Figaro), Misera, dove son, KV 369, Symfonie nr. 31, KV 297, "Paris"
  • Benjamin Britten, Les illuminations

Tijd en plaats van het gebeuren :

Symfonieorkest van de Munt & Barbara Hannigan : Dutilleux, Mozart, Britten
Zondag 20 maart 2011 om 20.00 u
(Inleiding door Steven Marien om 19.30 u )
Bozar - Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.demunt.be

Extra :
Henri Dutilleux op www.schott-music.com en youtube
Dutilleux en kamermuziek: zonnebloemen uit de schaduw gehaald, op www.nopapers.nl

Beluister alvast het eerste deel uit Dutilleux' Mystère de l'instant



en deel 2

10:02 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

18/03/2011

Debussy, Stravinsky en Murail op openingsavond Ars Musica Brussel

Tristan Murail Symboliek is voor de rechtgeaarde nieuwemuziekliefhebber een beetje zoals de omkering van de "fiorituren": je kan er niks op tegen hebben, maar noodzakelijk is het allerminst. Toch hebben ze zich bij Ars Musica in dit programma enigszins laten gaan. Het Radio Filharmonisch Orkest Hilversum (RFOH) speelt onder leiding van Marin Alsop Les sept Paroles van Tristan Murail (foto). Dat is een zetting voor koor en orkest die Murail, niet voor niets een leerling van Messiaen, maakte van de laatste zeven uitspraken van de stervende Christus. Daartegenover zetten Alsop & co De Vuurvogel van Igor Stravinsky. Dood en wedergeboorte: zou er een verband kunnen zijn met het feit dat het RFOH een van de Nederlandse orkesten is die volgens het plan van cultuurminnaar Wilders moeten verdwijnen?

Prélude à l'après-midi d'un faune van Claude Debussy is gebaseerd op het gelijknamige, symbolistische gedicht van Mallarmé. De improvisatorische buitenkant van dit orkeststuk verbergt een complexe organisatie van muzikale motieven. De beroemde opening van de solofluit, met de dalende tritonus (het Italiaans noemt dit interval niet toevallig de muziekduivel), bevat goeddeels de essentie van dit werk en zijn betekenis in de muziekgeschiedenis: in L'après-midi d'un faune wordt de toonaard in zijn tot dan traditionele betekenis nooit echt bevestigd. Ongewone harmonische en maatovergangen, exotisch delicate instrumentatie, complexe ritmiek en systematisch ontwijken van tonale logica maken van dit werk een voorbode van het modernisme.

De Vuurvogel uit 1910 van Igor Stravinsky is het eerste van zijn drie Russische balletten. Het bezorgde hem als 28-jarige de status van één van de belangrijkste componisten van dat moment en betekende het begin van zijn samenwerking met Sergei Diaghilev, oprichter en impresario van 'Les Ballets Russes'. Het verhaal, waarin de tsarenzoon Ivan zijn geliefde moet redden uit de klauwen van de boosaardige tovenaar Kastchei, is helder en kleurrijk georkestreerd. Nog duidelijk zijn hier de sporen van Stravinsky's opleiding bij Rimsky-Korsakov, al kondigen de typische syncoperingen en onregelmatige ritmes de Stravinsky van Le Sacre du Printemps al aan.

Les sept Paroles van Tristan Murail is een vernieuwde versie voor koor en orkest van de compositie Les sept paroles du Christ en croix uit 1986/8. Tristan Murail is samen met Gerard Grisey bekend om het gebruik van de spectrale compositietechniek, waarin men compositorische beslissingen maakt na een grondige analyse van de intrinsieke, fysische klankeigenschappen.
De titel van dit werk verwijst naar de laatste woorden van Jezus Christus aan het kruis, waarmee hij zijn teleurstelling en verlatenheid uitdrukt. De live musici krijgen virtueel weerwerk in de vorm van samples van koorgeluid, dat via acht luidsprekers de zaal wordt ingestuurd. Die ruimtelijke verdeling maakt het contact tussen publiek en totaalklank intenser. Al is dit een duidelijk voorbeeld van programmamuziek, toch legt Murail er de nadruk op dat de muziek niet als louter soundtrack, laat staan als achtergrond wil functioneren. De muziek was er eerst, dan pas de tekst. De muzikale expressie is voor Murail belangrijker dan het narratieve aspect.
Het werk begint met een 13-minuten durende inleiding, gevolgd door zeven delen die overeenkomen met de laatste zeven woorden van Christus. Om voor de luisteraar enkele herkenningspunten te voorzien, krijgen we bij het begin van elk deel het geluid van gesamplede klokken te horen.

Programma :

  • Claude Debussy, Prélude à l'après-midi d'un faune (1892-1894)
  • Igor Stravinsky, L’Oiseau de feu (1909)
  • Tristan Murail, Les sept Paroles (belgian premiere)(2009)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Radio Filharmonisch Orkest Hilversum & Groot Omroepkoor : Debussy, Stravinsky, Murail
Zondag 20 maart 2011 om 20.15 u
Flagey
- Studio 4
Heilig Kruisplein
1050 Elsene
Gratis toegang

Meer info : www.arsmusica.be, www.flagey.be en www.radiofilharmonischorkest.nl

Extra :
Tristan Murail : www.tristanmurail.com, brahms.ircam.fr, www.compositiontoday.com, www.arsmusica.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011
Studenten hedendaagse muziek van het Conservatorium van Brussel brengen werk van Tristan Murail en Peter McNamara, 10/12/2010

Bekijk alvast Tristan Murails 'Les Sept Paroles', uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest & Groot Omroepkoor o.l.v. Marin Alsop

22:48 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Orkest Koninklijk Conservatorium Bergen opent Ars Musica Brussel

Pehr Henrik Nordgren Tijdens de openingsdag van Ars Musica in Brussel toont het festival hoe divers, onvoorspelbaar en speels de muziek van vandaag kan zijn. Op het menu: enkele meesterwerken, grote maar ook kleine namen, indringende invalshoeken… Zo is er Tabula Rasa van de Estse componist Arvo Pärt, die was toch wel een tijdje weg van de scene op dit festival. Van de IJslands / Finse componist Pehr Henrik Nordgren (foto)is er het derde vioolconcerto. Universele muziek maakt deze man, modern klinkend, en niet vreemd van zowel folklorische invloeden als enige Aziatische Meta Muziek. Verbleef lang in Japan en zou zelfs met een Japanse getrouwd geweest zijn. Dat kan helemaal niet gezegd worden van Victor Kissine. Zoals vele Russen aangespoeld in vervlogen tijden, heeft Kissine vaste voet gevonden in België. Zijn Barcarola werd voor Gidon Kremer en de zijnen gecomponeerd.

Programma :

  • Arvo Pärt, Tabula Rasa
  • Pehr Henrik Nordgren, Concerto n°3, for violin (1981)
  • Victor Kissine, Barcarola (2007)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Orkest Koninklijk Conservatorium Bergen : Pärt, Nordgren, Kissine
Zondag 20 maart 2011 om 16.00 u
Flagey
- Studio 1
Heilig Kruisplein
1050 Elsene
Gratis toegang

Meer info : www.arsmusica.be en www.flagey.be

Extra :
Arvo Pärt op www.musicolog.com en youtube
Arvo Pärt (1935 - ), Tintinambulist op www.musicalifeiten.nl
Pehr Henrik Nordgren op en.wikipedia.org en youtube
Pehr Henrik Nordgren: Modernist composer who incorporated folk music into his work and relished his artistic freedom, Martin Anderson op www.independent.co.uk, 15/10/2008
Victor Kissine op www.compositeurs.be, www.renewmusic.org en www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Benjamin Glorieux & Sara Picavet brengen werk van Kissine, Pigeolet en Fontyn in Waver, 4/03/2011
Ars Musica werpt blik op de toekomst en focust op Belgische componisten, 24/02/2011

Beluister alvast dit fragment uit Arvo Parts Tabula Rasa

21:42 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook