08/11/2011

Medea op tournee in voorjaar 2012 na triomf op Biënnale van Venetië

Medea Met de uitnodiging van de Biënnale van Venetië om eind september 2011 deel uit te maken van het programma  van MUTANTI,  de 55ste editie van het festival voor hedendaagse muziek, vielen Wim Henderickx, HERMESensemble en Muziektheater Transparant een grote eer te beurt.  

Henderickx liet de kans om uit te blinken niet liggen en herschreef speciaal voor de gelegenheid de muziek van Medea. Deze muziektheatervoorstelling met monologen van Peter Verhelst en in een regie van Paul Koek ging in mei 2011 in première in deSingel en zal in februari en maart 2012 een tournee maken door België en Nederland met Wim Henderickx als dirigent. 

In de concertante versie 'Lamento di Medea' voor 1 zangeres, instrumentaal ensemble en live elektronica, zingt de Turkse sopraan Selva Erdener vier klaagzangen die bestaan uit woordloze muzikale klanken. Het lijden van Medea krijgt hierdoor een haast spirituele dimensie.
De voorstelling van 26 september in het Piccolo Teatro van het Arsenale greep bij de keel en kreeg van Stephan Moens een zeer lovende recensie in De Morgen op 3 oktober 2011: "Maar wie mee durft te gaan in de muziek, raakt niet alleen bedwelmd door de 'goddelijke lengtes' (zoals Schumann over de late werken van Schubert zei) maar realiseert zich gaandeweg ook beter wat de kindermoord betekent: het consequente afscheid van een te grote liefde, en daardoor ook een soort emotionele zelfmoord. ... In elk geval heeft Henderickx zich, mede door de voorbeeldige uitvoering van de Turkse sopraan Selva Erdener en het Vlaamse Hermesensemble, op het internationale podium kunnen presenteren als een onverwisselbare stem".

Elders op Oorgetuige :
Een nieuwe kijk op een oude mythe : wereldcreatie Medea in deSingel, 16/05/2011

Beluister nu alvast een fragment uit 'Lamento di Medea'

16:29 Gepost in Concert, Muziek, Nieuws | Permalink |  Facebook

07/11/2011

November Music trekt alle registers open

November Music Van woensdag 9 t.e.m zondag 13 november presenteert November Music al voor de 19de keer de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van hedendaags gecomponeerd, jazz/impro, elektronica, geluidsinstallaties en muziektheater. Muziek van nu door de makers van nu, te horen op verschillende podia in 's-Hertogenbosch. Een greep uit het programma: Arve Henriksen & Audun Kleive, AskolSchönberg o.l.v. Reinbert de Leeuw met Jörg Widmann, musikFabrik, Craig Taborn & Yuri Honing, David Kweksilber Big Band feat. David Moss, Markus Stockhausen & BEAM. De centrale festivalcomponist 2011 is Yannis Kyriakides

November Music is het belangrijkste internationale festival voor actuele muziek in Nederland. Het meerdaagse festival vindt jaarlijks plaats op divese locaties in 's-Hertogenbosch en heeft nauwe banden met belangrijke festivals in diverse Europese landen waaronder België (Transit Leuven en Happy New Festival van Vlaanderen Kortrijk), Duitsland (MaerzMusik Berlijn), Engeland (Huddersfield Contemporary Music Festival) en Italië (Angelica Festival Bologna). Het festival zet de spotlights op de makers van nu, waardoor het publiek de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van gecomponeerde en geïmproviseerde muziek, progressieve pop, geluidsinstallaties en muziektheater te horen en te zien krijgt. De eerste editie van November Music vond plaats in 1993.

Ook dit jaar is Bert Palinckx artistiek leider van November Music. "Inmiddels is ons festival een soort merk geworden waarop mensen vertrouwen, ook al is er misschien onbekendheid met de optredende namen. Op vijftien gevarieerde locaties in Den Bosch komt er van woensdag 9 tot en met zondag 13 november onder andere hedendaags gecomponeerd werk, jazz en improvisatie, elektronica, geluidsinstallaties, interdisciplinaire voorstellingen en muziektheater voorbij. Allemaal vormen van muziek die steeds minder te horen zijn, en al helemaal niet via radio of tv. Veel mensen zijn er zodoende nauwelijks mee bekend en als je dan voor het eerst geconfronteerd wordt met niet-alledaagse klanken kan dat een inspannende ervaring zijn. Je zintuigen worden meer geprikkeld dan wanneer je popmuziek hoort bijvoorbeeld, dat klinkt veel vertrouwder. Maar het is ook leuk om iets nieuws of anders te horen, en zo'n festivalvorm leent zich er goed voor om in korte tijd veel te beleven. Bij November Music duurt geen enkel concert langer dan een uur, we willen een omgeving creëren waarin bezoekers een beetje kunnen rondneuzen en niet na één optreden overdonderd naar buiten stappen en nooit meer terugkomen. Nu is het overigens wel zo dat hedendaagse muziek de laatste jaren minder experimenteel wordt, het mag ook weer mooi zijn."(*)

Ook dit jaar trekt November Music weer alle registers open. Bert Palinckx : "Er komt van alles voorbij; concerten geschikt voor een breder publiek in een grotere zaal en rare, extreme dingen op plekken als musea en galeries. Zo is er op de openingsavond de voorstelling 'Déserts', waarbij videokunstenaar Bill Viola de uitvoering door het Nieuw Ensemble van een compositie van Edgard Varèse uit 1954 - heel oud voor ons maar het klinkt nog ontzettend actueel - visueel begeleidt. Of een installatie gemaakt door Bram Vreven in het Centrum Beeldende Kunst, vrije tijd, van 140 klepels die geen geluid maken. Eerst moest ik even slikken, stilte was niet de bedoeling, maar nu lijkt het me spannend en daar houd ik van. Er staat een pianorecital geprogrammeerd, 492 Kg, waarbij niet de toetsen bespeeld worden maar wel talloze andere onderdelen van het instrument. En heel blij ben ik met het slotconcert, memoryscape van Yannis Kyriakides, waarbij de een voor een opkomende musici hun eerste jeugdherinneringen vertolken die tegelijkertijd op een projectiescherm te lezen zijn, waarna ze samenspelen en ook weer omstebeurt van het podium verdwijnen. Zo'n combinatie van persoonlijke en theatrale ingrediënten werkt sterk en vormt daarmee een passende afsluiting van het festival." (*)

De in Cyprus geboren componist Yannis Kyriakides is dus festivalcomponist van November Music 201. Hij werd onlangs toegevoegd aan de Nederlandse delegatie voor de Biënnale van Venetië dit jaar. Tijdens November Music speelt AskoǀSchönberg het gloednieuwe werk 'Wavespace' van Kyriakides en Joost Rekveld. Verder brengt Musikfabrik de Nederlandse première van 'Memoryscape' en is er een duoconcert met Andy Moore (The Ex) met hun Rebetika project. Verder is er dit jaar ook heel veel aandacht voor de Nederlandse muziek, met naast creaties van festivalcomponist Yannis Kyriakides ook nieuw werk van de drie BUMA-Toonzetters winnaars 2009 Seung-Ah Oh, Aliona Yurtsevich en Wilbert Bulsink. Ook zijn er premières van Rozalie Hirs, Boudewijn Tarenskeen, Giel Vleggaar en vele anderen.

Enkele verwachte hoogtepunten tijdens November Music 2011 :

Louis Andriessen / Clazz Ensemble
Na het succes van vorig jaar staat ook tijdens deze editie meestercomponist Louis Andriessen weer op het programma. Clazz Ensemble vertolkt zijn liefde voor jazz en improvisatie. Met zijn muzes zangeres Cristina Zavalloni en violiste Monica Germino en filmbeelden van Peter Greenaway.

'Déserts' Nieuw Ensemble / Edgard Varèse / Bill Viola
De Amerikaanse videokunstenaar Bill Viola maakte een film bij Edgard Varèse's spektakelstuk 'Déserts'. Nieuw Ensemble voert het werk uit terwijl de meeslepende beelden van Viola op groot scherm worden vertoond.

David Kweksilber Big Band feat. David Moss
Een waanzinnige bigband die de grens tussen compositie en improvisatie teniet doet. Componist Louis Andriessen: "Ik heb veel samengewerkt met David Kweksilber en het is verbazend hoe hij het voor elkaar gekregen heeft om een hele grote, real Big Band veel premières en erg moeilijke jazz te laten spelen. Daarbij geldt de door mij zeer bewonderde Robert Graettinger als een schitterend voorbeeld. Bovendien hebben we hier te maken met een stelletje onwaarschijnlijke topmusici." Voor het eerst te horen buiten Amsterdam in een spannende combinatie met stemvirtuoos David Moss.

Asko|Schönberg / Jörg Widmann o.l.v. Reinbert de Leeuw
Jörg Widmann wordt gezien als de nieuwe ster onder de Europese componisten. Asko|Schönberg is een van Nederlands topensembles. Een prachtige match dus. De volkskrant over dit concertprogramma: "Tot Widmanns vele talenten behoort het vermogen aansluiting te vinden bij verschillende werelden."

ECM Artists in Concert
Speciaal programma met toppers uit de jazzwereld. De Noorse trompettist Arve Henriksen (winnaar Paul Acket Award 2011) treedt op met percussionist Audun Kleive. Saxofonist Yuri Honing en de Amerikaanse pianist Craig Taborn (o.a. Dave Douglas, Steve Coleman en Tomasz Stanko) ontmoeten elkaar voor het eerst. Iro Haarla schildert met haar kwintet het uitgestrekte Finse landschap met subtiele klankkleuren.

musikFabrik o.l.v. Sian Edwards
Het Duitse ensemble musikFabrik sluit November Music 2011 af met werk van Jonathan Harvey, Rebecca Saunders en 'memoryscape' van festivalcomponist Yannis Kyriakides. Dat laatste werk maakte eerder al grote indruk op Bert Palinkcx, artistiek directeur van November Music: "Kyriakides heeft jeugdherinneringen van de musici vertaald naar muziek. Het is hierdoor een poëtische en zeer persoonlijke compositie geworden, schitterend uitgevoerd door de topsolisten van de musikFabrik."

De Vlaamse inbreng op November Music komt dit jaar van pianist en muzikaal vrijdenker Frederik Croene met zijn '492 Kg, an extended piano recital'. Croene is gefascineerd door de klank van de gedemonteerde, ontmantelde of krakkemikkige piano. Voor dit grootschalige project heeft hij acht componisten gevraagd om de piano eens op een andere manier te lijf te gaan. Want hoeveel onvermoede schoonheid schuilt er in dat bijna 500 kilogram zware muziekinstrument? Het levert een pianorecital op dat zijn weerga niet kent. De componisten krijgen de opdracht mee om drie concepten (piano, pianorecital, pianist) zo onbevangen mogelijk te benaderen. Hierbij krijgen ze volledig carte blanche.

Zo gaat Cathy van Eck de piano als muzikaal meubelstuk in ere herstellen en combineert Laura Maes de klanken van een ijssculptuur met die van het klavier. Falk Hübner creëert een apocalyptische pianolandschap waarin de pianist een manier moet zoeken om te ontsnappen aan de woestenij. Simon Steen-Andersen ontleedt op minutieuze wijze de overdonderende klankschoonheid van alle 88 toetsen die tegelijkertijd worden ingedrukt. Een uitzonderlijk, theatraal pianorecital dat als één geheel moet worden opgevat. '492 Kg, an extended piano recital' wordt tijdens November Music als installatie getoond met twee concerten zowel op de vrijdag als zaterdag.  Op zondag is de installatieversie te beluisteren tijdens de KunstmuziekRoute.

Tijd en plaats van het gebeuren :

November Music
Van woensdag 9 t.e.m. zondag 13 november 2011
Op verschillende locaties in s' Hertogenbosch


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.novembermusic.net

(*) 'Hedendaagse muziek mag weer mooi zijn'. Interview met Bert Palinckx, Angela Van Der Elst, Bijlage VPROgids, nobember 2011

Elders op Oorgetuige :
Clazz Ensemble presenteert His Master's Choice ft Louis Andriessen in het Concertgebouw Brugge, 6/11/2011
Nieuw Ensemble verruimt je blik op de muzikale 20ste eeuw, 10/10/2011
492 Kilo. An extended piano recital. Concertperformance door Frederik Croene, 27/09/2011

Bekijk alvast het promofilmpje voor November Music 2011

17:40 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Follow the Sound dompelt je onder in de kosmische wereld van Sun Ra

Ken Vandermark Van donderdag 10 tot en met zaterdag 12 november wordt deSingel in Antwerpen ondergedompeld in de kosmische wereld van Sun Ra. Follow the Sound, het festival voor improvisatiemuziek en aanverwanten, staat dit jaar voor een groot deel in het teken van deze muzikale excentriekeling en laat met enkele speciale concerten van onder meer Marshall Allen en The Thing, een licht schijnen over diens oeuvre.

Follow the Sound zoomt dus ook dit jaar in op een belangrijk figuur uit de geschiedenis van de freejazz en improvisatie. In het verleden viel die eer reeds te beurt aan Albert Ayler, Bill Dixon, Han Bennink en Cecil Taylor, en dat in de vorm van speciale concerten naast vertoningen van films en documentaires. Met Sun Ra ligt de focus deze keer op een echt buitenbeentje, en dat niet alleen op muzikaal maar ook op persoonlijk vlak. Lange tijd was alles rond de figuur van deze pianist/componist/bandleider namelijk in een mysterieuze waas gehuld: men wist zijn echte naam niet aangezien hij die in de jaren vijftig al had veranderd naar Le Sony'r Ra (pas na lang zoeken kwam de naam Herman Poole Blount naar boven) of wanneer hij geboren was en hij beweerde in interviews dat hij een buitenaards wezen was en dat hij naar andere planeten was gereisd. Dat excentrieke karakter heeft ook zijn muzikale carrière getekend, gaande van de opmerkelijke audiovisuele spektakeloptredens van zijn orkest (het zogenaamde Arkestra, dat op verschillende momenten wel eens een andere naam droeg) tot zijn lange en krankzinnige geïmproviseerde solo's op de Moog-synthesizer.

Uiteraard botste de in 1993 overleden Sun Ra met zijn aparte stijl op heel wat protest van de jazzgemeenschap. Critici noemden hem een showman, trokken zijn capaciteiten als musicus in twijfel en haalden wel eens het woord charlatan boven. Dat er in zijn discografie bedenkelijke momenten kunnen worden opgetekend staat buiten kijf, maar de invloed die zijn muzikale nalatenschap al tientallen jaren uitoefent op het moderne jazzgebeuren valt eveneens niet te ontkennen. Het bewijs daarvan zal worden geleverd tijdens deze editie van Follow the Sound, met drie heel speciale Sun Ra-concerten.

Sun Ra Specials
De grote bigbands uit de jazzgeschiedenis waren nooit louter de verdienste van een getalenteerd bandleider. Wat zou het Count Basie Orchestra geweest zijn zonder Freddie Green, of het Duke Ellington Orchestra zonder Johnny Hodges en Harry Carney? Dezelfde vraag kan worden gesteld in verband met het Arkestra van Sun Ra. Wat zou er van dit orkest geworden zijn indien John Gilmore en Marshall Allen er nooit deel van hadden uitgemaakt? Het zou alleszins heel anders hebben geklonken, want de twee saxofonisten waren gedurende vier decennia de sleutelfiguren binnen het orkest. Na de dood van Sun Ra in 1993, nam John Gilmore de leiding van het Arkestra op zich tot aan zijn eigen overlijden. Hij werd opgevolgd door zijn saxofoonbroeder Marshall Allen, ondertussen 87 maar nog steeds actief musicus. Tijdens de tweede dag van het festival zal hij in trio aantreden met de ICP-drummer Han Bennink en de Amerikaanse bassist Trevor Dunn, als een van de drie Sun Ra specials. Een onuitgegeven trio dus, met daarin misschien wel als grootste verrassing de uit de Ipecac-stal afkomstige Trevor Dunn, die meer dan veertig jaar jonger is dan Allen. Met zijn avonturen binnen Fantômas en Mr.Bungle hoeft de bassist qua muzikale waanzin alleszins geen lessen meer te krijgen van zijn oudere compagnons. Zonder enige twijfel is dit concert het meest onvoorspelbare van de hele editie.

Speciaal voor dit festival een kwalitatief ensemble op poten zetten dat in de buurt komt van het grote Arkestra is natuurlijk onbegonnen werk en quasi onbetaalbaar. De drie Sun Ra-concerten worden dan ook door kleinere bands gebracht, hoewel Joost Buis en André Goudbeek een septet bij elkaar hebben gesprokkeld. Buis, een Nederlandse trombonist, wordt beschouwd als een Sun Ra-kenner en laat zich al langer inspireren door het repertoire van het Arkestra, en dan vooral met zijn eigen band Astronotes - de naam van dit ensemble verraadt natuurlijk al genoeg. Samen met altsaxofonist André Goudbeek stelde hij een groep samen die enkele Sun Ra-composities onder handen zal nemen. Bekende improvisatoren zoals Tobias Delius en Paul Lovens, zullen daarin samenwerken met jonge getalenteerde musici: de Belgische trompettist Jean-Paul Estiévenart, bassist Hugo Antunes en toetsenist Oscar Jan Hoogland.


De laatste Sun Ra special wordt verzorgd door enkele grote kanonnen van de hedendaagse freejazz en improvisatie. Met het concert van The Thing + Ken Vandermark (foto) & Lasse Marhaug heeft de organisatie zich alvast verzekerd van een krachtig slotpleidooi. Het Noors/Zweedse trio The Thing, met saxofonist Mats Gustafsson, bassist Ingebrigt Håker Flaten en drummer Paal Nilssen-Love, gaat de powerplay niet uit de weg en is mede daardoor een van de spectaculairste live-bands van het circuit. Bijgestaan door saxofonist Ken Vandermark (misschien wel de hardst werkende muzikant binnen de hedendaagse jazz) en het Europese antwoord op Merzbow, Lasse Marhaug, zullen ze muziek van Sun Ra letterlijk nieuw leven inblazen.

De gastenlijst van de Belgen
Dat geïmproviseerde muziek van hoog niveau niet altijd in het buitenland hoeft worden gezocht weet de organisatie maar al te goed. Zo kregen twee Belgische musici dit jaar een zogenaamde carte blanche en mocht pianist Fred Van Hove (zoals elk jaar) speciaal voor het festival een ensemble samenstellen. De man die samen met onder meer Peter Brötzmann aan de wieg stond van de Europese vrije improvisatie komt deze keer heel verrassend uit de hoek en laat zich in Antwerpen omringen door twee bijzondere vrouwen: Ikue Mori en Maja Ratkje. De Japanse Ikue Mori is percussioniste maar houdt zich tegenwoordig bijna uitsluitend bezig met laptopimprovisaties, zoals ze al liet horen op Tzadik in samenwerking met Mike Patton en John Zorn. Maja Ratkje is voor improvisatieliefhebbers dan weer bekend voor haar werk met het Noorse collectief SPUNK, maar ze liet zich de voorbije jaren ook opmerken als soloperformer met vocale improvisaties. Deze keer zal het vertrouwde potje 'improviseren met Fred Van Hove' dus een digitaal tintje krijgen.

Als er momenteel één Belgisch jazz- en improvisatiemuzikant is die zich internationaal steeds vaker positief laat opmerken, dan is het wel Joachim Badenhorst. Han Bennink vond in hem de ideale rietblazer voor zijn trio (twee jaar geleden nog te horen op Follow the Sound) en naast een nieuwe release met Equilibrium en een album in samenwerking met Steve Swell en Ziv Ravitz, verschenen de voorbije maanden cd's op Clean Feed, Red Toucan en NoBusiness waarop Badenhorst te horen is. Dat net hij een carte blanche kreeg van de organisatie is dan ook dubbel en dik verdiend. Badenhorst komt naar Follow the Sound met een opvallend trio, bestaande uit violist C. Spencer Yeh en Toma Gouband, een Franse percussionist die heel eigenaardig materiaal gebruikt, zoals stenen en hout. Teun Verbruggen zal het waarschijnlijk bij een traditioneel drumstel houden (en misschien nog een laptop en wat speelgoed). Hij is de tweede gelukkige die van de festivalorganisatie een ensemble naar zijn smaak mocht samenstellen. Naast zijn vertrouwde muzikale partner Jozef Dumoulin, koos hij met zijn carte blanche voor trompettist Nate Wooley, gitarist Marc Ducret, saxofonist Andrew D'Angelo en bassist Trevor Dunn, waarmee hij jaren geleden al een keer een project opzette onder de naam Nozzle Slag. Tegenwoordig is hij dan wel vooral bekend als drummer van het Jef Neve Trio, maar met onder meer Othin Spake bewees Verbruggen al eerder dat hij een geweldig improvisator is. Het wordt dus uitkijken naar wat hij in het gezelschap van deze internationaal gerenommeerde musici zal weten te presteren.

Sax in hoofd- en bijrol
Een jazz- of improvisatiefestival zonder saxofoons is praktisch ondenkbaar, maar het is tevens opvallend dat er tijdens deze Follow the Sound slechts één concert staat geprogrammeerd zónder een sax, namelijk dat van Fred Van Hove en co. Het Craig Taborn Trio heeft eigenlijk ook geen saxofonist in huis maar voor het concert in Antwerpen nodigde de groep Lotte Anker uit. De Deense speelt zowel sopraan-, alt-, als tenorsax en bracht de voorbije jaren succesvolle albums uit in samenwerking met pianist Craig Taborn en drummer Gerald Cleaver. Het duo Jorrit Dijkstra - John Hollenbeck is nog zo'n voorbeeld van een duurzame en succesvolle samenwerkingsrelatie. Als sinds 1998 komen de twee op regelmatige basis samen voor concerten met geïmproviseerde inhoud. Dijkstra speelt daarbij niet enkel saxofoon maar ook lyricon (een elektronisch blaasinstrument) en analoge synths, terwijl Hollenbeck zijn drumstel uitbreidt met allerlei kleine percussie-instrumenten. Hoe dat klinkt is te horen op het album 'Sequence', uitgebracht in 2006, dat een kleurrijke waaier aan improvisaties bevat. Naast een duoset op vrijdag, zullen Dijkstra en Hollenbeck op zaterdag een open workshop begeleiden onder de naam Lab Orchestra. Het is tevens de bedoeling dat deze workshop uitmondt in het eerste concert van die dag.

De naam van Ken Vandermark viel al eerder in dit artikel. Naast een gastbijdrage aan het concert van The Thing op zaterdag, zal de uit Chicago afkomstige rietblazer ook met een eigen (en overigens gloednieuw) ensemble aantreden. Made to Break is een kwartet en op Vandermarks website wordt het omschreven als zijn meest radicale ensemble tot nu toe, met invloeden gaande van Ethiopische muziek en The Ex tot de muzikale ideeën van Morton Feldman en John Cage, uiteraard overgoten met een saus jazz en improvisatie. Twee trouwe compagnons vervoegen Vandermark in Made to Break: drummer Tim Daisy en de elektrische bassist Devin Hoff. De vierde man is Christoff Kurzmann, een elektronicawizard uit Wenen, die in zijn carrière al samenwerkte met enkele grote hedendaagse componisten. Dat Ken Vandermark hiermee alweer een nieuwe visie op compositie en improvisatie zal tentoonspreiden hoeft geen betoog, dat lijkt namelijk zowat zijn levensmissie te zijn.


Naast heel wat concertgeweld staan er nog een hoop andere dingen op het programma. Donderdagavond opent de zogenaamde 'Sun Ra Expo', gecureerd door schrijver/producer/muzikant John Corbett, niet alleen de man achter 'Unheard Music Series' van het label Atavistic meer tevens een groot Sun Ra-specialist. Op vrijdag en zaterdag zijn er tevens platen- en cd-stands, lezingen en filmvertoningen. De omkaderende soundtrack bij al deze activiteiten wordt verzorgd door enkele dj's. De meeste concerten zullen deze keer overigens plaatsvinden in de studiozaal van deSingel, omdat de organisatie momenteel nog bekijkt of er concerten kunnen worden uitgezonden of gestreamd. Info daarover is te vinden op de website van het festival.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Follow the Sound
Van donderdag 10 tot en met zaterdag 12 november 2011
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.followthesound.be en www.desingel.be

Bron : Artikel overgenomen van Kwadratuur.be
Follow the Sound. In de voetsporen van een vermeend charlatan, Joachim Ceulemans op Kwadratuur.be, 20/10/2011

15:41 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

06/11/2011

Requiem : Penderecki, Kancheli & Sjostakovitsj in Bozar

Krzystzof Penderecki Ook een halve eeuw na zijn creatie blijft Penderecki's Tren een van de cultwerken uit de 20ste-eeuwse avant-garde. Met microtonen, glissandi, speciale boogtechnieken en kleine toevalsoperaties weven 52 strijkers gedurende tien minuten een doorwrocht en fascinerend klankweb. Lyrischer van aard is Sevda Nateli, het prachtige requiem van Giya Kancheli, waarvoor hij een beroep doet op poëzie van een aantal groten uit de wereldliteratuur. Net als Tren en Sevda Nateli heeft ook de imposante Zevende Symfonie van Sjostakovitsj een duidelijke band met de Tweede Wereldoorlog. Sjostakovitsj schreef het werk tijdens de belegering van Leningrad door de nazi's in 1941. Het Symfonieorkest en het kinderkoor van de Munt werken opnieuw samen met Leo Hussain, die eerder al met Le Grand Macabre en Káťa Kabanová het publiek enthousiasmeerde.

De Poolse componist en dirigent Krzysztof Penderecki (1933) studeerde bij Skolyszewski en A. Malawski aan het conservatorium te Kraków, waarvan hij in 1972 directeur werd. Het jaar daarop werden drie van zijn composities bij een concours van jonge Poolse componisten met een eerste prijs bekroond. Volgen deze vroege werken nog het voetspoor van Webern en diens streng seriële schrijfwijze, kort daarop sloeg Penderecki nieuwe wegen in op zoek naar een nieuwe klankentaal in de grensgebieden tussen toon en ruis. Hij wilde het door de elektronische muziek verruimde klankbewustzijn ook op traditionele instrumenten overdragen. Het bekendste resultaat van dit streven is de Ofiarom Hiroszimy-Tren (Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, 1961), waarin hij tot een geheel nieuwe benadering van het strijkorkest kwam. Door middel van niet-conventionele opdrachten aan de spelers - vervat in een mengeling van nieuwe en oude notatiesymbolen - komen klanken tot stand die op geen enkele wijze meer aan hun bron refereren. Dit werk bracht de componist groot succes, vooral omdat hij een geavanceerde techniek wist te verbinden met het primaat van een tot het uiterste gedreven expressie.

Die hang naar expressiviteit heeft Penderecki altijd behouden, waarbij hij ook conventioneler wegen bewandelde. Reeds in het Stabat mater (1962), maar vooral in de Lucas-passie (1965-1966), komen elementen naar voren die bij de luisteraar herkenning teweegbrengen (gregoriaanse psalmodie, renaissance-polyfonie, drieklank-harmoniek). Dat hij later, in zijn opera Paradise lost (1978) en zijn 2de symfonie (1980), zelfs een 19de-eeuws, romantisch klankideaal heeft geadopteerd, wordt algemeen als een terugval beschouwd. De avantgardistische periode waaraan men zijn reputatie heeft opgehangen, heeft evenwel maar kort geduurd (ca. 1958-1962). Al vroeg is gebleken dat zijn werk in de kern van de zaak polystilistisch is, waarbij het doel - veelal de uitdrukking van een levensbeschouwelijke idee - de middelen heiligt.

Penderecki bevond zich ten tijde van het schrijven van 'Threnos voor de slachtoffers van Hiroshima' in een periode waar hij op zoek ging naar nieuwe klanken en ook om van die nieuwe klanken één geheel te maken. Het was eind jaren '50, begin jaren '60, een periode waarin de klassieke muziek in een stroomversnelling raakte. Allerlei nieuwe vormen van muziek voor traditionele instrumenten ontstonden in sneltempo, uitmondend is 4'33'' van John Cage, waarin geen enkele noot gespeeld wordt. In tegenstelling tot dat werk probeert Penderecki juist de tijd die hij heeft vol te stoppen met muziek, maar past hij (toen) nieuwe technieken toe. Zo begint het werk met gesis op de violen in het hoogste register. De strijkinstrumenten worden ook als sirenes gebruikt.

Muziektheoretisch is er dan een volgende tegenstelling. In de klassieke muziek had men net de strenge regels van de seriële muziek achter zich gelaten, toen zich (een korte tijd) de aleatorische muziek aandiende, waarbij de musici volkomen vrij werden gelaten. Threnos bevat een combinatie van die twee. Voor het eerst wordt er gebruikgemaakt van grafische muzieknotatie. Men mag beginnen op de toon, die men wenst te spelen en moet van daaruit omhoog of omlaag. Tot slot nog een unicum: als climax wordt er een cluster opgebouwd waarbij alle 52 strijkers een aparte stem hebben, elk een kwarttoon hoger dan de basistoon. Na deze schreeuw gaat het snel decrescendo naar uiterst zacht (pppp).

Penderecki had in navolging van Cage zijn werk geen titel meegegeven. Hij schatte in dat het werk 8'37'' zou duren en dat werd dan ook de titel (soms ook 8'26''). Pas toen hij het werk daadwerkelijk hoorde bij een uitvoering onder leiding van Jan Krenz, vond hij de titel te anoniem in ging op zoek naar een betere. Het werd Threnos ( (klaag- of lijkenzang), opdat de slachtoffers van Hiroshima altijd herdacht zullen worden.

De Georgische componist Giya Kancheli (1935) is één van de leidende figuren binnen de wereld van de hedendaagse muziek. Kancheli's werken zijn ingebed in de verbondenheid met de natuur en worden gevormd door een kleurrijke beeldspraak en sterke contrasten en climaxen. Kancheli haalt zijn inspiratie uit de Georgische folklore en vult dit aan met zijn persoonlijke, verfijnde gevoeligheid. Hoewel Kancheli tal van invloeden uit de twintigste-eeuwse kunstmuziek absorbeerde, profileerde hij zich nooit als een typisch avant-gardist: het tonale systeem is attijd prominent aanwezig in zijn oeuvre en hij ambieert nooit vernieuwing omwille van de vernieuwing zelf. Zijn stijl wordt gekenmerkt door een ingetoomde, ietwat fragmentarische lyriek. In korte melodische groepjes laat Kancheli een meditatief koloriet contrasteren met een meer fysieke en zelfs agressieve toonspraak.
Kancheli studeerde compositie aan het conservatorium van Tbilisi, waar hij van 1971 tot 1978 ook zelf lesgaf. Hij werkte als muziekdirecteur voor het Rustaveli Theater in de Georgische hoofdstad en werd in 1995 door deFilharmonie, toen nog het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen, uitgenodigd als componist in residentie. Sindsdien woont en werkt hij in Belgie.

Programma :

  • Krzysztof Penderecki, Tren Ofiarom Hiroszimy (1960) Threnos voor de slachtoffers van Hiroshima voor 52 strijkinstrumenten
  • Giya Kancheli, Sevda Nateli (1985) Bright Sorrow 'Requiem voor de 40ste verjaardag van de overwinning op het fascime'
  • Dmitry Sjostakovitsj, Symphony No.7 "Leningrad" in C Major, op.60 (1941)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Requiem : Penderecki, Kancheli, Sjostakovitsj
Donderdag 10 november 2011 om 20.00 u
Bozar
- Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.demunt.be

Extra : Krysztof Penderecki op www.schott-musik.de en youtube
Krzysztof Penderecki (1933 -): Grensoverschrijdingen, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Giya Kancheli op www.schirmer.com, nl.wikipedia.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Brussels Radio Philharmonic zet Polen in de spotlights met werk van Gorecki, Lutoslawski, Penderecki en Szymanowski, 5/10/2011
Kamerorkest van Czestochowa te gast in Sint-Truiden, 19/05/2008

23:58 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Clazz Ensemble presenteert His Master's Choice ft Louis Andriessen in het Concertgebouw Brugge

Louis Andriessen Het Clazz Ensemble uit Nederland lijkt op een kleine bigband. Dat is het ook, maar dan wel een die niet alleen platgetreden paden bewandelt. Zoals de naam van het orkest al verklapt, voelen de musici zich net zo goed thuis op het North Sea Jazz Festival als op de klassieke muziekpodia. Clazz Ensemble presenteert His Master's Choice featuring Louis Andriessen, een unieke reis in muziek en beeld van Nederlands bekendste hedendaagse componist. Andriessen, die in 2010 nog veel succes oogstte in de New Yorkse Carnegie Hall, is de spilfiguur in dit nieuwe project van het Clazz Ensemble. Jazz is een oude liefde van de componist en hij schreef en herwerkte dan ook nieuw en ouder werk voor dit concert. De twaalf vaste musici van Clazz worden bijgestaan door de Italiaanse zangeres (en muze van Andriessen) Cristina Zavalloni en de violiste Monica Germino.

Louis Andriessen wordt beschouwd als een boegbeeld van de nieuwe Nederlandse muziek en van het internationale muziekleven. Zijn werk werd op vele podia wereldwijd uitgevoerd, vaak in aan hem gewijde festivals. De afgelopen twee jaar werden zijn nieuwe composities gecreëerd door bekende uitvoerders als Katia en Marielle Labèque, Cristina Zavalloni en Monica Germino. Sinds 2004 is Louis Andriessen hoogleraar aan de Faculteit der Kunsten van de Universiteit Leiden. 'Musical America' riep hem uit tot 'Composer of the Year 2010'.

Voor dit programma koos en bewerkte Andriessen op vraag van het Clazz Ensemble een aantal werken die sterk door de jazz werden beïnvloed. De ontdekking van de avond wordt ongetwijfeld The Family Revisited. Dit werk is een bewerking van fragmenten uit de soundtrack die Andriessen in 1973 componeerde voor de film The Family van Lodewijk De Boer (naar diens eigen toneelstuk). Een te herontdekken stukje Andriessen-repertoire. Het concert put gul uit het Volhardingrepertoire.

On Jimmy Yancey (1973) is zo'n stuk dat Andriessen in de begindagen van De Volharding componeerde. Het is een soort hommage aan Jimmy Yancey, een pianist die als één van de grondleggers van de boogiewoogie wordt beschouwd. Het eerste deel citeert uit drie werken van Yancey vol exuberante verwijzingen naar zijn stijlelementen. Het tweede deel is abstracter en ingetogener en wordt door Andriessen beschreven als een 'in memoriam'.

In M is for Man, Music, Mozart (1991) vermengde Andriessen citaten van Mozart vrolijk met bigband-schriftuur. Hij componeerde dit werk als een televisieopera voor een reeks van de BBC waarin componisten en regisseurs werden samengebracht om een kortfilm te maken rond Mozart. Het betekende tevens de eerste samenwerking van Andriessen met Peter Greenaway, die daarna ook nog zou tekenen voor de regie van Andriessens opera's Rosa en Writing to Vermeer. De muziek is een afwisseling van instrumentale delen met jazzy songs.

Cristina Zavalloni neemt de vocals voor haar rekening en is verder ook nog in Passeggiata in tram in America e ritorno te horen is. Zij geldt als Andriessens ideale zangeres: met een achtergrond in jazz en pop en een expressieve en heel directe zangstijl die afwijkt van de romige klassieke techniek. Passeggiata in tram in America e ritorno ('Tramrit naar Amerika en terug', 1999) schreef Andriessen op tekst van de dichter Dino Campana. Het werk geldt als een aanloop naar La Passione, de grote vocale cyclus op tekst van Campana. Net als in dat laatste werk, krijgt Cristina Zavalloni hier weerwerk van de elektrische viool van Monica Germino.

In Y Despues, tenslotte, is te horen hoe Andriessen de eenvoudige baslijnen oppikt uit de jazz (denk ook maar aan de zeer herhalende patronen in de linkerhand bij boogiewoogie-pianospel, wat in On Jimmy Yancey zo belangrijk was. Y Despues is een even veelzijdig werk als Passeggiata, maar het meest opvallend is toch de manier waarop Andriessen met heel beperkt materiaal een krachtig stuk weet op te bouwen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Clazz Ensemble, Cristina Zavalloni & Monica Germino : Louis Andriessen
Donderdag 10 november 2011 om 20.00 u
Concertgebouw Brugge

''t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.clazzensemble.nl

Bron : tekst Maarten Beirens voor het Concertgebouw, november 2011

Extra :
Louis Andriessen op www.muziekencyclopedie.nl, www.boosey.com en youtube
Louis Andriessen (1939-) Beeldenstormer op www.musicalifeiten.nl

21:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

deFilharmonie herdenkt Eerste Wereldoorlog met Brittens War requiem

Benjamin Britten 11-11-2011. Kan het symbolischer? Is er een beter moment om het War requiem van Benjamin Britten te brengen? deFilharmonie vindt alvast van niet. Dit seizoen besteedt deFilharmonie met Brittens War requiem niet alleen aandacht aan de zinloze gruwel van de Eerste Wereldoorlog, maar ook aan het diverse oeuvre van Britten. Als inleiding op de themaconcerten nodigt het orkest Piet Chielens en Martyn Brabbins uit voor een boeiend gesprek over het werk van Britten.

deFilharmonie speelt het imposante en aangrijpende War requiem op 10, 11 en 12 november. Samen met solisten Emma Bell (sopraan), Alan Oke (tenor) en Florian Boesch (bas), het City of Birmingham Symphony Orchestra Chorus en het Kinderkoor van de Vlaamse Opera zorgt Martyn Brabbins voor een van de meest gedenkwaardige concertervaringen van dit seizoen. Als inleiding op de themaconcerten organiseert het orkest op maandag 7 november de Jukebox Britten. Radiopresentatrice Annelies Beck publiceerde onlangs een boek over de ervaringen van haar overgrootvader tijdens de Eerste Wereldoorlog en is dan ook de geknipte gastvrouw voor deze Jukebox. Haar gasten zijn Piet Chielens, coördinator van het In Flanders Fields Museum in Ieper en Martyn Brabbins, dirigent en ervaringsdeskundige inzake Britse muziek. Chielens en Brabbins laten hun favoriete Brittenplaten horen en praten over hun persoonlijke band met Brittens werk en wereld.

De muziek van Benjamin Britten (1913-1976), Engelands grootste 20ste-eeuwse componist, is niet onder één noemer te vatten. Door traditionalisten werd hij te modern bevonden, door modernisten te conservatief. Een unieke mengeling van postromantische klanken en eigenzinnige dissonanten kenmerkt zijn muziek, die hij bovendien gebruikte om zijn overtuigingen te vertolken. Brittens afkeer van geweld was een rode draad in zijn leven. Zijn pacifistische houding en zijn zachtmoedige karakter liggen als een deken over zijn muziek. Weinigen konden beter dan Benjamin Britten de zinloosheid van de oorlog aan de kaak stellen, en dat op een toegankelijke en uiterst verfijnde wijze. Het War Requiem is de krachtigste uitdrukking van zijn anti-oorlogsgevoelens. Een kreet van ontzetting ook tegen de gruwelen van de oorlog. Britten lag overhoop met de wereld om hem heen, die hem veroordeelde omwille van zijn homoseksuele geaardheid en zijn pacifisme maar wel zijn vrienden vermoordde in een barbaarse oorlog. Zijn muziek is het resultaat van zijn reflectie over de duistere tijden waarin hij leefde, en klinkt bijgevolg rauwer en scherper dan zijn zachte persoonlijkheid zou hebben doen vermoeden.

In 1940 bombardeerde de Duitse luchtmacht de Engelse stad Coventry. Grote delen van de stad werden verwoest, en zo ook de 13de eeuwse Saint Michael's Cathedral. In de naoorlogse jaren werd de kathedraal weer opgebouwd. Bij de inwijding van het gebouw in 1962 werd aan Benjamin Britten gevraagd om een groot koorwerk te schrijven. Het mag niet verbazen dat men bij hem uitkwam. Britten weigerde tijdens de Tweede Wereldoorlag als gewetensbezwaarde de wapens op te nemen. Hij was van mening dat hij de mensheid beter kon dienen met zijn composities, en gaf in die periode samen met zijn vriend, de tenor Peter Pears, talrijke concerten.

Het niet-lithurgische War Requiem werd een buitengewone aanklacht van de zinloosheid van de oorlog. Britten ging uit van de Latijse requiemmis, die hij aanvulde met teksten van Wilfred Owen (1893-1918). Deze Brise oorlogsdichter veroordeelde de oorlogsgruwel vanuit zijn eigen ervaringen. Zeven dagen voor het einde van de Eerste Wereldoorlog vond hij de dood in Frankrijk. Owens Engelse teksten, gezongen door tenor en bariton, lijken de Latijnse misdelen (voor sopraan, koor en jongenskoor) van antwoord te dienen. De frisse combinatie van oude requiemteksten met de wereldlijke gedichten van Owen geeft het werk een heel bijzondere spanning, die nog versterkt wordt door de bezetting.

Het War Requiem voor sopraan, tenor en bariton, koor, jongenskoor, orkest en kamerorkest en orgel is Brittens breedste en meest toegankelijke werk. Van bij de eerste uitvoering sprak en zowel criticivals publiek aan, waarschijnlijk dankzij zijn directheid, diepe kracht en scherpe boodschap, in combinatie met een heel eigenzinnige muzikaliteit. Met zijn keuze voor een Duitse bariton (Dietrich Fischer-Dieskau), een Russische sopraan (Galina Vishnevskaya) en een Britse tenor (Peter Pears) voor de eerste opname toonde Britten aan dat zijn War Requiem om meer ging dan de Britse verliezen in de Tweede Wereldoorlog. Het werd een krachtig symbool van verzoening.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jukebox Britten
Maandag 7 november 2011 om 20.00 u
deSingel Antwerpen
- Muziekstudio

Meer info : www.desingel.be
--------------------------------------
Zaterdag 12 november 2011 om 17.00 u
Concertgebouw Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be
--------------------------------------
deFilharmonie, Kinderkoor van de Vlaamse Opera & City of Birmingham Symphony Chorus : Britten, War Requiem
Donderdag 10 november 2011 om 20.00 u
(inleiding door Francis Maes om 19.15 u)
deSingel - Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.defilharmonie.be
--------------------------------------
Vrijdag 11 november 2011 om 20.00 u (inleiding om 19.15 u )
Muziekcentrum de Bijloke Gent
Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en www.defilharmonie.be
--------------------------------------
Zaterdag 12 november 2011 om 20.00 u (inleiding door Simon Van Damme om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
''t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.defilharmonie.be

Extra :
Benjamin Britten op en.wikipedia.org, www.brittenpears.org, www.boosey.com en youtube
Benjamin Britten, War Requiem op nl.wikipedia.org, www.cco.caltech.edu, www.bbc.co.uk, www.brittenpears-warrequiem.moonfruit.com en youtube
Benjamin Britten (1913 - 1976): Persoonlijkheid onder invloeden op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
War Requiem : aanklacht tegen de waanzin van de oorlog, 7/09/2011

18:59 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Frank Nuyts meets Medtner en Vallier in de Bijloke in Gent

Frank Nuyts "Ik streef naar toegang tot alle soorten muziek, zonder vooroordelen", aldus de Gentse componist Frank Nuyts in een interview in 2010. Zijn werk blinkt inderdaad uit door de virtuoze manier waarop hij invloeden uit verschillende stijlen en genres bij elkaar brengt. De vlotte mix van jazz, funk en klassiek waarmee Nuyts en zijn ensemble Hardscore furore maakten, blijft zijn handelsmerk. Of dat ook in zijn nieuwste pianowerk het geval is, kan je horen in De Bijloke op 7 november. De Oekraïense pianiste Anastasia Kozhushko die eerder al werk van Frank Nuyts uitvoerde, licht een tip van de muzikale sluier op. Ze voegt er weinig gespeelde composities van de Rus Nikolai Medtner (1880-1951) en de Engelsman John Vallier (1920 -1991) aan toe.

Frank Nuyts (1957) is docent compositie en orkestratie aan het conservatorium van Gent. Hij studeerde slagwerk en kamermuziek aan het Gentse conservatorium, later compositie en analyse van 20e-eeuwse muziek bij Lucien Goethals. De vroege werken van Nuyts zijn gecomponeerd in een postserieel idioom. Door zijn interesse voor niet-klassieke muziek en door zijn vriendschap met de componist Boudewijn Buckinx slaat hij in '86 een nieuwe weg in en zo wordt hij samen met Buckinx één van de belangrijkste vertegenwoordigers van postmodernisme in Vlaanderen. Om een geëigende accurate uitvoering van zijn werken te garanderen richt hij in '89 de groep Hardscore op. Met Hardscore wil hij een brug slaan tussen meer commerciële muziek en hedendaagse muziek. Zijn werk wordt regelmatig uitgevoerd in binnen- en buitenland. De componist won verschillende prijzen, waaronder in 1995 de vijfjaarlijkse cultuurprijs van de stad Gent. Hij werkte onder meer voor deFilharmonie, het Spectra Ensemble en Ensemble Leporello.

Programma :

  • Frank Nuyts (1957), nieuw werk voor piano solo
  • Nikolai Medtner (1880-1951), Canzona fluviala, opus 38
  • John Vallier (1920 -1991), Witches ride
  • Nikolai Medtner, Alla reminiscenza, opus38
  • John Vallier, Toccatina

Tijd en plaats van het gebeuren :

Anastasia Kozhushko & Romina Lischka : Frank Nuyts & Drupad Fantasia
Maandag 7 november 2011 om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke Gent

Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be

Extra :
Frank Nuyts : www.franknuyts.com, www.hardscore.be, www.matrix-new-music.be en youtube
John Vallier op en.wikipedia.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Creatie nieuwe kamersymfonieën Frank Nuyts en John Luther Adams in Kortrijk, 18/05/2011
Frank Nuyts 50 jaar op dreef, 7/07/2007

Beluister alvast John Vallier's 'Toccatina'

15:07 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

01/11/2011

Garth Knox, Alexis Descharmes & Sebastien Vichard balanceren tussen poëzie en electronics

Alexis Descharmes De cello is het lievelingsinstrument van Kaija Saariaho. "Mij interesseert het immense bereik van het instrument", schreef ze. "Het diepe register levert in combinatie met de boventonen een rijk palet aan klankkleuren op." Tijdens het componeren vertrekt Saariaho vanuit de concrete klank en de fysieke benadering van een instrument: hoe staan de vingers op de snaren, hoe klinkt een bepaalde triller … De klank van de altviool associeert ze naar eigen zeggen met ademen. In Vent nocturne speelt de ademhaling samen met de wind een centrale rol in de elektronische partij. De ritmische polyfonie van de twee harten die tegelijkertijd in het lichaam van een zwangere vrouw kloppen, vormt dan weer de inspiratiebron voor het trio Je sens un deuxième cœur, waarin Saariaho materiaal uit haar opera Adriana Mater verwerkte. Voormalig altviolist van het prestigieuze Arditti Quartet Garth Knox, en cellist Alexis Descharmes (foto), twee van Saariaho's favoriete kamermuzikanten balanceren in dit concert tussen poëzie en electronics.

Saariaho's werk kan omschreven worden als een fragiel spel van klankkleuren, dat een sensuele, dromerige maar ook mysterieuze sfeer uitstraalt. Petals ("Bloembladen") is een uitloper of afsplitsing van Nymphéa ("Waterlelie"), het strijkkwartet met elektronica van Saariaho. In Petals bespeelt zij de tegenstelling tussen geruis - zuivere toon en boventoonspectrum. Dit gebeurt door o.a. de  boogdruk op de snaren te verhogen tot krasgeluiden waardoor de korreltextuur van de klank hoorbaar wordt of omgekeerd de boogdruk te verminderen - sul ponticello - waardoor het timbre en harmonisch boventoonspectrum van de toon verschijnt. De overgang tussen deze twee contrasterende klanksubstanties gebeurt geleidelijk. Het resultaat is een gedurige transformatie, verglijding en transformatie van de klanksubstantie, plastisch een kaleidoscopisch klankleurenspel. 

Het basismateriaal van Petals zijn computeranalyses van cello-ruisklanken die met behulp van de machine verwerkt zijn tot verschillende "ruismodulaties". Bij Petals wordt gebruik gemaakt van een reverb(erator), die een dynamisch schakeerbare galm produceert van 3 tot 15 seconden; en van een harmonizer, die een microtonale pitch-shifting doet, m.a.w. de toon moduleert tot een kwarttoon hoger of lager.  Saariaho over Petals: "De elementen die hier tegenover elkaar staan zijn fragiele, kleurige passages, waaruit nogal energetische gebeurtenissen ontstaan met een duidelijk ritmisch en melodisch karakter. Deze figuren met scherpe contouren, doorlopen verschillende stadia van transformatie, om uiteindelijk te versmelten tot minder dynamische, maar nier minder intensieve filigraine texturen. Mijn doel was om door deze verbinding van sterk tegengestelde uitdrukkingswijzen, de uitvoerder tot verruiming van zijn sensibiliteit te dwingen". (*) 

Kaija Saariaho over 'Je sens un deuxième coeur' : My original idea was to write musical portraits of the four characters in the opera, but when I began reworking the material in the context of chamber music, concentrating on developing the ideas to fit the three instruments of my trio, the piece grew further from the opera.
Compositionally, I started from concrete, high profile ideas and advanced towards abstract, purely musical concerns. So, for example, the title of the first section, Je dévoile ma peau, became a metaphor: the musical material introduced was orchestrated to reveal the individual characters of the three instruments and their interrelations. The second and fourth parts both start from ideas of physical violence.
In the context of this trio the violence has turned into two studies on instrumental energy.
Part three is a colour study in which the three identities are melded into one complex sound object.
The last section brings us to the thematic starting point of my opera, again very physical: the two hearts beating in a pregnant woman’s body. I am fascinated by the idea of the secret relationship between a mother and an unborn child. Musically, the two heartbeats and their constantly changing rhythmic polyphony have already served as an inspiration in my music; now the connections between the the two minds added another layer of communication.
These ideas guided the musical development how to share the intense dually-constructed material among the three trio instruments and to let it grow within their specific characters. Finally the title became also a metaphor for music making: isn’t it with the ‘other’ we want to communicate through our music? As written over the last movement, Doloroso, sempre con amore." (**)

Kaija Saariaho over 'Près' : Près for solo cello and electronics emerged at the same time as Amers, a concerto for cello and chamber orchestra. The musical material in the two works is to a large extent the same, but it is used in very different ways, and in terms of form and dramatic structure the pieces are strikingly different. The only identical elements are certain passages for the solo instrument and a few of he electronic materials. Both works were produced at IRCAM, and a few of the electronic component is very important in each case; in Près the electronics continue and expand the musical gesture of the solo instrument in many different directions.

Près is in three movements. The first movement concentrates on a rather linear texture in which the cello part is sometimes fused with the synthetic sounds. This material is based on recordings which I made with Anssi Karttunen and have subsequently either analysed and used as the starting point for the work's harmony and sound synthesis, or transformed in various ways. The synthetic element is realised using resonant filters that also operate in real time in the later movements, where the cello sound is modified on a music workstation developed at IRCAM.

As a whole the electronic element consists of synthetic sounds, modified cello sounds stored in the computer, and real-time sound processing. This latter element has made use of resonating filters and different types of delay, space-filtering, and transposing techniques. The programming work was realised by Xavier Chabot and Jean-Baptiste Barrière at IRCAM.
The title of the work links to its sister-work (Amers, a nautical term for a leading marks or landmarks), and also to Paul Gaugin's painting By the Sea; and hence to the experience of the sea itself and waves, their different rhythms and sounds, stormy weather and calms. In other words: material, wave shapes, rhythmic figures, timbres. The charging up of the music and the ultimate release of that charge.

Près is dedicated to Anssi Karttunen, with whose collaboration I completed the piece, and who gave the first performance in Strasbourg on 11th November 1992." (**)

Kaija Saariaho over 'Vent nocturne' : "The idea for Vent nocturne (‘Night Wind’) first occurred to me while I was reading a bilingual edition on the poems of Georg Trakl. This synchronicity of the two languages - German and French - led me to muse on the relationship between the viola and electronics.

The work is in two parts: Sombres mirroirs (‘Dark Mirrors’) and Soupirs de l'obscur (‘Breaths of the Obscure’). These, as their names suggest, focus first on symmetrical thinking and then on the variation of the glissando, not unlike a sigh, that rounds off the phrases.

To me the sound of the viola has always suggested that of breathing, which, along with the wind, became a major element of the electronic part." (**)

Programma :

  • Claude Debussy (1862-1918), Sonate voor cello en piano in d - Études pour piano (selectie)
  • Kaija Saariaho (1952), Je sens un deuxième coeur, trio voor altviool, cello en piano
    - Petals, voor cello en elektronica
    - Près, voor cello en elektronica
    - Vent nocturne, voor altviool en elektronica
  • Michaël Lévinas (1949), Les Lettres enlacées II, voor altviool

Tijd en plaats van het gebeuren :

Garth Knox, Alexis Descharmes & Sebastien Vichard : Debussy, Saariaho, Lévinas
Zondag 6 november 2011 om 15.00 u
(Interview met Kaija Saariaho door Jan Vandenhouwe om 14.00 u )
Concertgebouw Brugge
''t Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.les-jeunes-solistes.com

(*)  Toelichting K. Saariaho, Petals op www.arnedeforce.be

Extra :
Kaija Saariaho : www.saariaho.org, www.chesternovello.com (**), www.finncult.be en youtube
Kaija Saariaho: de geboren buitenstaander, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Michaël Levinas : www.michaellevinas.com, www.arsmusica.be, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Parijs ensemble Solistes XXI brengt werk van Saariaho, Debussy en Schmitt in het Concertgebouw Brugge, 1/11/2011
Belgische creatie van Kaija Saariaho's klarinetconcerto in Concertgebouw Brugge, 1/11/2011
Nox Borealis : installatie van Kaija Saariaho & Jean-Baptiste Barrière in het Concertgebouw Brugge, 31/10/2011
Concertgebouw Brugge plaatst Finse componiste Kaija Saariaho in de kijker, 30/10/2011
Studenten Conservatoire de Lille brengen werk van Michaël Levinas in Kortrijk, 18/05/2011
L'Amour de loin : een hedendaagse opera die het grote romantische gebaar niet schuwt, 14/09/2010
Vlaamse opera opent seizoen met concert rond Mahler en Saariaho, 1/09/2010
Interview met Kaija Saariaho en Jean-Baptiste Barrière, 22/02/2007

Beluister alvast Kaija Saariaho's 'Petals' voor cello en elektronica

23:34 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Espace Senghor focust op Thierry De Mey's Light Music

Thierry De Mey 'Light music' van Thierry De Mey verkent de gevoelige grens tussen gebaren die klanken genereren en choreografische bewegingen. Light music transfigureert de bewegingen van een solovertolker ten opzichte van het publiek. Het stuk speelt met een poëtische dualiteit van het gebaar: met de permanentie van de handen, gematerialiseerd door het licht, en de remanentie van indrukken, efemeer, luchtig, sensueel, snedig, percussief... geprojecteerd op een scherm. Bewegingen en muziek correleren en botsen op elkaar, induceren elkaar, heffen zichzelf op en voeren ons mee tot in de chaos, zonder evenwel de stilte te vergeten die er moet zijn. Naarmate de opvoeringen van Light Music vorderden, is eraan gesleuteld om de danser zo veel mogelijk te bevrijden van het beperkende kader van de beeldopname. Zijn vertolking is er alleen maar vrijer door geworden. De danser heeft een maximale controle over de momenten waarop klank- en muziekfragmenten starten. Percussionist Jean Geoffroy heeft de klankfragmenten opnieuw opgenomen, op basis van akoestische klankteksturen.

Light Music (2004) voor een solist-dirigent (vertolkt door Jean Geoffroy), projecties en een interactieve installatie, is gebaseerd op het principe van bewegingsdetectie en is het resultaat van een nauwe samenwerking en goede verstandhouding tussen de componist, de vertolker en de technische input van Christophe Lebreton. Dit werk betekent een nieuwe stap in het licht van een reeks van werken die Thierry de Mey schreef sinds het begin van de jaren 1980 en waarin de dunne scheidslijn wordt verkend tussen bewegingen die geluid voortbrengen en choreografische bewegingen. Dankzij de nieuwe technologieën op het vlak van bewegingscaptatie controleert, ontketent en manipuleert de vertolker met louter de beweging van zijn handen de klanken doorheen de ruimte. De centrale notie van bewegingsdetectie, conceptuele en softwarematige motor van dit project, kan ook toegepast worden op een interactieve installatie die de bezoeker toelaat een interactie tot stand te brengen met de geprojecteerde beelden en de klanksequenties.

Thierry De Mey (1956) is zowel componist als cineast. Bewegingsintuïtie stuurt zijn werk en maakt het hem mogelijk om verschillende kunstdisciplines te benaderen en te integreren. Het postulaat dat aan de basis ligt van zijn muzikale en filmische schriftuur, wil dat het ritme beleefd wordt in het lichaam en zo de muzikale betekenis reveleert aan de auteur, de vertolker en het publiek. Hij ontwikkelde een systeem voor de muzikale schriftuur van de beweging dat hij hanteerde in sommige van zijn werken waarin de visuele en choreografische aspecten evenveel belang hebben als de handeling die de klank voortbrengt: Musique de tables (1987), Silence must be !(2002) en Light Music (in 2004 gecreëerd op de Biennale Musique en scène te Lyon).

Een groot deel van zijn muzikale productie is bestemd voor dans en film. Voor de choreografen Anne Teresa De Keersmaeker, Wim Vandekeybus en zus Michèle Anne De Mey is hij vaak niet alleen componist, maar ook een kostbare medewerker bij de uitwerking van "formele strategieën", een begrip dat hem dierbaar is. Zijn voornaamste realisaties en composities zijn : Rosas danst Rosas, Amor constante, April me, Kinok (choreografieën van A. T. De Keersmaeker) ; What the body does not remember, Les porteuses de mauvaises nouvelles en Le poids de la main (choreografieën van W. Vandekeybus), Dantons Töd (dir. Bob Wilson), Musique de tables, Frisking voor percussie, één strijkkwartet, Counter Phrases, enz.

Hij ligt mee aan de basis van de oprichting van Maximalist! en het Ictus ensemble, dat de creatie verzorgt van verschillende stukken van hem (dir. G. E. Octors). Zijn muziek wordt vertolkt door grote ensembles zoals het Arditti Quartet, het Hilliard Ensemble, London Sinfonietta, het Ensemble Modern, musikFabrik en het Orchestre Symphonique de Lille. De installaties van Thierry De Mey, waarin muziek, dans, video en interactieve processen elkaar wederzijds beïnvloeden, zijn te zien op evenementen als de biënnales van Venetië en Lyon en in talrijke musea. Zijn oeuvre wordt met nationale en internationale prijzen bekroond : Bessie Awards, Eve du Spectacle, Componistenforum van de UNESCO, FIPA…

Tijd en plaats van het gebeuren :

Focus Thierry De Mey : Light Music
Zondag 6 november 2011 om 11.30 u
CC Etterbeek - Espace Senghor

Waversesteenweg 366
1040 Etterbeek

Meer info : www.senghor.be

Extra :
Thierry De Mey op www.muziekcentrum.be en youtube
Gesprek met Thierry De Mey, Jean-Luc Plouvier op www.ictus.be, juli 2001
Thierry De Mey, Licht Music op www.grame.fr (pdf)

Bekijk alvast dit fragment uit 'Light Music'

22:40 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Aaron Wajnberg & Fernando Gonzalez bij Piano's Maene in in Ruiselede

Aaron Wajnberg Op zaterdag 5 november geven pianist Aaron Wajnberg (foto) en gitarist Fernando Gonzales in de concertzaal van Piano's Maene een recital onder de titel "Berceuses pour Amytis". Deze titel werd ontleend aan de creatie van de beloftevolle Belgische componist Nils Van der Plancken "Jardins Suspendus, Berceuses pour Amytis", die Aaron en Fernando die avond zullen vertolken. Verder brengen zij werken van o.a. Mario Castelnuovo-Tesucso, Andrew York en Manuel de Falla.

Aaron Wajnberg werd op 27 januari 1988 geboren in een Antwerpse muzikantenfamilie. Aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen studeert Aaron in de klas van professor Levente Kende. Momenteel studeert hij ook bij maestro Leonid Margarius (Italië). In 2004 wint hij de tweede prijs op de Internationale Charlier wedstrijd waar hij ook de prijs krijgt van de Rotary Club Charleroi. Aaron is tevens laureaat van de Nationale prijs Excellentia en van de Dexia Classics wedstrijd te Brussel. Voor het Oostenrijkse Label 'Salzburg Concerts Artists' nam hij zijn eerste CD op gewijd aan Russische pianosonates, alsook een kamermuziekcd met Fernando Gonzalez.

Ook de Chileense gitarist Fernando Gonzalez werd geboren in een familie van kunstenaars. Zijn grootvader was componist en dirigent, zijn vader is een bekend gitarist en gewaardeerd gitaarpedagoog en zijn moeder doceert musicologie. In 1973 kwam hij naar België en behaalde hier de Eerste Prijs gitaar, de Eerste Prijs kamermuziek alsook het Hoger Diploma gitaar. Gedurende zeven jaar was hij assistent-docent bij professor Victor van Puyenbroeck.

Een tijdlang verliet hij het klassieke repertoire en vertolkte hij eigen liederen. Intussen werd hij als gitarist laureaat van de Concours International de Namur en behaalde hij de Prijs Alex de Vries. Het was Denise Tolkovsky die hem terugbracht naar het klassieke repertoire. Met het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen legde hij het Concierto de Aranjuez van Joaquín Rodrigo vast op cd. In recitals vertolkt Fernando Gonzalez vooral het traditionele gitaarrepertoire, gaande van de renaissance tot de hedendaagse muziek, waarbij hij steeds alle technische moeilijkheden meesterlijk beheerst. Al is de gitaar voor hem het solo-instrument bij uitstek, toch beleeft Fernando Gonzalez altijd veel plezier in het samen musiceren met orkest en kamerorkest, in duo, trio en kwartet.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aaron Wajnberg & Fernando Gonzalez : Berceuses pour Amytis
Zaterdag 5 november 2011 om 20.00 u
Concertzaal Piano's Maene Ruiselede
Industriestraat 42
8755 Ruiselede

Meer info : www.maene.be

Extra :
Aaron Wajnberg op www.muziekcentrum.be
Fernando Gonzalez : www.fernandogonzalezguitar.com en www.muziekcentrum.be

21:20 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook