06/03/2012

Ensemble Le Balcon brengt hommage aan Fausto Romitelli in La Raffinerie

Fausto Romitelli Rock en hedendaagse muziek, over en weer… Met de integrale van Professor Bad Trip laat het ensemble Le Balcon - wellicht dé revelatie van deze editie van Ars Musica - op 8 maart horen hoe Fausto Romitelli (foto) de rock ervoer en transponeerde naar de ernstige muziek. Le Balcon, opgericht in november 2009, is een ensemble met variabele bezetting dat zich toelegt op een nieuw concept, de creatie en uitvoering van een repertoire op gesonoriseerde instrumenten. Het verenigt talrijke solo-zangers, een dertigtal instrumentisten, componisten, klankingenieurs en in functie van de projecten ook videokunstenaars, regisseurs en choreografen. Le Balcon probeert zo een muzikale actie op te zetten die de grenzen tussen hedendaagse muziek, het klassieke repertoire en de meest verwarrende ervaringen van de nieuwe muziek op te heffen. De artistieke sturing gebeurt door muzikaal directeur Maxime Pascal, technisch directeur en klankingenieur Florent Derex, componisten Juan-Pablo Carreño en Pedro Garcia-Velasquez en pianist Alphonse Cemin.

Erin Gee, Mouthpieces
Erin Gee over de Mouthpieces
: " In de Mouthpieces word de stem gebruikt als een instrument om klank te produceren eerder dan als drager van identiteit. Taalkundige betekenis is niet het doel van de stem. De opbouw van de vokale tekst is vaak gebaseerd op taalkundige structuur - klinker/ medeklinker-vorming en het principe van de allofoon - en is relatief rustig, met een hoog percentage aan ademhaling. De Mouthpieces veronderstellen een luistertoestand; ze spreken de fysiologie aan, eerder dan de psychologie. "

Claude Ledoux, La Terre sans mal
Voor ensemble van 11 musici, opgenomen geluiden en versterking
Claude Ledoux over La Terre sans mal : " De Aarde-Zonder-Kwaad is niet enkel een plek van geneugten, maar het enige toevluchtsoord voor de mensen aan het einde van de wereld: Nan-derikey staat boven ons. De dag waarop hij één van de stutten van de aarde wegneemt zal ze ten onder gaan. Vandaag is de aarde oud en het menselijke geslacht bloeit niet langer. We zullen alle doden terugzien. Wanneer de nacht komt zal de Vleermuis neerdalen om de mensen uit te roeien. Dan komt ook de Blauwe Jaguar om ons te verslinden. Er zal ook een Grote Brand zijn, gevolgd door de Grote Zondvloed. Zo zetten de Guarani van vandaag - een etnische groep in Paraguay en Brazilië - hun tradities van gisteren verder. Doorheen de afgelopen eeuwen leidde de zoektocht naar deze plek tot hele stammenverhuizingen. Nochtans worden deze vroeger gewilde migraties vandaag als verplichting ondergaan. In de laatste decennia heeft dit volk sterk geleden, en lijdt het nog steeds, onder veelvuldige onteigeningen als gevolg van de nood van de regering om over nieuwe exploitatiegronden te beschikken, onder meer voor biobrandstoffen. Ontheemding, misdaden tegen deze volkeren, alcoholisme en delinquentie werden sindsdien dagelijkse realiteit bij deze mensen wiens cultuur hier sterk onder lijdt.

Het verlangen om dit stuk te schrijven vertrekt vanuit een engagement als componist dat concreet werd toen ik de kans kreeg om in Brazilië les te geven in de zomers van 2008 en 2009. Toen verraste het mij hoe weinig de Braziliaanse musici zich bewust waren van de diversiteit van hun lokale muziekculturen. Hoewel de populaire Br aziliaanse muziek op elke hoek te horen is, blijft de muziek van de indianen (of van hun zeldzame afstammelingen) vaak onbekend. Vandaar mijn groeiende interesse in de muziek en in de omstandigheden van haar voortbestaan (en van zij die haar uitvoeren).

La Terre sans Mal komt uit deze muziek voort, zonder een pastiche of een transcriptie te zijn. Integendeel, ze neigt eerder naar een hedendaagse (elektrische( dimensie, met talrijke verwijzingen naar de spectrale analyses van klanken uit Brazilië die niettemin voor onze oren zinvol zijn en een verhaal uit ons onderbewustzijn omvatten: bosgeluiden, de klank van kettingzagen, automatische geweerschoten - uit een BBC-reportage over de tragische situatie van de indianen - kerkklokken, Guaraniwoorden, maraca’s en sjamaanfl uiten. Behalve die verwijzingen poogt het werk de dagelijkse strijd om het voortbestaan weer te geven, van de nodige levensruimte tot de uitdrukking van hun cultuur. Vandaar het gebruik van versterking en verruimtelijking met metaforische doeleinden. Daarom confronteer ik de luisteraar met een zekere vorm van auditieve verdrukking, voortkomend uit de gewelddadige reductie van een klankbeeld dat eerst in een grote ruimte klinkt en geleidelijk verpletterd en verstikt wordt tot één enkel centraal punt (in het midden van het werk).

De klankmaterie volgt dit model. Magisch en vreemd, met de klanken van musici die op flessen blazen en enkele fonemen uit sjamaanrituelen uitspreken. Andere fonemen, gememoriseerde klanken uit het Guarani, worden versneden en opnieuw samengesteld als een MTV-sequence. Elders worden ze elektronisch bewerkt en samengesmeed tot ‘vervormingstypes’ wanneer deze waardige woorden op extreme wijze in de tijd worden samengedrukt. Tot slot enkele enigmatische stukken uit die boeiende taal, uit een interview met een Guarani die een mooie levensles verwoordt: Toen de Schepper ons maakte, schiep hij ons anders dan de blanke. Onze taal is anders. De blanken geloven dat de Mbya leven zoals zij, maar dat is onmogelijk. Onze levenswijze is niet gemaakt voor de blanke, zodat zij ze nooit volledig zullen begrijpen. Hetzelfde geldt voor ons en de blanke cultuur. We moeten leven volgens onze cultuur, op onze manier, in onze dorpen, hoe moeilijk dat ook is. De blanken doen al het mogelijk om ons gelijk te maken aan zichzelf, maar ze zullen ons niet veranderen - ze zijn immers geen goden. Zo stellen wij ons de zaken voor. De ene cultuur kan zich nooit aanpassen aan of opgaan in een andere, zelfs niet door de taal te leren. Als God verschillen heeft geschapen moeten wij deze respecteren. De ene cultuur is niet beter dan de andere.

Het werk werd geschreven op vraag van het ensemble Le Balcon; het creëerde het werk in de Parijse Saint-Merrikerk onder leiding van Maxime Pascal op 25 februari 2011. La Terre sans Mal werd geschreven in opdracht van de Franse Staat. "

Fausto Romitelli, Professor Bad Trip
Fausto Romitelli was één van de meest veelbelovende componisten van de jonge Italiaanse generatie, die te vroeg overleed in 2004. Hij studeerde bij Franco Donatoni aan de Accademia Chigiana in Siena en aan de Scuola Civica in Milaan. Verder waren zijn eerste grote voorbeelden György Ligeti, Giacinto Scelsi, voorts ook Stockhousen, Boulez en Grisey. Zijn werk uit de jaren 1980 getuigt reeds van het belang van de klank als 'te smeden materiaal', naar zijn uitdrukking: Ganimede (1986) voor alt, Kû (1989) voor 14 musici. In de jaren 1990 zet hij zijn zoektocht verder in Parijs, aan het Iram en met de musici van Itinéraire, Murail, Grisey, Lévinas, Dufourt. Hij volgt de compositiecursus aan het Ircam en werkte van 1993 tot 1995 met de groep Représentations musicales als 'compositeur de recherche'. Zijn ervaring met klanksynthese en spectrale analyse voeden composities vanaf deze periode: Sabbia del Tempo (1991) voor zes uitvoerders, Natura morte con fi amme (1991) voor kwartet en elektronica. Als niet-formalistisch componist had Romitelli geen angst voor het hybride of om de grens tussen kunst- en populaire muziek op te breken. Vervorming, verzadiging, inspiratie uit de psychedelische rock, 'vuile' harmonieën maken deel uit van zijn muzikaal universum: Acid Dreams & Spanish Queens (1994) voor versterkt ensemble, EnTrance (1995), Cupio Dissolvi (1996). De cyclus Professor Bad Trip I, II en III (1998-2000) associeert vervormde instrumentale kleuren, elektrische klanken en instrumenten als de mirliton en de harmonica, inspireert zich op werk van Henri Michaux geschreven onder invloed van drugs en schept een hallucinerende atmosfeer. An Index of Metals (2003), een video-opera voor sopraan en ensemble, met een video van Paolo Pachini, vormt Romitelli's testament, synthese en hoogtepunt van zijn muzikale taal.

Professor Bad Trip : Lessons I, II & III
Jean-Luc Plouvier : "'Sinds mijn geboorte baad ik in digitale beelden, synthetische geluiden en artefacten. Het artifi ciële, het vervormde, het gefi lterde, dit alles maakt de Natuur van de mens vandaag uit', schrijft Fausto Romitelli (1963-2004). Op zijn 28ste vestigt hij zich in Parijs om er muziekinformatica aan het IRCAM te studeren, en spectrale technieken bij Gérard Grisey en Tristan Murail: de uitwerking van klankcomplexen waar harmonie en timbre in elkaar overvloeien, akoestische simulaties van elektronische klanken, surreële modelleringen van akoestische fenomenen door de schriftuur, onder de vorm van vervormingen, compressies, verwijdingen van de klankmaterie. Romitelli ziet snel de mogelijke verbanden van deze klankwerkplaats met de alternatieve en psychedelische rock. Een muziek waarvan de energie, de onzuiverheid en het ongeduldige en anarchistische gebruik van de elektronische middelen meer dan één componist bezweren: volop in en tegen de tijd bezit zijn muziek een gewelddadig gehalte dat schijnbaar niet te verzoenen is met het kunstige componeren van muziek. Wat maken we daarvan? Door te citeren of te parodiëren blijf je op de vlakte. Je zou haar kunnen proberen negeren, door te doen alsof ze helemaal thuishoort in de marktstrategieën, maar toch weten dat je fout zit. Gewapend met de spectrale noties "onharmonische klanken, "frequentiefi lters en "spectrumvervormingen begint Romitelli zijn onderhandelingen. Voor hem telt enkel om zich koudweg in het delirium te storten zonder zijn métier te verloochenen. Zonder terug te vallen op improvisatie of vereenvoudiging ontwikkelt hij in zijn werken heel precies een instrumentale stijl die alle mogelijkheden van de onzuivere klank incorporeert, de grillige frasen van de gitaarhelden en alle harmonische mutaties van helderheid tot absolute verwringing.

In de cyclus Bad Trip is zijn 'obsessionele, repetitieve en visionaire' (Romitelli's termen) poëtica voldragen aanwezig. Het is Romitelli's manifest, onder het gesternte van Henri Michaux. Geïnspireerd door diens beschrijving van de effecten van mescaline, beweegt de muziek van Bad Trip door stroom en tegenstroom, steeds dichtere en minder stabiele golven: van harmonische zuiverheid gaandeweg tot rommel en wanorde. De processen die in Bad Trip aan het werk zijn wortelen in korte en naïeve proposities, "complexe en gladde melodische brokstukken, verleidelijke en fragiele harmonieën, korte versieringen heftig als een zucht.

Zonder de tijd te hebben om zich te ontplooien is dit materiaal van het begin af onderhevig aan schokken. Het herhaalt zich, maar gemuteerd, bevangen door een virus: het wordt een monster. Het geheel wordt hysterisch, maniëristisch en ontwikkelt expressieve uitzaaiingen. De harmonie wordt zwaarder en geraakt overladen, de klank verzadigt, de glissandi worden sterker en doorkruisen het hele klankspectrum, de muzikale tijd trekt zich samen. De muziek van Bad Trip ontwikkelt niet, ze verzwaart.

Het artificiële, het vervormde, het gefi lterde: over deze Natuur handelen de lessen van Professor Bad Trip, even vreemd aan melancholie als aan technologisch optimisme. De pioniers van de elektro-akoestische muziek spraken gemakkelijk over "de oneindige mogelijkheden en "ongehoorde bronnen voor het "componeren van klank. In het land van Bad Trip is dit niet meer aan de orde, al is het in de vorm van rouw. Zoals Eric Denut het precies formuleerde, werkt de parameter klankkleur bij Romitelli niet langer als oneindige bron, maar als vervormend element. 5 Terwijl het zoeken naar een vorm gebruik maakt van herhaling, parafrase en versterking, gaat het element klankkleur aan de beloftes voorbij en gaat het tegen de verwachtingen in door onwaarschijnlijke mutaties te genereren, "een abominabele en ontembare fi guur. Als motto op de partituur plaatste Romitelli deze paragraaf uit Henri Michaux' Connaissance par les gouffres: "Er gebeurt een grote herverdeling van de gevoeligheden, wat alles bizar maakt, een voortdurende complexe herverdeling van de gevoeligheid. U voelt minder hier, en meer daar. Waar zijn 'hier' en 'daar'? In de tientallen 'hier' en, in de tientallen 'daar' en, die u niet kent, die u niet herkent.

De elektronische partij van Professeur Bad Trip 1 werd door de componist gerealiseerd aan het Centre Henri Pousseur in Luik."

Voorprogramma : 19.00 u

  • Juan-Pablo Carreño, Négatifs (2007)
  • Pedro Garcia-Velasquez, Calcifer (2011)
  • Erin Gee, Mouthpiece for solo voice

Hommage aan Romitelli - 20.15 u

  • Erin Gee, Mouthpiece XII (2010) - Mouthpiece: segment of the 3rd Letter (2009)
  • Claude Ledoux, La Terre sans mal (2011), Belgische creatie
  • Fausto Romitelli, Professor Bad Trip: Lessons 1-2-3 (1998-2000)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Le Balcon : Juan-Pablo Carreño, Pedro Garcia-Vasquez, Erin Gee, Claude Ledoux, Fausto Romitelli
Donderdag 8 maart 2012 om 19.00 u
La Raffinerie - Brussel

Manchesterstraat 21
1080 Molenbeek

Meer info : www.arsmusica.be en lebalcon.com

Extra:
Juan-Pablo Carreño : juanpablocarreno.com en youtube
Pedro Garcia-Velasquez op www.babelscores.com
Erin Gee : www.erin-gee.com en youtube
Claude Ledoux : users.skynet.be/ledouxcl, www.compositeurs.be, brahms.ircam.fr en youtube
Fausto Romitelli : www.ricordi.it, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012

20:57 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

OFFoff cross-over : Pauwel De Buck & Jan Mast

Pauwel De Buck Het cross-over programma van Art Cinema OFFoff op donderdag 8 maart bestaat uit Kraaiersvrienden, een concert van Pauwel De Buck en een samenwerkingsproject met filmmaker Jan Mast waarbij De Buck instaat voor het geluid: The Strong Poet's Anxiety of Influence (L'Éclipse de l'âme IV).

Dit samenwerkingsproject traceert het artistieke denkproces en audiovisuele communicatieve constructies, of ze nu narratief of niet-narratief zijn. De 'strong poet' wordt gebruikt als een filosofische voorstelling van de maker, en hoe die bang is om een replica te zijn. Daarom vormt hij een eigen taal en onderscheidingsvorm gebaseerd op zijn heel eigen, persoonlijke geschiedenis. In dit geval spreken twee dichters met een verschillende geschiedenis elk hun eigen onderscheiden taal. Terwijl ze zichzelf trachten te definiëren, proberen ze eerst en vooral een taal te vormen, die die persoonlijke sets van elementen bevatten die een persoon bepalen ten opzichte van een ander. Ze halen hun woordenschatten boven voor elkaar, en creëren samen een nieuwe, derde woordenschat.

Pauwel De Buck (1986) is een geluidskunstenaar die leeft en werkt in Gent, waar hij ook studeerde bij Esther Venroojj. Zijn geluidssculpturen worden zowel in installaties als optredens verwerkt, waarbij hij onder andere gebruik maakt van field recordings van steden om zo het auditieve karakter van de stad te reconstrueren. Zijn methode van componeren is zowel op tijd als ruimte gebaseerd, als een beeldhouwwerk van geluid. Het eindresultaat zweeft tussen herkenbare geluiden en abstracte geluidswerelden. Evenwichtig en ultraminimaal. Pauwel De Buck participeerde in residenties, deed performances in Belgie, Nederland, Duitsland en de VS. Zijn werk wordt utgebracht op het Londonse Entr'acte label. 

Tijd en plaats van het gebeuren :

OFFoff cross-over : Jan Mast/Pauwel De Buck
Donderdag 8 maart 2012 om 20.30 u
Art Cinema OffOff Gent

Begijnhof Ter Hoye
Lange Violettestraat 237
9000 Gent

Meer info : www.offoff.be

Extra :
Pauwel De Buck op www.myspace.com/pauweldebuck en pauweldebuck.blogspot.com

19:44 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Lets Radio Koor brengt Messiaen, Scelsi, Ligeti en Feldman in het Concertgebouw Brugge

Morton Feldman Het Lets Radio Koor wordt wel eens het beste koor ter wereld genoemd. Wie er bij was toen ze de ideale uitvoering van Ligeti's Lux aeterna brachten, wil hun versie van Feldmans Rothko Chapel niet missen. In dit ontroerende meesterwerk schiep Feldman een unieke klankwereld, geïnspireerd door het abstract expressionisme van de New Yorkse schilder Mark Rothko. Hij componeerde het werk als eerbetoon aan de oecumenische kapel in Houston waarvoor Rothko veertien schilderijen maakte. "Rothko's beelden gaan helemaal tot aan de rand van zijn canvas, en ik wilde hetzelfde effect met de muziek - dat ze de hele ruimte zou doordringen en nergens vanop een afstand zou gehoord worden", zei Feldman. Het Lets radio Koor zingt ook werk van Giacinto Scelsi en Olivier Messiaen, de Franse componist voor wie licht en kleur, tijd en spiritualiteit - net als voor Rothko en Feldman - centrale thema's waren.

In 1971 bouwde de Menil Foundation in Houston (Texas) een ruimte die moest dienen als een plek voor contemplatie waar iedereen, ongeacht zijn of haar godsdienstige of filosofische achtergrond, terecht kon. De invulling van de Rothko Chapel - want zo heet deze ruimte - werd gevormd door de veertien abstracte schilderijen van de Amerikaanse schilder Mark Rothko (1903- 1970). Deze panelen, die tot de laatste werken van Rothko behoren, zijn uiteraard in zijn abstract-expressionistische stijl geschilderd, maar veel soberder, in donkere tinten die de sereniteit van deze niet-religieuze 'kapel' vormgeven. Morton Feldman (1926-1987) - die zoals met alle abstract-expressionistische schilders van die generatie ook met Rothko een persoonlijke band had, kreeg de vraag om voor de Rothko Chapel een compositie te maken. Het resultaat, Rothko Chapel, voor altviool, koor, celesta en percussie ging er in 1972 in première.

In zijn late werken (van na deze compositie) gaat Feldman steeds verder in de richting van een statische muzikale stijl, waarbij klanken, kleuren en harmonieën op een onwezenlijke manier voorbijgaan, bijna bevroren in de tijd. De analogie met de evolutie van Rothko van zinderende kleuren naar een steeds introvertere, gedempte vormentaal is onmiskenbaar. In zekere zin schemert de statische aanpak van Feldmans late werk reeds door in Rothko Chapel. Ontegensprekelijk bevat dit werk nog veel dynamische processen die de muziek een duidelijke richting geven - de melodieuze altviool, enkele aanzwellende kleine climaxen ondersteund door de pauken, de melodie van de solosopraan tegenover de altviool en de pauken zowat halverwege het werk en natuurlijk het slot, waar de bijna naïeve melodie van de altviool (in feite citeert Feldman daar een jeugdwerk dat hij op 15-jarige leeftijd schreef) een plotse, wat onwezenlijke intrede doet. Maar onder die oppervlakte schuilt een zeer statische benadering, die bij uitstek blijkt in de onthechte muziek van het (tekstloze) koor, de gedempte, zachte expressie en de algemene contemplatieve sfeer. Rothko Chapel valt uiteen in een vijftal segmenten die zich door hun materiaal van elkaar onderscheiden: een declamatorisch begin met een hoofdrol voor de altviool, een meer statische, 'abstracte' passage voor het koor, een melodische 'interlude' voor sopraan, viola en pauken en het verrassend lyrische slot met een pseudo- Hebreeuwse melodie. (Feldman refereerde aan zijn persoonlijke religieuze achtergrond in dit werk dat nochtans voor een abstracte areligieuze locatie was geconcipieerd).

In dit programma krijgt Feldmans werk het gezelschap van 20ste-eeuwse composities - allemaal van componisten die voorop gingen in het aanboren van diverse vernieuwende muzikale technieken - die elk vanuit hun eigen perspectief aanknopen bij de tendens tot bezinning, mystiek en het religie. Met uitzondering van Olivier Messiaens Cinq rechants (al dragen de grillige ritmes daar wel bij tot een ander type van extase: de liefde) delen al deze composities ook een voorkeur voor een statische aanpak, die aansluit bij de metafysische thema's die expliciet of impliciet aan bod komen.

Olivier Messiaen (1908-1992) was als componist diep geïnspireerd door zijn katholieke geloof. In zijn relatief vroege motet O sacrum convivium (1937) geeft hij dat nog vorm op een vrij traditionele manier, al is de onthechting die uit de zachte, stralende zetting van iedere frase spreekt verrassend gelijkaardig aan de sfeer die Feldman, Ligeti en Scelsi met veel modernere harmonische middelen oproepen. Cinq rechants (1948) vormt samen met de monumentale Turangalîla-symfonie en de liedcyclus Harawi, Messiaens 'Tristan'-trilogie. Niet enkel citeren deze werken uit Wagners Tristan und Isolde, maar ze delen er ook de thematiek van liefde (en dood) mee. Het is een werk waarin Messiaens vermogen om uiteenlopende inspiratiebronnen tot een origineel en verfrissend geheel te smeden, sterk naar voor komt: Wagner, Indiase ritmes, middeleeuwse referenties en teksten die zowel uit klassieke liefdesverhalen putten als quasi-transcripties uit het Sanskriet maken er een veelgelaagd en bij momenten grillig werk van.

Waar bij Messiaen de invloed van oosterse elementen zijn katholieke thema's niet veranderde, omarmde Giacinto Scelsi (1905-1988) de oosterse mystiek veel nadrukkelijker. Voor Scelsi was muziek bij uitstek een spiritueel gegeven - hij beschouwde zichzelf als componist enkel als een mystiek medium - en zijn werk wordt vaak gekenmerkt door een doorgedreven exploratie van enkele muzikale elementen: de minuscule veranderingen van het timbre van één toon, subtiele glissandi, alternatieve speel- en zangtechnieken. Zijn Tre canti sacri (1958) verwijzen weliswaar naar katholieke koorwerken, maar de lange noten, glissandi en harmonie die deels gebaseerd zijn op de boventonen hebben weinig met die traditie te maken.

György Ligeti's (1923-2006) Lux aeterna (1966) is een echte klassieker. De fascinatie voor de complexe canons zoals je die bij bepaalde renaissance-componisten aantreft, trok Ligeti door naar wat hij 'micropolyfonie' noemde. Met een 16-stemmig gemengd koor weeft Ligeti letterlijk een web (het was de metafoor die Ligeti er zelf graag voor gebruikte) van unisono-canons die zo dicht op elkaar gepakt zitten dat ze voor de luisteraar niet langer herkenbaar zijn als canons, maar meer als een gewriemel van snelle noten, een 'wolk' van (dissonante) klank.

Programma :

  • Olivier Messiaen (1908-1992), O sacrum convivium - Cinq rechants
  • Giacinto Scelsi (1905-1988), Tre canti sacri
  • György Ligeti (1923-2006), Lux aeterna
  • Morton Feldman (1926-1987), Rothko Chapel

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lets Radio Koor : Messiaen, Scelsi, Ligeti, Feldman
Donderdag 8 Maart 2012 om 20.00 u
(inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u)
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.radiokoris.lv

Bron : Tekst Maarten Beirens voor het Concertgebouw

Extra :
Morton Feldman op www.champdaction.be, wikipedia (en) en youtube
Morton Feldman: Fijnzinnig klankschilder, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
American Sublime. Morton Feldman's mysterious musical landscapes, Alex Ross in The New Yorker, 19/06/2006
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi , The Messenger by Alex Ross, The New Yorker , Nov. 21, 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb, 27/01/2000 op www.medieval.org
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
Lets Radio Koor brengt hedendaagse koormuziek op het Baltic festival, 7/11/2010
HERMESensemble en Capella di Voce op zoek naar de muzikale hemel, 1/12/2009
De kunst van Morton Feldman, 11/02/2008

Luister alvast naar dit fragment uit Morton Feldmans Rothko Chapel



en Giacinto Scelsi 's Tre canti sacri

18:36 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

05/03/2012

Ars Musica strijkt deze week neer in Bergen

Michel Gonneville Ook dit jaar, van 6 tot 9 maart, is Bergen een belangrijke steunpijler van het festival Ars Musica. Met betrekking tot het onderwijs in hedendaagse muziek is het conservatorium er bijzonder actief. Tal van concerten illustreren er de diverse facetten van: een concert van de compositieklas, de uitnodiging van de Québecse componist Michel Gonneville (foto) en het conservatorium van Montréal, en een recital van de Québecse cellist EmilieGirard-Charest en pianist Jean-Philippe Collard-Neven. Het Tana Kwartet brengt drie creaties van Michael Levinas, Hikari Kiyama en Gwenaël Grisi - naast het tot klassieker uitgegroeide Different Trains van Steve Reich. Tot slot staat in Le Manège in het kader van het Festival Via op 20 maart de creatie van de opera De Blinden van Daan Janssens en Patrick Corillon met onder meer het ensemble Musiques Nouvelles.

Orchestre du Conservatoire Royal de Mons : Rondom Michel Gonneville 1
Dinsdag 6 maart 2012 om 20.00 u - Conservatoire Royal de Mons


Programma :

  • Igor Stravinsky, Symphonies d’Instruments à vent (1920)
  • Michel Gonneville, Browsing Agon (2008)
  • Edgard Varèse, Octandre (1923)
  • Michel Gonneville, Alonetogetherall (1992) - Microphone Songs (2002)

Emilie Girard-Charest & Jean-Philippe Collard-Neven
Woensdag 7 maart 2012 om 12.15 u - Conservatoire Royal de Mons

Dit Belgisch-Québecquois duo, opgericht in Montréal naar aanleiding van een recente Canadese tournee van Jean-Philippe Collard-Neven, laat zich opmerken door zijn zin voor vernieuwing en een gedeelde voorkeur voor eclectisme. Zo lag het aan de basis van drie composities voor dit concerten, opdrachten gegeven aan Jean-Pierre Deleuze, Jean-Luc Fafchamps en Michel Gonneville.

Programma :

  • Jean-Pierre Deleuze, Reflets (2011) (Belgische creatie)
  • Michel Gonneville, Couple au repos (2011) (Belgische creatie)
  • Pierre Slinckx, Silhouettes (2011) volledige versie, wereldcreatie
  • Jean-Philippe Collard-Neven, Elsewhere (2011)
  • Jean-Luc Fafchamps, Trois chants pour mieux voir. 1. ... par en-dessous (2010)

Tana : moved in translation
Woensdag 7 maart 2012 om 20.00 u - Maison folie (Arbalestriers) - Mons

Programma :

  • Gwenaël Grisi, 3e Quatuor à cordes : Erinnerung** (Découverte TACTUS Jeune Compositeur)
  • Hikari Kiyama, String Quartet (Belgische creatie)
  • Michael Levinas, Quatuor à cordes n°2 - création de la nouvelle version (2006 - révision 2011)
  • Steve Reich, Different trains (1988)

Concert studenten compositieklas Conservatoire Royal de Mons
Donderdag 8 maart 2012 om 12.15 u - Conservatoire Royal de Mons

Concert studenten kamermuziekklassen Conservatoire Royal de Mons : Rondom Michel Gonneville 2
Vrijdag 9 maart 2012 om 12.15 u - Conservatoire Royal de Mons


Programma :

  • Michel Gonneville, Volées. Carillons d’oiseaux (piano solo) - Chute/parachute (piano en tape)
  • Michel Gonneville, Montée de printemps (fagot solo)
  • Michel Gonneville, Relais papillons (viool, fluit, klarinet, cello en piano)

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012

21:33 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

02/03/2012

Philharmonia Orchestra London brengt Sibelius, Salonen en Beethoven in Bozar

Esa-Pekka Salonen De Fin Esa-Pekka Salonen (foto) is niet alleen een van de grootste orkestdirigenten van vandaag, hij is ook een componist met naam en faam. Dit concert is daar een mooie illustratie van. Hij schreef zijn Vioolconcerto in 2009. De solopartij is voor rekening van de Amerikaanse violiste Leila Josefowicz, aan wie het stuk ook is opgedragen. Het programma omvat voorts werk van Sibelius, een van de favoriete componisten van Salonen, en de Zevende symfonie van Beethoven, door Wagner de 'apotheose van de dans' genoemd.

De Finse componist en dirigent Esa-Pekka Salonen (1958) nam pas als twintiger lessen in orkestdirectie om in voorkomend geval zijn eigen werken en die van zijn collega's uit de jonge componistengroepering Ears Open (met oa. Magnus Lindberg, Kaija Saariaho ...) te kunnen dirigeren. Zijn talent bleek echter zo opmerkelijk dat zijn dirigeercarrière zijn componeeractiviteiten al gauw overschaduwde. Het is pas de laatste jaren dat Salonen terug bewust tijd maakt om te kunnen componeren. Het vioolconcerto van Esa-Pekka Salonen werd bekroond met de 2012 University of Louisville Grawemeyer Award for Music Composition! De lovende reacties van de jury vind je op de site van  The Grawemeyer Awards.

Esa-Pekka Salonen over zijn Viooconcerto : "I wrote my Violin Concerto between June 2008 and March 2009. Nine months, the length of human gestation, a beautiful coincidence. I decided to cover as wide a range of expression as I could imagine over the four movements of the Concerto: from the virtuosic and flashy to the aggressive and brutal, from the meditative and static to the nostalgic and autumnal. Leila Josefowicz turned out to be a fantastic partner in this process. She knows no limits, she knows no fear, and she was constantly encouraging me to go to places I was not sure I would dare to go. As a result of that process, this Concerto is as much a portrait of her as it is my more private narrative, a kind of summary of my experiences as a musician and a human being at the watershed age of 50." (*)

Programma :

  • Jean Sibelius, Pohjola's dochter, op. 49
  • Esa-Pekka Salonen, Concerto voor viool en orkest
  • Ludwig van Beethoven, Symfonie nr. 7, op. 92

Tijd en plaats van het gebeuren :

Philharmonia Orchestra & Leila Josefowicz : Sibelius, Salonen, Beethoven
Dinsdag 6 maart 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Liesbeth Segers om 19.30 u )
Bozar - Henry Le Boeufzaal - Brussel
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.philharmonia.co.uk en www.leilajosefowicz.com

Extra :
Esa-Pekka Salonen : www.esapekkasalonen.co.uk, www.chesternovello.com (*) en youtube

Bekijk hier alvast een stukje van het bekroonde vioolconcerto van Esa-Pekka Salonen

16:43 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Haagse festival voor Nieuwe Muziek Dag in de Branding viert honderdste verjaardag van John Cage

Michaël Lévinas In 2012, om precies te zijn op 5 september, is het 100 jaar geleden dat de onconventionele componist en pionier van de experimentele muziek John Cage(foto) in Los Angeles werd geboren. Het Haagse festival voor Nieuwe Muziek Dag in de Branding wil tijdens de 23ste editie op zaterdag 10 maart 2012 feestelijk aandacht besteden aan de honderdste geboortedag van John Cage - met de Nederlandse première van het hoorspel The City Wears A Slouch Hat (1942), een cruciaal stuk in de ontwikkeling van Cage. Aansluitend wordt Credo in Us en een keuze uit zijn composities voor 'prepared piano' uitgevoerd. Eerder op de dag staan werken op het programma van Gilius van Bergeijk, Alvin Lucier en Hugo Morales Murguia, en recitals van Junko Ueda, Johann Johannsson en Hildur Gudnadottir.

John Cage
John Milton Cage was een Amerikaans avant-gardecomponist. Hij studeerde bij Henry Cowell en Arnold Schönberg en groeide uit tot een van de grootste vernieuwers van de klassieke muziek uit de 20e eeuw. Zonder John Cage als grote inspirator zou de nieuwe muziek vandaag de dag anders klinken. En om die laatste reden alleen al is The City Wears A Slouch Hat op 10 maart 2012 een inspirerende Nederlandse première meer dan waardig. In het tijdperk dat de radio nog een nieuw medium was, werd Cage door CBS Radio gevraagd de muziek te maken bij een experimenteel hoorspel op een tekst van Kenneth Patchen. De ambitieuze Cage was direct razend enthousiast en hoopte hiermee in de muziekwereld door te breken met z'n vernieuwende ideeën. Hierin kwam hij helaas bedrogen uit. The City Wears A Slouch Hat is Cage's enige verkenning geweest in het genre van een expliciet muzikale zetting bij een dramatische tekst. Cruciaal voor zijn ontwikkeling maar tegelijkertijd ook zijn 'belangrijkste mislukking'. Het stuk wordt op 10 maart 2012 uitgevoerd door 6 percussionisten van Slagwerk Den Haag en acteurs van The English Theatre Den Haag.

Ensemble Modelo62
Het Cage-jaar 2012 is de rode draad in het programma van de eerste Dag in de Branding editie van 2012. In het openingsconcert van Ensemble Modelo62 in Korzo staat composer in residence Hugo Morales Murguía centraal. Om zijn werk in perspectief te plaatsen heeft het ensemble hem gevraagd om een aantal werken te kiezen van componisten die hem hebben beïnvloed. Ensemble Modelo62 speelt werk van Cage, Alvin Lucier en een nieuw werk van Gilius van Bergeijk. Van Cage wordt Branches uitgevoerd, waarin Cage een selectie 'natuurlijke materialen' (planten, cactussen) gebruikt, die via een uitgekiende versterking een geheel eigen verborgen muzikale wereld laten horen.

Junko Ueda
In het Ketelhuis van Theater De Regentes belicht satsuma-biwa -speelster Junko Ueda in een solo-optreden de Oosterse invloeden die in het werk van Cage een grote rol spelen. Ueda brengt eeuwenoude liederen waarin ze haar verhalende zang begeleidt met verpletterend, oeroud en toch avant-gardistisch snarenspel. Net als in het werk van John Cage vormt de stilte het magische middelpunt van deze muziek.

Jóhann Jóhannsson en Hildur Gudnadottir
Ook in deze editie een concert uit de succesvolle serie DayDreaming in het Paard van Troje. DayDreaming is een concertreeks met een avontuurlijke programmering, waarin de grenzen tussen pop, klassiek, elektronisch en improvisatie worden opgezocht. In dit derde concert is het de beurt aan het IJslandse duo Jóhann Jóhannsson en Hildur Gudnadottir. Componist en producent Jóhann Jóhannsson (1969) is medeoprichter van Kitchen Motors in Reykjavík, gespecialiseerd in het initiëren en promoten van concerten, tentoonstellingen, performances en kameropera's. Hildur Gudnadottir ontving dit jaar de IJslandse
Theatre Award Gríman voor de muziek die zij voor het stuk King Lear componeerde.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dag in de Branding 23 : John Cage 100
Zaterdag 10 maart 2012 vanaf 15.00 u

Op verschillende locaties in Den Haag

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalindebranding.nl

11:53 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Maak kennis met het Eerste strijkkwartet van Michaël Lévinas

Michaël Lévinas In het One. Only.One-concept van Ictus wordt een eigentijds werk telkens tweemaal gespeeld, met tussenin deskundige toelichting door een expert. Een unieke formule om de niet altijd hapklare hedendaagse muziek beter te leren kennen. Maandagavond geeft Jean-Luc Plouvier, pianist bij Ictus, tekst en uitleg bij het Eerste strijkkwartet van Michaël Lévinas (foto). Dat draagt als ondertitel Réitération en is volgens de componist gebaseerd op een steeds terugkerende 'mantra'.

Michaël Levinas (1949) is zowel een groot hedendaags componist die voortdurend gericht is op nieuwe regionen van klank en muziek als een begenadigd vertolker in dienst van een uitgebreid repertoire. Daarvan getuigen zijn talrijke opnamen die op unanieme bijval van de kritiek mogen rekenen. Maar in feite vormen die verschillende activiteiten als componist en vertolker en bovendien nog leraar bij Michaël Levinas een eenheid omdat componeren, vertolken, scheppen en herscheppen bij hem met elkaar verbonden zijn.

Pianist en componist Michaël Levinas volgde de traditionele opleiding aan het CNSM (Conservatoire Nationale Supérieur de Musique) van Parijs. Na het beëindigen van de compositieklas van Olivier Messiaen en de pianoklas van Yvonne Loriod verbleef hij in de Villa Medicis die toen onder leiding stond van schilder Balthus. Michaël Levinas was samen met Tristan en Gerard Grisey ook een van de medeoprichters van het Ensemble Itineraire. Dat ensemble droeg bij aan de totstandkoming van de stroming van de Musique Spectrale.

Van 1991 tot 2003 was Michaël Levinas de artistieke directeur van dit ensemble. De pianistieke discografie van Michaël Levinas die erg opgemerkt wordt door critici gaat van Bach tot Boulez. Hij werd uitgenodigd door de grootste Europese festivals van hedendaagse muziek, waar hij werk vertolkte van Stockhausen, Boulez, Messiaen, Ligeti en muziekstukken creëerde van onder andere Nunes en Murail. In zijn werk exploreerde Michaël Levinas steeds het domein van het timbre en de akoestiek. De relatie tekst-muziek is ook erg uitgesproken. Na 'Les Aragons' in 1998 en de opera 'Go-go!' in 1996, werd zijn opera 'Les Nègres' die hij in 2004 naar een stuk van Jean Genet crëerde voor de Opéra National van Lyon en de Opera van Genève in 2006 in een nieuwe productie hernomen in het groot theater van Freiburg. Begin maart 2011 werd zijn derde opera, waarvoor hij zich baseerde op De Metamorfose van Franz Kafka, gecreëerd in de Opéra de Lille.

Michaël Levinas is professor aan het CNSM (Conservatoire Nationale Supérieur de Musique) van Parijs. Hij werd als gastdocent uitgenodigd aan een aantal van de meest prestigieuze academies voor compositie zoals de zomercursussen van Darmstadt, het seminarie van Royaumont en de Escola superior de Musica van Barcelona.

Tijd en plaats van het gebeuren :

One.Only.One - Ictus String Quartet : Lévinas
Maandag 5 maart 2012 om 20.00 u
Bozar - Terarken - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.ictus.be

Extra :
Michaël Levinas : www.michaellevinas.com, brahms.ircam.fr en youtube

Beluister alvast het eerste deel uit het Eerste strijkkwartet van Michaël Lévinas

11:24 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

01/03/2012

Bram Nolf en Wim Konink brengen Xenakis, Boesmans, Ter Veldhuis en Vermote op hobo en slagwerk

Petra Vermote Slagwerker Wim Konink is een veelzijdig performer. Hij is werkzaam in verschillende disciplines: van muziek- en danstheater tot klassiek, hedendaagse en geïmproviseerde muziek. Hij verleende zijn medewerking aan producties van onder meer Walpurgis, Toneelgroep Amsterdam, Quatuor Danel en Spectra Ensemble. Als solist speelt hij veelal composities speciaal voor hem geschreven. Bram Nolf is solo-althoboïst bij het Nationaal Orkest van België. Daarnaast is hij actief als kamermusicus en solist. Zondag krijg je de zeldzame kans om deze twee kleppers op hobo en slagwerk samen te horen. Op het programma staat werk van Iannis Xenakis, Philippe Boesmans en Jacob ter Veldhuis. De geplande creatie van Petra Vermote (foto) is verplaatst naar een latere datum.

Iannis Xenakis (1922-2001), geboren in Roemenië en van Griekse afkomst, wordt tot een van de belangrijkste moderne componisten gerekend. Hij was de bedenker van de zogeheten stochastische muziek, die de wiskundige verzamelingenleer op de muziek wil toepassen. Zo stichtte hij in 1966 de School voor Wiskundige en Elektronische muziek.

Xenakis studeerde architectuur in Athene. Na zijn afstuderen in 1947 werd hij wegens zijn linkse politieke opvattingen verbannen en vluchtte hij naar Frankrijk. Van 1948 tot 1960 was Xenakis assistent van Le Corbusier. Xenakis ontwierp in 1958 voor de Wereldtentoonstelling in Brussel het Philips-paviljoen, het eerste volledige architectonische multimediaproject dat ruimte, beeld en geluid in een totaalervaring integreerde. Xenakis hield zich op het bureau van Le Corbusier vooral bezig met op de Modulor en op wiskundige algoritmen gebaseerde 'vormcomposities', zoals de dynamische raamkozijnverdeling van het klooster La Tourette. Ook toen hij zich later meer op componeren ging toeleggen, bleef hij actief als architect.

Dat wiskunde ook in zijn muziek een belangrijke rol speelt, is evident. Zij muzikale systemen zijn gebaseerd op verschillende wiskundige theorieën en hij maakt ook gebruik van computers. De mathematische benadering van Xenakis lijkt voort te komen uit een diepgeworteld verlangen om een fenomeen als schoonheid onder controle te krijgen en te kunnen manipuleren door de elementen waaruit het is opgebouwd, te vangen in het web van de logica. Als componist uit hij dat verlangen door het met behulp van de computer sturen van de tonen.

Xenakis' muzikale denken is gericht op het zoeken van uitdrukkingsvormen die niet meer uitgaan van aparte tonen die op een rijtje worden gezet, maar die uitgaan van toonmassa's, toonwolken, structuren waarbinnen de afzonderlijke tonen niet meer op de voorgrond staan. Op die manier reageert Xenakis impliciet op de doctrine van de seriële muziek: die was zodanig geconcentreerd op de interne constructie dat zij de buitenkant ervan, de lichamelijkheid van de muziek, uit het oog verloor. Xenakis bewandelde de tegenovergestelde weg. Hij probeerde aan de lichamelijkheid van de muziek een nieuwe inhoud te geven en al zijn compositietechnische methodes staan in dienst van dit doelstelling.

Wat Xenakis in de muziek bezighoudt is de factor orde versus wanorde. Door 'wanordelijke' geluidsbronnen als zelfstandige elementen in zijn compositietechnieken toe te passen, doet hij een idioom ontstaan, dat ondanks de massaliteit helder en duidelijk is. De muziek van Xenakis heeft, ondanks het abstracte karakter, toch een heel eigen expressiviteit.

Philippe Boesmans (1936) is vanzelfsprekend vooral bekend vanwege zijn opera's : 5 heeft hij er al op zijn actief, alle met een première in de Munt en de meeste zeer succesvol tot ver buiten België. Daarnaast heeft hij ook al vier kwartetten geschreven. Een eerste in 1988 en dit tweede, dat dateert uit 1994. Binnen Boesmans' operaproductie situeert deze periode zich tussen 'Reigen' (1993) en 'Wintermärchen' (1999). Met veel karakter en een constante zoektocht naar instrumentale kleuren exploreert Boesmans in zijn kwartet een schrijfstijl die tegelijkertijd persoonlijker is en meer durf vertoont dan in zijn opera's, verder verwijderd is van haar gebruikelijke bronnen en resoluut verankerd is in de moderniteit.

Jacob ter Veldhuis (1951), die vooral veel succes heeft in de VS en wiens werk veelvuldig in Nederland en daarbuiten wordt uitgevoerd, is regelmatig centrale componist tijdens festivals in o.a. Parijs en New York. Zijn werk kenmerkt zich door het frequent gebruik van tekstsamples en multimedia en door invloeden uit de popmuziek.

Ter Veldhuis begon zijn carrière in de rockmuziek en studeerde in Groningen Compositie en Elektronische Muziek.
In 1980 ontving hij de Prijs voor Compositie. Hij werd in de jaren tachtig bekend met steeds welluidender composities die regelrecht uit het hart komen, het oor behagen en het effect niet schuwen. Hij maakt virtuoos gebruik van electronica en verwerkte al samplend de Golfoorlog, Chet Baker of de Jerry Springer Show, zoals te horen is op zijn cd Heartbreakers, die een bonte mix is van 'high & low culture'.

Ter Veldhuis bedient zich van een direct, soms provocerend idioom waarin nauwelijks nog plaats lijkt te zijn voor de dissonant: "Ik peper mijn muziek met suiker", is een gevleugelde uitspraak van hem. Hij is bewogen door de tragedie van het menselijk tekort en het lijden dat daaruit voorkomt, maar zijn antwoord is geen muzikaal cynisme, zwartgalligheid of gepijnigdheid, maar sublimering: "Ik streef naar loepzuivere, onaardse en volmaakte welluidendheid, die passie en extase kan opwekken."

Jacob ter Veldhuis zet zich al jaren af tegen de vermeende 'dictatuur van de avant-garde'. Onder het motto "Schönberg beging de vergissing van de eeuw door het tooncentrum uit te bannen", benadrukt hij in zijn eigen werk steeds sterker de muzikale grondtoon. Begrijpelijkheid en schoonheid staan voorop: Ter Veldhuis componeert nadrukkelijk voor luisteraars, niet voor een groepje ingewijden. Hij koppelt de energie van rockmuziek aan de klankschoonheid van oude muziek, de rijke harmonieën van filmmuziek, de swing van jazz en het vervreemdende effect van samples.

Petra Vermote (Izegem, 1968) wordt beschouwd als een van de grootste talenten van België. Naast componiste is zij gitarist en dat vertaalt zich in een grote affiniteit met snaarinstrumenten uit zowel de 'westerse' als Arabische muziek. Er is een duidelijke stijlevolutie in haar oeuvre. De composities uit haar beginperiode, ca 1986-89, zijn meestal georganiseerd aan de hand van reekstechnieken. Via toonhoogte- en ritmereeksen verkent Petra Vermote de mogelijkheden van het serialisme in haar eigen muziek. Vrij snel wordt ze echter geconfronteerd met de grenzen van dit stringent systeem en gaat ze op zoek naar andere compositiemethodes.
Na deze seriële beginperiode oriënteert Petra Vermote zich op een wat modalere schrijfwijze. In tegenstelling tot de composities uit haar beginperiode, zijn haar partituren nu meestal gedacht in functie van een tooncentrum of bevatten op zijn minst enkele tooncentrale passages.

Vanaf Heron (1996), een diptiek voor sopraan, bariton, klarinet, cello en twee slagwerkers op gedichten van Emily Dickinson, is er in haar oeuvre een duidelijk kentering op stilistisch gebied, en ontwikkelt ze haar huidige compositiestijl. Op harmonisch vlak laat ze het gebruik van tooncentra volledig achter zich, en wordt haar muziek veel chromatischer en atonaler. Wat haar compositietechniek betreft, doet Petra Vermote vanaf Heron steeds meer een beroep op toonhoogtesets om tot een zekere coherentie te komen binnen haar composities. Ze gaat echter zeker niet op een rigide manier met deze sets om. Integendeel, ze hanteert deze sets op een eerder intuïtieve wijze, vanuit haar gevoel voor klankkleur en -inhoud. Haar muziekwerken zijn dus een wezenlijke combinatie van enerzijds de settheorie, en anderzijds haar drang naar muzikale expressie. De toonhoogtesets die als basismateriaal voor een compositie fungeren, leidt Petra Vermote vaak af uit een toonhoogteanalyse van de citaten die ze gebruikt.

De toonsets blijven voor Petra Vermote steeds ondergeschikt aan haar intuïtie en drang naar expressie. Die zeer verregaande expressie uit zich vooral op twee vlakken: ritmiek en instrumentatie. Qua ritmische organisatie gaat haar voorkeur uit naar een heel vrije ritmiek, wat ongetwijfeld gegroeid is vanuit haar omgang met het gitaarrepertoire, waarin vooral op ritmisch vlak een duidelijk invloed van de wereldmuziek onmiskenbaar is. Die notie van "vrije ritmiek" wordt in recentere werken nog verder doorgedreven door het gebruik van "randoms". Dit betekent dat de toonduur van elke noot niet langer strikt uitgeschreven is, maar dat er, binnen de grenzen bepaald door de componist, een zekere vrijheid ontstaat. Er is sprake van een "gecontroleerd toeval".

Het tweede belangrijke element in haar zoeken naar expressie speelt zich af op het terrein van de instrumentatie. Hoewel Petra Vermote zich tot nu toe beperkt heeft tot de traditionele instrumenten, hanteert ze zeker niet de geijkte speelwijze. Ze maakt onder meer gebruik van glissandi tussen kwarttonen, gesproken woorden, multiphonics, harmonieken en het bespelen van de cymbalen met de handen. Het moet hierbij wel benadrukt dat Petra Vermote deze instrumentale technieken zeker niet op een vrijblijvende manier aanwendt, maar wel steeds in functie van het zoeken naar een rijkere expressie in nieuwe klankkleuren. (*)

Programma :

  • Iannis Xenakis, Dmaathen voor hobo en slagwerk (1976)
  • Philippe Boesmans, Day Dreams voor marimba en live electronics (1991)
  • Jacob Ter Veldhuis, The Garden of Love voor hobo en soundtrack (2002)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Wim Konink & Bram Nolf : Xenakis, Boesmans, Vermote, Ter Veldhuis
Zondag 4 maart 2012 om 17.00 u
Koninklijk Conservatorium - Miryzaal - Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en cons.hogent.be

Extra :
Iannis Xenakis : www.iannis-xenakis.org, www.xenakis-ensemble.com en youtube
Iannis Xenakis (1922-2001): Mathematicus en filosoof, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Philippe Boesmans op brahms.ircam.fr en youtube
Petra Vermote : www.petravermote.be, www.matrix-new-music.be (*) en youtube
Jacob Ter Veldhuis : www.jacobtv.net, www.muziekencyclopedie.nl en youtube

Beluister alvast het eerste deel van Iannis Xenakis' Dmaathen voor hobo en slagwerk



en Jacob Ter Veldhuis' The Garden of Love

17:43 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Elektronisch gitaarkwartet Zwerm sluit Ars Musica Luik af

Zwerm Het elektronische gitaarkwartet Zwerm werd in 2007 opgericht door Johannes Westendorp, Bruno Nelissen, Matthias Koole en Toon Carlier. Zij delen eenzelfde belangstelling voor nieuwe muziek: gecomponeerd, geïmproviseerd, experimenteel, performatief. Het ensemble verkent de gemeenschappelijke elementen tussen deze vier vormen van musiceren, want deze zijn niet zonder meer evident. De elektrische gitaar is het typerende instrument voor de lage cultuur, de underground-muziek. Sinds kort doet ook de kunstmuziek meer en meer beroep op het instrument, hoewel de grens tussen beide muziekculturen duidelijk aanwezig blijft. Zwerm wil de brug tussen beide slaan en navigeert tussen verschillende stijlen. Sinds 2008 wordt Zwerm ondersteund door Champ d'Action.

Tristan Murail, Tellur (1977)
Tristan Murail : " Ik wilde al lang een werk schrijven dat de technieken van de fl amencogitaar gebruikt, maar pas door mijn ontmoeting met gitarist Rafaël Andia werd dit ook werkelijkheid. Tellur lijkt op een weddenschap: hoe kan je met een een tokkelinstrument dat overwegend korte klanken produceert de klankcontinua produceren die ik voor mijn composities nodig heb en dus processen, transities en evoluties hoorbaar kunnen maken? Het antwoord vond ik in de techniek van de rasgueado en, meer algemeen, in de speelstijl en de klaktypes van de fl amenco. De aanslag is bijzonder fi jn en verzorgd, zodat door de precieze en controleerbare aanslag van de nagels op de snaren los te koppelen van de resonantie van het instrument twee texturen in verschillende richtingen kunnen evolueren - op dezelfde snaar en tegelijkertijd. Andere technieken die ik gebruik zijn de geleidelijke overgang van klank naar ruis (geleidelijke demping van de snaren), het geleidelijk aan laten meeklinken van de boventonen, nieuwe vingerzettingen voor boventonen, meervoudige trillers door linker- en rechterhand, enzovoort. Tellur is een typerend voorbeeld van een werk waarbij het klankmateriaal door het instrument wordt geleverd, terwijl het instrument zich vaak heeft moeten plooien naar bestaande stijlimperatieven. Het is een zoektocht naar een zo groot mogelijke interactie tussen dit basismateriaal en de muzikale schriftuur. Het instrument is op een bijzondere manier gestemd, wat rasgueado-akkoorden en formules met de zes snaren tegelijkertijd mogelijk maakt zonder in typische clichés te vervallen."

Fausto Romitelli, Trash TV Trance (2002)
"Sinds mijn geboorte baad ik in digitale beelden, synthetische geluiden en artefacten. Het artifi ciële, het verbogene, het gefi lterde, dit alles maakt de Natuur van de mens vandaag uit", schrijft Fausto Romitelli (1963-2004). Op zijn 28ste vestigt hij zich in Parijs om er muziekinformatica aan het IRCAM te studeren, en spectrale technieken bij Gérard Grisey en Tristan Murail: de uitwerking van klankcomplexen waar harmonie en timbre in elkaar overvloeien, akoestische simulaties van elektronische klanken, surreële modelleringen van akoestische fenomenen door de schriftuur, onder de vorm van vervormingen, compressies, verwijdingen van de klankmaterie. Romitelli ziet snel de mogelijke verbanden van deze klankwerkplaats met de alternatieve en psychedelische rock. Een muziek waarvan de energie, de onzuiverheid en het ongeduldige en anarchistische gebruik van de elektronische middelen meer dan één componist bezweren: volop in en tegen de tijd bezit zijn muziek een gewelddadig gehalte dat schijnbaar niet te verzoenen is met het kunstige componeren van muziek. Wat maken we daarvan? Door te citeren of te parodiëren blijf je op de vlakte. Je zou haar kunnen proberen negeren, door te doen alsof ze helemaal thuishoort in de marktstrategieën, maar toch weten dat je fout zit. Gewapend met de spectrale noties "onharmonische klanken", "frequentiefi lters" en "spectrumvervormingen" begint Romitelli zijn onderhandelingen. Voor hem telt enkel om zich in koelen bloede in het delirium te storten zonder zijn métier te verloochenen. Zonder terug te vallen op improvisatie of vereenvoudiging ontwikkelt hij in zijn werken heel precies een instrumentale stijl die alle mogelijkheden van de onzuivere klank incorporeert, de grillige frasen van de gitaarhelden en alle harmonische mutaties van helderheid tot absolute vervorming.

Trash TV Trance werd in 2002 gecomponeerd na verschillende experimenten met opname, het gebruik van lussen en het vervormen van de klank van de elektrische gitaar. Het dwangmatige, repetitieve en de voortdurend toenemende dichtheid zijn voor de hand liggende karakteristieken. Alles leidt tot accumulatie, of de bron van dit proces nu ruis of zuivere melodie is. De ‘no-input-mixing-board’-generatie wordt teruggeworpen op de psychedelische klanken van Pink Floyd en de rauwe blues van Screaming Jay Hawkins. De duidelijke tonale basis is aangetast, overbelast, en tot slot volledig verzadigd.

Steve Reich, Electric counterpoint (1987)
Steve Reich : "Electric Counterpoint werd gecomponeerd in opdracht van het Next Wave Festival van Brooklyn Academy voor gitarist Pat Metheny. Het werd gecomponeerd tijdens de zomer van 1987 en duurt ongeveer 15 minuten. Na Vermont Counterpoint (1982) voor fl uitist Ransom Wilson en New York Counterpoint (1985) voor klarinettist Richard Stolzman is dit het derde werk bestemd voor een solist die speelt samen met een tape waarop hij/zijzelf vooraf is opgenomen. In Electric Counterpoint neemt de solist vooraf 10 gitaar- en 2 elektrische baspartijen op en speelt de elfde gitaarpartij tenslotte live samen met de tape. Ik dank Pat Metheny voor zijn suggesties voor een idiomatische gitaarschriftuur, waardoor het stuk merkbaar beter werd.

Electric Counterpoint bestaat uit drie bewegingen: snel, langzaam, snel, na elkaar gespeeld zonder pauze. Het eerste deel wordt ingeleid door een pulserende sectie waarin de harmonieën van het deel worden gespeeld. Het gebruikt een thema uit Centraal- Afrikaanse hoornmuziek die ik leerde kennen door etnomusicoloog Simha Arom en wordt opgebouwd in achtstemmige canon. Terwijl de twee overige gitaren en bas pulserende harmonieën spelen, speelt de solist melodische patronen die voortkomen uit de contrapuntische combinatie van de acht opgenomen gitaarpartijen. Deel twee halveert het tempo, schakelt naar een andere toonaard en een nieuw muzikaal thema dat langzaam in canon wordt opgebouwd door negen gitaren. Opnieuw zorgen twee gitaren en de bas voor de begeleiding terwijl de solist melodische patronen speelt die uit het contrapuntische web naar boven komen.

Het derde deel keert naar het oorspronkelijke tempo en de originele toonaard terug en gebruikt een nieuw patroon in drieledige maat. Na de opbouw van een canon in vier gitaren zetten de twee bassen plots in om de drieledige maat te beklemtonen. Vervolgens speelt de solist een reeks akkoorden waaruit een opbouw volgt in een canon voor drie gitaren. Wanneer dit volbracht is keert de solist terug naar melodische patronen uit het contrapunt van het geheel. Plotseling beginnen de bassen toonaard en maatsoort af te wisselen tussen mi en do klein en tussen 3/2 en 12/8 zodat eerst drie groepjes van vier achtsten en vervolgens vier groepjes van drie achtsten te horen zijn. Het tempo van deze wisselingen stijgt sneller en sneller tot de bassen aan het eind langzaam wegsterven en de tegenstellingen uiteindelijk oplossen in 12/8 en mi klein."

Claude Ledoux, Zap's Init (2008)
Claude Ledoux : "Dit werk werd specifi ek voor, en met de goede raad van Hughes Kolp geschreven, als eerbetoon aan onze gedeelde interesses voor muziek van Frank Zappa, zijn gistarist Steve Vai en andere poppersoonlijkheden. Zonder het uitdrukkelijke verlangen om 'rockmuziek' te schrijven, maar eerder met de wil om zich door bepaalde klankstructuren uit de rockwereld en ze te integreren in een wervelende vorm gebaseerd op van oorsprong wetenschappelijke functies. Zap's Init bevindt zich dus halfweg tussen popen spectrale muziek (met een klankmateriaal uit akoestische klankanalyses en andere vervormingen van elektrische gitaren); een soort bedwelmende spectrale rock (met een knipoog naar Vampyr van Tristan Murail), genoemd naar een startprogramma (INIT) die het formele proces van het werk bepaalt. Zap's Init werd gecreëerd door Hughes Kolp tijdens Ars Musica in het Brusselse Marnitheater op 15 april 2008."

Programma :

  • Tristan Murail, Tellur (1977)
  • Fausto Romitelli, Trash TV Trance (2002)
  • Steve Reich, Electric counterpoint (1987)
  • Claude Ledoux, Zap's Init (2008)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Zwerm : Murail, Romitelli, Reich, Ledoux
Zondag 4 maart 2012 om 17.00 u
Monos Gallery - Luik

Rue Henri Blès 39
4000 Luik

Meer info : www.arsmusica.be en www.zwerm.be

Extra :
Tristan Murail : www.tristanmurail.com, brahms.ircam.fr, www.compositiontoday.com en youtube
Fausto Romitelli : www.ricordi.it, brahms.ircam.fr en youtube
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl
Claude Ledoux : users.skynet.be/ledouxcl, www.compositeurs.be, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica opent met een flamboyant Orchestre Philharmonique Royal de Liège in Luik, 29/02/2012
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012
Timestretch : Zwerm focust op tijdservaring door middel van klank, 10/10/2011

16:24 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Frankenstein!! : prettig gestoorde muziek op kinderrijmpjes

Frankenstein!! De Weense componist H.K. Gruber schreef met Frankenstein!! prettig gestoorde muziek op kinderrijmpjes, bevolkt door monsters, kannibalen en superhelden. Het stuk, dat zowel verfijnde als ronduit lachwekkende klanken bevat, is een briljante en verrassende uiting van een licht gestoorde fantasie. Net zo gaat Joris Blanckaert, in zijn spitsvondige stijl, aan de slag met Welterusten iedereen, een kinderboekje van de hand van de Nederlandse schrijver Edward van de Vendel. Voor jong en oud !
Met: Pieter Embrechts (chansonnier) - illustraties van Sebastiaan Van Doninck

Tijd en plaats van het gebeuren :

Spectra Ensemble & Pieter Embrechts : Frankenstein!!

Zondag 4 maart - 14.30 - De Kern, Wilrijk - www.ccdekern.be
Maandag 5 maart - 13.40 - De Spil, Roeselare - www.despil.be
Maandag 5 maart - 19.00 - De Spil, Roeselare - www.jmroeselare.be
Zondag 18 maart - 15.00 - AMUZ, Antwerpen - www.amuz.be
Dinsdag 27 maart - 10.30 & 13.45 - CC De Warande, Turnhout - www.warande.be
Donderdag 29 maart - 10.30 & 13.45 - CC De Warande, Turnhout - www.warande.be

Meer info : www.spectraensemble.com

Elders op Oorgetuige :
Frankenstein, een muzikaal stuk herwerkt voor kinderen, 28/10/2010

15:53 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook