26/11/2012

Wereldcreatie Chamber Symphony van Luc Van Hove in deSingel

Luc Van Hove Dat de Vlaamse componist Luc Van Hove (foto) een diepe bewondering heeft voor het werk van zijn Hongaarse collega György Ligeti weet je sinds hij in 2003 curator was van het festival music@venture. Nu kiest hij voor twee meesterwerken van Ligeti om zijn 'Chamber Symphony' te omringen. De Zes Bagatellen voor blazerskwintet zijn goeddeels op folklore geïnspireerd. Ligeti schreef ze oorspronkelijk als 'Musica ricercata' voor piano. Beide versies staan op het programma. In het 'Chamber Concerto' speelt Ligeti een verrassend spel met overgeleverde vormen, trouw aan zijn motto: "Ik zoek naar orde, maar die moet ook een beetje wanordelijk zijn".

Luc Van Hove over zijn 'Chamber Symphony': "Het is een hele uitdaging, maar ook een mijlpaal om - eindelijk - een volwaardige kamersymfonie te kunnen schrijven. Het genre is uitermate rijk en ambigu, orkestraal en kamermuzikaal tegelijk. Daarnaast biedt het ook uitstekende mogelijkheden om solistische partijen doorheen het geheel te weven. Ik kijk ernaar uit om me in het genre te kunnen meten en heb het volste vertrouwen in het Emanon Ensemble om dit project volwaardig te realiseren."

György Ligeti - Musica Ricercata (1951-53) en Zes Bagatellen (1953)
Rond 1950 wist Ligeti het even niet goed meer. Zijn grote voorbeeld Rartók was dood en de rechtstreekse emulatie van zijn muziek in werken als het Eerste Strijkkwartet bood geen verdere perspectieven. Ligeti’s oplossing was even drastisch als radicaal, even geniaal als gewaagd: tabula rasa maken van alle muziek, en met een wit blad helemaal opnieuw beginnen. In de cyclus van elf pianostukken 'Musica Ricercata' bouwt Ligeti zijn vocabularium letterlijk toon voor toon op: in het eerste deel gebruikt hij slechts twee verschillende tonen, in het tweede deel drie, enzovoort, totdat hij in het slotdeel beschikt over de twaalf chromatische tonen. Delen uit deze cyclus werden nadien bewerkt voor blazerskwintet (Bagatellen). Filmliefhebbers zullen het op slechts drie verschillende tonen gebaseerde tweede deel herkennen als oorwurm in Stanley Kubricks 'Eyes wide Shut'. Het 'Tempo de Valse' is het vierde deel uit de cyclus. De ondertitel (' à l'orgue de Barbarie') verwijst naar het draaiorgel, waarop dit walsje bijzonder idiomatisch zou klinken. Misschien verwijst deze ondertitel ook naar Stravinsky: niet zozeer naar het draaiorgel uit 'Petrushka', maar naar Stravinsky's theoretische tekst 'Poétique musicale' uit 1945, waarin dit begrip tot twee keer toe en in meer dan één betekenis gebruikt wordt. Deel negen, het 'Adagio. Mesto' is geschreven ter nagedachtenis van Bartók, aan wiens muziek het de zettingswijze en het harmonisch idioom (meer bepaald het assensysteern en vooral de overmatige kwart-relatie) ontleent. Ook in deel tien ('Vivace. Capriccioso') laat Ligeti horen hoe Bartók voor hem vertrek- maar geen eindpunt was: het slot bevat achtereenvolgens een Ligeti-cluster en een Bartók-cadens.

György Ligeti - Kammerkonzert voor 13 instrumenten (1969-70)
Het kamerconcerto is een variante op de kamersymfonie. Zoals gesuggereerd door de benaming fungeren de 13 musici van het ensemble (en de dirigent!) als solisten die een grote individuele virtuositeit tentoon spreiden. Alban Berg schreef het eerste 'Kammerkonzert' uit de rnuziekgeschiedenis voor 2 solisten (viool en piano) en blazers. Het is een samenballing van het concerto-type, waarbij de rol van het begeleidend orkest overgenomen wordt door de 13 blazers. Bij Ligeti zijn de 13 instrumentisten daarentegen allemaal solist. Daardoor ontstaat een mengvorm tussen kamermuziek en virtuoze, concertante muziek voor een solisten- ensemble. De vier bewegingen bevatten alle typische Ligeti-knmerken : micropolyfone zettingen waarin de zeer talrijke en geljkaardige stemmen niet als dusdanig kunnen waargenomen worden, klankmassa's waaruit slechts af en toe een herkenbaar akkoord of melodische flard opduikt, razendsnelle tempi en (in het derde deel) een muzikaal mechaniekje dat uiteindelijk stukloopt. De transparantie van de bezetting bevordert ook in dit werk de waarneembaarheid van de verschillende lagen. Ligeti gaat erg ver in de individualisering van de stemmen. Zo zijn er passages waarin de musici tegelijkertijd in verschillende tempi spelen, wat ook de dirigent voor een bijzondere uitdaging plaatst.

Luc Van Hove - Chamber Symphony (2012)
Het klankbeeld van deze Kamersymfonie voor 15 solisten is vrij traditioneel, met als meest opvallende elementen misschien de prominente aarwezigheid van de harp en het gebruik van de kopers met dempers. Zoals het opus 9 van Schönberg is ook deze kamersymfonie sterk gericht op thematisch-motivische ontwikkeling. Alle stemmen participeren aan dit proces, waardoor een hechte structuur ontstaat die geen noot te weinig of te veel bevat. De individualisering van de stemmen wordt versterkt doordat ze niet steeds in eenzelfde metrisch verband staan. Zoals steeds in de muziek van Van Hove is de harmonische vormgeving uiterst zorgvuldig uitgewerkt, met een sterker dan voorheen geprononceerd verschil tussen consonantie en dissonantie. Naar eigen zeggen heeft de componist lang getwijfeld tussen de suite en de symfonie als uitgangspunt voor de vorm van dit werk. Voor het eerste pleit het gebruik van eenzelfde harmonisch organisatieprincipe in de vier delen: het gemeenschappelijk element in de opeenvolging van contrasterende dansen in de historische suite was inderdaad de tonaliteit. Voor het tweede pleit het doorgedreven proces van thematisch-motivische vormgeving, dat inderdaad het waar-merk is van de grote symfonische traditie.

Programma :

  • György Ligeti, Zes Bagatellen voor blazerskwintet (1953)
  • Luc Van Hove, Chamber Symphony (wereldcreatie)
  • György Ligeti, Kammerkonzert voor 13 instrumenten (1969)
  • György Ligeti, 'Musica Ricercata' voor piano (1951-1953)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Emanon Ensemble : Luc Van Hove, Ligeti
Woensdag 28 november 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Mark Delaere om 19.15 u )
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.emanon.be

Bron : Tekst Mark Delaere voor het programmaboekje deSingel, november 2012

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de, www.arsmusica.be (*) en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
Luc Van Hove op www.matrix-new-music.be en www.muziekcentrum.be

Elders op Oorgetuige :
deFilharmonie creëert Tweede Pianoconcerto van Luc Van Hove, 29/11/2010
NOB & Yossif Ivanov brengen nieuw werk van Luc van Hove in Mons en Brussel, 6/05/2010
I Solisti del Vento creëert nieuwste werk Luc Van Hove tijdens Festivaltour 2009, 14/09/2009
La Strada : Luc Van Hove gaat Fellini achterna, 26/01/2008
Luc Van Hove 50 : een gesprek, 23/01/2007
Componist György Ligeti overleden, 13/06/2006

12:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Thierry Escaich brengt modern orgelprogramma in de Sint-Michielskathedraal in Brussel

Thierry Escaich Met de Franse componist, organist en improvisator Thierry Escaich (foto) klinkt het orgel in al zijn pracht. Hij is een van de belangrijkste figuren van de hedendaagse orgelscene en beschouwt de drie aspecten van zijn kunde als onlosmakelijk met elkaar verbonden, waarbij hij streeft naar een expressieve muzikale vertaling van een rijke innerlijke wereld. Het resoluut moderne programma bewijst hoezeer het orgel - 'Koning der instrumenten' - nog springlevend is.

De momenteel in Frankrijk razend populaire componist en organist Thierry Escaich (1965) volgde in de periode 1983-1990 orgel, compositie en orkestratie aan het Conservatoire de Paris. Op zijn 27ste werd hij aan hetzelfde instituut compositiedocent. Als opvolger titularis-organist van niemand minder dan Maurice Duruflé in Saint-Etienne du Mont in Parijs schrijft hij zich in in de grote traditie van Franse improvisatoren. Escaich is nog maar net de veertig gepasseerd, maar moet in Frankrijk tot de meest gespeelde componisten behoren. Hij is ook zelf een begenadigd uitvoerend musicus.

Marcel Dupré (1886-1971) was een Frans componist annex organist die veel voor orgel geschreven heeft. Hij studeerde orgel samen met Alexandre Guilmant, Louis Vierne, Charles-Marie Widor en Diémer aan het conservatorium in Parijs, waar hij in 1914 de Grand Prix de Rome ontving. In 1906 werd Dupré assistent van Widor in de kerk Saint-Sulpice te Parijs en volgde hem in 1934 als organist op. Hij was toen ook al orgelleraar aan het Parijse conservatorium, en van dit instituut werd hij in 1953 directeur.
Als componist van orgelwerken zette Dupré enerzijds de 19de-eeuwse traditie van Guilmant en Widor voort, die werd gekenmerkt door een sterk orkestrale techniek, maar oefende anderzijds invloed uit op de componist Olivier Messiaen, die zijn leerling was. Veel van zijn composities zijn voortgekomen uit improvisaties, waarin hij een meester was.

Programma :

  • Marcel Dupré, Le monde dans l'attente du Sauveur (Symphonie-Passion, op. 23)
  • Louis Vierne, Final (Symphonie n° 4, op. 32)
  • Olivier Messiaen, Verset pour la Fête de la Dédicace
  • Thierry Escaich, 3 Esquisses pour orgue, Geïmproviseerde meditatie, Symfonisch triptiek (improvisatie op 2 gegeven thema's)
  • Igor Stravinsky, Het vuurvogel, uittreksels (transcr. P. Pincemaille)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Orgelrecital Thierry Escaich
Woensdag 28 november 2012 om 20.00 u
St.-Michielskathedraal Brussel


Meer info : www.bozar.be

Extra :
Thierry Escaich : www.escaich.org, www.myspace.com/thierryescaich, fr.wikipedia.org, brahms.ircam.fr en youtube
Marcel Dupré : www.marceldupre.org en www.myspace.com/marceldupre

12:02 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

19/11/2012

Lukas Huisman geeft unieke concertlezing over Sorabji's Opus Clavicembalisticum in Logos

Kaikhosru Shapurji Sorabji 'Opus Clavicembalisticum' is een uniek werk voor piano solo dat Kaikhosru Shapurji Sorabji (foto) voltooide in 1930. De componist was hevig geïnspireerd door een live uitvoering van Ferrucio Busoni's Fantasia Contrappuntistica en wou er met Opus Clavicembalisticum een hommage in de overtreffende trap aan wijden. Het thema met 49 variaties is als een index van verschillende stijlen waarin Sorabji schrijft. Op dinsdag 27 november vertelt de jonge Gentse pianist Lukas Huisman je er heel wat meer over tijdens zijn concertlezing over dit beruchte werk.

Opus Clavicembalisticum is een uniek werk voor piano solo dat Kaikhosru Shapurji Sorabji (UK, 1892-1988) voltooide in 1930. De componist was hevig geïnspireerd door een live uitvoering van Ferrucio Busoni's Fantasia Contrappuntistica, en wou er met Opus Clavicembalisticum een hommage in de overtreffende trap aan wijden. Daarin slaagde hij met glans. Het stuk is berucht omwille van de ongebruikelijke totaalduur (4 uur, afhankelijk van het tempo van de uitvoerder) en zijn verregaande speeltechnische moeilijkheid. Het was, op het moment van uitgave, waarschijnlijk het langste en meest complexe pianowerk ooit. Het bestaat uit 12 delen van uiteenlopende lengte: een korte, 3 minuten durende Cadenza, een massieve Interlude, een Toccata, Adagio en zelfs een Passacaglia met 81 variaties. In de dedicatio schrijft Sorabji: "To the everlasting glory of those few men blessed and sanctified in the curses and execrations of those many whose praise is eternal damnation". Alstublieft.

Omwille van de overweldigende stortvloed aan noten, zijn er van Opus Clavicembalisticum dan ook maar een handvol uitvoeringen gegeven. De eerste werd door Sorabji zelf verzorgd op 1 december 1930 in Glasgow, onder de auspiciën van The Active Society for the Propagation of Contemporary Music. Toen pianist John Tobin zich in 1936 waagde aan een uitvoering van louter Pars Prima (en daar dubbel zoveel tijd voor nam als de partituur eigenlijk voorschrijft), leidde dat tot algehele verontwaardiging bij pers en publiek. Sorabji kreeg een openlijke blaam, alsook het verbod opgelegd om het werk nog langer op publieke plaatsen te spelen. Dat verbod bleef van toepassing tot in 1976.

In 1982 hernam de Australiër Geoffrey Douglas Madge een nieuwe poging om het werk integraal te brengen. Die uitvoering werd opgenomen en verdeeld over 4 elpees, die nu uit roulatie zijn gehaald. Madge's uitvoering stak echter vol slordigheden en vaak regelrechte fouten. Bovendien schrok hij er niet voor terug om maten om te wisselen of hele passages weg te laten. Nee, dan liever onze eigen Daan Vandewalle, die op zijn beurt het volledige Opus aan een verifieerbare drager toevertrouwde. Of Lukas Huisman, die je er meer over zal vertellen en u aansluitend met verstomming zal slaan, als je op dinsdag 27 november naar Logos komt.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lecture Recital Lukas Huisman : Sorabji, Opus Clavicembalisticum
Dinsdag 27 november 2012 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.lukashuisman.be

Extra :
Kaikhosru Shapurji Sorabji : www.sorabji-archive.co.uk, en.wikipedia.org en youtube
Opus Clavicembalisticum op youtube

Elders op Oorgetuige :
Lukas Huisman presenteert project rond Sorabji in het Conservatorium Gent, 19/04/2011

18:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

17/11/2012

Jong Fins strijkkwartet Meta4 brengt Purcell, Schubert en Crumb in de Handelsbeurs in Gent

George Crumb Het gebeurt niet vaak dat een ensemble de concertwereld zo stormenderhand verovert als het Finse 'wonderkwartet' Meta4. Met hun hoogdringende musiceerstijl en het hart op de tong rijgen ze de prestigieuze bekroningen aaneen. Dit keer pakken ze een van de allergrootste kleppers aan: Der Tod und das Mädchen, wellicht de aangrijpendste verklanking ooit van de worsteling tussen leven en dood. Ondanks de afstand in tijd en stijl sluit Black Angels, even grimmig als aantrekkelijk hedendaags, daar goed bij aan. Niet alleen citeert George Crumb (foto) heel even Der Tod, net als Schubert speelt hij viool en cello tegen elkaar uit, dit keer gecast als duivelsmuziek (inclusief alle cliché's) versus de stem van God. Fascinerend om te beluisteren en te zien: de muzikanten strijken behalve hun vertrouwde instrumenten ook met water gevulde kristallen glazen aan. Voorts gebruiken ze vingerhoeden (naar Black Sabbath?), slaan met sambaballen en schreeuwen telwoorden in de meest uiteenlopende talen.

De Amerikaanse componist George Crumb (1929) schreef zijn strijkkwartet Black Angels naar aanleiding van de Vietnamoorlog. Het werk citeert belangrijke elementen uit de bekoringsthematiek: van de zondeval via de Danse Macabre tot  Tartini's Duivelssonate.

Het genre van het strijkkwartet associeer je niet zo snel met politieke statements. Toch maakt de buitengewoon originele en kleurrijke componist George Crumb zich in Black Angels ouderwets kwaad om de Vietnamoorlog. In de partituur staat dat hij gecomponeerd is 'in tempore belli' (in oorlogstijd). Crumb voltooide het werk op vrijdag 13 maart 1970. Hij laat de strijkers schreeuwen, zingen, fluiten en fluisteren en breidt het instrumentarium uit met gongs, maracas en kristallen glazen.
Black Angels sloeg in als een bom, zowel door de onorthodoxe behandeling van het strijkkwartet als door de indringende thematiek. Het universele thema houdt de compositie ook nu nog overeind: de strijd tussen goed en kwaad, leven en dood, God en de duivel. De titel verwijst naar de zwarte engel zoals die in de vroege schilderkunst de gevallen engel symboliseert.

De vier strijkers confronteren de luisteraar met een surrealistische wereld van krijsende insecten, striemende geselingen, bom-inslagen, fluisterende stemmen, gongslagen, maar ook etherische klanken als glasharmonica-effecten en ijle, engelachtige melodieën. De componist schept een sfeer van een nachtmerrie door allerlei ongebruikelijke effecten voor te schrijven.

Achter de noten verschuilen zich planmatige getalsverhoudingen. De muzikale symbolen die Crumb gebruikt zij vrij conventioneel. Zo klinkt regelmatig het al eeuwenlang als 'duivel in de muziek' bekend staande interval van de verminderde kwint, de tritonus. En uit de literatuur voor strijkers haalt hij de 'Trillo Di Diavolo' van Tartini tevoorschijn. Verder citeert hij nog uit het gregoriaanse 'Dies Irae' en uit het strijkkwartet 'Der Tod und das Mädchen' van Schubert en refereert hij naar de oude muziek in de Sarabanda da la Muerta Oscura.

Programma :

  • Franz Schubert, Strijkkwartet nr. 14 ‘Der Tod und das Mädchen’
  • Henry Purcell, Fantasia's (selectie)
  • George Crumb, Black Angels (1971)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Meta4 : Purcell, Schubert, Crumb
Dinsdag 27 november 2012 om 20.15 u
Handelsbeurs - Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en www.meta4.fi


Extra :
Meta4. Waaghalzen tussen leven en dood, Hildegart Maertens op Kwadratuur.be, 16/11/2012
George Crumb: www.georgecrumb.net, www.essentialsofmusic.com, en.wikipedia.org en youtube

Beluister alvast het eerste deel uit George Crumbs Black Angels

21:31 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

16/11/2012

Mahler, Sjostakovitsj en Wagner : drie componisten verenigd rond het thema van de dood

Dmitri Sjostakovitsj Drie componisten worden verenigd rond het allesoverstijgende thema van het menselijke heengaan. Het thema inspireerde Mahler, Sjostakovitsj (foto) en Wagner zowel tot ingetogen muzikale bladzijden als tot overweldigende klanken. Kindertotenlieder (Mahler, 1901-1904) is een cyclus liederen op gedichten van Friedrich Rückert. Ze belichten telkens een ander aspect van het tragisch verlies van een kind. De Vijftiende - en laatste - Symfonie (1971) van Sjostakovitsj kan men lezen als een muzikale reis 'van de wieg tot het graf'. In dit afwisselend dramatische en serene werk citeert hij bovendien enkele geladen passages uit Wagners opera's. Wagner kon dan ook niet ontbreken met fragmenten uit Tristan und Isolde, waarin ware liefde de dood overstijgt.

Dmitri Sjostakovitsj componeerde zijn Symfonie nr. 15 opus 141 in A majeur gedurende 1971 tijdens een verblijf in het kuuroord Repino. Het is zijn laatste voltooide symfonie. In zijn laatste jaren werkte hij nog aan een zestiende symfonie, maar wat daarvan voltooid is bleef ongepubliceerd.

De symfonie valt op door zijn vele muzikale citaten, van onder meer Giacomo Rossini, Richard Wagner, Michail Glinka maar ook van Sjostakovitsj zelf. Van Rossini citeert hij een gedeelte uit de Ouverture Wilhelm Tell. Richard Wagner komt aan bod met de treurmuziek uit Siegfried en een leidmotief uit Tristan en Isolde. Een aantal malen citeert Sjostakovitsj uit zijn eigen Vierde Symfonie.

In de inleiding van deel 8 van de Verzamelde Werken van Sjostakovitsj, dat in 1980 verscheen, schrijft de componist dat het eerste deel "de jeugd beschrijft - gewoon een speelgoedwinkel met een wolkenloze hemel erboven". In zijn Memoires zegt hij dat het werk "gebaseerd is op motieven van Tsjechov... een groot deel van de Vijftiende heeft te maken met De zwarte monnik, hoewel het een volkomen onafhankelijk werk is".

De symfonie begint met een dubbele slag op het glockenspiel, waarop de dwarsfluit antwoordt. Dit spel ontwikkelt zich tot een prelude totdat het gehele orkest wordt ingeschakeld. Net als in zijn 14de symfonie gebruikt de componist niet de volledige bezetting van het symfonieorkest. Telkens is er sprake van een solist of solistengroep. Slechts enkele maten speelt het orkest tutti.

Het largo begint met een koraal in het koper. Aansluitend daarop een solo voor de cellist in een twaalftonenreeks; dan weer terug naar het koraal. Later volgt een trage en sombere trombonesolo, die wordt gevolgd door allerlei plechtstatige motieven.

Deel 3 begin met een inleiding van de fagotten, gevolgd door een groteske dans van afwisselend andere houtblazers en de strijkers, steeds onderbroken door trompetten en gemarkeerd door het woodblock. In dit deel komt de muzikale handtekening van de componist voorbij, het zogenaamde DSCH-motief.

Na een lange passage van zachte strijkmuziek ontwikkelt de muziek zich met verschillende blazergroepen en morse-achtige paukenritmen. Het deel wordt onderbroken door een aan andere symfonieën herinnerende groeiende crisis die in een berustende strijkerspassage overgaat. Opvallend is het gebruik van allerlei klikklakkende slaginstrumenten aan het einde, als een gedroomde winkel vol levend speelgoed dat tenslotte met een opgeruimd majeurakkoord en één finale glockenspielslag tot stilstand komt.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Koor & orkest van de Vlaamse Opera : Dood & aanvaarding
Zaterdag 24 november 2012 om 20.00 u
( Inleiding om 19.15 u )
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.vlaamseopera.be en www.desingel.be
-----------------------------------
Zondag 25 november 2012 om 15.00 u ( Inleiding om 14.15 u )
Vlaamse Opera Gent
Schouwburgstraat 3
9000 Gent

Meer info : www.vlaamseopera.be

Bron : Wikipedia

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Shostakovitch: Celloconcerten Nr.1 en 2, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Review : Dmitri Shostakovich. Symphony No.15 - Hamlet op.32, Bart Cypers op Kwadratuur.be, 19/08/2009
Review Dmitri Sjostakovitsj, Symphony nr. 15 op www.klassiekezaken.nl

Beluister alvast het eerste deel uit Sjostakovitsj' 15de Symfonie

20:34 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/11/2012

Hongaarse minimal music met GrauSchumacher Pianoduo in Brugge

GrauSchumacher PianoDuo Het middendeel van György Ligeti's Drei Stücke für zwei Klaviere heet voluit 'Selbstporträt mit Reich und Riley (und Chopin ist auch dabei)'. Tijdens een reis naar Californië in 1972 hoorde de Hongaarse componist voor het eerst de muziek van de minimalisten Steve Reich en Terry Riley. Tot zijn grote vreugde ontdekte Ligeti dat de twee Amerikanen en hijzelf los van elkaar gelijkaardige muzikale ideeën ontwikkeld hadden, op hetzelfde moment, maar in geografisch ver van elkaar verwijderde plaatsen. Het 'zelfportret' legt de link bloot tussen het Amerikaanse minimalisme, met zijn eindeloos herhaalde en subtiel verschuivende muzikale cellen, en Ligeti's zogenaamde micropolyfonie. Dat in Ligeti's muziek niet alleen Reich, Riley (en Chopin) 'dabei' zijn, maar ook Bartók, bewijst dit concert van het GrauSchumacher Pianoduo. De twee pianisten maakten twee seizoenen geleden indruk in Brugge met een ronduit perfecte uitvoering van Stockhausens Mantra.

Wanneer György Ligeti zijn drieluik voor twee piano's componeerde, was hij zeer geïnteresseerd in het werken met een vlechtwerk van kleine, overlappende patronen. Wanneer hij de muziek van Terry Riley en Steve Reich leerde kennen realiseerde hij zich dat die Amerikaanse componisten op een andere manier (er is weinig kans dat een luisteraar de werken van Ligeti met die van Reich of Riley zou verwarren) heel gelijkaardige ideeën en compositietechieken gebruikten. Daarom kreeg het middendeel van dit drieluik de titel 'Selbstportrait mit Reich und Riley (Chopin ist auch dabei)', als "hommage aan de muzikale geestesverwantschap" (zoals Ligeti het zelf formuleert) met zijn twee Amerikaanse collega's . De andere delen heten respectievelijk 'Monument' en 'In zart fliessender Bewegung'. Ligeti zelf klaagt er trouwens over dat de titels van dit drieluik worden afgekort wat hem tot een zeker cultuurpessimisme verleidt: "Vandaag hebben we de wereld van de computer en worden we geconfronteerd met de onnadenkendheid van het individu dat alle verantwoordelijkheid overlaat aan een geautomatiseerde, bureaucratische gemeenschap. Het gevolg is dat in bijna alle concertprogramma's de titel is opgeslokt door de machines en er (omdat het veel te uitgebreid is voor de snel voortschrijdende informatiemaatschappij) verminkt uitkomt als 'Zelfportret', zodat de betekenis van de titel verloren is gegaan. Net dat ene woord is overgebleven, een woord dat echter niets meer te maken heeft met het karakter van het stuk."

Dat het karakter van het stuk nauw aansluit bij minimal music is niet enkel in het middendeel, dat uit overlappende repetitieve motiefjes bestaat, maar ook in de twee hoekdelen duidelijk te horen. 'Monument' is ontworpen als een statische architecturale constructie waarbinnen een vlechtwerk van motieven zich in zes lagen verstrengelt. 'In Zart fliessender Bewegung' is daar de veel dynamischere tegenhanger van en is technisch gesproken opgebouwd als een ingewikkelde spiegelcanon. (*)

Van 'Kosmos', waarmee Peter Eötvös in 1961 als jonge componist doorbrak, krijgen we in Brussel een recente versie voor twee piano's te horen. Peter Eötvös : " 'Kosmos' was een eerste poging om mijn vleugels uit te slaan. Het was een beknopt pianostuk waarin ik mijn fascinatie kwijt kon voor de zeer kernachtige stijl van Anton Webern en voor de elektronische muziek. Die fascinatie voor elektronica, voor het gevoel over grenzeloze muzikale mogelijkheden te beschikken, is altijd gebleven. In 'Kosmos' koppelde ik dat aan de sterrenkunde. Het heelal was immers al even eindeloos en fascinerend. Zo begint mijn stuk met een muzikale oerknal - de bigbangtheorie was toen nog maar pas bekend geworden. Ik trok ook allerlei parallellen met astronomische begrippen. Toen ik 'Kosmos' herwerkte, heb ik een tweede piano toegevoegd. Die speelt ongeveer hetzelfde als de eerste, maar dan in een flexibel tempo, als een onvoorspelbare echo. Het geeft aan het stuk een gevoel van uitdijende ruimte, wat heel mooi werkt." (**)

'Piano Phase' van Steve Reich is hét schoolvoorbeeld van minimal in zijn meest strikte vorm. Reich maakt in dit stuk voor het eerst gebruik van tapeloops voor verschuivende patronen in een live uit te voeren werk. In het San Francisco Tape Music Center legde Reich de basis voor zijn vroege 'minimale' composities. Daar componeerde hij tape-stukken als 'It's Gonna Rain' (1965) en 'Come Out' (1966). waarvoor loops van een identiek tekstfragment werden afgespeeld op meerdere bandrecorders. Het muzikaal vernuft zit hem in een klein verschil in afspeelsnelheid. Bijgevolg beginnen de fragrnenten ten opzichte van elkaar te verschuiven en vormen zo steeds andere ritmische patronen. Voor zijn vroege instrumentale werken destilleerde Reich uit dat mechanische proces een componeertechniek die hij 'phaseshifting' doopte. Ook 'Piano Phase' (1967) is gebaseerd op die werkwijze. Uitgangspunt vormt de constante herhaling van een eenvoudig motief. Aanvankelijk speelt de pianist de melodie synchroon met een bandopname, maar door kleine tempo-fluctuaties begint het motief over zichzelf heen te buitelen. Uiterst minimalistisch materiaal groeit op die manier uit tot een betoverende klankcaleidoscoop van ritmische en melodische moirée-effecten. (***)

Programma :

  • Béla Bartók (1881-1945), Sieben Stücke aus 'Mikrokosmos', BB105
  • György Kurtág (1926), Játékok IV
  • György Ligeti (1923-2006), Sonatina - Drei Stücke für zwei Klaviere
  • Peter Eötvös (1944), Kosmos
  • Steve Reich (1936), Piano Phase

Tijd en plaats van het gebeuren :

GrauSchumacher Pianoduo : Bartók, Kurtág, Ligeti, Eötvös, Reich
Vrijdag 23 november 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u)
Concertgebouw - Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.grau-schumacher.de

Bronnen :
(*) Componist van de kosmos. Interview met Peter Eötvös, Maarten Beirens in De Standaard, 22/03/2011
(**) Tekst Maarten Beirens voor programmaboekje deSingel, mei 2005
(***) Tekst Joep Christenhusz voor programmaboekje deSingel, januari 2011

Extra :
György Kurtág op www.boosey.com en youtube
The Mind is a Free Creature. The music of György Kurtág , Rachel Beckles Willson op www.ce-review.org, 24/03/2000
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
Peter Eötvös : www.eotvospeter.com, brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en youtube
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Verbluffende alliantie tussen moderne muziek en visuele kunst met GrauSchumacher Piano Duo in Flagey, 2/09/2012

Beluister alvast György Ligeti's Drei Stücke für zwei Klaviere : Monument - Selbstportrait - Bewegung



en dit fragment uit Steve Reich's Piano Phase

22:16 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Phil Maggi & Delphine Fedoroff : film met live muziek en concert met visuals in OFFOff

Delphine Fedoroff, Itinérances Film met live muziek én een concert met visuals op donderdag 22 november. Phil Maggi uit Luik werkte samen met de top van de drone, noise en ambient scene en brengt in OFFoff in Gent zijn verminkte geluidslandschappen samen met het filmisch werk van fotografe en poëtisch militante Delphine Fedoroff.

"Reizen is een van de manieren waarop men, via de andere, met zichzelf geconfronteerd wordt. Creatie is een van de vormen van onwrikbaar verzet. We hebben besloten om ons te verplaatsen. We hebben besloten dat die beweging niet alleen naar buiten gericht zal zijn. We hebben besloten om deze plat de résistance te verteren, en aan tafel aan te schuiven. Ja, ook aan de uwe."

Deze film is een soort postkaart die de kijker uitnodigt om zelf de ontmoeting mee te maken tussen een componist-muzikant, Phil Maggi, en een fotografe, Delphine Fedoroff. Fedoroff monteerde de eigen beelden op Maggi's compositie Blue fields in Paramount. Donderdagavond zal Phil Maggi live op deze compositie variëren.
Tot slot trakteert Phil Maggi ons nog op een kort live concert met live visuals door Pus (Tom Van Lippevelde).

Phil Maggi (1980) woont en werkt in Luik. Hij is de stichter en vocalist van de rockband Ultraphallus. Sinds 2003 werkt hij aan verminkte geluidslandschappen die groeien uit atmosferische ambient en uit samples van klassieke en traditionele muziek. Hij verkent daarbij de gebieden van drone en noise muziek, maar ook donkere, psychedelische en lo-fi cinematografische soundtracks, geïnspireerd door dromen en herinneringen van historische populaire muziek. Zijn muziek wordt soms vergeleken met Phill Niblock, Andrew Liles of Nurse with Wound. Hij speelde in binnen- en buitenland samen met Tuxedomoon, Metalycee, KK Null, Bruital Orgasm, Yannick Franck, Hati, Jeff Gburek, Habsyll, Kristus Kut, Robert Curgenven, Rinus Van Alebeek, Philippe Petit en Alinovsky.

Fotografe Delphine Fedoroff (1980) staat bekend als een poëtische militante. Ze werkt met klank, woord en beeld rond gemeenschapspraktijken en hun geschiedenis. Fedoroff werd ertoe gedreven om verschillende keren naar Oekraïne te reizen voor het draaien van een documentaire waarin ze het huidige leven bevraagt van een gemeenschap die in een postcatastrofale zone woont (Tsjernobyl, na de ramp van 1986). Tijdens dergelijke reizen onderzoekt ze, via haar gevoelens, landschappen waarnaar men verlangt, onscherpe grenzen, en gezichten die haast vertrouwd overkomen. Door de snelheden aan te passen en ruimtes om te keren, 'pauzeert' Fedoroff.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Live soundtrack : Phil Maggi/Delphine Fedoroff, Itinérances
Donderdag 22 november 2012 om 20.30 u
Art Cinema OFFOff - Gent

Begijnhof Ter Hoye
Lange Violettestraat 237
9000 Gent

Meer info : www.offoff.be

Extra :
Phil Maggi : www.philmaggi.com
Delphine Fedoroff : blablaxpress.org/delphine

16:39 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

MATRIX viert 10de verjaardag met een tentoonstelling, een concert én een publicatie!

Cornelius Cardew, Treatise MATRIX wordt tien jaar! Om deze kristallen verjaardag extra in de verf te zetten, organiseert het centrum voor nieuwe muziek i.s.m. de Centrale Bibliotheek van de KU Leuven een tentoonstelling over grafische partituren met werk uit de eigen collectie, onder de titel "Getekende klanken". Als kers op de taart werd er ook een publicatie samengesteld, rond hetzelfde thema en met dezelfde titel. De plechtige opening van deze tentoonstelling en de voorstelling van de publicatie vinden plaats op donderdag 22 november in de Centrale Bibliotheek te Leuven. De avond start met een muzikale en grafische noot, waarna je wordt rondgeleid op de expositie.

In 2012 is het tien jaar geleden dat MATRIX [Centrum voor Nieuwe Muziek] haar deuren opende in het zeventiende-eeuws pand aan de Minderbroedersstraat in Leuven. Inmiddels kunnen ze bogen op een unieke collectie met ruim 24 000 partituren en zo'n 13 500 opnames. MATRIX zette daarnaast een veelzijdige erfgoedwerking en een gespecialiseerde educatieve werking op het getouw.

Om deze kristallen verjaardag extra in de verf te zetten, organiseert MATRIX i.s.m. de Centrale Bibliotheek van de KU Leuven een tentoonstelling over grafische partituren met werk uit de eigen collectie, onder de titel 'Getekende klanken'. Grafische partituren zijn een fascinerend fenomeen binnen de (hedendaagse) muziekgeschiedenis. Ze kenden een grote bloei in de jaren '50 en '60 toen componisten zochten naar een 'andere' manier dan de traditionele muzikale coderingssystemen om muziek en klank te noteren. Maar ook vandaag kiezen bepaalde componisten bewust voor een grafische invalshoek. De tentoonstelling zal enkele van de meest tot de verbeelding sprekende exemplaren van deze grafische composities exposeren. Zo zal zeker werk van John Cage (Aria), Cornelius Cardew (Treatise), Karlheinz Stockhausen, Earle Brown (Folio and Four Systems), Sylvano Bussotti (Rara), Anestis Logothetis, Robin Hayward, Lucien Goethals, Karel Goeyvaerts (Parcours), György Ligeti (Volumina) en Thomas Smetryns te zien zijn. MATRIX zal deze partituren ook tot leven wekken met verschillende audio- en videofragmenten, interviews, foto's, enz.

Als kers op de taart stelden ze een publicatie samen, rond hetzelfde thema en met dezelfde titel. Het is daarbij niet de bedoeling een omvattend beeld te schetsen van dit Westerse muzikale fenomeen, wél om vanuit verschillende invalshoeken een blik te werpen op de grote rijkdom en diversiteit van grafische partituurvormen. Van waar die drang naar een 'andere' grafische notatie en welke historische precedenten zijn er te ontdekken? Wat is de motivatie voor de keuze voor deze of gene notatievorm? Waar begint improvisatie, en hoe om te gaan met vrijheid? Is de grafische partituur een kunstwerk, of is het kunstwerk een grafische partituur?

Stip alvast - grafisch - donderdagavond 22 november 2012 aan in je agenda voor de plechtige opening van deze tentoonstelling en de voorstelling van de publicatie in de Centrale Bibliotheek te Leuven. Deze avond start met een muzikale en grafische noot, waarna u wordt rondgeleid op de expositie.

- Verwelkoming door prof. dr. Marc Vervenne, voorzitter om 19.00 u
- Concert om 19.15 u

  • Frederik Neyrinck, Mischung IV door Seraphine Stragier
  • John Cage, Aria door Françoise Vanhecke
  • Peter Jacquemyn & Sigrid Tanghe, improvisatie voor contrabas en live aquarel

- Voorstelling van de tentoonstelling en aansluitende publicatie om 20.00 u
Aansluitend: bezoek van de tentoonstelling & receptie

De tentoonstelling is gratis te bezoeken in de Centrale Bibliotheek, Mgr. Ladeuzeplein, 3000 Leuven (Openingsuren). De expositie loopt van donderdag 22 november 2012 tot en met zaterdag 26 januari 2013.

Je kan gratis de plechtige opening op 22 november bijwonen na reservatie bij Pauline Jocqué via mail of telefonisch op het nummer 016 33 20 43

Meer info : www.matrix-new-music.be

15:47 Gepost in Concert, expositie, Muziek | Permalink |  Facebook

13/11/2012

Navarra String Quartet & Bram Van Sambeek in de Miryzaal in Gent

Joris Blanckaert Het jonge Navarra String Quartet barst van energie, ambitie en talent. Fagottist Bram Van Sambeek doet niet onder. François Devienne, een van de belangrijkste muziekpersonen ten tijde van de Franse revolutie, wist als componist de fagot perfect met andere instrumenten te combineren. Het kwintet van Edouard Du Puy is zowat het meest aantrekkelijke kamermuziekwerk voor fagot uit de overgangsperiode van de klassieke tijd naar de vroegromantiek. Onze eigenste Joris Blanckaert (foto) ging te rade bij het Russische verhaal over de fictieve luitenant Kijé, een verhaal dat ook Prokofjev heeft geïnspireerd. En Claude Debussy's enige strijkkwartet behoeft geen krans.

Het Navarra String Quartet is een half Nederlands, half Brits kwartet, woonachtig in Engeland. Het kwartet werd opgericht in 2002 aan het Royal Northern College of Music en geeft tegenwoordig concerten op alle grote podia in Europa, Australië en de VS. Fagottist Bram van Sambeek is een van de jonge Nederlandse musici die voor zijn muzikale kwaliteiten is bekroond met de Nederlandse Muziekprijs, de hoogste onderscheiding die aan een musicus in dat land kan worden uitgereikt. Bram van Sambeek is regelmatig te gast als solofagottist bij het London Symphony Orchestra en het Mahler Chamber Orchestra, treedt daarnaast ook op als kamermusicus en wordt regelmatig gevraagd als solist in binnen- en buitenland.

Joris Blanckaert (1976) studeerde toegepaste wetenschappen aan de Universiteit Gent, jazz accordeon aan het Gentse conservatorium bij Rony Verbiest, en compositie bij Frank Nuyts. Hij componeert en speelt bij o.a. bal des boiteux en de bOOmfanfare, componeert voor uiteenlopende bezettingen en producties, en is tevens componist en artistiek leider bij het muziektheater collectief Fosfor. Het oeuvre van Joris Blanckaert is in volle ontwikkeling. Waar in het begin voornamelijk een sterke invloed aanwezig is van wereldmuziek uit diverse culturen voor kleine ensembles, verschuift dit de laatste jaren meer in de richting van nieuwe muziek voor diverse bezettingen. Toch blijft hij volkse elementen omarmen, onder andere door het regelmatige gebruik van de accordeon en de sporadische inzet van schalmeien in zijn oeuvre. Deze instrumenten vormen een brug tussen de wieg van de Oosterse en van de Westerse cultuur. Zijn affiniteit met volkse culturen, en zijn kennis van Westerse harmonie, laten hem toe om een interpretatie te geven van het beeld dat de Oosterse muzikale wereld kan hebben (of gehad hebben) van de Westerse kunstmuziek.

Programma :

  • François Devienne, Kwartet voor fagot, viool, altviool en cello opus 73 nr. 3 in g
  • Edouard Du Puy, Kwintet in a voor fagot en strijkkwartet
  • Joris Blanckaert, K-Quartet
  • Claude Debussy, Strijkkwartet
  • Sebastian Fagerlund, Woodlands, uitgevoerd door Bram van Sambeek, solo

Tijd en plaats van het gebeuren :

Navarra String Quartet & Bram Van Sambeek : Devienne, Du Puy, Blanckaert, Debussy, Fagerlund
Donderdag 22 november 2012 om 20.00 u
Miryzaal
- Conservatorium Gent
Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be, www.navarra.co.uk en www.bramvansambeek.com

Extra :
Joris Blanckaert : www.jorisblanckaert.be en youtube
Sebastian Fagerlund op www.fimic.fi, www.editionpeters.com, www.bis.se en youtube

Elders op Oorgetuige :
Nieuwe kameropera L'Algerino in Italia in abdij Ter Doest in Lissewege, 2/08/2010

14:55 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Sophie & Marie Hallynck te gast in de Bijloke met werk van Schubert, de Falla en Valeri Kikta

Marie Hallynck Sophie en Marie Hallynck: twee zussen, twee virtuoze solisten, twee uitstekende kamermuzikanten. De arpeggione sonate van Franz Schubert is een heerlijke brok muziek. Dat blijkt alleen al uit de vele arrangementen voor verschillende combinaties. De zussen roepen met de nodige zwier die unieke, onvervalste Schubertiaanse melancholie op. Ze laten je ook het onbekende maar fijne werk van de Oekraïner Valeri Kikta ontdekken, om zo over te stappen naar de Spaanse volksmuziek die doorklinkt in het werk van Manuel de Falla. Het mag niemand verbazen dat zijn Spaanse suite een van zijn populairste werken werd.

De zussen Sophie en Marie Hallynck hebben van jongsaf aan kunnen proeven van het plezier om samen te musiceren. In een onophoudelijke dorst naar creativiteit en veeleisendheid, zijn ze samen gegroeid, parallel aan hun rijk individueel parcours. Hun speelstijl is galant en nobel, maar ze kunnen evenzeer lichtvoetig en humoristisch uit de hoek komen. Ze grijpen elke kans aan om de luisteraar te verrassen. Soms serieus dan weer exuberant en onvoorspelbaar

Marie Hallynck (foto) wordt beschouwd als één van de meest geapprecieerde cellisten van haar generatie. Ze speelde ondermeer samen met Vadim Repin, Martha Argerichen en José van Dam. Ze bespeelt een cello van de Venetiaanse vioolbouwer Matteo Goffriller uit 1717.

Sophie Hallynck is een van de meest volmaakte harpistes van haar generatie. In 1996 behaalt zij ondermeer de Willem Pelemans-prijs. Naast een intens concertleven (ondermeer Collegium Brugense, Orchestre de chambre de St. Petersbourg, I Fiamminghi, De Filharmonie) geeft ze les aan de conservatoria van Antwerpen en Namen.

Programma :

  • Franz Schubert, Sonate in a 'arpeggione'
  • Valeri Kikta, Sonate voor cello & harp
  • Manuel de Falla, Suite populaire espagnole

Tijd en plaats van het gebeuren :

Sophie & Marie Hallynck : Schubert, Valeri Kikta, de Falla
Dinsdag 20 november 2012 om 14.00 u
Muziekcentrum de Bijloke Gent

Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en www.mariehallynck.com

Extra :
Valeri Kikta op en.wikipedia.org, www.classicalarchives.com en youtube

14:15 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook