21/12/2012

Kerstconcert NOB : een boeiende afwisseling van stijlen

Dirk Brossé Het Kerstconcert van het NOB is uitgegroeid tot een ware klassieker. Muziekliefhebbers van alle leeftijden vinden ieder jaar opnieuw de weg naar dit evenement dat een gezellige sfeer die de Kersttijd oproept, aan een gevarieerde en tegelijk goede muzikale smaak koppelt. Het NOB zelf is opnieuw de draaischijf van deze sfeervolle gebeurtenis, maar ook het Koor van de Europese Unie en solisten Ilse Eerens en Stephen Salters leveren hun gewaardeerde bijdrage aan het Kerstconcert. Omdat Kerstmis de nadruk op vrede en verbroedering legt, is het muzikale palet bij deze gelegenheid internationaal en bijzonder gevarieerd. Met Dirk Brossé (foto) als dirigent krijgt die fascinerende muzikale reis ook een boeiende gids. "In Europa moeten we ook eens durven kijken of luisteren naar wat er elders in de wereld gebeurt", aldus Brossé. "Telkens ik voor het NOB sta weten de muzikanten en het publiek ondertussen dat er iets speciaals op het menu staat. Voor het traditionele kerstconcert van het NOB willen we natuurlijk ook beantwoorden aan bepaalde verwachtingen. Daarnaast willen we ook een aantal zijpaden bewandelen. We zullen zowel Puccini als Gershwin, wereldmuziek, en zelfs sitarmuziek uit 'Slumdog millionaire' de revue laten passeren. Het publiek zal aangenaam verrast zijn door die boeiende afwisseling van stijlen."

Programma :

  • Edward Elgar, Little Bells - The Wild Bears (The Wand of Youth, suite no. 1)
  • George Gershwin, An American in Paris (uittreksels), I got Plenty O'Nuttin', Summertime (Porgy & Bess), Bess, you is my Woman (Porgy & Bess)
  • Giacomo Puccini, Messa di Gloria (uittreksels)
  • John Adams, Short Ride in a fast Machine
  • Allah Rakha Rahman, Slumdog Millionaire
  • Trad. Variations on Adeste Fideles (arr. Brossé/De Cock), Amazing Grace (arr. Brossé/De Cock), It's the most wonderful time of the year (arr. Brossé/De Cock), Stille Nacht (arr. Brossé/De Cock)
  • Sir Andrew Lloyd Webber, Pie Jesu (Requiem)
  • Arturo Marquez, Danzon nr. 2

Tijd en plaats van het gebeuren :

NOB : Kerstconcert
Zondag 23 december 2012 om 18.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.onb.be

Extra :
Kerstconcert. Interview met Dirk Brossé op www.onb.be
John Adams op www.earbox.com, www.boosey.com, www.schirmer.com, en.wikipedia.org en youtube
John Adams : speelse minimalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Arturo Márquez op en.wikipedia.org en youtube

Beluister alvast Arturo Marquez' Danzon nr. 2



en John Adams' Short Ride in a fast Machine

09:58 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

19/12/2012

Folk Songs : Revue Blanche op zoek naar kleuren, schoonheid en emoties

Revue Blanche Het ensemble Revue Blanche ontleent zijn naam aan het literaire en artistieke tijdschrift dat politici en kunstenaars als Debussy, Proust en Toulouse-Lautrec oprichtten aan het einde van de 19de eeuw. Ze kozen de naam niet alleen omdat de som van alle kleuren wit is, maar ook omdat een wit ongeschreven blad openstaat voor alle meningen en stromingen. Vandaag gaan de muzikanten van Revue Blanche in werken met een vaak ongewone instrumentale bezetting op zoek naar kleuren, schoonheid en emoties over de grenzen van de stijlperiodes heen. In dit concert brengen ze werken van Ravel, Canteloube, de Falla, Ibert en Berio. Componisten die elk op hun manier de geest en de ziel van een volk beroeren. De jonge Vlaamse componist Frederik Neyrinck schreef speciaal voor dit programma Le Lièvre et la Tortue, een eigentijds werk gebaseerd op de gelijknamige fabel van Jean de la Fontaine.

Bij het horen van het woord 'volksmuziek' is men doorgaans geneigd te denken aan eenvoudige melodieën, met dito instrumentarium, gespeeld in landelijke locaties, al dan niet op feestelijke aangelegenheden. Men denkt daarbij eventueel aan folkfestivals … maar niet spontaan aan klassieke muziek of Kunstmuziek met grote K. Toch zijn er reeds vanaf de middeleeuwen duidelijk aantoonbare voorbeelden van klassieke muziek die zeer nauw bij het idioom van volksmuziek aanleunen, zoals blijkt uit onder meer de talrijke dansvormen (estampies), en sommige liedvormen (bv. Douce dame jolie van De Machaut).

In de loop van de 19de eeuw zal een componist als Brahms duidelijk stelling nemen in deze polemiek, door Hongaarse dansen te schrijven. Deze lichtere (en korte) werken waren overduidelijk op volkse (zigeunergetinte) stijlen gebaseerd, maar bovendien ook nog eens erg populair. Brahms brak duidelijk een lans voor het opheffen van een hiërarchie tussen de zogenaamde kunstmuziek en 'mindere' genres. De integratie van lokale, volkse stijlen werd in diezelfde periode overigens een basishouding van de nationale scholen: Grieg, Dvorák, Mussorgsky en ook Benoit zijn maar enkele van de componisten die op een of andere manier de muzikale eigenheid van hun cultuur hebben trachten te integreren. Daarnaast zullen ook niet-nationalistisch georiënteerde componisten volkse elementen in hun werk opnemen, als vorm van coloriet, of exotisme (denk aan de zogenaamde 'hispanismen' in bv. España van Chabrier). In de 20ste eeuw zal iemand als Bartók wetenschappelijk onderzoek verrichten naar de muziek van zijn volk en dat structureel in zijn stijl verwerken.

In dit programma merken we hoe het volkse aanwezig kan zijn: vanuit nationalisme (De Falla), met een politieke toets in het geval van Canteloube, of als 'hispanisme' (Ibert); maar het kan ook eenvoudig om een opdracht gaan (Ravel), waarbij de componist op verzoek een tekst en stijl bestudeert en vervolgens inpast.

Dit illustreert dat de aanwezigheid van volksmuziek in klassieke muziek aanvaard is, met dien verstande dat er een hiërarchie blijft meespelen: het is in eerste instantie kunstmuziek, met integratie van andere (lees: volkse) elementen. Toch blijft de controverse: vele aanhangers van de avant-garde hebben hun wenkbrauwen gefronst toen ze vernamen dat Berio, toch een boegbeeld van het modernisme, op een gegeven moment volksliederen begon te bewerken.

Luciano Berio (1925-2003) behoort tot de generatie van de zogenaamde post-seriële componisten. Hij assimileerde in de jaren vijftig de rationele compositietechnieken van het serialisme en paste die dan op een vrije manier toe. Het opmerkelijke aan zijn oeuvre ligt hierin, dat hij naast de uitgesproken avant-gardistische kunst ook interesse aan de dag legde voor een totaal andere esthetiek, namelijk die van het volkslied. Berio heeft het duidelijke onderscheid tussen de 'officiële' kunstmuziek en de volksmuziek nooit als een discrepantie ervaren. Hij bewerkte ettelijke liederen afkomstig uit de volkse traditie van onder meer de Verenigde Staten, Frankrijk (de Auvergne), Italië (Sicilië en Sardinië) en Armenië. De keuze van dat laatste land is wellicht beïnvloed door het feit dat de zangeres Cathy Berberian, met wie hij een tijd gehuwd was, uit die regio afkomstig is.

Frederik Neyrinck (1985) behoort tot de jonge lichting componisten die aansluiting zoekt bij de avant-gardistische schrijfwijze en tegelijk een vertrouwd palet aan muzikale gebaren hanteert. Het verkennen van de oneindige mogelijken inzake sonoriteit en een grote zorg voor de tijdsverhoudingen vormen de belangrijkste aandachtspunten in zijn werk. 'Le Lièvre et la Tortue' is gebaseerd op de gelijknamige fabel van Jean de la Fontaine, waarin verhaald wordt hoe in een loopwedstrijd de energieke schildpad eerder de finish bereikt dan de arrogante haas. Neyrinck kiest er niet voor het verhaal chronologisch te vertellen. In plaats daarvan worden de twee protagonisten op uiteenlopende wijze muzikaal beschreven, op basis van een uitgebreide en verfijnde waaier aan klankkleuren. De solistische intermezzi van fluit en altviool vormen telkens een kort rustpunt binnen het betoog. Het werk wordt afgesloten - en dit is wel chronologisch - met de pointe en de moraal; dat laatste geschiedt via een 'vage, quasi onherkenbare herinnering, zodat het stuk in alle stilte en verstilling kan uitsterven'.

Programma :

  • Manuel de Falla (1876-1946), 7 canciones populares españolas
  • Maurice Ravel (1875-1937), Chansons madécasses - Kaddish
  • Marie-Joseph Canteloube (1879-1957), Chants d’Auvergne
  • Frederik Neyrinck (1985), Le Lièvre et la Tortue
  • Jacques Ibert (1890-1962), Deux interludes suivi de Carillon
  • Luciano Berio (1925-2003), Folk Songs

Tijd en plaats van het gebeuren :

Revue Blanche : Folk Songs
Zondag 23 december 2012 om 15.00 u
(Inleiding door Yves Senden om 14.15 u )
Concertgebouw - Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.revueblanche.be
----------------------------------
Vrijdag 25 januari 2013 om 20.00 u
Sint-Amanduskerk Blankenberge

Kerkstraat z/n
8370 Blankenberge

Meer info : cultuur.blankenberge.be en www.revueblanche.be
----------------------------------
Zondag 24 februari 2013 om 11.00 u
CC Belgica / Huis Van Winckel - Dendermonde

Kerkstraat  28
9200 Dendermonde

Meer info : www.ccbelgica.be en www.revueblanche.be
----------------------------------
Zondag 12 mei 2013 om 11.00 u
Abdijhoeve Ten Bogaerde - Koskijde

Ten Bogaerdelaan 12
8670 Koksijde

Meer info : www.casinokoksijde.be en www.revueblanche.be

Bron : tekst Yves Senden voor Concertgebouw

Extra :
Frederik Neyrinck : www.frederikneyrinck.be, www.muziekcentrum.be en www.goldenrivermusic.be
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Ensemble 21 brengt eerbetoon aan Luciano Berio, 23/07/2010

12:53 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Kerstmuziek van Estse, Oekraïense en Russische componisten in Brugge

Arvo Pärt De kersttijd is er een van vrolijkheid, maar ook van bezinning. Stemmentovenaar Daniel Reuss leidt het Estonian Philharmonic Chamber Choir in een winters programma met ruime aandacht voor beide elementen. De Russisch-orthodoxe kerk kende oorspronkelijk bijna geen speciaal kerstrepertoire - Pasen speelt een veel grotere rol dan Kerstmis. Carols deden in de 19de eeuw via de katholieke kerk in Oekraïne toch hun intrede. Componisten werkten geïnspireerd aan een moderne Russische koorklank, tot de Revolutie van 1917 hun muziek bijna een eeuw lang het zwijgen oplegde. Hun sfeervolle arrangementen klinken naast de diepreligieuze muziek van de Rus Alfred Schnittke en het etherische klankuniversum van Arvo Pärt (foto). Galina Grigorjeva's Nox vitae heeft symfonische allure en is een kolfje naar de hand van een van de beste koren ter wereld.

Kerstmuziek van Estse, Oekraïense en Russische componisten … het Estonian Philharmonic Chamber Choir wil ons duidelijk Kerstmis laten horen zoals het bij hen thuis klinkt, daar in het koude noorden. Een blik op de atlaskaart leert ons twee zaken. Ten eerste dat deze landen vooral ten oosten van ons liggen (wat niet wegneemt dat de kerst er beduidend witter is dan hier). Ten tweede dat die veronderstelde thuisregio dan wel erg groot moet zijn (duizenden kilometers). Toch niet zozeer een 'kerstprogramma van thuis' dus: eerder een wijds panorama, gespreid over twee eeuwen zelfs - maar wel met een grote homogeniteit.

De 20ste-eeuwse componisten op het programma verhouden zich elk op een andere manier ten opzichte van zowel de slavischorthodoxe als de westerse muziektraditie. Alfred Schnittke kende dankzij zijn Duits- Russisch-Joodse achtergrond zowel de Weense klassiek als de muziek van de zogenaamde Tweede Weense school (Schönberg, Berg, Webern), maar evengoed die van Sjostakovitsj. De invloeden op zijn eigen composities zijn dan ook divers. Alomtegenwoordig is wel een soort spiritualiteit die verband houdt met zijn bekering tot het christendom en zijn fascinatie voor de mystiek. In zijn koormuziek vertaalt zich dat in uitgepuurde klanken, ingetogen declamatie en kernachtige akkoorden, elementen die tevens terug te vinden zijn in de traditionele repertoire uit de orthodoxe liturgie, zij het dan zonder de mate van expressie waarmee Schnittke de teksten muzikaal kracht bijzet.

De Estse Arvo Pärt is misschien wel de bekendste hedendaagse componist van sacrale muziek. Zijn carrière getuigt van een evoluerende omgang met het recente en oudere muzikale verleden. Terwijl zijn composities aanvankelijk schatplichtig waren aan de twaalftoonsmuziek en het serialisme van de 20ste-eeuwse avant-garde, verdiepte hij zich later in het gregoriaans, de polyfonie van de middeleeuwen en de renaissance, en ook de Russisch-orthodoxe muziek. Zijn postmoderne receptie van die stijlen leidt dan ook tot vocale werken waarin een soepele melodievoering en gedragen harmonieën centraal staan. Bovendien brengt Pärt een soort minimalisme in zijn muziek, waarnaar verwezen wordt met de term 'tintinnabuli', genoemd naar de kleine belletjes die het delicate weefsel in sommige composities subtiel articuleren.

De koortechnieken die Arvo Pärt hanteert hebben vaak hun wortels in de oude muziek maar vallen vooral op doordat ze ondanks hun eenvoud een grote muzikale kracht hebben. Typisch is bijvoorbeeld het aanhouden van bepaalde tonen, zodat die gaan overlappen met andere stemmen en de akkoorden in elkaar vloeien. Het resultaat zijn onverkende harmonieën, die ondanks hun theoretische dissonantie zelden bruskeren - net omdat ze zo gelaagd worden aangebracht. De zetting van de vredesantifoon Da pacem Domine voert dit principe quasi tot zijn uiterste consequentie: de lettergrepen worden uiteengehaald en door de vier stemmen als afzonderlijke aanzetten gezongen. De resulterende harmonie bestaat niet uit akkoordblokken maar uit steeds wisselende mengelingen van kleuren en toonhoogtes.

Galina Grigorjeva sluit als jongste componiste het blok voor de pauze af. De Oekraïense vestigde zich in Estland en liet zich hoorbaar inspireren door de muziek van Pärt. Haar compositie Nox vitae ademt voor een deel dezelfde sereniteit uit als Pärts Magnificat of Nunc dimittis, maar bespeelt in zijn grootschaligheid ook meer expressieve registers. De gehanteerde technieken zijn evenwel grotendeels dezelfde, wat maakt dat ook deze uitloper van de vele tradities die dit programma combineert de sfeervolle homogeniteit van het muzikale (en wit besneeuwde) panorama niet in de weg staat.

Programma :

  • Arvo Pärt (1935), Magnificat (1989) - Da pacem (2004) - Nunc dimittis (2001) - 2 Slavische psalmen (1984/97)
  • Alfred Schnittke (1934-1998), 3 Choruses (1984)
  • Galina Grigorjeva (1962), Nox vitae (2006)
  • Vasyl Barvinsky (1888-1963), Shcho to za predyvo (O, wat een wonder)
  • Kirill Grigor'yevich Stetsenko (1882-1922), A vsklynuly yanholi (De engelen riepen) - Nova rada stala (Een nieuwe vreugde) - Po vsiomu svitu (Heel de aarde)
  • Yakiv Yatsynevich (1869-1945), Oy, v Yerusalymi (Oh, de klokken in Jeruzalem)
  • Mykola Leontovich (1877-1921), Shchedryk (Lied van vrolijkheid) (1916)
  • Georgy Izvekov (1874-1937), Hristos razhdayestia (Christus is geboren)
  • Pyotr Il'yich Tchaikovsky (1840-1893), The legend (1883)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Estonian Philharmonic Chamber Choir : Kerst in het noorden
Zaterdag 22 december 2012 om 20.00 u
( Inleiding door Simon Van Damme om 19.15 u )
Concertgebouw - Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.epcc.ee

Bron : tekst Simon Van Damme voor Concertgebouw

Extra :
Arvo Pärt op www.musicolog.com en youtube
Arvo Pärt (1935 - ), Tintinambulist op www.musicalifeiten.nl
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com, www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Galina Grigorjeva op klassikaraadio.err.ee

Elders op Oorgetuige :
Lunchconcert met sonates voor cello en piano van Schnittke tijdens Midis-Minimes, 3/08/2012
Estonian Philharmonic Chamber Choir opent Baltic festival in Brugge, 5/11/2010

10:25 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

17/12/2012

Martiensgohome, Aymeric de Tapol & Pauwel de Buck in de Beursschouwburg

Pauwel De Buck Videokunstenares Anouk De Clercq, geluidskunstenaar Anton Aeki en beeldend kunstenaar Jerry Galle slaan de handen in elkaar voor de video Swan Song. Ze lieten zich inspireren door het eeuwenoude geloof dat de zwaan zich tijdens haar leven in stilte hult tot ze vlak voor haar dood één schitterend lied zingt. Na de screening volgt een concert van Martiensgohome, i.sm. Aymeric de Tapol en Pauwel de Buck (foto).

Pauwel De Buck (1986) is een geluidskunstenaar die leeft en werkt in Gent. Zijn werken worden zowel gepresenteerd in installaties als in performances. Hij combineert specifieke veld opnames, meestal onttrokken uit stedelijke omgevingen, met elektronisch gegenereerde klanken. Deze werkmethode uit zich in een zowel tijdgebonden als sculpturaal en ruimtelijk resultaat.

Aymeric de Tapol is een componist van electro-akoestische en experimentele muziek. Hij werkt vaak voor de hedendaagse dansscene en maakt radiofonische creaties. Hij is ook zelfstandig geluidsopnemer voor films en documentaires en sinds 1998 richt hij zijn werk ondermeer op klimatische geluidsopnames. Daaruit maakt hij vervolgens composities waarin minimalistische geluidslandschappen evolueren naar een organische massa die doen denken aan Noise of Microsound. Zijn oeuvre kan omschreven worden als 'Travelkling music', de soundtrack van een onbestaande film.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Anouk De Clercq, Anton Aeki & Jerry Galle : Swan Song
Martiensgohome, Aymeric de Tapol & Pauwel de Buck
Donderdag 20 december 2012 om 20.30 u
Beursschouwburg - Brussel

A. Ortsstraat 20 - 28
1000 Brussel
Gratis toegang

Mer info : www.beursschouwburg.be

Extra :
Aymeric de Tapol : a.detapol.free.fr, youtube en soundcloud.com
Pauwel De Buck op www.myspace.com/pauweldebuck en pauweldebuck.blogspot.com

Elders op Oorgetuige :
OFFoff cross-over : Pauwel De Buck & Jan Mast, 6/03/2012

13:09 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Ictus Zone Nadar Ensemble : Dubbelganger

Elisa Medinilla Na het concert van ZWERM in november is er op donderdag 20 december een volgende afspraak in de reeks Ictus Zone met het concert van het Nadar Ensemble. Deze concertreeks presenteert een nieuwe generatie musici en ensembles die actief zijn in de hedendaagse muziek. Onder de noemer 'Dubbelganger' laat het Nadar Ensemble ons kennismaken met muziek van componisten als Michael Beil, Michael Maierhof en Peter Ablinger (met de stemmen van Hanna Schygulla, Billie Holliday en Bertolt Brecht). Een buitengewone ontmoeting tussen hedendaagse muziek en video, stemmen en compositie, artiesten en ongebruikelijke instrumenten. Een gelegenheid om de muziek van vandaag anders te beleven.

Het Nadar Ensemble blies in 2012 zes kaarsjes uit en heeft zich in die periode in de kijker gewerkt als een opmerkelijk collectief van componisten en muzikanten. De groep belandde in geen tijd op festivals als TRANSIT, Ars  Musica en What’s Next en in 2012 werd het uitgenodigd door de Internationale Ferienkurse für Neue Musik Darmstadt en de Donaueschinger Musiktage.

Voor Ictus Zone worden de Nadar-honneurs waargenomen door drie muzikanten. De centrale figuur van de avond is pianiste Elisa Medinilla, die studeerde bij onder andere Claude Coppens, Daan Van De Walle en Boyan Vodenitcharov.  Zij zal te horen zijn in pianowerk van twee opmerkelijke componisten: de Oostenrijker Peter Ablinger en zijn Duitse collega Michael Beil.

Michael Beil werkt in zijn oeuvre veelal rond de relatie tussen live uitgevoerde muziek, elektronica en video waarbij hij vaak de een link legt tussen de in de zaal uitgevoerde muziek en het ontstaansproces van het uitgevoerde werk. 'Mach Sieben' vraagt dan ook meer van een uitvoerder dan het louter “spelen” van de muziek. Voorafgaand aan het concert wordt er immers een video-opname gemaakt van de pianiste, terwijl zij het werk speelt. Deze video wordt dan tijdens de concertuitvoering naast de live uitvoering geprojecteerd, maar dan in omgekeerde versie, van achter naar voor.

Het bevreemdende effect zit hem daarbij niet alleen in de vreemde, achterwaarts afgespeelde pianoklanken (een effect dat nog versterkt wordt door de tape die meeloopt), maar ook door de opbouw van het werk. De bijna perfecte palindroomstructuur van de compositie (die dus achterwaarts gespeeld bijna hetzelfde klinkt als voorwaarts) zorgt er voor dat de concertpianiste grotendeels parallel speelt met haar geprojecteerde spiegelbeeld. Om dit effect nog te vergroten worden ook het opkomen, het buigen en andere bewegingen in de partituur en de opname betrokken, zodat er een maximale overeenkomst tussen het gebeuren op het podium en op beeld ontstaat.

'Mach Sieben' maakt deel uit van een reeks composities die genoemd zijn naar een fragment toverspreuk uit 'Faust' van Goethe. Liefhebbers van horror- en thrillerfilms zullen deze link graag aangrijpen om bij het beluisteren en bekijken van de achterwaarts afgespeelde beelden en klanken de link te leggen met hun cinefiele fascinatie. Toch ligt volgens Beil zelf deze associatie uitsluitend bij de luisteraar. Al maakt die wetenschap 'Mach Sieben' niet minder fascinerend.

Voor 'Voices en Piano' van de Oostenrijker Peter Ablinger krijgt pianiste Elisa Medinilla opnieuw de hulp van de technologie, al dient ze het nu niet meer tegen zichzelf op te nemen. ‘Voices and Piano’ is een reeks composities voor piano en opgenomen stemmen waarbij de pianopartij gedacht wordt als een ritmische en spectrale scan van de gebruikte vocalen. De verschillende delen zijn telkens genoemd naar de respectievelijke persoon van wie de stem te horen is. Ablinger koos voor deze cyclus ondertussen al meer dan veertig stemmen (het eindtotaal zou rond de tachtig moeten komen liggen), variërend van Bertold Brecht en Jean-Paul Sartre tot Cecil Taylor (Ablinger was in zijn jongere jaren gefascineerd door freejazz), Jacques Brel, Orson Welles, Mao Tse-Tung en Lech Walesa.

Medinilla koos voor de tweede editie van Ictus Zone voor de stukken met de stemmen van de Duitse actrice en zangeres Hannah Schygulla, jazzzangeres Billie Holiday (die hier niet zingt, maar spreekt) en componist Arnold Schönberg.

Voor het laatste werk op het programma, 'Shopping 4' van de Duitse componist Michael Maierhof laat Medinilla de piano voor wat die is en vormt ze aan trio met Nadar-collega's Yves Goemaere en Dries Tack. De heren zijn in het dagelijkse leven percussionist en klarinettist, maar zullen, net als Medinilla, voor 'Shopping 4' te horen zijn met ballonnen. Door die te bespelen met natte sponsjes ontstaat er geritmeerde noise die verrassend rijk klinkt. Verschillende kleuren, ritmes, toonhoogtes en dynamische schakeringen garanderen een rijk klankbeeld dat nog gevarieerder wordt door de diverse relaties tussen muzikanten: nu eens strak homofoon, dan weer in repetitieve contrapuntische lagen waarbij eerder aangehaalde figuren opnieuw verschijnen. Muziek om geamuseerd naar te luisteren én te kijken. Ook dat is moderne muziek in de 21ste eeuw.

Programma :

  • Michael Beil, Mach Sieben voor piano met video- en audiotape (2000; rev. 2012)
  • Michael Maierhof, Shopping 4 voor 3 ballonspelers (2006)
  • Peter Ablinger, uit Voices and Piano voor piano en tape (sinds 1998): Hannah Schygulla - Billy Holiday - Arnold Schönberg
  • Nagesprek met componist Michael Beil (in het Engels)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus Zone : Nadar Ensemble, Dubbelganger
Donderdag 20 december 2012 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.ictus.be en www.nadarensemble.be
-------------------------
Nadar Ensemble : Doppelgänger
Zondag 30 december 2012 om 14.00 u
Academie voor Muziek - Sint-Niklaas

Hofstraat 13
9100 Sint-Niklaas

Meer info : www.nadarensemble.be

Verdere concerten in de reeks 'Ictus zone'
Ictus & Ensemble Besides met vroeg werk van Cage en meer recente onbekende parels, blakend van naïviteit, alles onder het gesternte van Saint John, zaligverklaard in 2012. Aton'& Armide staat op het podium met Ictus hoboïst Piet Van Bockstal in een programma rond 'Demijour', een cultwerk van Nikolaus A Huber. Mangalam! stelt Philippe Hurel voor en de veel te jong overleden Christophe Bertrand, een concert becommentarieerd door Jean-Luc Plouvier (Ictus artistiek directeur). Om de reeks af te sluiten brengt het Ictus Strijkkwartet in avant-première een nieuw werk van Saed Haddad.

Donderdag 17 januari 2013 : ICTUS en Ensemble BESIDES met werk van John Cage, Jasper Braet en Newton Armstrong
Donderdag 21 februari 2013 : MANGALAM! met werk van Philippe Hurel en Christophe Bertrand
Donderdag 21 maart 2013 : ATON' & ARMIDE en Piet Van Bockstal met werk van Nikolaus A. Huber, Jean-Luc Fafchamps en Thomas Smetryns
Donderdag 25 april 2013 : ICTUS STRIJKKWARTET met werk van Saed Haddad

Extra :
Ictus Zone Nadar Ensemble. Dialoog met spiegelbeeld, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 1/12/2012
Michael Beil : www.michael-beil.com en youtube
Michael Maierhof op www.composers21.com en youtube
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube

Elders op Oorgetuige :
Elektrisch gitaarkwartet Zwerm en fluitist Michael Schmid trappen nieuwe concertreeks Ictus Zone af, 10/11/2012

12:22 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Concerto : onnavolgbare stemimprovisatie van Ivo Dimchev in de Kaaistudio's

Ivo Dimchev Met Concerto zorgt Ivo Dimchev voor een late night performance: een onnavolgbare stemimprovisatie in de vorm van een concert. Dimchev speelde Concerto voor het eerst in 2007 tijdens het Balkan Dance Platform in Athene. Sindsdien deelde hij het podium met verschillende muzikanten in theaters en clubs over heel Europa.

Ivo Dimchev (1976) is een van de meest opmerkelijke performers van de hedendaagse internationale podiumkunstenscène. Zijn werk is een compromisloze mix van performancekunst, dans, theater en muziek. Als allround kunstenaar doorbreekt hij zowel genres als taboes. Dimchev maakte zijn eerste voorstellingen in Sofia. In 2008 trok hij naar Amsterdam om er te gaan studeren aan DasArts. Daar creëerde hij o.m. de solo Som Faves. In totaal maakte hij al meer dan dertig performances, waarmee hij overal ter wereld optrad en lof oogstte, bij zowel critici als publiek. Sinds enkele jaren woont Ivo Dimchev in Brussel. Hij was de voorbije seizoenen in het Kaaitheater te gast met We.Art.Dog.Come, de solo I-on en het groepsstuk X-on. In zijn 'Volksroom', Dimchevs eigen atelier in Anderlecht, biedt hij geregeld de kans aan andere jonge kunstenaars om hun werk voor te stellen. Hij toont er ook eigen beeldend werk en performances-in-progress.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ivo Dimchev : Concerto
Donderdag 20 december 2012 om 22.00 u
Kaaistudio's - Brussel

Onze-Lieve-Vrouw van Vaakstraat 81
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be en www.ivodimchev.com

11:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Integrale pianosonates van Frank Nuyts in de Bijloke

Frank Nuyts Frank Nuyts (foto) is een rascomponist op het terrein van de hedendaagse pianoliteratuur. Vanaf december 2012 start Muziekcentrum De Bijloke in Gent met de presentatie van zijn oeuvre voor pianosolo: de pianosonate-integrale. Het gaat om 18 sonates, waarvan er nu 14 zijn gecomponeerd en nog 4 geschreven moeten worden. Er zijn twee concerten per seizoen gepland (najaar en voorjaar) met telkens 3 sonates van Frank Nuyts. Daarvan zijn er twee al geschreven (en/of uitgevoerd) en is er telkens één creatie (beginnende vanaf nr. 13). Eén van de pianisten per recital zal bovendien de Nuytssonate confronteren met een ander werk naar eigen keuze.

Achttien pianisten, dat betekent evenveel visies en uiteenlopende vertolkingen, temperamenten en interpretaties. Maar de muziek van Nuyts - schijnbaar eenvoudig, vrijwel tonaal, met knipogen naar meer commerciële muziek als pop, blues en jazz en misleidend conservatief - kan als geen ander verschillende visies aan. Ook daar waar Nuyts woorden plakt boven de tonen zit stof tot interpretatie en discussie. Satie is nooit veraf.

Verhaal, spel, humor, ernst, kleur, finesse, timing, passie, sfeer: daar gaat het om bij Nuyts. Laat het vooral niet academisch zijn, noch brutaal overdonderen. Für Kenner und Liebhaber.

Wie komt aan bod ? Docenten piano van het Conservatorium | School of Arts Gent, zoals Daan Vandewalle, Vitali Samoshko en Johan Duyck. Meer verschil in visie zoals tussen die drie is op deze aardbol niet te vinden. En ook Benjamin Van Esser en Marc Masson, oud-studenten van Nuyts en pianisten met een feeling voor zijn componeerstijl en denkwijze. Daarnaast geïnteresseerden vanaf de eerste aanblik van de partituur zoals Jan Michiels, Ralph van Raat, Elisa Medinilla en Anastasia Kozhushko.

Je kan niet in een ivoren toren leven: in communicatie via kunst en muziek speelt context een enorme rol. Een statement van Daan Vandewalle, ook van toepassing op Frank Nuyts en op Michael Blake. De Zuid-Afrikaan Michael Blake schreef in 2007 een groots opgevatte, virtuoze pianosonate: zijn Choral Sonata. Het werd een hommage aan de zwarte koorcomponisten die tijdens de apartheid stilgezwegen werden of waarvan de composities werden afgedaan als 'folklore'.

Michael Blake (1951) studeerde eerst in Kaapstad en aan de Universiteit van Witwatersrand en nadien aan het Goldsmiths College van de Universiteit van Londen. Van 1977 tot 1997 woonde hij in Londen, waar hij actief was als componist, pianist en lesgever (Goldsmiths College). Hij richtte er in 1986 het London New Music Ensemble op. In 1998 keerde hij terug naar Zuid-Afrika om er aan Rhodes University te doceren en de reeks voor hedendaagse muziek 'newmusic@rhodes' te leiden.

Frank Nuyts (1957) is docent compositie en orkestratie aan het conservatorium van Gent. Hij studeerde slagwerk en kamermuziek aan het Gentse conservatorium, later compositie en analyse van 20e-eeuwse muziek bij Lucien Goethals. De vroege werken van Nuyts zijn gecomponeerd in een postserieel idioom. Door zijn interesse voor niet-klassieke muziek en door zijn vriendschap met de componist Boudewijn Buckinx slaat hij in '86 een nieuwe weg in en zo wordt hij samen met Buckinx één van de belangrijkste vertegenwoordigers van postmodernisme in Vlaanderen. Om een geëigende accurate uitvoering van zijn werken te garanderen richt hij in '89 de groep Hardscore op. Met Hardscore wil hij een brug slaan tussen meer commerciële muziek en hedendaagse muziek. Zijn werk wordt regelmatig uitgevoerd in binnen- en buitenland. De componist won verschillende prijzen, waaronder in 1995 de vijfjaarlijkse cultuurprijs van de stad Gent. Hij werkte onder meer voor deFilharmonie, het Spectra Ensemble en Ensemble Leporello.

Programma :

  • Frank Nuyts, pianosonates nrs. 3, 2 en 13
  • Michael Blake, choral sonata

Tijd en plaats van het gebeuren :

Benjamin Van Esser, Daan Vandewalle & Keiko Shichijo : Integrale pianosonates Frank Nuyts I
Woensdag 19 december 2012 om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke Gent

Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be

Het tweede concert uit deze reeks vindt plaats op 22 mei 2013.

Extra :
Frank Nuyts : www.franknuyts.com, www.hardscore.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Michal Blake : www.michaelblake.co.za

11:12 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Bijzonder percussieconcert in het Conservatorium van Brussel

Francesco Filidei Maandag vindt er in het Brusselse Conservatorium een bijzonder percussieconcert plaats. Studenten uit de percussieklas van Gert François en Bart Quartier brengen werk van Francesco Filidei (foto), Wenjing Guo, Karel Goeyvaerts en Iannis Xenakis. Vanuit de stilte vertrekken we naar de eerste lichaamstaal: gebaren, geluiden (Filidei), dan wordt het woord en abstract stemgeluid vermengd met traditionele instrumenten (Wenjing), vervolgens krijg je in Goeyvaerts de conventionele instrumenten te horen om zo te eindigen met een nieuw instrument namelijk de 'Sixxen', speciaal ontworpen voor Xenakis' Pléïades. De tijdslijn van de composities is dan weer in 'retrograde' lijn tegenover de tijdslijn van de instrumenten. De live video opname wordt later op de site www.classicalplanet.com geplaatst.

Door zijn diversiteit aan instrumenten is de percussiewereld een geliefd terrein voor componisten. Qua tijdslijn en geografie bereikt de percussiewereld   uiterste grenzen: ze behoren tot de oudste instrumenten ter wereld verspreid over de vijf contingenten. Binnenin de compositie voor percussie vinden we ook uitersten terug: een dynamiek van quasi onhoorbaar tot de hoogste akoestische pieken; van een zeer beperkt instrumentarium tot podiumvullende opstellingen. Bovendien biedt de percussiewereld niet alleen akoestisch een waaier van kleuren, visueel is ze ook zeer attractief.

Programma :

  • Francesco Filidei, I funerali dell'anarchico serantini (2006)
  • Wenjing Guo, Drama (Xi) op. 23 (1996)
  • Karel Goeyvaerts, Lithanie II (1980)
  • Iannis Xenakis, Pléïades (1979), (o.l.v. Bart Bouckaert)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Percussionisten Conservatorium Brussel : Filidei, Wenjing Guo, Goeyvaerts, Xenakis
Maandag 17 december 2012 om 20.00 u
(inleding om 19.30 u )
Concertzaal Conservatorium Brussel
Regentschapsstraat 30a
1000 Brussel

Meer info : www.kcb.be

Extra :
Francesco Filidei op brahms.ircam.fr en youtube
Guo Wenjing op en.wikipedia.org, english.cri.cn en youtube
Karel Goeyvaerts op www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube
Iannis Xenakis : www.iannis-xenakis.org, www.arsmusica.be, www.xenakis-ensemble.com en youtube
Iannis Xenakis (1922-2001): Mathematicus en filosoof, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Bekijk alvast dit fragment uit Francesco Filidei's I funerali dell'anarchico serantini



Wenjing Guo's Drama



en 'Peaux' uit Iannis Xenakis' Pléïades

00:48 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

13/12/2012

Driedaags minifestival rond John Cage in deSingel

John Cage In 2012 zou de Amerikaanse vernieuwer John Cage honderd jaar geworden zijn, ware het niet dat hij twintig jaar geleden overleed. Reden genoeg voor het Koninklijk Conservatorium Antwerpen om een driedaags minifestival te organiseren rond de avant-gardist. De bedoeling is hem niet enkel als componist te vieren, maar ook de literaire, spirituele en dansante Cage aan bod te laten komen. Op de eerste dag vinden er verschillende lezingen en masterclasses plaats die het belang van John Cage langs diverse invalshoeken belichten. De tweede dag is gewijd aan de invloed van Henri David Thoreau op John Cage en zijn oeuvre. Tijdens het slotconcert op donderdag steekt het HERMESensemble de handen in mekaar met de slagwerkers van het conservatorium en met spreker Tom Hannes. De John Cage Driedaagse vormt het resultaat van een onderzoeksproject van de Werkgroep Hedendaagse en Actuele Muziek (WHAM) van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen van de Artesis Hogeschool.

  • Dinsdag 18 december 2012
    - 13.15 u - 13.50 u : Middagconcert
    John Cage, Variations (1958-1978)
    Studenten Muziek Koninklijk Conservatorium Antwerpen
    Variations is een reeks werken die John Cage componeerde tussen 1958 en 1967, er zijn in totaal acht versies. Sommige Variations zijn schoolvoorbeelden van "toevalsmuziek", andere zijn eerder "happenings" (uitgevoerd volgens een vaste score). Variations II kwam tot stand in 1961 en werd geconcipieerd "for any number of players and any sound producing means". De score bestaat uit elf transparante pagina's: zes lijnen en vijf punten. Door het maken van verbindingen tussen de lijnen en punten komt de "partituur" tot stand.
    Voor deze versie presenteren de uitvoerders twee 'lezingen' van de elf transparanten van Variations II. De eerste lezing wordt uitgevoerd op conventionele, de tweede op niet-conventionele instrumenten. De tijdsduur van elke 'lezing' werd vooraf bepaald op twintig minuten. Elke andere beslissing, van welke muzikale aard ook, werd genomen op basis van de transparanten: elke vraag werd zodanig geformuleerd dat ze kon beantwoord worden door het meten van de afstand tussen een punt en een lijn op de transparanten. Nadat alle vragen beantwoord waren, kwam de definitieve partituur tot stand. Elke uitvoerder speelt zijn eigen 'lezing', volledig onafhankelijk van de andere spelers.

    - 14.00 u - 14.45 u : Lezing Johan Pas : 'The noise of silence. De invloed van John Cage op de beeldende kunst'
    De impact van Cages composities en essays op de beeldende kunst van de jaren 460 is enorm. Radicale stromingen als happening, fluxus, popart, minimal art en conceptuele kunst echoën zijn ideeën. De titel "The Noise of Silence" verwijst naar  het feit dat Cages invloed met de nodige 'ruis' gepaard gaat. Aan de hand van kunstwerken en documenten onderzoeken we zowel Cages impact op beeldende kunstenaars als de onderlinge interacties tussen experimentele muziek en innovatieve beeldende kunst in de jaren ‘60.

    Johan Pas is kunsthistoricus en verbonden aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (Artesis Hogeschool). Hij doceert, maakt tentoonstellingen en schrijft over hedendaagse kunst. Zijn onderzoek spitst zich toe op de neo-avant-gardes van de jaren ‘60 en ‘70 en de rol van gedrukte publicaties in hun artistieke praktijk.  Zijn meest recente publicatie is  Neonlicht. Paul De Vree & de neo-avant-garde (AsaMer, 2012).

    - 14.45 u - 15.30 u : Lezing Tom Hannes : 'Permission granted, but not to do whatever you want'. De zenbronnen van Cage
    Weinig figuren zijn van zo'n invloed geweest op de hedendaagse kunst als John Cage. En weinig figuren zijn zo van invloed geweest op John Cage als Daisetz Suzuki, de onorthodoxe Japanse professor Zenboeddhisme die eind de jaren 40 een roemruchte lezingenreeks gaf op Columbia University. Cage absorbeerde Suzukis zen en vond er antwoorden voor een hele reeks knopen waarmee hij worstelde: zijn eigen persoonlijke depressie, zijn artistieke worsteling over het raison d'être van muziek in de moderne wereld, en een rode draad om zich in de verwarring en de druk van het moderne leven staande te houden. Het is nauwelijks overdreven om te stellen dat sinds de late jaren ‘40 Cage componeren, uitvoeren èn luisteren steeds in het kader zag van precies datgene wat klassieke zenboeddhisten op hun meditatiekussen doen: een hernieuwd contact vinden met de wereld zoals hij is, door ons gewaarzijn te openen en het uit de klem van onze gewoonte-oordelen te bevrijden. Niet om tot nieuwe filosofische of esthetische absoluutheden te komen, maar er ons net blijmoedig van los te weken. De grote paradox is dat dit een onophoudelijke discipline vereist. You have to be serious in order for the comedy to be taken seriously.
    We bekijken de klassieke zen zoals die ontstond in China en Japan, de (verwesterde romantische) visie erop die Suzuki predikte en de originele en vruchtbare manier waarop Cage die visie verwerkte. Ten slotte onderzoeken we kort wat Cages zen te bieden heeft in een omgeving als de onze die ondertussen bol staat van Mindfulnesscursussen, en zen-muziek-opnames.

    Tom Hannes (1970) studeerde in 1992 de KUL af als Germanist met het proefschrift At Maturing Daily Glaoryaims, a poethics of John Cage. Hij organiseerde opgemerkte Cage-performances zoals Empty Words (Stuk 1993), The First Meeting of the Satie Society (Monty 1997, i.s.m. Ictus Ensemble), Chauncecleer, a medieval Circus on the Canterbury Tales (Toneelhuis 2000, I.s.m. Ward Weis en Zefiro Torna) en werkte samen met HERMESensemble aan Overpopulation and Art en The city wears a Slouch Hat. Hij werkt nu aan een Cage-meets-Orlando-Lasso-voorstelling voor Mons 2015. Sinds 1996 is hij een geëngageerd lid van de Europese zenwereld en schreef enkele boeken over het zenboeddhisme in onze tijd en cultuur: Zen of het konijn in ons brein (2008), Let's get mythical (2010), De vijf gezichten van angst (2012). In voorbeiding: De Boeddha van de badkamer (over Marcel Duchamp, 2013).

    - 16.00 u - 18.00 u : Masterclass Luk Vaes
    Prepared piano & extended piano techniques
    Na jarenlange ervaringen met het prepareren van piano's - op alle niveau's in onderwijs en concert praktijk, in samenwerkingen met vele componisten, in twee continenten - geeft Luk Vaes de opgebouwde kennis door. In het belang van het goed beheer van het instrument, van goede relaties met pianostemmers en -eigenaars, en uit liefde voor de geprepareerde-piano muziek, behandelt Luk Vaes in workshop vorm wat het betekent om een goed geprepareerde pianist te zijn.

    Luk Vaes studeerde piano bij onder andere Claude Coppens, Aloys Kontarsky en Yvar Mikhashoff, won eerste prijzen in verscheidene internationale wedstrijden en concerteerde met musici zoals Uri Caine en Thomas Quasthoff in de meest gerenommeerde festivals in Europa en de VS. Zijn opnames van pianowerken van Mauricio Kagel (Winter & Winter) wonnen negen internationale prijzen. In 2009 promoveerde hij tot Doctor in de Kunsten aan de Universiteit Leiden met een proefschrift over het oneigenlijke gebruik van de piano. Op dit ogenblik is hij als docent en artistiek onderzoeker verbonden aan het Koninklijk Conservatorium van Den Haag en het Orpheus Instituut (Gent). Hij coördineert ook de doctoraatsopleiding voor musici docARTES.

    - 19.00 u - 19.30 u : Performance John Cage, Four-Six (1992)
    Studenten Dans conservatorium & HERMESensemble
    Four6 (1992) is één van de laatste werken die John Cage componeerde, en behoort tot de zogeheten "number pieces", een reeks hyperabstracte werken voor uiteenlopende bezettingen -van solo's tot orkestzettingen- waar Cage zich in zijn laatste jaren na 1987 bijna uitsluitend op toelegde.
    Over deze reeks merkte de componist op tijdens een lezing in 1989 "in elk van deze stukken beoog ik iets dat ik nog niet gevonden heb. Mijn lievelingsmuziek is dewelke ik nog niet gehoord heb. Ik hoor de muziek niet die ik schrijf. Ik schrijf om die muziek te kunnen beluisteren die ik nog niet heb gehoord".
    In de notatie van Four6 gebruikt Cage "time brackets" die een tijdspanne afbakenen waarin een bepaalde klank geproduceerd dient te worden, zonder een vast tijdstip voorop te stellen. De uitvoerder beslist soeverein. Hierdoor wordt een uitvoeringspraktische flexibiliteit ingebouwd waardoor elke uitvoering anders is. De muziek richt zich, zoals Cage in dezelfde lezing uitlegt, tot "mensen die aandacht hebben voor de pure trilling van een klank, die niet op zoek zijn naar een ideale uitvoering, maar zich elke keer opnieuw geconcentreerd richten op wat er die keer gebeurt. Een muziek die de luisteraar meeneemt naar het moment waarop hij is".  
    Tijdens het exact 30 minuten durende werk worden er ongeveer 500 "sounds" gebracht. Dit zijn echter niet de enige klanken die een rol spelen tijdens de uitvoering: buiten weerklinken voetstappen, is er ruis van een autoweg, misschien een onweer, een sirene van een ambulance, het kletteren van glazen in de bar… Stilte in akoestische zin bestaat voor Cage immers niet: "het is een bewustzijnsverandering, een transformatie. Mijn werk wordt een verkenning van het toevallige, het onbedoelde".
    Het materiaal van Four6 vermeldt: "For any way of producing sounds (vocalization, singing, playing of an instrument or instruments, electronics, etc.)". De vier uitvoerders krijgen de opracht: "Choose twelve different sounds with fixed characteristics (aplitude, overtone structure etc.). Play within the flexible time brackets given". Het is evident om dit gegeven in een muzikale context te plaatsen, maar heel goed mogelijk om ruimer te denken. De laatstejaarsstudenten van de Dansafdeling van het Koninklijk Conservatorium bestudeerden de partituur, en vormden duo's met twee musici, om zo op een unieke manier het testament van Cage te benaderen.

    - 20.00 u - 20.50 u : Concert Luk Vaes
    John Cage: Sonatas & Interludes for prepared piano (1946-1948)

    Onder deze noemer bundelde John Cage een serie van twintig werken voor geprepareerde piano die hij in de periode 1946-1948 had geschreven, kort nadat hij kennis gemaakt had met Indische filosofie en de leer van kunsthistoricus Ananda K. Coomaraswamy. De cyclus bestaat uit zestien sonates en vier interludia gecomponeerd in een vrijere vorm. Het doel van de compositie is de acht permanente emoties van de Indische Rasa-traditie uit te drukken (liefde, vrolijkheid, razernij, medeleven, afkeer, angst, moed, verwondering).
    Begin jaren '40 doorging John Cage een ernstige persoonlijke en artistieke crisis. Zijn werken werden nauwelijks geaccepteerd door het publiek, en hij raakte teleurgesteld in de idee van kunst als manier om te communiceren. Begin 1946 ontmoette hij echter de Indische musicus Gita Sarabhai die in de Verenigde Staten de westerse muziek kwam bestuderen. Zij introduceerde Cage in de Indische filosofie en muzikale opvattingen, en leerde hem dat het doel van muziek in Indië was "de geest te verstillen en tot rust te brengen, en hem zo ontvankelijk te maken voor goddelijke beïnvloeding". Op deze manier zou Cage muziek en muziek schrijven sindsdien gaan benaderen.

    De Sonatas & Interludes vormen het hoogtepunt uit Cage's oeuvre voor solo geprepareerde piano. Door de unieke omvang van deze avondvullende set is de reeks benodigde preparaties meteen ook de omvangrijkste van alle solo werken. Het overgrote deel van de intussen reeds meer dan een halve eeuw oude historische materialen zijn tegenwoordig echter niet meer te vinden. Aangezien elk stuk nochtans door materiaalsoort, gewicht en grootte, een geheel eigen invloed heeft op de pianoklank, is een historisch geïnformeerde aanpak van belang voor het op prijs stellen van dit meesterwerk. Na een lange zoektocht vond Luk Vaes op de zolder van een Amerikaanse kunstenaar een oude doos met originele preparaten, nog samengesteld door Cage zelf. Na minutieuze metingen, kunnen nu passende vervangstukken gezocht, gevonden en toegepast worden. Voor het eerst in België voert Luk Vaes de Sonatas & Interludes op deze manier uit.

    - 21.00 u - 21.30 u : Performance John Cage, Four-Six (1992)
    Studenten Dans conservatorium & HERMESensemble
  • Woensdag 19 december 2012
    - 19.00 u - 19.30 u : Performance John Cage, Four-Six (1992)
    Studenten Dans conservatorium & HERMESensemble

    - 20.00 u - 20.50 u : Lecture concert Erwin Jans : 'On the Duty of Civil Disobedience', Cage & Thoreau
    Koor conservatorium olv. Luc Anthonis en Geert Hendrix

    In 1985 "componeerde" John Cage de muzikale installatie "Essay". Hij herschreef hiervoor het essay "On the Duty of Civil Disobedience" van de Amerikaanse transcendentalist Henry David Thoreau  uit 1849 volgens het door hem vaak toegepaste mesostic-systeem. Een "mesostic" is een gedicht of tekst waarbij de zinnen zo geschikt worden in de bladspiegel dat er verticaal een nieuwe zin ontstaat. De zin die zo werd bekomen luidt "MESSE DES PAUVRES". Dit verwijst naar een werk voor koor en orgel uit 1895 van de Franse componist Erik Satie die sterk werd bewonderd door Cage. De componist herschreef Thoreau's essay in achttien versies. De eerste versie redelijk lang, alle volgende versies steeds korter. Vervolgens nam hij lezingen van alle achttien versie op, en rekte de duurtijd van elk van de achttien stemmen elektronisch uit zodat alle lezingen even lang zouden duren als de eerste versie. Hierdoor werd een geluidsinstallatie van een twintigtal minuten gecreëerd voor elektronische tape.

    Dit gegeven vormt het uitgangspunt voor een lecture concert, waarbij dramaturg Erwin Jans op zoek gaat naar de banden tussen John Cage en de anarchistische literatuur en beweging in de twintigste eeuw, de politieke Cage.

    Erwin Jans (Hasselt, 1963) studeerde Germaanse Filologie en Theaterwetenschap aan de KULeuven. Hij werkte als dramaturg in Brussel (KVS) en Rotterdam (ro theater). Op dit ogenblik is hij dramaturg bij Toneelhuis (Antwerpen). Hij doceert over theater en drama aan de KULeuven en aan de Artesis Hogeschool Antwerpen (Koninklijk Conservatorium). Hij was redacteur van het tijdschrift freespace Nieuwzuid. Hij publiceert over theater, literatuur en cultuur in onder andere Eutopia, Etcetera, Recto:Verso, nY. Hij schreef monografieën over Wim Vandekeybus, Franz Marijnen, Arne Sierens en Dora Van der Groen. In 2006 verscheen zijn essay Interculturele Intoxicaties. Over kunst, cultuur en verschil (Epo). Samen met Dirk van Bastelaere en Patrick Peeters maakte hij de poëziebloemlezing Hotel New Flandres. Zestig jaar Vlaamse poëzie 1945-2005 (2008). Samen met filosoof Eric Clemens schreef hij Democratie onder vragen (2010).

    - 21.00 u - 21.30 u : Performance John Cage, Four-Six (1992)
    Studenten Dans conservatorium & HERMESensemble
  • Donderdag 20 december 2012
    - 19.00 u - 19.30 u : Performance John Cage, Four-Six (1992)
    Studenten Dans conservatorium & HERMESensemble

    - 20.00 u - 21.20 u : Concert
    John Cage, William Russel, Lou Harrisson: Credo in US
    Kenneth Patchen/John Cage: The City wears a Slouch Hat (1942)

    Studenten Percussie conservatorium, Tom Hannes & HERMESensemble olv. Vykintas Baltakas
    Een van de belangrijkste innovaties in de muziek van de twintigste-eeuwse klassieke avant-garde is de fenomenale uitbreiding van enerzijds het slagwerkinstrumentarium, anderzijds de uiteenlopende gebruiken van deze instrumenten. Kort door de bocht gesteld luidde de introductie van de Indonesische gamelaninstrumenten door Claude Debussy op de Parijse wereldtentoonstelling van 1889 het begin in van alle vernieuwingen in de muziek van vorige eeuw, en de meeste Europese avant-gardecomponisten zijn in hun experimenten en in de zoektocht naar muzikale alternatieven steevast vertrokken van de mogelijkheden van het slagwerk, denk maar aan Karlheinz Stockhausen, Iannis Xenakis, en Edgar Varèse. In Europa leefde de functionele overtuiging dat om muziek te vernieuwen teruggegrepen diende te worden naar een soort oerinstrumentarium, het slagwerk dus. Naast de introductie van allerlei exotische instrumenten (gongs, bongo's, conga's etc.) ging men daarvoor ook zoek naar instrumenten uit het eigen verleden, bijvoorbeeld de herontdekking van de krotales, in oorsprong een Grieks slagwerkinstrument.

    Ook de Amerikaanse muziekvernieuwers vonden hun eerste inspiratie in de Oosterse percussie: Lou Harrison (1917-2003) was net als Debussy betoverd door de gamelans en schreef er verschillende werken voor. Tribute to Charon werd bedacht in de jaren dertig maar pas afgewerkt in 1982, en presenteert een uitgebreide selectie percussieve exotica als schildpadschilden, diverse gongs en Chinees slagwerk. Harisson had net als John Cage compositie gestudeerd bij Arnold Schoenberg, en het percussie-ensemble van Cage voerde zijn werk ook geregeld uit. Ook Cages Credo in US (1942) en het uitbundige hoorspel The City wears a Slouch Hat (1942,op tekst van Kenneth Patchen) vraagt om een bonte verzameling slagwerk zoals gedempte gongs, tom-toms en blikken dozen, terwijl tegelijk prototypes van de "sound samples" worden geïntroduceerd (radio & fonoplaten). William "Bill" Russell (1905-1992) was goed bevriend met John Cage, en legde in zijn oeuvre eveneens de klemtoon op percussie. Daarnaast was Russell ook actief in de jazzscène van New Orleans, en werd zijn werk hierdoor sterk beïnvloed. Zijn Three Dance Movements (1933) werden ook geschreven voor de slagwerkgroep van Cage, en vergen eveneens een bevreemdend alternatief instrumentarium.

  • Doorlopend in de Hal Witte zaal
    According to Cage - interactieve iInstallatie van Teun De Lange
    De installatie According to Cage is een eerbetoon aan de prachtige intuïtieve muziek(notatie) die John Cage ontwikkelde voor Aria (1958), maar het is tegelijk ook een vernieuwende interactieve muziekapplicatie. Wie zingt, fluit of een instrument bespeelt zal merken dat de applicatie automatisch samples opneemt en in drie 'stemmen' afspeelt/weergeeft als bas/rood, tenor/geel of sopraan/blauw. Bij het interactieve gebruik is deze muzieknotatie niet alleen esthetisch interessant, maar ook 'gewoon' een efficiënte weergave van het muzikale proces. De muzieknotatie van Cage werkt bij vrije improvisatie - zo blijkt - beter dan meer traditionele systemen.
    De technische basis van de installatie is de Jazzperiments-applicatie, die is ontwikkeld in open source Java op basis van de beroemde Gervill JavaSound-bibliotheek (ook onderdeel van Android).  In de Jazzperiments-applicatie wordt alle technische informatie (bijvoorbeeld in Hz of dB) vertaald naar muzikale informatie (bijvoorbeeld noten, intervallen of akkoorden). De harmonie van de interactie kan worden bepaald op basis van een grote variatie aan toonladders. Ook vanuit een muzikaal in plaats van technologisch perspectief  is er dus veel te ontdekken, te beleven en te experimenteren.
    www.jazzperiments.com/cage

Tijd en plaats van het gebeuren :

John Cage Driedaagse
Van dinsdag 18 t.e.m. donderdag 20 december 2012
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.artesis.be/conservatorium en hermesensemble.be

Extra :
John Cage : www.johncage.info en youtube
John Cage at Seventy: An Interview, Stephen Montague (1985) op UbuWeb Papers
John Cage Online : links compiled by Josh Ronsen
John Cage (1912 - 1992) : Goeroe of charlatan ?, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Larry Polansky op www.dartmouth.edu en youtube

Elders op Oorgetuige :
Flirten met Saint John : Ictus verrast met ongewoon concert van John Cage, 21/09/2012

14:09 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Slideways : hoogtechnologische soloproduktie van Erik Drescher in Logos

Erik Drescher Slideways is een hoogtechnologische soloproduktie waarin de Duitse fluitist Erik Drescher (voormalig lid van Ensemble Modern) ons de verbluffende mogelijkheden van de glissando-fluit demonstreert. Drescher doet dat met behulp van microtones, extended techniques en ingenieuze live-electronics die de fluitklank tot ongekende proporties omtoveren en met muziek van Michael Maierhof, Stefan Streich, Maximalian Marcoll, Hauke Harder, Peter Ablinger en Alvin Lucier.

Erik Drescher brengt met Slideways een recital voor solo glissando-fluit en electronics. Dwz. dat mikrotonaliteit en verbluffende extended techniques ruimschoots aan bod zullen komen. Maar ook de electronics die hij aanwendt, zijn van een deutsche Gründlichkeit zonder weerga. In Michael Maierhof's Splitting 39 bijvoorbeeld, speelt Drescher een tegenstem bij opnames van zijn eigen -gesamplede- glissandi. De samples zijn volledig vervaardigd uit noise-effekten die eerst werden ingespeeld in de studio. Maierhof (geb. Hamburg, 1956) maakte daarvoor gebruik van een speciale opnametechniek: het mondstuk van de fluit werd verbonden met een plastic darm die eindigde in een plastic caviteit waarin de mikrofoon zat, vandaar de bijzonder vervreemdende klankwereld.

Compounds is een reeks werken voor solist gecombineerd met electronics. Maximilian Marcoll (geb. 1981, Lübeck) vertrekt van een zeldzame interpretatie van het Engelse woord Compound, nl. een afgesloten gebied of een omheind braakliggend terrein. Marcoll werkt vnl. met dagboekachtige routine-opnames die hij thuis en in zijn naaste omgeving maakt. Hij catalogeert die in één grote library, die hij opdeelt in verschillende afgesloten gebieden (Compounds) waarmee hij aan de slag gaat. In Compound No.6 bewerkt hij toevallig gemaakte opnames van hamerende construktiewerkers die de voorgevel van zijn appartement verbouwden, van krakende planken van de bovenburen, van het gefluit van een ober in de Kreuzberg bar, en zelfs van een krijsende buur die hij opnam vanuit zijn keukenraam.

Hauke Harder (geb. 1963, Heath) is zowel fysicus (onderzoek naar moleculaire spektroscopie) als mede-oprichter van het collektief 'Society for Acoustic Self-help'. Als componist is hij een adept van extreem minimalisme en dienaangaande sterk beïnvloed door Morton Feldman en Alvin Lucier. Hij houdt het iets akademischer met HCDE (2012), dat gebaseerd is op de 18de tem. 24ste harmoniek op de noot A 440 van de fluit. Het stuk werd speciaal gecomponeerd voor Drescher en de titel is geïnspireerd op diens naam.

Tijdens een verblijf in Venetië in 2007 maakte Peter Ablinger (geb. 1959, Schwanenburg, Oostenrijk) opnames in de Basilica dei SS. Giovanni e Paolo. Op het moment van opname was een reinigingsteam met industriële stofzuigers aan de slag, en die maakten een hels kabaal in de immense echokamer die het schip van de basiliek in wezen vormt. Ablinger had al jaren plannen om iets met deze merkwaardige field recording te doen en het voorstel van Drescher om iets te maken voor diens glissando-fluit kwam als een welkome uitdaging. Drescher's glissandi gaan in dialoog met de onophoudelijke glissandi van de stofzuigers en heffen de banaliteit van de oorspronkelijke aktie op tot een verbijsterende wereld van op- en neergaande klankgolven.

Van Alvin Lucier (geb. 1931, Nashua, New Hampshire) krijgen we tot slot een typische curve-achtige compositie die geïnspireerd is door de bergketens van de Himalaya. Lucier is als componist in de eerste plaats gebiologeerd door allerlei akoestische experimenten. In een latere fase van zijn output gaan curves, grafieken en zelfs skylines een richtinggevende rol spelen. Lucier werkt vooral met lang aangehouden sustains die gaandeweg afbuigen en gebroken worden door aangeslagen tonen. Double Himalaya (2012), geschreven in opdracht van Drescher, is gebaseerd op een schilderij van Alice Schumacher en diende als grafische basis voor het gelijknamige werk.

Programma :

  • Michael Maierhof, Splitting 39 (2012): glissando flute, amplified mouthpiece extension and tape
  • Stefan Streich, Wohin, Gevatter? (2012): glissando flute solo
  • Maximalian Marcoll, Compound No.6: Voice alarm air machine (2012): glissando flute and electronics
  • Hauke Harder, HCDE (2012): flute and tape
  • Peter Ablinger, SS & Giovanni Paolo (2012) : glissando flute and phonography
  • Alvin Lucier, Double Himalaya (2012): glissando flute and recorded glissando flute

Tijd en plaats van het gebeuren :

Erik Drescher : Slideways
Maandag 17 december 2012 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.myspace.com/erikdrescher

Extra :
Michael Maierhof op www.composers21.com en youtube
Stefan Streich : www.stefan-streich.de en www.composers21.com
Maximalian Marcoll : www.maximilianmarcoll.de en youtube
Hauke Harder : haukeharder.net en en.wikipedia.org
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube
Alvin Lucier : alucier.web.wesleyan.edu, UbuWeb Sound, UbuWeb Film en youtube

12:20 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook