17/03/2013

Ensemble Nikel brengt werk van Gilles Doneux, Stefan Prins, Marco Momi en Clemens Gadenstaetter in La Raffinerie

Marco Momi Het Israëlisch-Belgische ensemble Nikel legt zich sinds 2006 toe op hedendaagse muziek met een rafelrand. Hun eigenzinnige instrumentarium (naast piano en percussie ook elektrische gitaar, bas en sax) levert een ongehoord klankenpalet op. In La Raffinerie brengen ze werk van Gilles Doneux, Stefan Prins, Marco Momi en Clemens Gadenstaetter.

Vijf muzikanten afkomstig uit Bazel, Brussel, Lausanne en Tel Aviv, vormen samen het Ensemble Nikel. Het ensemble wil een nieuwe soort hedendaagse kamermuziek ten gehore brengen, en gaat op zoek naar mogelijke manieren om elektrische en akoestische instrumenten te laten versmelten binnen een muzikaal geheel. Het Ensemble Nikel verkent de mogelijkheden van het auditieve spectrum door zich te concentreren op instrumenten die in de loop van de 20ste eeuw sterk geëvolueerd zijn. Het zet nieuwe conceptuele projecten op met diverse partners, solisten en ensembles, evenals met de componist Yuval Shaked. Het Ensemble Nikel organiseert een lezingenreeks waar verschillende aspecten van de hedendaagse esthetiek aan bod komen, vanuit de meest uiteenlopende invalshoeken. In de loop van een concertreeks in Israël creëert het Ensemble Nikel verscheidene werken van gevestigde componisten als Chaya Czernowin, Clemens Gadenstätter, Philippe Hurel en Helmut Oehring, maar ook van jonge beloftes als Raphaël Cendo, Sivan Cohen Elias, Eduardo Moguillansky, Marco Momi, Stefan Prins en Michael Wertmüller.

Sinds zijn oprichting in 2006 door Yaron Deutsch en Gan Lev wordt het Ensemble Nikel regelmatig uitgenodigd voor prestigieuze festivals als Wien Modern, Donaueschinger Musiktage, Ultraschall (Berlijn), Bang on a Can (New York), Internationale Ferienkurse für Neue Musik, Darmstadt , Klangspuren (Schwaz) en de Herfst van Warschau. De leden van het Ensemble Nikel zijn: Vincent Daoud, saxofoon; Yaron Deutsch, elektrische gitaar & artistiek directeur; Tom de Cock, slagwerk; Reto Staub, piano; en Eran Borovich, contrabas.

Gilles Doneux over '(Un) Plug Me' : " Ik heb deze compositie geschreven in opdracht van het Centre Henri Pousseur. Ze ligt in het verlengde van andere gemengde werken als SecondLife symphony of Troppo- co , die de relatie tussen akoestische en ‘elektronische’ klanken verkennen. Die verkenningstocht stelt me in staat de relatie tussen ons (menselijke wezens) en onze ‘machines’ (computers, smartphones...) breed te bevragen. Zouden wij vandaag, in 2013, kunnen overleven als we 'unplugged' waren? En zou de virtuele wereld ook zonder ons blijven bestaan? (Un)Plug Me is als een muzikale metafoor voor de vraag "En u, bent u klaar om de stekker eruit te halen?"

Stefan Prins over 'Fremdkörper II' : "Volgens wetenschappers zullen we tussen 2030 en 2040 het zogenaamde singulariteitspunt bereiken. Eens dat punt bereikt, zal het onderscheid tussen menselijke lichamen en hun technologische extensies radicaal wijzigen. De cyclus Fremdkörper, die voorlopig bestaat uit drie composities voor verschillende bezettingen en elektronica in realtime, gaat uit van de groeiende impact van technologie op het menselijk bestaan. In deze composities worden noch het menselijk lichaam noch zijn technologische extensies als 'fremdkörper' ('vreemde lichamen') op zich gezien. Wel gedragen ze zich tegenover elkaar als 'fremdkörper': vanuit het standpunt van het menselijk lichaam is de technologie een vreemd lichaam, terwijl het menselijk lichaam een vreemd lichaam is vanuit het standpunt van de technologie. In alle composities uit de cyclus doen zich contextwisselingen voor, een concept dat ook op andere niveaus aanwezig is. Ook de muziekinstrumenten kunnen trouwens als fremdkörper worden bekeken, aangezien ik gebruiksvoorwerpen uit het dagelijkse leven ( fremdkörper in de wetenschappelijke zin van het woord) in de instrumenten integreer of eraan vastmaak. Zelfs de elektronische klanken zijn al naargelang de context op een bepaald niveau fremdkörper.
In Fremdkörper #1 zijn alle elektronische klanken rechtstreeks afgeleid van de akoestische klanken van de instrumenten, terwijl ik in Fremdkörper #2 gebruikmaak van beschadigde audiofiles die ik op het internet vond, evenals van analoge elektronische klanken die resulteren uit ‘no-input’ mixtechnieken. In Fremdkörper #3 komen alle elektronische klanken voort uit digitale bewerkingen van een paar intro's van liedjes van Michael Jackson. "

Marco Momi (foto) over 'Ludica II' : "Soms heb ik er nood aan om een spel te spelen. Dan duik ik als een kind, nieuwsgierig en geamuseerd, in de kleverige massa van ‘inputs’ uit de (vaak niet-klassieke) muziek of uit andere bronnen. Ludica en Ludica II hebben een aantal elementen gemeen: elektronica in non-realtime, formele lineariteit die naar polymorfie leidt, low-fi als een concept tussen de akoestische muziek en de kwaliteitsvolle elektronische muziek in, en tot slot de dynamiek die wordt teweeggebracht door en doorheen de ‘loop’. Virtuositeit à la John Petrucci/Paul Gilbert en raadsels die de hersenen kietelen en veranderen in kooien die stukbreken... Na een tijdje geef je je over aan het spel, plots stop je zonder het spel af te maken, maar uiteindelijk besef je dat het beter is voort te doen met je kleverige handen. Ludica II is geschreven in opdracht van het Ensemble Nikel en met de steun van de Ernest von Siemens Musikstiftung;"

Marco Momi over 'Cinque Nudi' : " Mijn compositiereeks onder de titel Nudi staat voor een korte verkenning van de eenzaamheid van het instrument in zijn verhouding tot de uitvoerder. Deze kleine bundel gaat over de vervaging van de dialoog, die monoloog wordt; over het moment – volmaakte intiem en van een ongekunstelde verwarring - waarop men de eenzaamheid ontdekt. Het is een perceptieruimte vol verhalen die er niet om vragen te worden verteld, omdat er geen publiek is om ze te beluisteren en omdat we weten dat ze in de chronometrische tijd zullen verdwijnen; hun leven vervliegt in de beweging van een gedachte. Het blootgestelde lichaam ontdoet zich van al zijn sociale attributen, snuift zijn eigen geur op, omhelst zichzelf. Wanneer het in de spiegel kijkt, verlaat het zijn lichaam en observeert het zichzelf.
In de eerste van de Due Nudi voor altviool solo wordt het zuivere spel van de vingers op de snaren geobserveerd als een lange, verwarrende evolutie van combinaties die worden geopenbaard: de tablatuur overheerst en stelt de harmonie in de schaduw, maar de klank is zuiver, naakt, niet gereciteerd. Het tweede stuk is een spel rond de betovering van een nauwelijks geschetste pulsatie, die een zuiver gebaar wordt op het moment waarop ze in contact komt met het vreemde lichaam dat het eigen lichaam kwetst; vanaf dat moment leest men het opnieuw.
In het verhaal van Cinque Nudi stelt de saxofoon zich bloot en zet maskers op. Hij bekijkt zichzelf in een spiegel die hem niet weerspiegelt maar hem een beeld toont dat het zijne niet is, namelijk de pedalen van een elektrische gitaar. Hij ontdekt dat hij polymorf is in zijn structuur en niet in zijn aard: hij is polyfoon, fijn als een lijn, het volstaat dat hij ademt; vervolgens laat hij zijn alter ego’s onder elkaar ruziën en improviseert hij op twee klanken die hem meesleuren in een magische lus. "

Clemens Gadenstaetter over 'Sad Songs' : " We hebben geleerd wat 'treurig zijn' is, hoe het aanvoelt, en hoe we dat gevoel kunnen of moeten uitdrukken (de gepaste beleving en de gepaste uitdrukkingswijze zijn collectieve gegevens die we in onszelf meedragen.
Dat is wat ik in 'presets' (ook) klankmatig tot uiting heb willen brengen: het gevoel van rouw en verdriet wordt in gestandaardiseerde klankgebaren omgezet. Het zijn die gestandaardiseerde klanksituaties die onze aangeleerde gevoelens in beweging zetten: dankzij hen voelen we en verstaan we wat we horen; en door het horen, verstaan we wat we voelen.
Dergelijke klankgestalten hebben een polymodale lading - eigenlijk heeft al het klankmatige een dergelijke geladenheid. Het horen is verbonden met tactiele gewaarwordingen, visuele (innerlijke) beelden, gevoelens, emoties en gevoeligheden. De klankgestalten zijn - als mimesis van lichamelijke bewegingen die met rouw en verdriet gepaard gaan - verbonden met bepaalde bewegingen van het lichaam, die zich als structurele bewegingsvormen in het lichaam manifesteren. Zonder die polymodale koppelingen zouden klankmatige gebeurtenissen voor ons 'zuiver' en dus betekenisloos zijn. Maar de koppelingen alleen maken de klankgestalten (nog) niet zinvol: niet in het nu beleefd, of geen reactie op een specifieke situatie.
Dat is het basisthema waarvan ik vertrokken ben bij het componeren. Vanuit collectieve vaststellingen en door de thematisering van die vaststellingen, probeer ik een ‘terra specifica’ uit het bekende te distilleren, zoek ik naar een vorm van verstaan in het horen, die buiten het terrein ligt van wat ik altijd gewoon ben geweest te horen en te verstaan. HOREN VERSTAAN COMPONEREN als een werkhypothese: dat wat als horen en verstaan overkomt, moet compositorisch bewerkt worden, om een HOREN en VERSTAAN te worden dat niet alleen aan het collectieve refereert maar tegelijk ook geheel specifiek en relevant is. Als ik dat gegeven op mezelf betrek, betekent het een overschrijding van wat ik nu al ben. HOREN en VERSTAAN is pas mogelijk als collectieve vaststellingen door de bewerking (van het COMPONEREN) getransformeerd worden.
Het technische uitgangspunt van mijn compositie is het bouwen aan muzikale samenhang – naast de akoestische, mimetische, semantische en situationele niveaus die ik in mijn schriftuur structureel ontwikkeld heb – op het niveau van de ‘Weak Synaesthesias’ en de ‘embodied perceptions’, zoals ze door de moderne cognitieve psychologie genoemd worden – een onderzoeksterrein dat ik overigens niet geheel beheers. Ik breng structuur in de polymodale verbindingen, maak ze klaar voor bewerking, en haal er vervolgens immanente structuurontwikkelingstechnieken uit. De vier liederen van Sad Songs zijn het resultaat van de bewerking van de modellen/ presets aan de hand van de ‘Weak-S und E-Bodies’ (mijn afkorting voor de eerder genoemde polymodale verbindingen). De ondertitels vormen een goede aanwijzing: Hurt, Loneliness, Medley: Manic Depression/Cries of Burning Pain, Les Adieux/ Abschied. Door de bewerking van de presets wordt de muziek aangestuurd. Ze ontvlamt uit de presets zonder ze volledig op te roepen. Niets hoeft ‘droevig of ‘smartelijk’ te zijn: de hoop dat er een ervaringsgebied bestaat buiten de grenzen van onze levensconditie (lichamen, cultuur...) is wellicht het laatste dat verloren zal gaan."

Programma :

  • Gilles Doneux, (Un) Plug Me (in opdracht van het Centre Henri Pousseur)(wereldcreatie)
  • Stefan Prins, Fremdkörper II (2010)
  • Marco Momi, Ludica II (2009) (Belgische creatie)
  • Marco Momi, Cinque Nudi (in opdracht van Radio-France) (wereldcreatie)
  • Clemens Gadenstaetter, Sad Songs (2012) (Belgische creatie)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Nikel : Gilles Doneux, Stefan Prins, Marco Momi, Clemens Gadenstaetter
Maandag 18 maart 2013 om 20.00 u
La Raffinerie - Sint-Jans-Molenbeek

Manchesterstraat 21
1080 Sint-Jans-Molenbeek

Meer info : www.arsmusica.been www.ensemblenikel.com

Extra :
Gilles Doneux op www.memm.be en youtube
Stefan Prins : www.stefanprins.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Marco Momi : www.marcomomi.com, brahms.ircam.fr en youtube
Clemens Gadenstätter : www.gadenstaetter.info, www.composers21.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

Beluister alvast Marco Momi's Ludica II, gespeeld door Ensemble Nikel in Tel Aviv (2009)

21:51 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

15/03/2013

Hinkelspel, het ietwat gekke maar genereuze en gewaagde project van Ars Musica 2013

Maison de la Création "De verbeelding vrij spel laten". Dat staat te lezen op de website van het Maison de la Création. We hoeven niet langer te zoeken: dit moet de plaats zijn waar Hinkelspel doorgaat, het ietwat gekke maar ook genereuze en gewaagde project van Ars Musica 2013.

Hinkelspel is als een grote doos vol verrassingen: twee uur lang zijn een veertigtal korte muziekstukken te horen in de vele ruimten van het Maison de la Création. Je kan er muzikanten of componisten tegen het lijf lopen, voor of na een paar muziekstukjes te hebben beluisterd, bewonderd of verafschuwd. Alle kanten gaan die composities uit, maar ze hebben wel één ding gemeen: ze verrassen je - een beetje, matig of enorm - doordat ze, net als bij een hinkelspel, van het ene vak naar het andere springen, de ene wereld in en de andere uit, om uiteindelijk in het paradijs of de hel terecht te komen. Net als in een spel - het thema van Ars Musica 2013 is niet voor niets 'Play time' - moet je van risico houden en samen met de andere spelers "deelnemen, ervaringen delen en uitwisselen, een spoor volgen, voor jezelf maar ook met de anderen", zoals ze dat in het Maison de la Création zo mooi uitdrukken...

Op het programma werken van Baudouin de Jaer, Luc Brewaeys, Conlon Nancarrow, Jonathan Harvey, Diana Rotaru, Yii Kah Hoe, Luciano Berio, Pierre Boulez, Fausto Romitelli, Thierry De Mey, Claude Ledoux, Philippe Manoury, José Maurício Nunes, Iannis Xenakis, György Ligeti, Bernard Cavanna, François Bernard Mache, Gerard Pesson, Giacinto Scelsi, György Ligeti, John Adams, John Cage, Mauricio Kagel, Sylvain Lemêtre, Toru Takemitsu, Yan Maresz, Joji Yuasa, Benoît Mernier, Baudouin Oosterlinck, Hans Werner Henze, …
Installaties:  Arnaud Eeckhout & Sébastien Herickx, Nicolas D'Alessandro

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica : Hinkelspel
Zaterdag 16 maart 2013 om 16.00 u en om 20.00 u
Maison de la création - Centre culturel Bruxelles Nord

Emile Bockstaelplein
1020 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.maisondelacreation.org

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

20:30 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Ars Musica Laptop & Electro Night : een hele avond improvisaties, samplings en een dance floor met dj's

Electro Night Op vrijdag 15 maart organiseert Ars Musica met Gilles Doneux, Gilles Gobert, Claude Ledoux en in nauwe samenwerking met Loran Delforge een voor het festival volledig nieuw evenement: de Laptop & Electro Night. De hele avond lang krijg je improvisaties, samplings en een dance floor met verschillende dj’s!

Gilles Doneux over 'The Cathedral and the Bazaar' : " 'The Cathedral and the Bazaar' is een essay van Eric Raymond waarin hij uitlegt hoe opensourcesoftware evolueert. Dergelijke computerprogramma’s komen tot stand dankzij de samenwerking van een groot aantal ontwikkelaars. Zonder onderlinge hiërarchie draagt elkeen bij aan het project, in de mate en op de manier die hij zelf bepaalt. Eric Raymond vergelijkt een dergelijke evolutiewijze met een bazaar, in tegenstelling tot software die door hiërarchisch bepaalde bedrijven wordt ontwikkeld, die hij met een kathedraal vergelijkt.
In de compositie volgen verschillende secties elkaar op. Een aantal zijn helemaal uitgeschreven (kathedraal), terwijl andere de uitvoerders de vrijheid laten om, naar elkaar luisterend en op elkaar inspelend, samen de muziek te componeren."

Gilles Gobert over 'Pièce pour piano et électronique n°1' : " Hoewel deze compositie ‘elektrischer’ van sfeer is, gelijkt ze sterk op Pièce pour piano, percussions et électronique dat ik in 2009 schreef voor het Franse ensemble Syntax, evenals op mijn recente werken voor piano. De pianoschriftuur van deze compositie is gelijkaardig, ook al is ze ‘percussiever’ van karakter. Uit het elektroakoestische universum haalde ik technieken als filtering, uitzetting en compressie. Zoals in mijn Pièce pour piano, percussions et électronique worden elektronische sequensen op het podium in werking gesteld. Hier worden de sequensen echter grotendeels in real time bewerkt en gaan sommige gepaard met rechtstreekse bewerkingen op de piano."

Gilles Gobert over 'Pièce pour piano et électronique n°2' : "Dit tweede stuk voor piano en elektronica gaat voort op de schriftuur en de muzikale ideeën van het eerste stuk, terwijl de globale vorm eenvoudiger en minder lineair is. In dit tweede stuk volgen trage en snelle delen elkaar op, die door breuken van elkaar gescheiden zijn. Op relatief statische passages, gekenmerkt door veelvuldig herhaalde akkoorden, volgen snelle passages met voortdurend wisselende harmonische kleuren. Het geheel evolueert progressief naar een korrelige en bruïtistische klank. Zoals overal in mijn recent werk worden de elektronische klanken eerder in dialoogvorm uitgewerkt, zodat de elektronica een volwaardige kamermuziekpartner wordt. "

Claude Ledoux over 'Laps Init 1.0' : " Laps Init zou men een ‘work in progres’ kunnen noemen. Het formuleert een antwoord op een van mijn vroegere werken, Zap’s Init (2008), een hommage aan Frank Zappa in een soort ‘spectrale rockstijl’ voor elektrische gitaar. Terwijl Laps Init met de typische klank van de elektrische gitaar aanvangt, ontpopt de laptop zich steeds meer tot een klankscherm dat wordt opgehangen aan de draad die de populaire en de ernstige muziek van elkaar scheidt. Deze keer geen poging tot ‘progressieve rock’ maar wel een muzikaal discours dat de schriftuur van het beluisteren van het timbre (en dus niet de schriftuur van het timbre!) via sampling tracht te linken aan een aantal ritmische bekoringen uit de R&B, de triphop en de deathmetal. Hoe kon ik deze muziek schrijven zonder de ‘beat’ van die stijlen ruimte te bieden, al was het maar in een onderliggend discours? De tijdsdimensie wordt grotendeels ingevuld door de herhaling en de metamorfose van muzikale frases. Asymmetrische muzikale lussen zijn onderhevig aan een beginsel van permanente variatie. Het parcours van Laps Init loopt voornamelijk langs zijwegen; het ligt op de kruising tussen akoestiek en technologie, tussen het vocale en het instrumentale, tussen instrumentale fonemen en morfemen, tussen adem en witte ruis; en dat terwijl het geheel aan cross-synthesis wordt onderworpen. Historische zijwegen ook, waardoor de in de barok zo geliefde (en in mijn oeuvre vaak voorkomende) ‘lamentatie’ toenadering zoekt tot de specifieke idiomen van de instrumenten van het ensemble. Want tijdens de compositie van Laps Init had ik in de eerste plaats de muzikanten in gedachten. De compositie is een trilling, ontstaan uit het verlangen om individuele geesten en karaktertrekken dichter bij elkaar te brengen, en zo aan te tonen dat het geheel meer waard is dat de som van elk van de delen.
Laps Init 1.0 is opgedragen aan de muzikanten van het Laps Ensemble."

Loran Delforge is een Belgische componist, klankbeeldhouwer en performer. Hij wordt op 1 juni 1982 in Brussel geboren. Zijn studies hedendaagse muziek vangt hij aan in de klas van Annette Vandegorne in het Conservatoire royal de Bruxelles. In 2008 behaalt Loran Delforge het diploma compositie van elektroakoestische muziek. Zijn muziektaal sloopt de muren tussen zuivere klanksculptuur en akoesmatische muziek, begeeft zich op het terrein van frenetieke instrumentale improvisatie, voelt zich thuis in de hedendaagse muziek maar evengoed in wiegenliedjes waarin beatmuziek doorklinkt.
Delforges composities worden in vele landen uitgevoerd (Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Brazilië, Canada…). Hij componeert muziek voor dansproducties, tekenfilms, architecturale cartografie, films en circusvoorstellingen. Hij werkt samen met choreografen en theaterregisseurs als Roberto Olivan, Katja F.M. Wolf en Roberto Magro, en met motion designers en cineasten als Romain Tardy, The AntiVJ Collective en Els Opsomer. Als solist of onder zijn pseudoniem Squeaky Lobser geeft hij performances elektronische muziek voor festivals en in concertzalen in Europa en daarbuiten.
De muziek van Loran Delforge wordt uitgebracht door het platenlabel Vlek, evenals door andere platformen in het buitenland, en dit niet alleen voor compilaties maar ook voor exclusieve opnames. In 2006 ontvangt zijn compositie Palimpseste sur souvenir de eerste prijs op het compositiefestival TIME in Lissabon. In 2008 ontvangt hij de prijs voor de beste vertolking op de International Electronic Music Spatialisation Competition te Brussel.
Loran Delforge leidt in het Conservatoire royal de Mons een klas compositie van elektroakoestische muziek.

Programma :

  • Gilles Doneux, The Cathedral and the Bazaar (wereldcreatie)
  • Gilles Gobert, Pièce 1 & Pièce 2 (wereldcreatie)
  • Claude Ledoux, Laps Init 1.0 (wereldcreatie)
  • Gilles Gobert, Gilles Doneux, Duo
  • Loran Delforge, Improvisaties, sampling, electro

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica : Laptop & Electro Night
Vrijdag 15 maart 2013 om 21.00 u
Electro night "Backward Ritual" chapter 2
Vrijdag 15 maart 2013 om 23.00 u
La Raffinerie - Sint-Jans-Molenbeek

Manchesterstraat 21
1080 Sint-Jans-Molenbeek

Meer info : www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

13:49 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

13/03/2013

Ictus laveert tussen geolied repertoire en curiosa voor rariteitenkabinetten in Liquid Room 4

Liquid Room Ictus en componist Paul Craenen hebben een indrukwekkend programma samengesteld rond het thema van de synchroniserende kracht van geluid. Pièce de résistance is een dadaïstische 'videoclip' van George Antheil, Fernand Léger en Dudley Murphy. Daarnaast werk van Steve Reich, Karlheinz Stockhausen, Peter Ablinger en Simon Steen-Andersen en een lecture-performance van choreograaf Xavier Le Roy. Net als in de vorige edities wordt er quasi non-stop gespeeld van op vier podia en loop je de zaal naar believen in of uit; in deze editie zijn er ook performances tussen de podia, buiten de zaal en mét het publiek.

De Liquid Room formule van Ictus is ondertussen welbekend bij het Brusselse publiek: de grote zaal van het Kaaitheater wordt ontmanteld en ingenomen door een archipel van vier podia, waartussen de luisteraar kan circuleren. Uitgekiende belichting en versterking zorgen voor de juiste nachtelijke atmosfeer. De avond is lang, gevarieerd, de podium wissels gebeuren soepel en onverwacht, de bar blijft geopend. Luistersessies in en out, concentratie of chaos: de ideale locatie om te experimenteren.

Met de vierde editie van Liquid Room, die op 14 maart voorgesteld wordt in het Kaaitheater, onder toezicht van de Vlaamse componist Paul Craenen, laveert Ictus tussen geolied repertoire en curiosa voor rariteitenkabinetten rond het thema 'lichamen', 'geresynchroniseerd' door de kracht van de muziek. Met bijzondere aandacht voor: de tweelingharp van Stockhausen, de sprekende piano van Ablinger, de denkbeeldige orkestdirectie van Xavier Leroy, de Self-Simulator van Simon Steen-Andersen… 

En een fascinerende reconstructie: het Ballet Mécanique (1924) van George Antheil, in de originele orkestratie die de componist zelf schreef - maar die tijdens zijn leven nooit uitgevoerd werd - voor een reeks mechanische piano's (hier vervangen door virtuele synthesizers), twee piano's, drie xylofoons, basdrums, vliegtuigpropellers, elektrische deurbellen, tamtam en sirenes… De zelfverklaarde 'Bad Boy van de muziek' was ondersteboven van Les Noces van Stravinsky en wilde er met dit werk nog een flinke schep bovenop doen. Alsof hij de bijtende harmonieën van de Russische meester wil laten sudderen in de grote ketel van de futuristische hallucinatie. Machinisme en primitivisme, verenigd in dezelfde ritmische roes.

Programma :

  • Simon Steen-Andersen, Self-Simulator (interactive installation, 2009)
  • Christian Wolff, You Blew it (from Prose Collection, 1971)
  • John Cage, A Room (1943)
  • Steve Reich, Four Organs for four organs and maracas (1970)
  • Peter Ablinger, Voices and piano - Billie Holliday (1998-2012)
  • Tom Johnson, Maximum Efficiency (1991)
  • Simon Steen-Andersen, A History Of My Instrument (2011)
  • Karlheinz Stockhausen, Freude (2005)
  • Luc Ferrari, Chicago Usa. October 2001 (2002)
  • Arnold Schoenberg, Suite opus 25 (excerpt), Gigue for piano solo
  • Peter Ablinger, Voices and piano - Arnold Schönberg (1998-2012)
  • George Antheil, Ballet Mécanique (1924), version revue
  • Beat Furrer, Presto Con Fuoco for flute and percussion (1998)
  • Xavier Leroy, Conférence-spectacle
  • John Cage, Amores for three percussionists (1943)
  • Eliane Radigue, Face A-3 for two turntables (1969)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus : Liquid Room # 4: A History of Synchronicity
Donderdag 14 maart 2013 om 20.30 u
Kaaitheater - Brussel

Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be, www.kaaitheater.be en www.ictus.be

Extra :
Simon Steen-Andersen : www.simonsteenandersen.dk, www.danishmusic.info en youtube
Christian Wolff op www.otherminds.org, eamusic.dartmouth.edu, en.wikipedia.org en youtube
Perfect Sound Forever : Interview met Christian Wolff, Jason Gross op www.furious.com, april 1998
John Cage : www.johncage.info en youtube
John Cage at Seventy: An Interview, Stephen Montague (1985) op UbuWeb Papers
John Cage Online : links compiled by Josh Ronsen
John Cage (1912 - 1992) : Goeroe of charlatan ?, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube
Tom Johnson op en.wikipedia.org, www.editions75.com en youtube
Karlheinz Stockhausen : www.stockhausen.org en youtube
Karlheinz Stockhausen, een unicum als componist, Sebastian op duits.skynetblogs.be, 9/12/2007
Klankbeeldhouwer Karlheinz Stockhausen, Hellen Kooijman op www.computable.nl, 8/06/2001
Luc Ferrari: www.luc-ferrari.org, www.otherminds.org, UbuWeb Sound en youtube
Luc Ferrari. Interview by Dan Warburton op www.paristransatlantic.com, 22/07/1998
Arte-Radio : Luc Ferrari. Un reportage sonore de Marie Surel op www.multimedialab.be
Beat Furrer op en.wikipedia.org, www.universaledition.com, brahms.ircam.fr, www.baerenreiter.com en youtube
Eliane Radigue op www.kalvos.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

22:40 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

12/03/2013

Sturm und Klang brengt vijfvoudig portretconcert in Espace Senghor

Sturm und Klang De concertprogramma's van Sturm und Klang zijn toegespitst op het repertoire van de 20ste en de 21ste eeuw, hebben aandacht voor originele, veeleisende projecten en baden in een sfeer van avontuur, dialoog en nieuwe luisterervaringen. Het ensemble biedt actief steun aan Belgische componisten, in het bijzonder die van de jongste generatie. In 2011 en 2012 organiseerde het Ensemble Sturm und Klang in samenwerking met Le Forum des compositeurs twee workshops voor jonge componisten, onder de welwillende artistieke supervisie van Victor Kissine en Claude Ledoux.

Tijdens die workshops werd van vijf componisten werk voor dubbel (strijk- en blaas) kwintet en percussie gecreëerd. Dinsdag staan diezelfde artiesten centraal in het concert van Ars Musica. Je wordt vergast op een contrastrijk, vijfvoudig portret: Grégory d’Hoop, Gilles Doneux, Christophe Guiraud, Adrien Tsilogiannis en Sarah Wéry.

Sarah Wéry over 'A furious Mouth Dances' : "A furious Mouth Dances is ontstaan uit de fascinatie die ik voelde toen ik Willis Earl Beal zag zingen. Het stuk vertrekt van een radicaal uitgangspunt: repetitieve cellen, ritmische structuren, fragmentering van het geheel, transparante opbouw... Al die elementen doen het conceptuele karakter van de reeks vergeten, en leggen de klem - toon op energie en dynamiek."

Adrien Tsilogiannis over 'Filante, attirante... de l’inaccompli' : "Dit werk heb ik geschreven in opdracht van het Ensemble Sturm und Klang in het kader van de tweede editie van het project Jeunes Compositeurs, met de steun van het Forum des Compositeurs en de Sbam (Société belge d’Analyse Musicale). Korte tijd voor de totstandkoming van de compositie was ik verdiept in de boeken van Serge Venturini (°1955, Parijs), een Franse filosoof en dichter. Aangezien ik altijd uit ben op ongewone ontdekkingen, liet ik me meeslepen door het universum, de gevoelswereld en de strijd van de schrijver. Die passionele lectuur ontstak in mij de vlam voor een nieuwe compositie.
Ik voelde me bijzonder aangesproken door Venturini’s Éclats d’une poétique de l’inaccompli (2012), boek V (opgedragen aan René Char). Dat boek ademt een grote poëtische, filosofische en zelfs profetische kracht die mijn muzikale verbeelding heeft gevoed. Zonder descriptief te werk te gaan, heb ik een transparante, magische relatie willen scheppen - de ene keer almachtig, de andere keer uiterst broos - tussen mijn geest en het ‘spook’ van de auteur.
Op basis van spectrale harmonische modellen heb ik een spoor getrokken, een par - cours uitgestippeld, dat in al zijn onvoltooidheid zowel ont- als verhullend blijkt. Het uitwerken van de klanktextuur gebeurt afwisselend op grove en op verfijnde manier, terwijl er elementen geboren worden die een teken zijn van overgang, verandering, en van variatie in gebaar, energie, compactheid en vluchtigheid."

Grégory d’Hoop over 'Opus super missa' : "Voor Opus super missa ben ik uitgegaan van het Pleni sunt , het Benedictus en het tweede Agnus van de Missa L’homme armé super voces musicales (1502) van Josquin des Prez. Volgens de traditie omvatten deze gezangen geen tenorpartij: ze vormen een rustpunt in een mis die qua opbouw en dynamiek niet weinig ambitieus is. Toch getuigen deze passages van een erg gesofisticeerde schriftuur. Ze spelen met verschillende tijdsverhoudingen in de muziek. In het geval van het Agnus wordt één stem in twee andere parallelle stemmen gekopieerd, waarbij de eerste superpositie tweemaal sneller, en de tweede superpositie driemaal sneller dan het origineel wordt uitgevoerd.
Dergelijke compositiespelletjes lijken op het eerste gezicht zeer technisch maar voor de componisten uit de Renaissance drukten ze een wereldvisie uit: de esthetische kwaliteit van de muziek was ondergeschikt aan de tijdsverhoudingen, aangezien die uitdrukking gaven aan het bestaan van God. Die denkwijze is vandaag nog moeilijk te volgen, denk ik. Dat neemt niet weg dat de polyfone schriftuur de afgelopen vijftig jaar voor een aantal componisten een krachtige inspiratiebron was. Ook ik heb me ondergedompeld in dit universum en heb mijn creativiteit gestimuleerd door de realiteit van mijn wereld te laten botsen met mijn perceptie van de wereld van Josquin. Ik heb de idee van ritmische verhoudingen gerecycleerd maar er een harmonische invulling aan gegeven die met de schriftuur van Josquin niets meer te maken heeft.
Eén stem wordt in zes stemmen ontdubbeld, namelijk in zes verschillende snelheden en in zes microtonale modi die worden bekomen door de deling van de reine kwint in gelijke delen. Die nieuwe modi resulteren niet alleen in een verrassende harmonische kleur maar dragen ook bij tot de strikte muzikale eenvormigheid die ik voor ogen had."

Gilles Doneux over 'Breaking News' : " Hoe kunnen we vermijden te verdrinken in de dikke, gestage informatiestroom waarin we dag in dag uit worden ondergedompeld? Dat is de vraag waarop de componist zich baseert voor zijn compositie.
De instrumenten spelen om beurten en scheppen een compacte, complexe klank - massa. Stilaan gaan enkele elementen hun eigen weg en trekken de aandacht. Zodra de klemtoon op die ‘klankobjecten’ komt te liggen, worden ze ontleed en met elkaar gecombineerd om een helder gegeven te creëren. Maar dat gegeven brokkelt na een tijdje af en raakt vervormd, als loopt het onverbiddelijk zijn eigen ondergang tegemoet."

Christophe Guiraud over 'Abel' : "Abel is het eerste hoofdstuk van het dubbel gecomponeerde kwintet vers la Syrie. De creatie vond plaats in 2012 naar aanleiding van een workshop van het ensemble Sturm und Klang en in bijzijn van de componist Claude Ledoux. Het werk is volledig in scordatura gecomponeerd en bezorgt de luisteraar een zowel haptische als visuele ervaring. De klanktextuur is als een kabelnetwerk waaruit woorden opduiken en zichzelf deleten, gaande van saturatie (verstikking, koorts) tot amper waar te nemen klanken.
Die contrasten geven het geheel een tegelijk organisch als koortsig karakter: geen frontaal maar wel verraderlijk geweld, het ogenblik na de ontploffing, wanneer de blik zich tracht te oriënteren tussen de natrillende brokstukken. Doorheen het uiteengerafelde weefsel ontwaart men eenzame lichtflitsen, hete lichtkringen: die van een lied dat soms gesmoord klinkt maar waarvan de stem aanwezig blijft."

Programma :

  • Sarah Wéry, A furious Mouth Dances (2012)
  • Adrien Tsilogiannis, Filante, attirante... de l’inaccompli (2012)
  • Grégory d’Hoop, Opus super missa (2012)
  • Gilles Doneux, Breaking News (2012)
  • Christophe Guiraud, Abel (2012)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Sturm und Klang : Grégory d'Hoop, Gilles Doneux, Christophe Guiraud, Adrien Tsilogiannis, Sarah Wéry
Dinsdag 12 maart 2013 om 20.30 u
Espace Senghor - Etterbeek

Waversesteenweg 366
1040 Etterbeek

Meer info : www.arsmusica.be en www.senghor.be

Extra :
Sarah Wéry op www.memm.be
Adrien Tsilogiannis : www.adrientsilogiannis.com
Grégory d'Hoop op youtube
Gilles Doneux op www.memm.be en youtube
Christophe Guiraud op www.babelscores.com, youtube en soundcloud.com

Elders op Oorgetuige :
50 vingers voor 50 jaar : memorabel verjaardagsconcert Musiques Nouvelles in Flagey, 7/03/2013
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

00:05 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

08/03/2013

Arachnaratata : nieuwe muziekvoorstelling voor kinderen en volwassenen met Zwerm en beeldend kunstenaar Joachim Devillé

Arachnaratata Tijdens het kinderkunstenfestival Storm op Komst in Turnhout stellen vier belangrijke buitenlandse wetenschappers hun ingenieuze machine voor aan het publiek: de Arachnaratata.  Hun uitvinding  is een ingewikkeld kluwen van kabeltjes, zoals alleen een gekke maar heel slimme spin zou kunnen bedenken.

De gitaristen van Zwerm bouwden een instrument met meer dan honderd effectpedalen - maar geen gitaren! In deze wirwar worden de beelden van video-artiest Joachim Devillé omgezet in muziek. De hele vloer ligt bezaaid met draden en bakjes, maar wat als de machine haar eigen zin wil doen?

In 2012 won Zwerm de Klara-prijs voor ‘jonge belofte’. Uit het juryrapport: "Radicaal experimenteel elektrisch gitaarkwartet met een open mind. Niche, experimenteel en eigenzinnig. Gitaarkwartet dat uitblinkt in performancekwaliteit en programmasamenstelling. Blijven verrassen. Straffe muzikanten die te weinig in de spotlights staan."

Wie Arachnaratata bezoekt kan gratis LAbO#4 ontdekken. Een week lang laten studenten dans, muziek en beeldende kunst zich onderdompelen in hedendaagse muziek en actuele klankkunst. Uit die ontmoetingen ontstaan kleine projecten. ChampdAction, productiehuis voor nieuwe muziek, zorgt voor coaches van wereldniveau. Storm op Komst geeft voor de eerste maal een groep jonge makers uit LAbO de kans om een creatie voor te stellen aan kinderen. Uit talloze projecten kozen ze uiteindelijk There's more behind your eye van Seppe Dyck en Olympe Tits. Een muzikant, een danseres, drie tv's en een uitnodigende doos...

Tijd en plaats van het gebeuren :

Zwerm : Arachnaratata
Zondag 10 maar 2013 om 11.30 u, 13.00 u, 15.00 u en 17.00 u

------------------------
LAbO#4 : Space to breathe
Zondag 10 maar 2013 om 14.00 u en om 16.00 u
De Warande - Turnhout

Warandestraat 42
2300 Turnhout

Meer info : www.stormopkomst.be, www.zwerm.be en www.champdaction.be

Elders op Oorgetuige :
Multidisciplinair experiment tijdens slotparcours LAbO#4, 23/02/2013

Bekijk alvast dit repetietiefilmpje van Arachnarata

23:40 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Arsmusicalacademie : Brusselse academies aan het werk in Flagey

Arsmusicalacademie De jonge generatie is nieuwsgierig naar én heel enthousiast over de hedendaagse muziekvormen. Dat laten ze je graag horen. Het bewijs: het evenement Arsmusicalacademie op 10 maart in Flagey, dat het kunnen van de Brusselse academies toont.

De dynamische manier waarop de Brusselse academies met hedendaagse muziek omgaan, verdient onze aandacht, niet in het minst omdat Ars Musica de kans krijgt samen te werken met de Association des Directeurs d’Académies francophones de la Région de Bruxelles. Zonder die uiterst dynamische vereniging zou het project Arsmusicalacademie gewoonweg niet mogelijk zijn.

Leerlingen van alle leeftijden en enthousiaste leerkrachten zetten zich in om een groots evenement in Flagey te spijzen met de meest diverse composities. Met vuur verdedigen ze een programma dat een tiental creaties omvat - wat erop wijst dat de componisten evenmin verstek geven.

Met werken van Ney Rosauro, Michel Lysight, Arnould Massart, Jean-Marie Rens, Gregory D’hoop, Frédéric Devreese, Ivan Bellocq, Janos Vajda, Kristof Penderecki, Gérard Noack, Pierre Coulon, Philippe Leblanc, Jacqueline Fontyn, Georges Velev, Stéphane Orlando, André Ristic, Pierre Kolp, György Kurtag, Alfred Schnittke, Ilja Hurnik, Sofia Gubaïdulina, György Ligeti, Arvo Pärt, Helmut Lachenmann, Georges Aperghis, Jean-Luc Fafchamps, Henri Pousseur en Claude Ledoux.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Arsmusicalacademie
Zondag 10 maart 2013 vanaf 12.00 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)
Gratis toegang

Meer info : www.arsmusica.be en www.flagey.be

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

23:08 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

07/03/2013

50 vingers voor 50 jaar : memorabel verjaardagsconcert Musiques Nouvelles in Flagey

Timur Sergeyenia Het ensemble Musiques Nouvelles heeft in de loop van zijn 50-jarige bestaan vijf verschillende dirigenten gehad: Pierre Bartholomée (1964-1976), Georges-Elie Octors (1976-1988), Jean-Pierre Peuvion (1989-1993), Patrick Davin (1993-1997) en Jean- Paul Dessy (sinds 1997). Alle vijf wonen ze deze memorabele avond bij, ieder van hen zal een symbolisch werk naar keuze dirigeren.

Pierre Bartholomée kiest voor 'Pentacle' (2004), werk voor hoorn, trompet, trombone, viool, altviool, cello, cimbaal en piano. Pierre Bartholomée : " PENTACLE omdat het stuk is opgedeeld in vijf luiken. Vijf sterk contrasterende bewegingen, die weliswaar alle vijf zijn ontstaan uit een bewust beperkte grondstof: de melodieën en harmonieën zijn afgeleid van elementen die aan bod komen vanaf het begin van de eerste beweging - de meest ontwikkelde (met de vorm van een redelijk vrije sonate). De tweede en vierde beweging, heel kort en onderling sterk verschillend, zijn traag en eerder melodieus, de vierde zet beweging tegenover stilstand, ritmische opwinding tegenover harmonische passiviteit. De vijfde beweging lijkt wel een parodie op een rondo. Ze is 12 levendig, losbandig en draait, koppig als ze is, rond een paar figuren die onophoudelijk herhaald worden. De keuze van de instrumenten is gewaagd: de relatie tussen drie koperblazers en vier snaarinstrumenten, met de piano als een soort van bemiddelaar, kan tot onverwachtse klankcombinaties leiden. Een van de doelstellingen was om de acht timbres om beurten compact of eerder losjes naar een klankomgeving te projecteren en de instrumenten, hun bijzondere karakter en hun uitdrukkingskracht in ongewone situaties te benutten om beweeglijke en ongewone texturen te vormen."

Georges-Elie Octors dirigeert een werk van Bernard Foccroulle (2012) in wereldpremière. De componist Bernard Foccroulle heeft een hechte band met Georges-Elie Octors, die vandaag de muzikale leiding over het Ictus Ensemble heeft. Hun vriendschap dateert van de oprichting van het synthesizerkwartet Daleth, dat een kort maar intens bestaan kende binnen de geschiedenis van Musiques Nouvelles. Tegenwoordig is Bernard Foccroulle artistiek directeur van het Festival d'Aix, waar hij zich in de interculturele dialoog verdiept. Hij benadrukt het belang om de improvisatie en de mondelinge overbrenging een nieuwe plaats in de muziekschriftuur te geven. De opdracht van Musiques Nouvelles voor 10 maart in Flagey is voor hem een bijkomende gelegenheid om die oraliteit te bestuderen. Op het programma staan dan melodieën op teksten van de Napolitaanse schrijver Erri de Luca.

Jean-Pierre Peuvion dirigeert 'Icare apprenti' van Henri Pousseur, 'open vorm' voor fluit, klarinet, trombone, gitaar, piano, accordeon, percussie en cello (1968). Jean-Pierre Peuvion : "Dit werk is een perfecte samenvatting en illustratie van de drie hoofdlijnen die Michel Butor uit de muziek van Henri Pousseur afleidt: het is de meest historische, de meest politieke en de meest pedagogische muziek. Het is de meest historische muziek, maar dan op een bijzondere manier: eerder dan de geschiedenis verder te zetten of ze "door te snijden" (zoals in de eerste werken van de jaren 1950), verzoent deze muziek ze door een dialoog tussen de knopen van het historische weefsel. Waarschijnlijk is het inderdaad één van de meest politieke vormen van muziek: de componist biedt gegarandeerd iets harmonisch (muzikaal) en harmonieus (sociaal). Dankzij een heel efficiënt improvisatiesysteem worden de vertolkers meegesleept in een uitgelaten ervaring waar - en dit is primordiaal - alle afwijkingen mogelijk zijn en alle verleiding tot onderdrukking voorvoeld en aan de wortel wordt aangepakt. Het is ook de meest pedagogische muziek, want dit werk is "open", ook in de zin dat ze plaats biedt aan alle muziekstijlen en aan alle musici, beginners of virtuozen... De idee is om alle technische elementen trapsgewijs over alle treden van het luisteren en de echo te laten vloeien. Deze muziek zal door haar aard nooit een datum dragen noch een "beschaafd", afgewerkt product zijn. Het is bevrijdende muziek, die altijd iets heeft van een collectieve, creatieve emancipatie in volle wording!"

Patrick Davin dirigeert een werk van Adrien Tsilogiannis (wereldpremière). Adrien Tsilogiannis werd in 1962 geboren in Elsene. In 2000 begon hij zijn studie aan het Koninklijk Conservatorium Brussel. Hij haalde er meerdere eerste prijzen, een hoger diploma, een licentiaatsdiploma, een master en een aggregaat, o.a. in cello (klas van Marie Hallynck), kamermuziek, compositie en orkestratie (klas van Daniel Capelletti). Momenteel perfectioneert hij zich met Peter Swinnen, leraar compositie en directeur van het Koninklijk Conservatorium Brussel. Adrien is laureaat van het forum voor jonge componisten TACTUS 2011 en laureaat 2012 van de Stichting SPES. De laatste tijd waagt hij zich veel aan de oneindige uitdrukkingsvormen van de klanktextuur, het timbre of het gebaar, wat hem in de armen van meesters zoals Scelsi, Berio, Skalkottas, Xenakis en Saariaho drijft. Zijn jongste werken buigen zich over een filosofische vraag (het oneindig kleine: Yoctodôme, 2010), verkennen de ontdekkingen van de biochemische microkosmossen (Apoptosis, 2011) of dragen een literaire invloed. De jongste van die invloeden beroept zich op de dichter en denker Serge Venturini (geboren in 1955). Zijn overvloedige inspiratiebronnen voeden zijn klankfantasieën en zijn esthetische evolutie zonder programmatisch objectief, maar eerder met een "dramatische" intentie.

Jean-Paul Dessy dirigeert een werk van de Baskische componist Ramon Lazkano (Belgische première) voor stem (Carola Schlütter), basklarinet, accordeon, gitaar, piano, percussie, viool en cello. Ramon Lazkano werd in San Sebastian geboren. Hij volgde een dubbele muziekopleiding in het Baskenland en in Parijs, waar hij afwisselend verblijft. Een belangrijk deel van zijn oeuvre, dat op het werk van de beeldhouwer Jorge Oteiza geïnspireerd is, maakt deel uit van Le laboratoire des craies, waarvan Musiques Nouvelles in maart 2012 de vier bewegingen van Egan opnam, "L'envol". De CD komt in 2013 uit bij Chant du Monde/Harmonia Mundi, samen met de Belgische première van zijn jongste stuk, dat die avond wordt gespeeld. Hoewel de titel nog niet werd bekendgemaakt, weten we al dat het werk gebaseerd is op een gedicht van Edmond Jabès: Main douce à la blessure même, in Le sang ne lave pas le sang, fragment uit de passage Le Sable, verschenen in de bundel La mémoire et la main (1974- 1989). In december stellen het Smash Ensemble en Carola Schlütter (stem) het werk in wereldpremière voor in Salamanca.

Programma :

  • Pierre Bartholomée, Pentacle (2004)
  • Bernard Foccroulle, Due, Cinq pièces sur des poèmes de Erri De Luca (2013) (wereldcreatie)
  • Henri Pousseur, Icare Apprenti (1970)
  • Ramon Lazkano, Main douce à la blessure même (Belgische creatie)
  • Adrien Tsilogiannis, Transfulgurés, Opus 18 (2012) (wereldcreatie)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Musiques Nouvelles : 50 vingers voor 50 jaar
Zondag 10 maart 2013 om 20.15 u
(inleiding om 19.30 u )
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.arsmusica.be, www.flagey.be en www.musiquesnouvelles.com

Extra :
Pierre Bartholomée : www.pierrebartholomee.com, www.cebedem.be en youtube
Bernard Foccroulle op fr.wikipedia.org, www.orguessainthubert.be en youtube
Henri Pousseur : www.henripousseur.net en youtube
Ramon Lazkano : www.lazkano.info, en.wikipedia.org en youtube
Adrien Tsilogiannis : www.adrientsilogiannis.com

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013
Musiques Nouvelles viert 50ste verjaardag met twee magistrale concerten in Flagey, 3/12/2012
In memoriam Henri Pousseur (1929 - 2009), 7/03/2009

13:12 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Ars Musica viert honderdste verjaardag van le Sacre du Printemps met een themadag in Flagey

Igor Stravinsky Op zaterdag 9 maart viert Ars Musica de honderdste verjaardag van Igor Stravinsky's Sacre du Printemps met een themadag in Flagey. Stravinsky's populairste werk stond voor een radicale breuk in de muziek. Critici gaven het de alternatieve titel Massacre du Printemps ( 'de slachting van de lente') , maar bij het brede publiek groeide het echter al snel uit tot een klassieker. Tijdens deze themadag viert Ars Musica de emblematische en bijzonder fascinerende componist met verrassende concerten waarbij Le Sacre in zijn originele versie wordt opgevoerd of een inspiratiebron is. Daniel Blumenthal en Jean-Claude Vanden Eynden spelen Le Sacre op twee piano's en Fabian Fiorini en Boyan Vodenitcharov dienen van antwoord met de vrije improvisatie 'Mes respects, Igor'. Voor de jongste bezoekers volgt een workshop rond Le Sacre en de opvoering van Suite met uitleg rond Histoire du Soldat. Op het programma prijken verder zes nieuwe creaties van Quatuor Tana op basis van Stravinsky's werk, themafilms en een amateurkoor. Met als klap op de vuurpijl: Le Sacre in orkest versie door het Brussels Philharmonic.

Lezing Claude Ledoux : Le Sacre comme point d'aboutissement : primitivisme ou modernité ? - 15.00 u
Aan deze honderdste verjaardag valt niet te ontkomen: op 29 mei 1913 werd in het Parijse Théâtre des Champs Elysées Le Sacre du printemps gecreëerd. Van dit revolutionaire werk, dat vaak als onnavolgbaar wordt bestempeld, zijn nochtans waardige telgen terug te vinden in het oeuvre van Varèse. De Sacre schudt de gevestigde codes van luisterervaring, ruimte en tijd grondig door elkaar en is tegelijk een krachtige getuigenis over een periode die bulkt van de artistieke ideeën. De revolutionnaire ontwikkelingen in de plastische kunst en de film hebben ongetwijfeld bijfgedragen tot de geniale stuiptrekkingen van Stravinsky's geest.
Zijn culturele wortels speelden evenzeer een belangrijke rol. Als Rus was Stravinsky het neonationalistische gedachtengoed genegen. Zijn Sacre zit vol verwijzingen naar Russische volksdansen en is duidelijk geïnspireerd op de volkse melodieën uit de etnomusiciologische bundel Juskiewicz.
Ook Stravinsky's historische wortels komen in het werk aan de oppervlakte. En dan zijn er nog de grote muzikale voorbeelden van de componist: Schubert, Liszt, Glinka en Moussorgsky, om er maar enkele te noemen.
De muziekschriftuur van de Sacre baadt in een totaal nieuw licht. De klankvertelling gaat vergezeld van een aantal choreografische keuzes die wel moésten aanleiding geven tot het beruchte schandaal van 1913. Dit wonderlijke magma van in elkaar verstrengelde krachten tracht Claude Ledoux in zijn lezing te ontrafelen, zonder het mysterie teniet te doen dat van de Sacre een absoluut meesterwerk maakt.

Daniel Blumenthal & Jean-Claude Vanden Eynden : Igor Stravinsky, Le Sacre du printemps (versie voor twee piano's) - 15.00 u
In 1910, wanneer Stravinsky nog volop aan de compositie van L’Oiseau de feu werkt, komt de idee van de Sacre du printemps in hem op.
In zijn mémoires (Chroniques de ma vie) beschrijft Stravinsky de ontstaansgeschiedenis van het werk: "Op een dag kwam geheel onverwacht - want mijn geest was door heel andere zaken opgeslorpt - de idee in me op een voorstelling te maken over een groot heidens ritueel: oude wijzen, in een cirkel gezeten, kijken naar de dodendans van een jong meisje, hun offergave om de lentegod gunstig te stemmen. Dat zou het thema worden van de Sacre du Printemps. Ik moet toegeven dat ik sterk onder de indruk was van mijn ingeving en had het er onmiddellijk over met mijn vriend, de schilder Nicolas Roerich, die bekendstaat om zijn uitbeeldingen van het paganisme."
Op aansporen van Diaghilev, die onmiddellijk enthousiast reageert, werkt Stravinsky samen met Roerich in de loop van 1911 de opeenvolgende taferelen uit. De compositie van de partituur, die Stravinsky moet onderbreken voor de creatie van zijn andere balletten (L’Oiseau de feu en Petruchka), zal meer dan twee jaar in beslag nemen. De componist voltooit het werk op 8 maart 1913.
Gelijktijdig met de totstandkoming van de orkestpartituur realiseert Stravinsky een reductie voor quatre-mains, evenals een tweede reductie voor twee piano’s. Beide zijn bedoeld voor de eerste repetities met de dansers.
De afwezigheid van de briljante orkestkleuren schept geenszins een droge of flauwe indruk maar biedt een uitgepuurde lezing van het ballet, waarbij de harmonieën bloot komen te liggen en niets van de intrinsieke kracht van de Sacre verloren gaat.

Ictus : Igor Stravinsky, Histoire du Soldat - Suite - 15.45 u
Een concert met commentaar van Jean-Luc Plouvier voor kinderen vanaf 12 jaar

Na het einde van de Eerste Wereldoorlog, in 1918, komt de Franse avant-garde op gang, als hevige reactie tegen de Wagneriaanse “nevel” en de Debussiaanse “mist”. Met een zelden geëvenaarde virtuositeit en frisheid componeert Stravinsky met L'Histoire du Soldat de eerste remix uit de muziekgeschiedenis. Circusgeschal, Zwitserse legermuziek, Russische liederen, walsen en tango’s: alles vloeit samen tot één groot wervelend klankfestijn. Ictus brengt de trioversie (zonder verteller), die gedomineerd wordt door een lustig krassende vioolpartij zoals geen enkele componist voor hem ooit had durven schrijven.
Alle aspecten van dit baanbrekend werk worden toegelicht aan de hand van pianofragmenten, delen uit de choreografie van Le Sacre du Printemps, gereconstrueerd door Dominique Brun, en enkele neoklassieke schilderijen. Dat alles levert een vermakelijke en toegankelijke uiteenzetting op.

Lezing Harry Halbreich : Le Sacre en Jeux: twee voedingsbronnen van een eeuw muziekcreatie - 15.45 u
Op 29 mei 1913, net honderd jaar geleden, sloeg de creatie van Le Sacre du printemps van Igor Stravinsky in als een bom en bracht een regelrechte herschikking van het muzieklandschap teweeg. Op orkestraal, harmonisch maar vooral ook ritmisch vlak zou het werk gedurende tientallen jaren een beslissende impact hebben op de muziekcreatie. Stravinsky’s krachtige statement overschaduwde volledig de creatie van Jeux van Claude Debussy, die nochtans slechts twee weken eerder had plaatsgevonden. Het verdere verloop van de muziekgeschiedenis toont aan dat, terwijl de Sacre insloeg als een bom, Jeux pas achteraf een tijdbom is gebleken, waarvan de impact tot op vandaag blijft nazinderen bij de jongste generatie componisten. De Sacre is toegetreden tot het lijstje van klassieke meesterwerken. In navolging van Beethovens Sinfonia Eroica (een soort 'Sacre van de 19de eeuw', zoals Stravinsky's meesterwerk kan worden gezien als een 'Eroica van de prille 20ste eeuw') maakt de Sacre definitief deel uit van de muziekgeschiedenis, zonder echter nog een actieve invloed uit te oefenen op de hedendaagse creatie. Vanop enige afstand aanschouwd, is de Sacre misschien wel een laatste grote romantische symfonie, waarin trouwens ook Debussy's muziektaal is opgenomen: ontwaart men in de inleiding van het tweede deel geen Debussiaanse Nuages? Misschien brengt Petrouchka - op een andere manier weliswaar - een krachtigere boodschap van vernieuwing, met zijn procédés van montage en collage, zijn polytonaliteit en polyritmie, zijn opeenstapeling van verschillende muzieksoorten, en de indringing van populaire en volkse stijlen. Het vernieuwende karakter van Jeux ligt hem dan weer in de explosie van de muziekvorm, de orkestschriftuur, de subtiele oplossing van systemen en harmonieën: de muzikale syntaxis ondergaat er diepgaande wijzigingen, die hebben geleid tot de spectrale, aleatorische en (slechts schijnbaar!) informele stromingen die de creatie tot op vandaag voeden.
De uiteenzetting van Harry Halbreich zal verscheidene aspecten schetsen van deze langzame muzikale omwenteling.

In de wandelgangen - 16.45 u
Het veelzijdige genie van Igor Stravinsky kleurt de hele 20ste eeuw. Ofschoon de componist geen directe volgelingen had, wordt hij tot op vandaag erkend als spirituele vader van de hedendaagse muziek. Door zich de meest verschillende stijlen eigen te maken, van ver in de geschiedenis tot in de moderne tijd, baande hij zich een atypische weg en ontpopte zich als onevenaarbaar 'ritmicus', als genie van timbre en orkestratie, maar ook als eerbiedwaardig architect van de vorm. Naar aanleiding van de 100ste verjaardag van Le Sacre droeg Ars Musica vijf jonge componisten op om een werk te schrijven voor de bezetting van een van Stravinsky's korte composities.

Bittoviva Koor : Le Sacre du printemps becommentarieerd - 16.45 u
Le Sacre du printemps, becommentarieerd door twaalf jongedames met de stem op de lippen!
ReMuA baseert zich samen met het Bittoviva Koor op muziek van Stravinsky voor de creatie van twee poëtisch - muziektheatrale interventies waar gesproken en gezongen woord in elkaar versmelten; een mobiel project dat op de themadag rond Stravinsky een weg aflegt in de vele ruimtes van Flagey. Het Bittoviva Koor is ontstaan uit de zowel muzikale als menselijke ontmoeting tussen ReMuA en Iva Bittova in 2012. Die ontmoeting mondde uit in een voorstelling die toerde in België, Frankrijk en Nederland (coproductie ReMuA - Zonzo Compagnie ) . Sindsdien komt deze groep van twaalf jonge zangeressen regelmatig samen voor de creatie van projecten die zowel podiumprésence als stembeheersing vereisen.

Quatuor Tana : Stravinsky, Andreas Moustoukis - 18.15 u
Stravinsky heeft maar drie composities voor strijkkwartet geschreven. Behalve het zeer korte Double canon (ter nagedachtenis van Raoul Dufy) heeft hij ze bovendien allemaal herwerkt. Zo orkestreert hij de Trois pièces pour quatuor à cordes voor de Quatre Études pour orchestre. Daarnaast duikt het Concertino in 1952 op als compositie voor twaalf instrumenten. In If I was Igor… onderzoekt Andreas Moustoukis hoe Stravinsky's constructivisme naar de 21ste-eeuwse context kan worden gekneed.

Fabian Fiorini & Boyan Vodenitcharov : Mes respects, Igor - 19.00 u
Vrije improvisatie voor twee piano's op Le Sacre du printemps

Brussels Philharmonic & Peter Jablonski : Stravinsky, Bartók - 20.15 u

Programma :
- Igor Stravinsky, Le Chant du Rossignol (1917)
- Béla Bartók, Derde pianoconcerto, Sz. 119 (1945)
- Igor Stravinsky, Le Sacre du Printemps (1913)

Op 29 mei 1913 werd Stravinsky’s meesterwerk Le Sacre du Printemps voor het eerst uitgevoerd in het Parijse Théâtre des Champs-Élysées. Het ballet geeft vorm aan een soort oerritueel waar een jonge maagd geofferd wordt om de goden gunstig te stemmen. Het schandaal tijdens de première, de schokgolf die door het Parijse publiek ging bij de onvoorspelbare, ritmische muziek en de afschuw om de woeste en barbaarse balletscènes hebben intussen plaats gemaakt voor de status van iconisch werk. Honderd jaar na de creatie heeft dit intense werk nog niets van zijn kracht ingeboet, ook al schrikken we intussen niet meer van de tempowisselingen en de atonale bewegingen die het werk zo typeren.

"Een oprechte, welgemeende en kameraadschappelijke groet aan het uitstekende orkest van het N.I.R.".  Dat schreef de Russische componist in mei 1952 in het Gulden Boek van het Groot Symfonie Orkest van het N.I.R., nadat hij het had gedirigeerd in een huldeconcert ter ere van zijn zeventigste verjaardag. De illustere voorganger van Brussels Philharmonic maakte toen nog deel uit van de openbare omroep. Het orkest zorgde niet alleen voor creaties van Stravinsky’s oeuvre, maar maakte zijn werk ook bekend bij het Belgische publiek. Brussels Philharmonic zet die Stravinsky-traditie vandaag verder onder leiding van chef-dirigent Michel Tabachnik, die terecht de geestelijke erfgenaam van Ernest Ansermet wordt genoemd.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Themadag Igor Stravinsky's Sacre du Printemps
Zaterdag 9 maart 2013 vanaf 14.00 u
Flagey - Brussel

H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.arsmusica.be en www.flagey.be

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013

00:53 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

06/03/2013

Haagse festival voor nieuwe muziek Dag in de Branding verlegt grenzen

Luciano Berio & Cathy Berberian Nog geen weekendplannen? Het Haagse festival Dag in de Branding laat zaterdag de hele dag nieuwe muziek horen: Adriaansz, Haines en Cathy Berberian staan centraal. In deze editie presenteert Korzo een portret van componist Peter Adriaansz, speelt Greg Haines in aflevering 7 van de serie 'DayDreaming' in het Paard van Troje en bezoeken we een nieuwe locatie voor hedendaagse muziek : Het Nutshuis. Daar staat in een uitgebreid programma de Amerikaanse componiste en mezzosopraan Cathy Berberian centraal.

Grenzen verleggen is het thema van deze eerste editie van 2013. De componisten van deze editie deden dat door letterlijk te verhuizen naar een ander continent of door die reis figuurlijk te voltrekken. Een ontwikkelingsproces waarbij de jonge, onderzoekende componist na verloop van tijd zijn eigen meester wordt, een eigen herkenbare taal spreekt en die ook blijvend ontwikkelt, en zo zijn stempel drukt op de cultuur waarin hij werkzaam is. Ook voor Cathy Berberian, Peter Adriaansz en Stephanie Pan leidde het bestaan als 'expat' tot een kenmerkend open houding ten opzichte van de omgeving, terwijl hun herkomst als voedingsbodem hun koers bleef en blijft bepalen. Dankzij deze combinatie creëerden zij een volstrekt eigen wereld.

Cathy Berberian (1925-1983) was gehuwd met de Italiaanse componist Luciano Berio, die meerdere stukken schreef voor haar bijzonder wendbare en expressieve stem. Ook andere componisten als John Cage, Hans Werner Henze en Igor Stravinsky schreven werk voor Berberian. Het bekendste werk van Berberian zelf is Stripsody (1966), waarin ze haar vocale techniek exploreert door middel van stripboekklanken. Tijdens deze editie brengen studenten van het Koninklijk Conservatorium dit werk ten gehore, aangevuld met enkele sequenza's van Berio. Aansluitend wordt 'Music is the air I breathe' vertoond, een documentaire van regisseur Carrie de Swaan over het leven van Berberian (Best Documentary AFFMA Film Festival, Holllywood, 2002). De avond in het Nutshuis wordt afgesloten met een bijdrage van Kate Moore en Theater Dakota.

Korzo presenteert tijdens festival Dag in de Branding een bijzonder portretconcert rondom de Haagse componist Peter Adriaansz. Adriaansz verricht in zijn werk onderzoek naar klank, vorm en zoals hij dat zelf noemt 'hoorbare' wiskunde. Recentelijk vertonen zijn composities ook microtonale invloeden. Ensemble SCALA is hét nieuwe ensemble voor microtonale muziek in Nederland dat door Stichting Huygens-Fokker (centrum voor microtonale muziek) is geïnitieerd. Bijzonder is dat het beroemde Fokker-orgel onderdeel van dit ensemble is geworden. De musici zijn allen specialisten op het gebied van microtonale muziek, die gezamenlijk de grenzen verkennen van de kleurrijke mogelijkheden van microtonaliteit.

Greg Haines werd geboren in een klein dorpje in het zuiden van Engeland, waar hij al vanaf jonge leeftijd een interesse ontwikkelde in geluid en geluidmakers. Door een enthousiaste muziekleraar kwam Haines in aanraking met de werken van 'minimalistische' componisten zoals Steve Reich, Gavin Bryars en Philip Glass. Nog steeds zijn deze van grote invloed op het werk van deze jonge componist. ' Daydreaming' is een concertserie in Paard van Troje in het kader van festival Dag in de Branding waarin avontuurlijke muziek op de grenzen van pop, klassiek, elektronisch, experimenteel en impro centraal staan. In de Daydreaming serie zetten hedendaagse internationale componisten een nieuw en uniek geluid neer.

De Italiaanse componist Luciano Berio (1925-2003) was was getrouwd met de Amerikaanse sopraan Cathy Berberian, voor wie hij een aantal stukken gecomponeerde, waaronder Circles, Sequenza III, Visage en Récital. Zijn oeuvre omvat een breed scala aan vormen en vormexperimenten. Hij schreef zowel kamermuziek, composities voor groot orkest en vocalisten als elektronische muziek. Hij werkte zijn leven lang aan een reeks Sequenza's voor solo-instrumenten. Het gebruik van muzikale en literaire citaten en het incorporeren van allerlei soorten volksmuziek is kenmerkend voor zijn werk.

In aanvulling op Carrie de Swaan's documentaire over Cathy Berbarian presenteert Dag in de Branding de performance 'Implied Manifesto' van de in Den Haag wonende Amerikaanse stemkunstenaar Stephanie Pan. Zoals ze het zelf omschrijft, lijkt de performance op een persoonlijk manifest, maar vrijwel zonder verstaanbare woorden. In plaats daarvan vloeit de betekenis voort uit de viscerale aanwezigheid van de kunstenaar, abstracte geluiden en intonaties.

Daarnaast hoor je 'What is the current that makes machinery' van Stelios Manousakis, een stuk voor vrouwelijke stem en live elektronica, geschreven voor stemkunstenaar Stephanie Pan. Het stuk is gebaseerd op teksten uit het eerste deel van Gertrude Steins Tender Buttons: objects; food; rooms, een verzameling korte teksten geschreven in 1912. In deze modernistische teksten, die vaak worden omschreven als verbaal kubisme of taalkunst, maakt Stein composities met taal. Daarbij gaat het haar niet om de wereld die met de taal wordt uitgedrukt, maar om het eigen materiaal van de taal: tekens, klanken, ritme, synta en semantische fragmenten. Ze behandelt de taal als een herontdekt esthetisch object dat nieuwe werelden oproept in de geest van de luisteraar.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dag in de Branding 27 : Peter Adriaansz, Greg Haines, Stephanie Pan, Cathy Berberian, Luciano Berio...
Zaterdag 9 maart 2013 vanaf 14.30 u

Op verschillende locaties in Den Haag

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalindebranding.nl

13:04 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook