15/05/2013

Drie wereldcreaties van Joachim Brackx tijdens de Tenso Days in Mechelen

Joachim Brackx Nieuw binnen Mechelen hoort Stemmen is de organisatie van een tweedaags internationaal hedendaags koorfestival in samenwerking met Tenso, het Europese netwerk van professionele kamerkoren. Daarmee vestigt het Festival van Vlaanderen-Mechelen de aandacht op de schoonheid en kracht van hedendaagse koormuziek, slaat het een brug naar de niet-professionele koren en amateurzangers, en plaatst het Mechelen op de kaart van de internationale hedendaagse vocale muziek. Tijdens de Tenso Days vinden er niet alleen fantastische concerten plaats in het stadscentrum. Amateurs en professionals kunnen er ook terecht voor workshops, salongesprekken, stemcoaching en allerlei andere koorgerelateerde uitspattingen.

Sinds zijn oprichting in 1945 is het Eric Ericsons Kammarkör - opener van de Tenso Days op vrijdag niet meer weg te denken uit het internationale muzieklandschap. Nu de Scandinavische koormuziek weer hoogdagen beleeft, kon het Festival van Vlaanderen Mechelen geen betere ambassadeurs voor het genre kiezen. Op het programma van dit concert prijken welluidende namen als Sandström, Lidholm en Edlund. De teksten werden geleend bij woordkunstenaars Tranströmer en Strindberg.

Alle goede dingen bestaan in drieën. Daarbij hoeft u niet meteen aan een ménage à trois of de Lord of the Rings trilogie te denken. Ook een geslaagd concert kan uit 1,2,3 ingrediënten bestaan. Zo zullen op zaterdag 18 mei drie vooraanstaande koren verzamelen in het Diocesaan Pastoraal Centrum in Mechelen  om er driemaal de wereldcreatie van onze landgenoot Joachim Brackx (foto) uit te voeren. Brackx is een stichtend lid van het Goeyvaerts Consort, een specialist in live elektronica en dit jaar bovendien de gastcomponist van de Tenso Days.

Cappella Amsterdam illustreert perfect waar de Tenso Days om draaien: respect voor traditie, maar evenzeer aandacht voor nieuwe en vernieuwende composities. Ditmaal trekken de Nederlandse prijsbeesten richting zuiden, waar ze een parel opduiken van de zelfbenoemde 'hedendaagse conservatieveling' Maurice Ohana, een moment van bezinning houden aan Pascal Dusapins gedenksteen voor de Spaanse toondichter Francisco Guerrero en samen met Philippe Hersant een diepe buiging maken voor de Italiaanse regisseur Fellini. Als opener van dit concert krijg je alweer een wereldcreatie van Joachim Brackx en helemaal op het einde het woordeloze Cristeaux de temps van de Italiaan Ivan Fedele.

Kan je lelijke muziek maken in een magnifiek gebouw? Het Cor de Cambra del Palau de la Música Catalana lijkt alvast te bewijzen dat architectonische pracht en sonore samenzang hand in hand gaan. Maar ook buiten de muziektempel van Domènech i Montaner houden deze Barcelonezen het publiek in hun klapstoeltjes met a capella acrobatie. In het Mechelse Cultuurcentrum worden vijf Catalaanse en twee Baskische componisten uitgespeeld tegen de zeer anglofiele Ralph Vaughan Williams. Die laatste creëerde in 1921 een mis die elementen van oude Engelse muziek gebruikte. Een gedurfde keuze, want dat was absolutely not done tijdens de voorgaande vier eeuwen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Tenso Days
Vrijdag 17 en zaterdag 18 mei 2013
Op verschillende locaties in Mechelen


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalmechelen.be

Elders op Oorgetuige :
Mechelen hoort Stemmen : ontdek de Dijlestad met al je zintuigen, 19/04/2013

22:27 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Jonathan Harvey-driedaagse in het Concertgebouw Brugge

Jonathan Harvey Op 4 december 2012 overleed de 72-jarige Britse componist Jonathan Harvey (foto), een man die een hoogst originele plaats inneemt in de wereld van de hedendaagse muziek. Van 17 tot 19 mei zet het Concertgebouw in Brugge met Domein Harvey diens werk en daarmee ook diens persoonlijkheid centraal, want de twee zijn niet los van elkaar te zien.

De onlangs overleden Jonathan Harvey behoorde ongetwijfeld tot de meest invloedrijke componisten van zijn generatie. Hij zocht in de jaren 1960 aansluiting bij de radicale internationale avant-garde. Vertegenwoordigers van die stroming, zoals Milton Babbitt en Karlheinz Stockhausen, hadden een duidelijke invloed op zijn werk. Zo toonde Harvey zich sterk geïnteresseerd in elektronisch gegenereerde muziek en wiskundige benaderingen van klanken en structuren. Hij werkte aan het begin van de jaren 1980 zelfs een tijdje aan het IRCAM, het Parijse instituut dat Pierre Boulez had opgericht om met interdisciplinaire teams de interactie tussen muziek en technologie te onderzoeken. Nu wil dat geenszins zeggen dat Jonathan Harvey daarom streefde naar abstracte, onzinnelijke muziek. Integendeel, zijn werk is vaak zeer emotioneel geladen, hoogst expressief en zeer communicatief te noemen. Met Stockhausen deelt hij verder een uitgesproken gevoeligheid voor de religieuze relatie tussen kunst en het ongrijpbare, het kosmische. Dat leidt ook bij Harvey vanuit christelijke en boeddhistische ervaringen tot een ethische, spirituele en zelfs rituele benadering van compositie en uitvoering.

Dat Harvey niet dé grote media-aandacht gekregen heeft, heeft hij grotendeels aan zichzelf te wijten. In tegenstelling tot György Ligeti is hij nooit moeten uitwijken voor artistiek-politieke repressie, hij deed geen boude uitspraken over collega's zoals die bekend zijn van Pierre Boulez en ook de drastische vernieuwing of de quasi sektarische controle van Karlheinz Stockhausen zijn hem vreemd. Wat overbleef was een man die traditie en experiment met elkaar kon verzoenen tot zinnenprikkelende en emotioneel diepgravende muziek.

Wetenschap
Harvey groeide op met een vader die muziek schreef, beïnvloed door Scriabin and Fauré. Als zesjarige begon Jonathan Harvey piano te spelen en te componeren en als kind kwam hij in de beroemde Engelse koortraditie terecht als zanger in het koor van St. Michael's College, Tenbury, een ervaring die zijn verdere muzikale loopbaan mee zou bepalen. Als kind miste hij echter in de kerkmuziek, ook de toenmalige moderne, scherpe kantjes die hij kende uit de muziek van Sibelius, Stravinsky en Bartók. Een zoektocht drong zich op.

Als student aan het St. John's College (Cambridge) kwam hij op aanraden van Benjamin Britten terecht bij uitgeweken Oostenrijkse docenten die hem in contact brachten met de muziek van Schoenberg en in 1966 maakte Harvey in Darmstadt kennis met Stockhausens 'Klavierstücke' en later diens gebruik van elektronica in 'Gesang der Jünglinge'. De invloed van Stockhausen zou sterk aanwezig blijven, voornamelijk in het gebruik van elektronica. In 1980 wordt hij door Pierre Boulez zelf uitgenodigd om te komen werken in de elektronische studio's van het Ircam in Parijs, waar Harvey zijn rol van “muzikale wetenschapper” ten volle kan uitleven. Niet zozeer het gebruik van gevonden klanken interesseerde hem, maar wel het analyseren van het geluid om de structuur ervan te doorgronden en zodoende het resultaat maximaal te kunnen manipuleren.

Complexe eenheid
Schijnbaar tegenover dit wetenschappelijk onderzoek staat de spirituele Harvey, de man die zijn heil vond in het boeddhisme, maar daardoor niet ging neerkijken of afstand nemen van zijn christelijke achtergrond. Deze bleef voor hem vitaal, net zoals hij geen tegenstelling zag tussen het onderzoeken van de fysische klank en spiritualiteit of tussen de muzikale traditie waarin hij opgroeiden en de experimentele waarin hij zich meer bewoog. In een interview met Classic CD naar aanleiding van zijn zestigste verjaardag zei hij: “Ik wil verenigen, niet in een gemakkelijk geheel, maar in een eenheid die rijk en complex is. Ik wil dat muziek getuigt van een betere wereld die minder gebukt gaat onder egoïstische emoties.”

Van die ambitie getuigt Harvey's muziek. Zijn wonderlijke klankwereld (akoestisch, elektronisch en gemengd) is er niet omwille van het experiment, maar krijgt een menselijke diepgang en lading zonder zweverig of naïef te worden. Harvey's klankgevoeligheid is zowel sensueel als geestelijk, waarbij de elektronica in het verlengde ligt van het akoestische, het natuurlijke en het menselijke. Ten slotte blijft voor Harvey de rijkdom en de kwaliteit van klank voorop staan, een sterke focus die opnieuw duidelijke invloeden van boeddhisme verraadt.

Gedurende hele Domein Harvey is in het Concertgebouw de achtsporige tapecomposities 'Mortuos Plango, Vivos Voco' te horen, het eerste werk dat Harvey in het Ircam realiseerde. De muzikale bestanddelen zijn het zingen van zijn zoontje Dominic en het geluid van de grootste klok van de kathedraal van Winchester. Door het analyseren en manipuleren van de akoestische geluiden weet Harvey ze zo plastisch en kneedbaar te maken dat stem en klok in elkaar overlopen. Daarnaast vermenigvuldigt, harmoniseert, verbuigt en verknipt hij de klanken, tot een coherent geheel dat in het Concertgebouw ondersteund wordt door een video-installatie van het Belgische vj-collectief Visual Kitchen dat al eerder aan de slag gingen met werk van Stockhausen, Berio en te gast was op 10daysOff en I Love Techno.

Vogelzang
Het openingsconcert van de Harvey-driedaagse op 17 mei komt voor rekening van deFilharmonie o.l.v. Edo de Waart. Samen met pianist Ralph van Raat en de elektronica van Studio Champ d'Action zorgen ze voor een van Harvey's 'Bird Concerto With Pianosong', een pianoconcerto waarbij de pianist niet alleen in dialoog treedt met het orkest, maar ook met een veertigtal opgenomen vogelgezangen. Deze komen uit een rond het publiek opgestelde systeem van speakers waardoor de luisteraar in een elektro-akoestische volière terecht komt. Opvallend in dit werk is het elegant bewegende klankbeeld, waarbij van piano en orkest een flexibiliteit en precisie gevraagd wordt, die doorgaans zo typerend is voor de elektronische inbreng.

Voor dit concert wordt Harvey's muziek omkaderd met muziek van componisten die de Brit tot voorbeeld dienden. De vogels uit het pianoconcerto laten zich snel koppelen aan de muziek van Olivier Messiaen, van wie het statig-mysterieuze 'Un Sourire' te horen is, geschreven als hommage aan Mozart. Dat met fragmenten uit 'Parsifal' ook Wagner op het programma staat, mag eveneens niet verbazen. Niet alleen had Harvey een zwak voor Wagners muziek, ze deelden ook een fascinatie voor het boeddhisme, meteen een van de redenen waarom Harvey's laatste opera 'Wagner Dream' zich afspeelt rond de figuur van dé operacomponist bij uitstek.

Op zaterdag 18 mei plaatst Domein Harvey de vocale muziek van de Brit centraal. Het Lets Radio Koor zingt dan het monumentale 'Summer Cloud's Awakening' voor koor, cello, dwarsfluit en elektronica uit 2001. Met een duur van een half uur, een opbouw tot twintigstemmigheid en tot een minuut gerekte glissandi stelt Harvey hier bijzonder hoge eisen aan de zangers. Bovendien duikt ook hier weer zijn fascinatie voor Wagner op met een tekstcitaat uit 'Tristan en Isolde' en het beroemde akkoord uit deze opera. Naast 'Summer Cloud's Awakenin' zingt het Lets Radio Koor ook Harvey's 'The Angels' en 'Plainsongs for Peace and Light' en plaatst het dit moderne koorrepertoire tegenover dat van de 16de en 17de eeuwse Britten Thomas Tallis en Thomas Tomkins.

Tovenaar
De slotdag van Domein Harvey speelt zich integraal af in de namiddag. Het begint al om 14u met een lecture performance van de Belgische cellist Arne Deforce. Deforce is meer dan goed vertrouwd met de cellomuziek van Harvey, die overigens zelf nog cellist was bij het BBC Scottish Symphony Orchestra. De Belg verzorgde de creatie van Harvey's celloconcerto en nam op het label Megadisc een cd op met daarop onder andere 'Advaya' en 'Curve With Plateaux', de twee werken die hij ook in Brugge zal spelen en becommentariëren.

In 'Advaya' (1994), inderdaad een boeddhistische term, wordt de live gespeelde cello geconfronteerd met op voorhand opgenomen en bewerkte celloklanken. Het resultaat is twintig minuten tovenaarsmuziek met een climax waarin de natuurelementen vrij spel lijken te krijgen, ongeveer zoals Howard Shore's muziek voor 'Lord of the Rings' had kunnen klinken, indien die niet zo nodig op maat van de consonante filmmuziekmarkt gesneden had moeten zijn. De plotse overgang naar de ijle naweeën van de nazinderende climax waarin een mistige melodie rondzweeft, verstevigen het magische karakter van de muziek die later vervelt naar zuivere consonantie, percussief cellogebruik, hypernerveuze bewegingen en iets wat nog het meest weg heeft van een intergalactisch kerkorgel.

Voor 'Curve With Plateaux' uit 1982 laat Harvey de elektronica aan de kant. Louter met de akoestische cello beschrijft de muziek hier een boog van laag naar hoog en terug, waarbij af en toe halt gehouden wordt op een plateau. Harvey zelf vergelijkt het met geboren worden en sterven: de overgang van de wereld van het fysieke en de materie (lage register) via het emotionele naar het spirituele (waarbij hij de cello op de hoogste noot van de piano doet belanden) en de onvermijdelijke terugkeer.

Desoriëntatie
Net als Deforce was ook het ensemble Ictus geen onbekende voor Harvey. In 2001 bracht Ictus de cd 'Wheel of Emptiness' uit, volledig gewijd aan muziek van de Brit en voor de opname van 'Wagner Dream' tekende de groep opnieuw present. Op 'Wheel of Emptiness' zijn twee versies te horen van 'Ricercare Una Melodia' (1984): een voor trompet en een voor hobo en tape-delay systeem. In Brugge zal de tweede versie van stuk te horen zijn, waarbij de hoboïst een vijfstemmige canon creëert.

Het pièce de résistance van het concert en het hele Domein Harvey is ongetwijfeld 'Bhakti', een werk uit 1982 voor vijftien muzikanten en tape die Harvey ontwierp toen hij aan het Ircam werkte. De geluiden op de band zijn grotendeels afkomstig van opgenomen en vervormde klanken van de live spelende instrumenten. Opnieuw slaagt Harvey er in om het geheel heel organisch en flexibel te laten klinken. Wanneer een noot herhaald wordt, maar telkens door een ander instrument, verkleurt het geluid geleidelijk aan, net zoals de harmonie heel vloeiend en flexibel wordt. Door zo voorbij de consonant-dissonant tegenstelling te gaan en de muziek te voorzien van plotse bewegingen, lijkt het stuk de luisteraar door de vingers te glippen. De quadrofonische opbouw van de bandopname versterkt daarbij nog de desoriëntatie, waardoor de luisteraar niet veel meer te doen staat dan zich over te geven aan de verbeelding van Harvey.

Zoals deFilharmonie Harvey naast enkele van zijn voorbeelden plaatste, zo draait Ictus de rollen om door de muziek van Harvey te confronteren met die van de Spanjaard Hèctor Parra, 37 jaar jonger dan en een gewezen student van de Brit. Parra's 'String Trio' uit 2006 verraadt daarbij verschillende invloeden van zijn voormalige leermeester. De meest opvallende daarbij is het gebruik van elektronica: niet om de natuurlijke klank van de strijkers te verzwelgen, maar om die te verrijken en in een andere context te plaatsen. Al mag gezegd worden dat Parra niet de sonore synthese bereikt (of nastreeft) die Harvey's muziek zo uniek maakt. Om die uniciteit te ontdekken is Domein Harvey een uitgelezen kans. En hopelijk niet de laatste.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Domein Jonathan Harvey
Van vrijdag 17 t.e.m. zondag 19 mei 2013
Concertgebouw Brugge


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.concertgebouw.be

Bron : artikel grotendeels overgenomen van Kwadratuur.be

Extra :
Jonathan Harvey : www.vivosvoco.com, www.chesternovello.com en youtube
Domein Harvey. Boeddhisme en wetenschap, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 10/05/2013

Elders op Oorgetuige :
In memoriam Jonathan Harvey (3/05/1939 - 5/12/2012), 6/12/2012

21:42 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

13/05/2013

H, an incident : een waanzinnige post-humane opera van Kris Verdonck

H, an incident In 2008 stond Kris Verdonck voor het eerst op het grote podium op het Kunstenfestivaldesarts. In 2013 bewandelt hij de weg verder met een groots opgezette muziektheaterproductie. Vragen over privacy, individuele vrijheid en de gespannen relatie tussen het individu en de massa deden Verdonck teruggrijpen naar Daniil Harms (1905-1942), Russisch schrijver en tijdgenoot van Malevitsj en het constructivisme. In H, an incident wordt de geest van Harms opgeroepen. Kris Verdonck creëert een waanzinnige post-humane opera, vertolkt door robotachtige muziekinstrumenten, een koor van IJslandse meisjes, een cartoonachtige reïncarnatie van de schrijver Harms en een rijk arsenaal aan multimedia-elementen. In de schemerzone tussen de vreselijke werkelijkheid en de absurde lichtheid van de verbeelding confronteert Verdonck de raadselachtige wereld van de Russische schrijver met de onze. Lichamen, machines, geesten, … Allemaal banen ze zich een weg door het absurde universum van Harms. Tot ze verdwijnen.

De 'H' in H, an incident verwijst naar de wereld, het leven en het werk van de Russische twintigste-eeuwse schrijver Daniil Harms (of Charms) (1905-1942). Harms is de auteur van een merkwaardig oeuvre waarvan tijdens zijn leven zo goed als niets gepubliceerd werd, tenzij de kinderboeken die hij schreef om in zijn levensonderhoud te voorzien. Pas na de Perestrojka kwam zijn werk in volle omvang aan de oppervlakte. Het bestaat voornamelijk uit zeer korte, compleet absurde verhaaltjes waarin Harms telkens weer een nulpunt tracht te bereiken. Zijn humor én zijn gewelddadigheid doen aan die van Monty Python denken, terwijl het absurde realisme dat hij beschrijft vaak heel erg lijkt op de waanzin die wij in het dagelijkse leven meemaken. Als liefhebber van de wiskunde en de Kabbala en als fan van Sherlock Holmes was Harms op zoek naar de essentie van de dingen, naar de waarheid die eventueel te ontdekken viel in een detail: een klein incident kon plots de ware aard der dingen zichtbaar maken. Het hoogst non-conformistische gedrag van Harms werd door de Stalinistische overheden als gevaarlijk en subversief beschouwd. Harms werd verschillende keren gevangen genomen en stierf de hongerdood in een psychiatrische instelling.

H, an incident is de eerste muziektheaterproductie van theatermaker en beeldend kunstenaar Kris Verdonck. In samenwerking met Valdimar Jóhannsson wekt componist Jónas Sen (o.a. Björk) Harms' wonderlijke wereld tot leven in muziek. Een orkest van tien automatische instrumenten beweegt zich tussen de performers die mee zingen en musiceren. Deze robots zijn volwaardige personages op de scène. De lichtheid van de muziek gaat hand in hand met de dwingende toon van aanstekelijke kinderliedjes en radiohits, gezongen door een koor van zes Ijslandse vrouwen (Erna Omarsdottir e.a.). Negen performers komen en gaan in een 'harmsiaans' universum van abstracte decorstukken. Allen hebben ze een probleem, waarin ze met een oneindig positieve energie volharden. Als een mirakelmaker laat Harms zijn personages en hun incidenten uit het niets ontstaan. Taal kan voor hem de realiteit veranderen. “Een gedicht moet je zo schrijven”, zei Harms, “dat het vensterglas breekt wanneer je het door het raam gooit."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Kris Verdonck / A Two Dogs Company : H, an incident
Woensdag 15, donderdag 16, vrijdag 17 en zaterdag 18 mei 2013, telkens om 20.30 u
Kaaitheater - Brussel

Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.kfda.be en www.kaaitheater.be

Elders op Oorgetuige :
Achttiende editie van het Kunstenfestivaldesarts in Brussel, 3/05/2013

16:45 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Tragedy of a Friendship : de tragedie van alle kunst

Tragedy of a Friendship Naar aanleiding van het Wagnerjaar 2013 heeft de Vlaamse Opera aan Jan Fabre gevraagd een creatie te maken over één van zijn geliefde kunstenaars, Richard Wagner. Samen met schrijver Stefan Hertmans en de jonge Duitse componist Moritz Eggert neemt hij de dertien opera's van Wagner als uitgangspunt voor een nieuw muziektheater werk. In Tragedy of a Friendship staat de fascinerende, maar spanningsrijke relatie tussen Richard Wagner en de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche centraal. Ook het conflict tussen de kunstenaar en de denker komt ter sprake. Tragedy of a friendship is misschien evenzeer het verhaal van de tragedie van iedere kunst. Is de verhouding tussen denkers en kunstenaars niet altijd gespannen, vruchtbaar en riskant? Is niet elke kunstenaar ergens afgunstig op de 'zuivere' denker, en is niet elke denker afgunstig op de intuïtie van de kunstenaar? Zo is Tragedy of a Friendship een voorstelling rond een probleem dat Plato al bezighield wanneer hij waarschuwde voor de verleiding van de kunstenaars: ook hij was ooit een dichter geweest, voor hij zich als denker opwierp… Kunst tussen denken en dromen. Tragedy of a Friendship: The Tragedy of all art?

Moritz Eggert benadrukt dat Tragedy of a Friendship ab-so-luut geen opera is! "Opera bestaat uit de verklanking van een tekst, met een daarbij passend toneelbeeld en een regisseur, maar Jan Fabre heeft mij en Stefan van meet af intensief betrokken bij het maakproces. Het is echt een gezamenlijk werkstuk. Ik heb ook niet één tekst van Stefan op muziek gezet: de twee zangers zingen enkel fragmenten uit Wagneropera's.

Ik voel me door Wagners muziek overweldigd, maar ik wil niet overweldigd worden, ik wil een zelfstandig individu blijven. Tegelijkertijd is Wagner wel degelijk een voorbeeld, omdat hij diepgravend nadacht over hoe je muziek, tekst en toneelbeeld kunt integreren. Ik ben wel een echte fan van Jan Fabre en vond het een eer door hem gevraagd te worden. Hij weet precies wat hij wil, is ontzettend direct en gaat experimenteel en improviserend te werk. Dat ben ik niet gewend en het was een geweldige uitdaging buiten mijn gebruikelijke kaders te treden.

We hebben weliswaar een Gesamtkunswerk nagestreefd, maar anders dan Wagner willen we het publiek geen religieuze, mythische, filosofische of esthetische waarden opdringen. Wat me stoort in zijn werk is de grootheidswaan en daarop heb ik in mijn muziek gereageerd. Tijdens het componeren werd ik geïnspireerd door Gustav Mahler, die weliswaar door Wagner beïnvloed was, maar altijd dicht bij de mensen bleef. - Ik heb gepoogd Wagner zijn onschuld terug te geven.

Het stuk gaat over de vriendschap tussen Wagner en Nietzsche. Er zijn dertien scènes, waarin we telkens de essentie van één van Wagners opera’s willen vangen – niet door de handeling na te vertellen, maar door de thematiek uit te vergroten. Er zijn verrassende liefdesscènes, seksuele motieven, er is geweld, en het is nu eens ironisch, dan weer tragisch of komisch. In een soort knee-plays gaan Wagner en Nietzsche met elkaar in dialoog, op basis van originele teksten uit hun brieven en geschriften.

Nietzsche componeerde ook en zag in Wagner een verwante ziel, die deed wat hij eigenlijk zelf had willen doen: een nieuwe kunstvorm ontwikkelen. Hij raakte diep teleurgesteld toen Wagner tot een soort godsdienstwaan verviel en de ingezette ontwikkeling niet verder voerde. Omgekeerd begreep Wagner Nietzsche niet altijd goed, maar hij was zo ingenomen met zijn Gesamtkunstwerk, dat hem dat weinig deerde. De tragiek ligt dus vooral bij Nietzsche."  

Eggert moest muziek schrijven bij scènes die nog niet eens bestonden. Hoe was dat voor de componist ? "Lastig, want pas een maand geleden was ongeveer bekend wat er op het toneel te zien zal zijn, terwijl ik natuurlijk al eerder moest beginnen met componeren. Intuïtief koos ik voor een intiem, driekoppig ensemble tegenover het grote, Wagneriaanse orkest. Met theremin, harmonium en cello benader ik Wagners concept van de ‘oneindige melodie’, die in de stem begint en over het orkest uitwaaiert. Theremin en harmonium kunnen letterlijk eindeloze melodieën vormen, en de cello ligt het dichtst bij de menselijke stem. Dankzij zijn bereik van de laagste bas tot de hoogste sopraan, kan ik aanhaken bij het Wagnergezang. Omdat we het orkest op band moesten zetten, heb ik muziek geschreven die flexibel is: weliswaar zijn het zeven kant en klare stukken, maar je kunt ze faden, opknippen en verplaatsen. Drie weken voor de première ben ik nog altijd aan het schuiven. Bij de laatste opnamesessie heb ik daarom snel wat overgangsmuziekjes geschreven, zodat ik tijdens de voorstelling extra keuzemogelijkheden heb." (*)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jan Fabre, Moritz Eggert & Stefan Hertmans : Tragedy of a Friendship
Woensdag 15, vrijdag 17 en zaterdag 18 mei 2013 om 20.00 u
Zondag 19 mei 2013 om 15.00 u
Vlaamse Opera Antwerpen
Van Ertbornstraat 8
2018 Antwerpen
-------------------------
Donderdag 23, vrijdag 24 en zaterdag 25 mei 2013, telkens om 20.00 u
Vlaamse Opera Gent

Schouwburgstraat 3
9000 Gent

Meer info : vlaamseopera.be, www.operaxxi.be en janfabre.be/troubleyn

Deze voorstelling is op 15 en 16 juni ook te zien op het Holland Festival

(*) Moritz Eggert: 'Ik wil Wagner zijn onschuld teruggeven', Thea Derks op www.muziekvan.nu, 24/04/2013

Extra :
Moritz Eggert : www.moritzeggert.de, www.schott-music.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Vier wereldpremières en een jongerenproductie tijdens Opera XXI, 9/05/2013

16:29 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De eenzaamheid van de egel : muziektheater voor jong en oud naar Toon Tellegen

Els Mondelaers & Dick van der Harst De eenzaamheid van de egel is heel bijzonder. In de eerste plaats al omdat de egel er zelf voor kiest. Hij is druk in de weer om vooral toch maar nog eenzamer te worden. Nachten ligt hij wakker van het bedenken van nieuwe strategieën. Op zijn verjaardag maakt hij duidelijk dat hij niemand wenst te zien. Hij raakt zo geobsedeerd dat hij dieren die hij in het bos tegenkomt - slechts toevallig in het voorbijgaan! - alleen nog maar over eenzaamheid hoort praten, of ruziën, of vechten. Het wordt steeds stiller om hem heen, ijzig stil op het laatst.

Met De eenzaamheid van de egel creëert LOD | Muziektheater, na Twee oude vrouwtjes, opnieuw een voorstelling gebaseerd op het fascinerende werk van Toon Tellegen. Ditmaal een productie voor de grote zaal en voor kinderen. Het is meteen ook een blij weerzien met componist Dick van der Harst binnen het theater. Alweer een lange tijd terug verraste van der Harst, samen met wijlen Eric De Volder, met succesvoorstellingen als Diep in het bos en Achter 't eten. Zijn naam blijft ook verbonden aan de twee muzikale suites die hij maakte onder de naam 'Het huis der verborgen muziekjes', waarvoor hij, net als in  De eenzaamheid van de egel, met Oxalys samenwerkte. Raven Ruëll behoorde tot 2010 tot de artistieke kern van KVS. Hij regisseerde er onder andere Het Leven en de Werken van Leopold ll en Missie. Bij Bronks schreef en regisseerde hij zijn eerste voorstellingen voor kinderen: Jan, mijn vriend en Stoksielalleen (bekroond met de 1000 Watt-prijs).

Dick van der Harst (1959) is muzikant, arrangeur en componist. Sinds 1989 is hij componist in residentie bij LOD. In zijn composities ontleent hij elementen uit zowel jazz, klassiek als volksmuziek uit alle hoeken v an de wereld. Hij vermengt muzikale stijlen die hem aanspreken en creëert er iets nieuws mee, muziek die zijn onmiskenbare stempel draagt. Zijn muziek is ook uiterst 'menselijk', en laat een grote vrijheid aan de muzikanten die ze uitvoeren. Met muziektheaterproducties als 'Diep in het bos' en 'Achter 't eten' (samen met Eric De Volder), 'Stories of Europe - The Attendants' Gallery' (samen met acteur/ regisseur Koen De Sutter) en 'La Tristeza Complice' (samen met Alain Platel van Les Ballets C de la B) heeft van der Harst een uitgebreid repertoire opgebouwd. Kenmerkend voor zijn projecten is dat ze een breed publiek aanspreken. Zijn volkse fanfare Banda A zufaifo en het hartverwarmende Huis der verborgen muziekjes I & II zijn daarvan de bekendste getuigen. In 2001 kreeg van der Harst de Louis Paul Boonprijs "voor zijn maatschappelijk engagement en de binding met de mens die in zijn hele oeuvre terug te vinden is". Voor zijn samenwerkingsproject "Achter 't ete"n met Eric De Volder werd hij in 2004 bekroond met de Grote Theaterfestival Prijs. In 2007 & 2008 was Dick van der Harst stadscomponist van Gent.

Op de foto : zangeres Els Mondelaers met componist Dick van der Harst

Tijd en plaats van het gebeuren :

LOD/Dick van der Harst : De eenzaamheid van de egel
Woensdag 15 mei 2013 om 15.00 u
Donderdag 16 mei 2013 om 10.00 u
(schoolvoorstelling)
Vrijdag 17 mei 2013 om 19.00 u
Vlaamse Opera Gent

Schouwburgstraat 3
9000 Gent

Meer info : vlaamseopera.be, www.operaxxi.be, www.lod.be en www.oxalys.be
---------------------------------
Zondag 26 mei 2013 om 15.00 u
de Velinx - Tongeren

Tongeren Dijk 111
3700 Tongeren

Meer info : www.develinx.be, www.lod.be en www.oxalys.be
---------------------------------
Zondag 2 juni 2013 om 16.00 u
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.lod.be en www.oxalys.be

Extra :
Dick van der Harst op www.muziekcentrum.be, www.lod.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Vier wereldpremières en een jongerenproductie tijdens Opera XXI, 9/05/2013

Regisseur Raven Ruëll over 'De eenzaamheid van de egel'

15:48 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Escorial : een tragische farce over macht en verveling met nieuwe muziek van George van Dam

Josse De Pauw De dood waart rond in het paleis. De koning heeft zijn koningin vergiftigd. Zijn nar, die haar minnaar was, gaat kapot van verdriet. De honden blaffen en janken onophoudelijk, de klokken luiden de stervende uit. De koning met de vingers in zijn oren op de troon. En dan stelt de nar een rolwisseling voor om de tijd te doden. Koning nar, nar koning, voor even. De koning stemt toe. Intussen sluipt de koninklijke beul door de gangen van het paleis en bidt de monnik voor de zielenrust van de koningin.

'Escorial' is een tragische farce over macht en verveling, geweld en onverschilligheid. En over de liefde van de nar. Het macabere stuk van Michel de Ghelderode - bij het operapubliek gekend van Ligeti's 'Le Grand Macabre' - brengt in de creatie vier acteurs en twaalf zangers en zangeressen op het podium. Je hoort nieuwe composities voor a-capellastemmen door George Alexander van Dam, geïnspireerd door hondengeblaf, klokkengelui en een waanzinnige lach, aangevuld met zestiende-eeuwse gezangen van Orlandus Lassus. Sinds zijn conservatoriumtijd wil Josse De Pauw deze tekst tot een voorstelling maken, nu krijgt hij de kans. Hij vertolkt tevens de rol van de koning.

Voor Escorial, een wereldcreatie van Muziektheater Transparant, bundelt auteur/regisseur/acteur Josse De Pauw opnieuw de krachten met Collegium Vocale Gent, waarmee hij eerder het bejubelde 'Ruhe' maakte. Dit keer bewerkt hij Escurial, de eenakter van Michel de Ghelderode, waarvoor componist George van Dam nieuwe muziek componeerde die in dialoog gaat met liederen van Orlandus Lassus.

Het werk van Michel de Ghelderode vormde eerder al de basis voor de opera Le Grand Macabre van Ligeti. Ook in Escurial gaat het er macaber en verontrustend aan toe. In het paleis waart de dood rond. De koning heeft zijn koningin vergiftigd. Zijn nar, die haar minnaar was, gaat kapot van verdriet. De honden janken, de klokken luiden, en dan stelt de nar voor een rollenspel op te voeren. De nar wordt koning, de koning nar. Voor Josse De Pauw, die de rol van de koning speelt tegenover Dirk Roofthooft die de nar voor zijn rekening neemt, gaat met deze productie een langgekoesterde droom in vervulling. Al in zijn studententijd wou hij met deze tekst werken.

Josse De Pauw: "In het conservatorium bracht ik er al frag menten uit en de tekst is me sindsdien blijven bezighouden. Ik heb gezocht naar een manier om hem te ensceneren, maar het is een eenakter van ongeveer veertig minuten en daar maak je geen avond mee vol. Tot ik voor Ruhe samenwerkte met Collegium Vocale. De zang bood mogelijkheden, daar lag mijn kans."

De muziek bij Escorial
Van zestiende-eeuwse werken van Orlandus Lassus tot nieuwe composities van George Alexander van Dam: Escorial wordt gelardeerd met muziek die de sfeer van grimmig verval nog meer in de verf moeten zetten. Maar hoe doe je dat dan? We vragen het aan Jens Van Durme (Collegium Vocale Gent), George Alexander van Dam (componist) en Marnix De Cat (repetitor).

Jens Van Durme, artistiek coördinator van het Collegium Vocale Gent: "Initieel zocht ik polyfone muziek die een direct verband had met het Spanje uit de tijd van Filips II. Toen Josse De Pauw me duidelijk maakte welke richting hij heen wilde met zijn stuk, heb ik Orlandus Lassus (1532 - 1594) voorgesteld. Het is een universeel componist. Ik heb de Lectiones Sacrae Novem ex Libris Hiob voorgesteld omwille van hun beschouwende, reflecterende karakter. Het gaat om vierstemmige muziek, die in een scenische setting voldoende helderheid kan behouden. Daarnaast brengen we ook nog enkele wereldlijke werken van Lassus."

George Alexander van Dam zorgt dan weer voor hedendaagse composities: "Honden en klokken zijn heel aanwezig in Escorial. De Latijnse namen van de hondensoorten (nachthonden, windhonden, angsthonden) worden vaak als ritmische bouwstenen door het koor gezongen. We hebben geopteerd om geen voorafopgenom en materiaal te gebruiken. De klokkengeluiden worden voortgebracht door elektronische real-time transformatie, gemodeleerd op de grote klok in de Kreuzkirche te Dresden. Mijn werken hebben een polyfone textuur, maar je mag ze zeker niet zien als neorenaissance. Daarbij heb ik wel rekening gehouden met de prachtige toongeving - heldere timbre zonder vibrato - van Collegium Vocale Gent."

Marnix De Cat (zanger, dirigent, componist) studeerde de werken met het Collegium Vocale in: "De combinatie van hedendaagse muziek met polyfonie geeft een bijzonder effect. Van Dam heeft stukjes tekst uit het werk van De Pauw naar het Latijn doen vertalen, en daardoor is het Latijn het bindmiddel tussen beide muziekstijlen geworden. Zijn stukken zijn soms als intro of als outro bij Lassus geconcipieerd, maar evenzeer hebben ze een reflecterend karakter. Hoedanook bewegen Lassus en Van Dam zich in twee totaal verschillende toontalen. Dat zorgt dus sowieso voor grote contrasten."

Moet de muziek de sfeer van het stuk juist versterken of eerder voor contrast zorgen ? Jens Van Durme: "Lassus' wereldlijke stukken - zoals Sauter Danser - maken de sfeer onwezenlijker. Ze intensifiëren het macabere van de dansende beul. De Lectiones zijn dan weer vooral stabiliserend en beschouwend. Het deed me trouwens plezier om te zien hoezeer Josse De Pauw aangenaam verrast werd door de poëtische schoonheid van de Latijnse teksten van Lassus' werk." George Alexander van Dam: "De rol van het koor is hier veelal die van 'de mensen' - wel in lagen opgebouwd, enerzijds als abstracte bron van geluiden of muziek en anderzijds - zoals in opera - in hun eigen rol."

Wisselen tussen polyfonie en hedendaags én nog eens zelf op de scène staan: hoe groot is het engagement van de zangers? Marnix De Cat: "Ik moet zeggen dat we allemaal toch wat geschrokken zijn toen we de werken van Van Dam te zien kregen: ze zijn moeilijker dan we eerst gedacht hadden. Terwijl Lassus vierstemmig is, durft Van Dam zelfs tot twaalfstemmig te gaan. Het engagement van de zangers zal dus zeer hoog zijn. En de switch tussen Lassus en Van Dam is voor hen echt geen sinecure.Ze moeten op hun tippen staan voor deze muziek, maar het is daardoor ook des te leuker om doen."

George Alexander van Dam
Violist George Alexander van Dam, van oorsprong Namibisch, is sinds het begin van zijn loopbaan een bevlogen uitvoerder van hedendaagse muziek. Hij werkte reeds met de meest vooraanstaande componisten van onze tijd - waaronder Adès, Aperghis, Benjamin, Chin, Eötvos, Francesconi, Goeyvaerts, Harvey, Hosokawa, Kagel, Kurtàg, Ligeti, Mamiya, Reich, Saariaho, Stockhausen, Joji Yuasa - als solist en in de context van ensembles voor hedendaagse muziek zoals Ensemble Modern Frankfurt, MusikFabrik, en Ictus, waarvan hij mede-oprichter is. Dankzij een nauwe samenwerking met een nieuwere generatie componisten - o.a. Cassol, De Mey, Harada, Hus, Vermeersch - werden verschillende nieuwe werken speciaal voor hem geschreven.

Zijn eigen werk als componist omvat kamermuziek, the Liedcycli Engel-Lieder voor James Bowman, Lorca Songs, Melanchotopia Songs (geschreven in samenwerking met Claron McFadden) voor Witte de With, Rotterdam 2011; een concerto voor viool en timbila orkest voor Drumming Grupo Percussão Porto; muziek voor (stomme) film, theater en dans - Ballet de Marseille, Needcompany, Ultima Vez i.a. - en werken met beeldende kunstenaars zoals Manon de Boer, Angela Bulloch, Trudo Engels, en Jorge Léon. Recent schreef hij muziek voor Collegium Vocale Gent in het kader van Escorial door Michel de Ghelderode/Josse De Pauw (productie Transparant, mei 2013).

Tijd en plaats van het gebeuren :

Muziektheater Transparant : Escorial
Dinsdag 14, donderdag 16 en vrijdag 17 mei 2013, telkens om 20.00 u
(inleiding door Pauline Driesen om 19.15 u)
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.operaxxi.be, www.transparant.be en www.collegiumvocale.com
----------------------------
Zaterdag 18 en zondag 19 mei 2013, telkens om 20.00 u
Vlaamse Opera Gent

Schouwburgstraat 3
9000 Gent

Meer info : vlaamseopera.be, www.operaxxi.be, www.transparant.be en www.collegiumvocale.com

Tijdens de succesvolle première van Escorial liep Josse De Pauw een blessure op, waardoor hij deze speelreeks niet meer kan spelen.  Daarom  worden helaas alle voorstellingen geannuleerd. Muziektheater Transparant zal met de zalen op zoek gaan naar vervangende speeldata tijdens het seizoen 2013/2014. De nieuwe data  zullen zo snel mogelijk via de website www.transparant.be worden gecommuniceerd.

Bron : Interview Aart De Zitter

Elders op Oorgetuige :
Vier wereldpremières en een jongerenproductie tijdens Opera XXI, 9/05/2013

Bekijk hier een interview met Josse De Pauw over Escorial

13:32 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

09/05/2013

Vier wereldpremières en een jongerenproductie tijdens Opera XXI

Opera XXI Liefhebbers van hedendaagse opera komen de komende twee weken aan hun trekken op het festival Opera XXI. In deSingel in Antwerpen en de Vlaamse Opera in Antwerpen en Gent vindt van 14 tot en met 25 mei de derde editie plaats van het tweejaarlijkse muziektheaterfestival. Op het programma staan vijf producties, waaronder vier wereldpremières en voor het eerst een jongerenproductie. Onder meer kunstenaar Jan Fabre en acteur Josse De Pauw spelen een prominente rol.

Opera XXI wil "een feest van de creatie van hedendaags werk" zijn en werkt daarom dit jaar naar eigen zeggen opnieuw "met een groot hart voor experiment en vanuit een brede horizon". Vijf internationaal geprezen productiehuizen - Vlaamse Opera, deSingel, ChampdAction, Muziektheater Transparant en LOD - slaan opnieuw de handen in mekaar om nieuw werk op het scherpst van de snee te presenteren. Samen met componisten, regisseurs, kunstenaars en ensembles die wereldwijd hun sporen al hebben verdiend zoaals Jan Fabre, Josse De Pauw, Collegium Vocale Gent , Raven Ruëll, Dick Van Der Harst, Toon Tellegen, Dirk Roofthooft, Serge Verstockt, Oxalys, Claron McFadden en vele anderen. Josse De Pauw brengt samen met het Collegium Vocale Gent en Dirk Roofthooft een eigen versie van "Escorial" van Michel de Ghelderode. De filosofische dierenwereld van Toon Tellegen komt dan weer tot leven in "De eenzaamheid van de egel", in een regie van Raven Ruëll, die zo terugkeert naar het jongerentheater. Er is echter ook volledig nieuw werk, zoals de samenwerking tussen Jan Fabre, auteur Stefan Hertmans en componist Moritz Eggert in "Tragedy of a friendship", waar de turbulente vriendschap tussen Richard Wagner en Friedrich Nietzsche centraal staat. Het buitensporigste project in het festival is zeker Hold Your Horses, een 'Grand Opéra de Trash' in 27 bedrijven (!) van componist Serge Verstockt. Met Lilith tenslotte zet operazangeres Claron McFadden een emotioneel geladen muziektheatervoorstelling neer, die klassieke muziek, jazz, sampling, toneel, film en poëzie combineert om tijdloze vragen aan de orde te stellen over de verhouding tussen man en vrouw en tussen de mens en God.

Tragedy of a Friendship

Nietzsche en Wagner hebben alle pieken en dalen van wat een vriendschap kan zijn, geëxploreerd. Nietzsche was de denker, die zelf componeerde, terwijl Wagner de doener was, die af en toe ook eens een theoretisch geschrift produceerde. Hun veelbewogen, spanningsvolle relatie is het onderwerp van Tragedy of a Friendship, een nieuwe creatie van Jan Fabre (concept en regie), Moritz Eggert (compositie) en Stefan Hertmans (libretto). De dertien opera's die Wagner schreef, vormen, naast enkele commentaren van Nietzsche, het uitgangspunt voor het libretto. Live-muziek zal er niet te horen zijn, want de muziek die Moritz Eggert componeerde, wordt via tape afgespeeld. Het belangrijkste element van de voorstelling wordt gevormd door een groep performancekunstenaars, die onder leiding van Jan Fabre de teksten van Stefan Hertmans op een indringende en een zeer lijfelijke wijze vertolken.

Escorial
Escorial is de titel van een eenakter die Michel de Ghelderode in 1929 schreef. In dit toneelstuk staan een koning en zijn nar centraal. De koning komt te weten dat de nar een relatie had met zijn echtgenote, waarna hij zijn vrouw, de koningin, vergiftigt. Zittend aan het sterfbed van de koningin spreken de nar en de koning af van rol te verwisselen. Om de tijd te doden. Of misschien uit wreedheid, wie weet. Josse De Pauw bewerkte en vertaalde deze tekst, waarna George Alexander van Dam, een componist van Namibische origine, het libretto van muziek voorzag. Daarbij putte hij inspiratie uit de gezangen van Orlandus Lassus, uit hondengeblaf, klokkengelui en uit het lachen van een waanzinnige. De uitvoerders van Escorial zijn vier acteurs en twaalf zangers/zangeressen van het Collegium Vocale Gent.  

De eenzaamheid van de egel
In één van de vertellingen van Toon Tellegen staat een egel centraal die zich de eenzaamheid aanmeet, zoals een ander zich het beroep van dokter aanmeet. De egel neemt zijn taak heel serieus en stelt een lijst op met de voor- en nadelen die aan eenzaamheid verbonden zijn. 'Dat niemand onverwacht kan binnenvallen' is voor de egel een voordeel, terwijl 'je verjaardag alleen moeten vieren' eerder een nadeel is. Gaandeweg begint de egel echter te twijfelen, wordt de lijst met nadelen alsmaar langer en de lijst met voordelen steeds korter. Van dit verhaal maakten componist Dick van der Harst en regisseur Raven Ruëll een muziektheatervoorstelling voor kinderen vanaf acht jaar, die doorgaat in de Vlaamse Opera te Gent. Nadien signeert Toon Tellegen in de daartegenover gelegen boekhandel Paard van Troje.  

Hold Your horses
Hold Your Horses draagt als ondertitel Grand opéra de trash in 27 actes, ironisch verwijzend naar een begin 19de-eeuws Frans operagenre (grand opéra) dat zich bediende van enorme koren, lange balletten en thema's als revoluties, volksopstanden en dergelijke. Deze voorstelling van Serge Verstockt en ChampdAction is echter vooral toegespitst op wat er vandaag gebeurt in de wereld, op cultureel vlak, maar ook op economisch en politiek vlak. Burgerlijke ongehoorzaamheid is het centrale thema en de voorstelling beperkt zich niet tot een paar afgelijnde avondopvoeringen, maar begon reeds vorig jaar met een paar performances in de fietserstunnel onder de Schelde aan Petroleum Zuid in Antwerpen. Vanaf 10 dagen voor de première grazen er bovendien enkele boerenpaarden op de binnentuin van deSingel. Hold Your Horses stelt zich daarnaast de vraag wat de ecologische voetafdruk is van een nieuwe operaproductie en streeft ernaar met zo weinig mogelijk geld een grand opéra te realiseren. Grand opéra is het genre waartoe ook Aubers opera De Stomme van Portici behoort, een werk dat van wezenlijk belang was voor de ontstaansgeschiedenis van België. In 1830 zou het Brusselse Muntpubliek, tijdens een opvoering van deze opera (meer specifiek tijdens de aria Amour sacré de la patrie), zich immers zo opgehitst hebben gevoeld, dat het de straat optrok om er de revolutie in gang te zetten die finaal tot de onafhankelijkheid van België heeft geleid. Serge Verstockt en ChampdAction zien zo'n katalysatorrol ook wel zitten.  

Lilith
Man en vrouw, Adam en Lilith waren oorspronkelijk door God als gelijken geschapen. Maar Adam liet graag zijn suprematie gelden en eiste dat Lilith hem onderdanig was. Lilith weigerde en ontvluchtte het Aardse Paradijs. Geen engel kon haar terughalen en God schonk Adam een nieuwe vrouw, Eva, deze keer geschapen uit een rib van Adam en van nature onderdanig. Lilith leefde voort, reïncarneerde en ging door de eeuwen haar eigen weg. In de voorstelling van Muziektheater Transparant ontmoeten Adam en Lilith elkaar weer in de bar van Hôtel du Paradis, om het te hebben over hun mislukte relatie. Lilith is in hoofdzaak de verwezenlijking van de Amerikaanse operazangeres Claron McFadden, die verantwoordelijk is voor het concept, de artistieke leiding, de zang en het spel. Het libretto werd geschreven door Carola Luther en de compositie is van de hand van Dimitar Bodurov, die tijdens de voorstelling pianospeelt. De rol van Adam wordt op video vertolkt door de inmiddels overleden Jeroen Willems.  

Tijd en plaats van het gebeuren :

Opera XXI
Van dinsdag 14 tot en met zaterdag 25 mei 2013
In deSingel in Antwerpen en de Vlaamse Opera in Antwerpen en Gent


Meer info : www.operaxxi.be

23:03 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

06/05/2013

Dag in de Branding krijgt Russisch tintje

Dag in de Branding De 28ste editie van het Haagse festival Dag in de Branding heeft een uitgesproken Russisch tintje. Om dat thema kracht bij te zetten worden 20ste-eeuwse klassiekers van Russische meesters afgewisseld met gloednieuw werk uit het 'Moederland'.  Zo brengt het Residentie Orkest de wereldpremière van Alexander Raskatovs pianoconcert Night Butterflies, met een hoofdrol voor pianiste Tomoko Mukaiyama. Bij Asko|Schönberg verschijnt Vladimir Tarnopolski's Foucaults pendulum op de lessenaar, een werk dat slingerbewegingen maakt tussen vloeiende en mechanische texturen. Tarnopolski's oud-studente Anna Mikhailova schreef met Black perfume een indringende mini-opera naar een verhaal van Michail Boelgakov.

Onder de noemer 'oude meesters' een optreden van Het Pianoduo Bouwhuis en Van Zeeland. Samen met Toonkunstkoor Amsterdam presenteert het tweetal een exclusief Stravinsky-concert, waar onder meer de Psalmensymfonie klinkt. De pianobewerking van dit werk vloeide uit de pen van Dmitri Sjostakovitsj, wiens Negende symfonie 's avonds wordt uitgevoerd door het Residentie Orkest. In het Paard van Troje tenslotte een optreden van het Berlijnse producentenduo Barbara Morgenstern en Guido Möbius.

Het Pianoduo Bouwhuis en Van Zeeland / Toonkunstkoor Amsterdam : Stravinsky - Theater a/h Spui - 14.0 u

Programma :

  • Igor Stravinsky, Pater Noster
  • Igor Stravinsky, Ave Maria
  • Igor Stravinsky, Credo 'Slavische geloofsbelijdenis'
  • Igor Stravinsky, Dumbarton Oaks (arr. voor 2 piano's)
  • Igor Stravinsky, Psalmensymfonie (arr. Sjostakovitsj voor 2 piano's)

In de jaren voor en na het ontstaan van de Psalmensymfonie componeerde Stravinsky enkele geestelijke koorwerken, die hij baseerde op Slavische kerkteksten die hij als kind leerde. Stravinsky was lid van de Russisch Orthodoxe Kerk, die het Latijn in de ban had gedaan. Toen hij als klein kind in St.Petersburg zijn avondgebed sprak, deed hij dat in het Slavisch. Zoals hij later toegaf in Expositions and Developments, een serie gesprekken te boek gesteld door Robert Craft: "I do not know how to say it in Russian."
Omdat de Russisch Orthodoxe Kerk het gebruik van instrumenten in de kerk niet toestond, schreef Stravinsky zijn geestelijke werken voor gemengd koor a capella. Hij wilde zang zonder begeleiding alleen toepassen in zo primitief mogelijke harmonieën, en koos daarom in het Ave Maria (1943) voor de uiterst simpele Frygische toonladder. Het eerdere Pater Noster (1926) is even simpel van opzet. Het Credo (1932) is zo mogelijk nog strenger en soberder. Dit is liturgische muziek zonder enige opsmuk; er klinkt zeer geconcentreerde devotie in door. In deze muziek geeft Stravinsky de orthodoxe kerkmuziek zijn eigen onmiskenbare stempel, als met enkele simpele maar geniale pennenstreken.

In de Psalmensymfonie (1930) maakt Stravinsky andere keuzes. De tekst van de drie verkozen psalmen wordt gezongen in het Latijn, en omdat het koor hier wel begeleid wordt, staat Stravinsky zichzelf een uitgebreider idioom toe met een meer contrapuntische vorm. De componist merkte zelf over dit werk op: 'Dit is geen symfonie waarin ik psalmen heb ingevoegd om te zingen. Integendeel, het is het zingen van de psalmen dat ik symfoniseer'. Stravinsky koos drie psalmen, die van boetedoening overgaan in triomfantelijke lofzang. De Psalmensymfonie brengt de Bijbelse teksten naar een muzikaal hoger plan, het gebied van de gerijpte componist.

De Psalmensymfonie is een symfonie in drie delen voor koor en orkest. Het stuk werd geschreven in opdracht van Serge Koussevitzky, dirigent van het Boston Symphony Orchestra, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van zijn orkest. De Psalmensymfonie werd ooit door Sjostakovitsj bewerkt voor twee piano's en wordt op 11 mei uitgevoerd door Het Pianoduo Bouwhuis & Van Zeeland.

Dumbarton Oaks representeert weer een andere scheppingsperiode van Stravinsky - het werk is neo-barok uit 1937: zeer speels en diverterend.
Tijdens een bezoek aan de VS kreeg Stravinsky de opdracht van het echtpaar Woods Bliss voor het schrijven van een concerto grosso, het Concert in Es Dumbarton Oaks. In deze tijd werd bij hem tbc geconstateerd. Nadia Boulanger dirigeerde de eerste uitvoering van Dumbarton Oaks, omdat Stravinsky zelf te ziek was.
Het werd het laatste werk dat Stravinsky in Europa voltooide. Enerzijds vanwege het Nazi-geweld - Stravinsky's werk was tot 'Entartete Musik' verklaard - en het uitbreken van de oorlog, anderszijds omdat zijn werk in de VS in deze jaren erg in de belangstelling stond, vertrok Stravinsky in september 1939 naar New York.

Black Perfume, Muziektheaterproductie van de Diamantfabriek - Korzo theater - 16.00 u
Muziektheaterproductie van Anna Mikhailova en Annechien Koerselman naar het verhaal Morfine (Black Perfume) van Michael Boelgakov. Black Perfume is een prikkelende voorstelling over de jonge plattelandsdokter Polyakov die - net als zijn patiënten - tobt met zijn gezondheid. De verbroken relatie met operazangeres Amneris valt hem zwaar. Maar dan dient zich een even hemelse als verleidelijke oplossing aan: zuster Anna, die de sleutel heeft van de apothekerskast.

Regisseur Annechien Koerselman: 'Interessant aan het maken van muziektheater en opera vind ik de zoektocht naar het vertellen van een verhaal door middel van muziek. Hoe kun je door de combinatie van beeldtaal en muziek het publiek meenemen en waar is taal nodig om het verhaal aan de toeschouwer duidelijk te maken? Ik werk graag samen met Anna Mikhailova omdat zij dezelfde nieuwsgierigheid kent, eigenwijs is en theatrale muziek componeert die mij als regisseur inspireert. Samen met Anna deze muziektheaterzoektocht aangaan is voor mij even vanzelfsprekend als spannend.'

Anna Mikhailova is componist, beeldend kunstenaar en musicus. Ze studeerde compositie, orgel en koto aan het conservatorium van Moskou en aan het Koninklijk Conservatorium. Ook studeerde ze compositie voor filmmuziek in Chicago en volgt zij de Master Muziektheater bij Codarts. Als kunstenaar maakt ze performances en installaties.

Guido Möbius en Barbara Morgenstern - Paard van Troje - 17.30 u
Barbara Morgenstern (Perlon, Panoramabar, Berlin) is één van de belangrijkste producenten bij de in Berlijn gevestigde elektro-pop label Monika Enterprise. Zij debuteerde in 1999 met het album Vermona ET 6-1. Sindsdien heeft zij 7 albums uitgebracht en is uitgegroeid tot één van de meest invloedrijke acts in de underground popscene van Berlijn.

Guido Möbius heeft een voorliefde voor het experimenteren met organische geluiden zoals blazers en snaarinstrumenten. Voor Spirituals, zijn vierde studio album ligt de nadruk op de menselijke stem en (zoals de albumtitel al doet vermoeden) spiritualiteit - een interessante zet voor een atheïst die eerder geen teksten gebruikte in zijn producties.

Residentie Orkest | Asko|Schönberg o.l.v. Reinbert de Leeuw - Dr Anton Philipszaal - 20.30 u

Programma :

  • Wladimir Tarnopolski, Foucault's Pendulum
  • Alexander Raskatov, Piano concerto 'Night Butterflies', Tomoko Mukaiyama, piano (Wereldpremière)
  • Dimitri Sjostakovitsj, Symphony no 9

Reinbert de Leeuw bestendigt zijn langdurige band met het Residentie Orkest met een concert waarop louter Russische componisten zijn te beluisteren. De opening is voor het Asko|Schönberg met Foucault's Pendulum van Tarnopolski, een componist die tegenstellingen in de muziek wil doen vergeten.
De Russische Alexander Raskatov schreef in opdracht van het Residentie Orkest voor Tomoko Mukaiyama een pianoconcert dat ze vandaag voor het eerst zal uitvoeren. Na de pauze de Negende Symfonie van Sjostakovitsj. Vriend en vijand waren verrast door het muzikale monument dat Sjostakovitsj onthulde aan het eind van de Tweede Wereldoorlog: geen pompeus maar een lichtvoetig werk, dat geschiedenis zou schrijven als het 'minst symfonische' van zijn symfonieën.

Wladimir Tarnopolski over Foucault's Pendulum : "Foucault's Pendulum was written in 2004 on a commission from the Dutch Schoenberg Ensemble. Its world premiere of the composition took place the same year at the Concertgebouw under the direction of Reinbert de Leeuw
I tried to construct my piece on the basis of juxtaposition of two contrasting types of music: the music of breath and the music of mechanism, as well as, correspondingly, two types of time - the continuous and the mechanically discreet. It was especially intriguing for me to examine the processes of the emergence and formation of each type of music, and also to trace the stages of the transition of one into the other. I was also greatly interested in the idea of the gradual modulation of the timbral beats of sound into rhythmic structures, as well as the transformation of instrumental sound-color into rhythm.
The pendulum-like development of the musical material of the piece (involving repetitions with gradual changes of the "trajectory" of the movement), as well as a few other constructive principles of the composition brought to my mind the famous pendulum built by Jacques Foucault in 1851 for a visual demonstration of the fact of the Earth's rotation. The title of the work also contains the allusion to the famous mystification novel by Umberto Eco, "Foucault's Pendulum."

Alexander Raskatov schreef zelf over zijn pianoconcert Night Butterflies het volgende: "The Concerto consists of 12 (!) short movements . This special idea of structure is totally visual. It came to me after my visit of an unusual greenhouse, where, among the plants, I saw a lot of fluttering butterflies , all extremely beautiful and of different size, from very little to giant. That's why the movements are changing each other very quickly. Each movement corresponds to a certain type of butterfly. As a source of this structure one can remember Schumanns 'Papillons' or Prokofiev's 'Visions fugitives'. A certain type of behaviour of each butterfly, a certain type of flutter - borns a certain type of Piano technique , or texture (also in the Orchestra). As my visit of this greenhouse took place in the twilight, I gave to the Concerto a title: Night Butterflies. This work is commissioned both by Residentie Orkest/The Hague Philharmonic, and Seattle Symphony Orchestra, and written for Japanese pianist Tomoko Mukaiyama."

Dimitri Sjostakovitsj: Symfonie nr. 9
Na zijn heldhaftige Zevende (Leningrad), opus 60 (1941) en de grandioze Achtste symfonie, opus 65 (1943), waren de verwachtingen voor Sjostakowitsj's Negende, opus 70 (1945), hoog gespannen. In deze symfonie moest niet alleen de overwinning op het fascisme tot uitdrukking komen maar bovenal de rol van Stalin worden benadrukt. Dat dit voor de gevierde componist een onmogelijke opgave was blijkt uit het feit dat hij tot twee keer toe tevergeefs heeft geprobeerd om een 'Overwinningssymfonie' te componeren.

De Negende die hij in de zomer van 1945 in minder dan drie weken tijd heeft geschreven is het tegendeel van wat zijn opdrachtgever zich gewenst had. Bij de première is deze dan ook ten diepste beledigd. Stalin had een monumentaal werk in opdracht gegeven. Een symfonie voor een enorm orkest met koren en solisten, als ultiem loflied op hemzelf: Jozef Stalin, de grote leider en overwinnaar. Wat hij bij de première te horen kreeg was het tegenovergestelde: een korte symfonie in een niet-heroïsche, droge, neo-klassieke stijl.

Waar Sjostakowitsj in de 7de symfonie het lot van het door de Duitse legers omsingelde Leningrad schildert en in de 8ste de heroïsche strijd van het Russische leger tegen het fascisme benadrukt, lukte het hem niet om Stalin in de Negende op een voetstuk te zetten. Daarvoor had hij als kunstenaar niet alleen teveel onder de willekeur van de dictator te lijden gehad maar als inwoner van Leningrad ook teveel voor meegemaakt. Dat neemt niet weg dat zijn 'Negende' wel degelijk een loflied is. Een loflied dat na de lichtvoetig-spottende en de circusachtige eerste delen, aan het eind van het derde deel wordt geïntroduceerd. Het is dan opeens afgelopen met de symfonische maskerade. De stemming is ernstig. Sjostakowitsj weet nu wat hij wil gaan zeggen. Hij gebruikt daarvoor een citaat uit 'Woyzeck' van Alban Berg. In die opera staat de soldaat Woyzeck centraal. Woyzeck wordt door zijn meerderen als een dier mishandeld. Als hij zijn lot onder ogen ziet stamelt hij: "Wir Arme Leut". Het zijn deze drie veelzeggende, door een solo fagot als frase gespeelde woorden waarmee Shostakovitch stilstaat bij het lot van de miljoenen gesneuvelde Russische soldaten en gevallen burgerslachtoffers.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dag in de Branding 28 : Nederland - Rusland 2013
Zaterdag 11 mei 2013 vanaf 14.30 u
Op verschillende locaties in Den Haag


Meer info : www.dagindebranding.nl

23:05 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

04/05/2013

Duitse grootmeester van het muziektheater Heiner Goebbels op Kunstenfestivaldesarts

Field of Wildflowers De Duitse grootmeester van het muziektheater Heiner Goebbels keert terug naar het Kunstenfestivaldesarts. When the mountain changed its clothing plaatst een vijfendertigkoppig Sloveens meisjeskoor, rijk aan vocale texturen, op de voorgrond. Centraal staat het thema van de verandering: de 'coming of age' van de jonge meisjes (allen tussen 11 en 20 jaar) wordt een zinnebeeld voor de politieke en sociale veranderingen in hun geboortestreek. Flarden tekst van Rousseau, Gertrude Stein en Marina Abramović dwarrelen tussen muziekfragmenten van Schönberg, Brahms, folkloristische liederen en hedendaagse popmuziek. Kinderlijke onschuld of gevaarlijke onvoorspelbaarheid: naar welke kant slaat de slinger uiteindelijk door? Als een Bildungsroman schrijft deze voorstelling het verhaal van de politieke en sociale transformaties in de Balkan. De virtuoos Heiner Goebbels weet de blik van de toeschouwer om te keren en hem bewust te maken van zijn eigen perspectief. Een indrukwekkende compositie van stemmen met de kracht van literaire teksten. Pure schoonheid.

Heiner Goebbels (1952) woont sinds 1972 in Frankfurt en heeft sociologie en muziek gestudeerd. Aanvankelijk maakte hij composities voor film en theater. In de jaren 1980 heeft hij ook een aantal stukken voor radio gemaakt, vooral naar teksten van Heiner Müller, waarmee hij verscheidene malen in de prijzen viel. Jarenlang heeft hij concerten en opnames verzorgd met de 'Sogenanntes Linksradikales Blasorchester' en het art-rock-trio 'Cassiber'. In diezelfde periode componeert hij ook voor het Ballet van Frankfurt. Hij creërde ook verscheidene werken die gepresenteerd werden in een bredere context binnen de hedendaagse kunst. Zo participeerde hij onder meer aan Documenta X in Kassel met een muzikale theatersketch 'Landscape with man being killed by a snake' (1997), en maakte hij geluidsinstallaties zoals 'Timeios' en 'Fin de Soleil' voor Centre Pompidou in Parijs (2000), en een performatieve installatie, 'Stifters Dinge', hetgeen zijn eerste theaterstuk was zonder performers of muzikanten (2007). Sinds 1998 produceert hij de meeste van zijn stukken in het Théatre Vidy in Lausanne, Zwitserland. Een groot deel van zijn werk maakt deel uit van het repertoire van verschillende theaterhuizen en ensembles en werd wereldwijd uitgenodigd op verschillende theater- en muziekfestivals. Heiner Goebbels werkt sinds 1999 als professor en bestuurder aan het 'Institut für Angewandte Theaterwissenschaft' van de Justus-Liebig-Universitüt in Giessen, en is sinds 2006 voorzitter van de Hessische Theaterakademie.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Heiner Goebbels & Vocal Theatre Carmina Slovenica : When the mountain changed its clothing
Zaterdag 4 en maandag 6 mei 2013, telkens om 20.30 u
Zondag 5 mei 2013 om 18.00 u
Hallen van Schaarbeek

Koninklijke Ste-Mariastraat 22A
1030 Brussel

Meer info : www.kfda.be

Extra :
Heiner Goebbels : www.heinergoebbels.com, www.boosey.com, en.wikipedia.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Achttiende editie van het Kunstenfestivaldesarts in Brussel, 3/05/2013
Songs of Wars I Have Seen : Heiner Goebbels en het leven van vrouwen in oorlogstijden, 10/05/2011
I went to the house but did not enter : geënsceneerd concert in drie tableaus, 26/01/2010
Stifters Dinge : muzikale theatermachine van Heiner Goebbels, 6/05/2008

17:26 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

03/05/2013

Aangrijpend filmconcert The Miner's Hymns in Kortrijk

he Miners’ Hymns The Miners’ Hymns is een samenwerking tussen de Amerikaanse cineast Bill Morrison en de IJslandse componist Jóhann Jóhannsson. Aan de hand van archiefbeelden portretteert Morrison de uitstervende mijnindustrie, de noodlottige mijnwerkersgemeenschap en de sterke Brass Band-traditie in Noordoost-Engeland. Jóhannsson voorziet de documentaire van een pakkende soundtrack voor achttienkoppige brassband, percussie en orgel. In een mooi huwelijk tussen moderne, elektronische en klassieke muziek zet hij de juiste sfeer neer. Een aangrijpend filmconcert dat elk haartje op de arm doet rechtveren! The Miner's Hymns werd in 2012 verkozen tot soundtrack van het jaar door Alex Ross, muziekcriticus bij The New Yorker. Hij omschreef het werk als "Voiceless, almost textless... a beautiful and devastating work."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jóhann Jóhannsson / Bill Morrisson / Belgian Brassband : The Miners' Hymns
Zaterdag 4 mei 2013 om 20.15 u
(Inleiding : Klaas Coulembier spreekt met Jóhann Jóhannsson om 19.30 u)
Sint-Maartenskerk Kortrijk
Sint-Maarktenskerkstraat z/n
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be

Elders op Oorgetuige :
Festival van Vlaanderen Kortrijk laat klassiek en hedendaags samensmelten met de wondere wereld van de geluidskunst, 11/04/2013

Bekijk hier de trailer van The Miners' Hymns

23:28 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook