31/10/2013

Review: Transit 2013 dag 1 - Nadar Ensemble

Nadar Van vrijdag 25 tot en met 27 oktober vond het festival voor nieuwe muziek Transit plaats in het Leuvense cultureel centrum STUK. Zoals steeds was het een erg gevarieerd programma waarin de creaties als van ouds de hoofdmoot vormden. Dat houdt natuurlijk altijd wat gevaren in. Maar zonder het lef om het nieuwe te zoeken is er de status quo. En status quo vervlakt verdieping tot vermaak en verdwaasde verveling.

Natuurlijk komt dat nieuwe niet zomaar uit de lucht vallen. Eerst en vooral is er de ervaring en de kennis van de programmator, en, niet te vergeten, diens netwerk. Bovendien is er de invloed van de uitvoerders zelf die uiteraard ook hun voorkeur zoveel als mogelijk laten gelden. En er is de dwang van de context: de duur van het concert, de zaal, de bezetting, en, niet onbelangrijk, de prijs, maar dit laatste geheel terzijde. Ik doe dit even uit de doeken omdat dit de verklaring  kan zijn waarom dit festival zo gevarieerd is of althans gevarieerd lijkt. Want al met al, en dat hoop ik duidelijk te maken, zijn er niet zoveel verschillende paradigmata aan de orde.

Dit kwam al tot uiting in het eerste concert, met het Nadar Ensemble. Het concert opende met 'Quakea Quartet 2013' van het componistenduo Jasper & Jasper. De titel is een samentrekking van Quartet en Ikea en is meteen een indicatie van de guitigheid van deze kerels. Zij houden zich onledig met het knutselen van nieuwe instrumenten waarvan de bestanddelen vaak oneigen zijn aan een muzikale context. In dit geval zijn dat in staaldraad gevlochten manden van de meubelwinkelketen Ikea, met verschillende grootte, waarop telkens een fietsband is gespannen. Ik geloof dat iedere jonge onderzoeker in zijn kindertijd wel eens een elastiekje tegen of in een hol voorwerp heeft geplaatst, of tussen zijn tanden, om vervolgens in alle ernst trekkend aan de elastiek te improviseren. Hier maakte men echter bovendien gebruik van contactmicrofoons waarbij de voortgebrachte klank wordt behandeld door specifieke software. Dat leverde soms best intrigerende klanken op. Ik geloof ook dat er niet veel meer klanken uit dit instrument te halen waren. Wat ook best wel leuk was, was dat de traditionele opvatting over het strijkkwartet volledig werd overgenomen. Het stuk was uitgeschreven, waarbij de verschillende partijen duidelijk een wisselwerking aangingen. Met zoveel gein werd het publiek behoorlijk vermaakt. Maar het oversteeg de kwinkslag niet. Over de gegevenheid dat het niet meer was dan dat bestond grote eensgezindheid. Over dat dit echter helemaal niet erg was evenzeer. Dat ernstige muziek maar om te lachen is doet me toch de wenkbrauwen fronzen. Met dit soort werken haalt men naar ik vrees een paard van Troje binnen door oppervlakkig effect en puberale branie de plaats van grondige overschouwing te laten innemen. Het kan dan nog zo leuk zijn als het wil. Het wordt anders wel mooi voorgesteld: 'De nieuwe, voor het publiek nog onbekende instrumenten nodigen de toeschouwer uit om te luisteren, maar ook om intens onderzoekend waar te nemen, om zintuiglijk en conceptueel te begrijpen wat hem of haar wordt voorgeschoteld.'Nu, toeschouwers die menen dat ze door instrumenten worden uitgenodigd om een en ander te doen en te begrijpen hebben doorgaans een psychose. Mensen die hen dat wijsmaken zijn charlatans. Als dat hun publiek is, hebben ze zich van instelling vergist, hoop ik.

Wie ernst nog wel ernstig neemt is ongetwijfeld Stefan Van Eycken. Na de branie toonde Van Eycken rust, bedachtzaamheid, een verhelderende afstand en volwassenheid. Wie het werk van Van Eycken kent herkende prompt zijn muzikale taal. Of dit in zijn voordeel spreekt is weer wat anders. Het stuk heet 'Hibernalicum' wat de dierkundige bepaling is van de plaats waar dieren (maar ook planten) overwinteren. Van dit tastbare gegeven leidde hij een algemenere beschouwing af, namelijk de vertraging van de werking van het wezen van iets, het sluimeren en het wachten dat er op volgt, tot het ogenblik dat de eigen mogelijkheden weer ten volle ontplooit kunnen worden. Deze bedenking krijgt zijn weerslag in de ontwikkeling van de muziek. Muziek is bij uitstek een beweging, een voortschrijden. Zonder tijd geen muziek. Dit kwam tot uiting in een verminderende muzikale beweging.tot aan de grens van het stilvallen, dus de stilte. Maar die bleef uit. Het minimale wordt het vitale, wordt de kern van een toestand, een grenstoestand tussen activiteit en rust. Het trillen van de klanken sluimerde, om zich tegen het einde aan als beweging te hervatten. Ik hoorde ook ergens een verwijzing naar een hartslag, wat ik vreemd vond en ook een beetje jammer, want plots kreeg het werk een beschrijvende kant, die de voorheen vooral klankgerichte benadering wat in een ander daglicht plaatste. Na deze vermoedde hartenklop viel het stuk bruusk stil. De toestand van wachten eindigt. Hoewel het stuk zich dus amper ontplooide en het klankbeeld heel broos was, werd heel nadrukkelijk een indringende gesteldheid opgeroepen. Het vrijwel onbewogene bewoog mij. Om Van Eycken nu een Onbewogen Beweger te noemen is uiteraard schromelijk overdreven. Hoe het ook zij, de verklanking van de idee dat het minimale een vitaal belang krijgt raakt me. Vanuit cultureel oogpunt is dit wat we vandaag het meeste missen: de rust om goed na te denken, om iets grondig uit te zoeken door de traagheid van het zoeken, om zich terug te trekken uit de drukte van alle dag, om tenslotte de volledige beweging te kunnen hervatten, zich cultureel te ontplooien.

Nadien volgde 'Found Compositions' van Thomas Smetryns. Het is een werk dat onderhanden is en waaruit Smetryns vijf stukken voorstelde. De stukken hebben als oorsprong gevonden voorwerpen als foto's, gravures, teksten die de componist met de jaren vergaarde. In dit geval zijn dat een foto van een gebroken schoolbord met notenbalken, volkenkundige foto's van kenmerkende taferelen uit West-Europa in het begin van  vorige eeuw, te weten twee kindjes die op een fluitje van een cent spelen. Dan is er nog een collage van medische gravures; een gravure op zich, en tenslotte een advertentie van ondermeer vijf piano's. Deze zichtbare thema's worden ook telkens geprojecteerd tijdens het bijbehorende stuk. Soms zoekt Smetryns een muzikaal tegenbeeld, zoals daar waar het beeld van de twee fluitende meisjes getoonzet wordt voor twee blokfluiten en tamboerijn, die dan een door middel van een eenvoudig deuntje een herderlijk tafereeltje schetsen. Anderzijds worden de beelden louter feitelijk gebruikt. In het derde en vierde stuk is het beeld kennelijk een grafische partituur. In het ene stuk een doorlopende partituur waarin samengestelde gravures verticaal aaneensloten en waarbij je door projectie het verloop van de partituur kon volgen. Zo kon je horen hoe met dit gegeven de muziek werd bepaald. Het klankbeeld was behoorlijk coherent waardoor ik vermoed dat Smetryns vrij duidelijk de regels van interpretatie heeft omschreven. Dat gold ook voor het andere stuk waarbij een grafische partituur werd gebruikt. Hier was er slecht één statisch beeld, een gravure van een landschap dat in verticale repen was verdeeld. Elke reep leek daadwerkelijk op een notenbalk. De grafische elementen werden duidelijk nagenoeg als notenmateriaal gebruikt veeleer dan als louter suggestie van verhoudingen, tempo en toonhoogte. In het vijfde stuk, tenslotte, staan vijf platenspelers zoals op de afbeelding op het podium opgesteld. Op deze toestellen worden telkens een plaat afgespeeld met muziek van Smetryns die hij voor dit stuk schreef en op plaat liet stansen. Deze muziek wordt aangevuld door vijf uitvoerders. Een en ander was erg mooi en bij momenten zelfs liefelijk. Ik hou wel van diens tederheid. Alleszins was de navorsing om buitenmuzikaal materiaal om  te zetten naar een muzikale inhoud intrigerend. Drie benaderingen, die elk op zich reeds langer onderwerp zijn van compositie bij verscheidene componisten, werden hier in eenzelfde schoonheidsbetrachting vervat. Wat Smetryns nu precies betracht is me echter niet altijd duidelijk, en komt me soms wat halfslachtig over.

Na de pauze werd 'Deffekt' van Bruno Nelissen gebracht. Het stuk is geschreven voor drums, mezzosopraan, piano, klarinet, fluit, viool en cello (als ik me goed herinner). Die laatste vier muzikanten zaten er volkomen voor spek en bonen bij. Niet alleen zaten ze vanachter terzijde op het podium, maar vooral was de balans bijzonder slecht. De drums overheersten des te meer. Samen met de mezzosopraan vormden ze de muzikale kern. De stem werd gedurende het ganse werk door een vocoder vervormd. Daarbij had je twee onderscheiden toepassingen. De mond werd op een vrij mechanische wijze als klankkast gebruikt door bepaalde standen van lippen en kaken e.d., waarbij de zang enkel uit vocalises bestond. Door de bijkomende vervorming van de vocoder gaf dit effecten die nogal aan elektrische gitaar, al dan niet met feedback deden denken. Hierdoor had een en ander een nogal hoog rockgehalte. De drumpartij was over het hele werk een aangehouden bravourestuk, met nogal wat complexe ritmische patronen. In het tweede deel proclameerde de mezzosopraan een Engelse tekst, vermoedelijk van de componist zelf. Deze tekst handelt over allerlei gebroken dingen. De zangeres werd begeleid door de pianiste, drums, en zoals gezegd , een stel nutteloze muzikanten. De muziek deed vaak denken aan de Dresden Dolls. Ook dit werk liet het publiek zich klaar en duidelijk welgevallen. Ik had er een wat vreemd gevoel bij. Niet zozeer omdat de muziek duidelijk doordesemd was met invloeden uit de populaire muziek. Dat gebeurt steeds vaker, wat helemaal niet zo eigenaardig is. Het is zo'n beetje zoals in het onderwijs. Toen ik school liep waren er nog uitsluitend jongens- en meisjesscholen. De leden van de ene school waren vreemd aan de anderen. Wederzijds contact verliep nogal stuntelig. Mijn kinderen hebben nooit anders dan gemengd onderwijs gekend. De omgang tussen beide seksen gebeurt spontaan. Toch trekken beiden zich grotendeels in hun eigen wereldje terug. De ene groep zoekt wel toenadering tot de andere, die hen dan hooghartig afwijst. Dit om maar te zeggen dat er heden ten dage amper jonge componisten te vinden zijn die niet op een spontane manier met populaire muziek in contact zijn gekomen, er zelfs vaak van doordrongen zijn geweest. Andersom is dat in de verste verte niet gebeurd, en is de afwijzing van actuele kunstmuziek nagenoeg volkomen. Maar dit geheel terzijde. Wat Nelissen alvast gemeen heeft met veel populaire muziek is de opdringerige wijze waarmee hij op het gevoel wil werken en het hoge geluidsniveau die dit gevoel ook ons lichaam moet laten binnendringen. Hij is hierdoor zeker verwant aan iemand als Serge Verstockt. Al is er een nogal wezenlijk verschil. Net zoals bij alle esthetische uitdrukkingen is het hoe, namelijk de methode, de middelen en de techniek wezenlijk. De vraag is welke inhoud men als grondslag neemt. Bij Verstockt is duidelijk dat de inhoud een verband heeft met de muzikale retorica, zowel binnen de klassieke, de moderne als de popmuziektraditie. Deze vindt hij zonder meer problematisch. De mogelijkheden die hij aanbiedt om met dit probleem om te gaan liggen grotendeels binnen de muzikale kwaliteiten, de klank zelf. Bij Nelissen is dat denkelijk niet het geval. Hij volgt naar eigen zeggen een gedachtenstroom, wat per defenitie niet erg strikt en vaak weinig doordacht is. Al is het zonder meer virtuoos. Verstockt denkt na over verschraling, bij Nelissen betwijfel ik dat.

Wie dat alleszins wel doet is Michael Beil met 'Exit to enter'. Net als bij Verstockt staat de werking van een mededeling centraal. Ook bij hem is het visuele essentieel. Maar Beil gaat nog een aantal stappen verder. Niet zozeer de muziek wordt gevisualiseerd, maar het musiceren zelf, en de communicatie tussen de muzikanten. Wat gevisualiseerd wordt, wordt in klank weerspiegeld. Er is een zeer vreemde en nogal boeiende verdubbeling: de handeling wordt inhoud, de inhoud wordt handeling. Dit brengt verwarring met zich mee over wat met wat vereenzelvigd wordt en kan of mag worden. De inhoud is een handelwijze die wordt uitgevoerd door muzikanten, die door het uitvoeren van het procédé er één worden. Wat gevoelsmatig overblijft is verwondering, verbluft worden, niet een inhoudelijke overdracht, laat staan persoonlijke inleving. Het concept om deze doorwrochte idee een kunstzinnige samenhang te geven is eigenlik eenvoudig. Rechts van het podium staan de muzikanten opgesteld. In het midden, tegen een scherm, staan twee stoelen. Op het linkse gedeelte van het scherm worden de beelden gericht. Tijdens de muzikale uitvoering staan telkens twee muzikanten op, meestal met een instrument of een gelijkend voorwerp. Zij nemen plaats en stellen een aantal handelingen die zeer uitgepuurd zijn en vaak naar het musiceren verwijzen, maar soms ook naar het aanwezig zijn op de stoelen zelf, of naar een soort duistere code. Dan keren de muzikanten terug waarna ze worden vervangen door twee andere muzikanten. Deze estafette loopt door tot het einde. Vervolgens wordt elk tafereel geprojecteerd, en vervangt zo de oudste van vier projecties, en zo voort. In tegenstelling tot meestal vormde het samengaan met beeld en muziek een volkomen samenhangend geheel. Veel was ook te danken aan de feilloze technische uitvoering van de live video. De synchronisatie was perfect. Zelden gezien. Het effect van de voorstelling was enorm groot. Gejuich en gejubel waren Beils deel.

Peter-Paul De Temmerman
journalist actuele kunstmuziek
31 oktober 2013

Elders op Oorgetuige :
Transit openingsconcert met een neus voor avontuur, 23/10/2013
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013

30/10/2013

November Music gaat weer dwars door genres heen met 'muziek van nu door de makers van nu'

November Music Van donderdag 6 tot en met 10 november 2013 loopt in 's Hertogenbosch de 21ste editie van November Music: het festival dat de concertzalen, theaters en kerken van de Nederlandse stad van 's middags tot laat op de avond inpalmt met een indrukwekkende mix van modern klassiek, hedendaagse creaties, jazz, improv, elektronica, installaties en multimediavoorstellingen. November Music is voor de hedendaagse 'kunstmuziek' wat Incubate is voor de 'alternatieve' rock- en elektronicascene: een meerdaags festival dat gerust incontournable genoemd mag worden, met een programma om hopeloos in te verdwalen. Kortom: een gebeuren waar vanuit België alleen maar groen van afgunst naar gegluurd kan worden.

Woensdag en donderdag - opwarmen
Twintig jaar na de eerste editie (1993) is November Music een evenement geworden waar keuzes maken pijn doet. Gelukkig voor de gulzige bezoeker neemt het evenement een rustige aanloop. Zeker op de eerste dag, woensdag 6 november, waarop enkele installaties in gang gezet worden, die tot op de slotdag te bezichtigen en te beluisteren zijn.

Ook donderdag, de eerste concertdag, blijft de affiche overzichtelijk, al gooit de ploeg van artistiek leider Bert Palinckx wel meteen alle kaarten op tafel. Zo is de Philharmonie Zuidnederland, het orkest dat goed een half jaar geleden ontstond na de fusie van Het Brabants Orkest en het Limburgs Symfonie Orkest, te horen in Arvo Pärts 'Tabula Rasa' voor twee violen, prepared piano en strijkorkest uit 1977, een van de sleutelwerken uit het meditatieve oeuvre van de populaire Est. Verder op het programma staan delen uit de opera 'Rage d'Amours' van de Nederlander Robert Zuidam (componist in residence van deze editie) en 'Down the Rabbit-Hole' van zijn landgenote Mayke Nas.

De sectie jazz en improv is vertegenwoordigd dankzij een Noorse avond. Die wordt op gang getrokken door het ambient-postrock-jazz trio Splashgirl dat eerder dit jaar een vierde cd uitbracht, 'Field Day Rituals', geproduced door Randall Dunn (Earth, Sunn O))), Boris). De avond wordt afgesloten door een zeldzaam soloconcert van Nils Petter Molvaer die een stevige aanhang verworven heeft met zijn sferische geluid opgetrokken uit akoestische trompetklanken, elektronica en beats.

Theatraler is de aanpak van Heiner Goebbels. Van deze vaandeldrager van het muziektheater brengt Klang Extended 'Walden', gebaseerd op het gelijknamige boek van Amerikaanse schrijver Henry David Thoreau. Klang Extended is de uitgebreide versie van het Ensemble Klang, enkele jaren geleden nog te gast was op het Leuvense Transit en een van die zeldzame groepen die een eigen platenlabel onderhouden.

MAZE, een groep met onder andere Yannis Kyriakides en fluitiste Anne La Berge tenslotte is te horen in enkele composities van Christian Marclay. Van deze componist, draaitafel- en videokunstenaar speelt MAZE onder andere enkele videocomposities, waarbij de beeldmontages dienen als grafische partituren.

Vrijdag - vervagende grenzen
Aan de vooravond van het weekend biedt het programma in de gecomponeerde sector opnieuw een mix van gevestigd repertoire en nieuw werk. Cellist Arne Deforce en pianist Yutaka Oya zijn te horen in 'Patterns in a Chromatic Field' (1981) van Morton Feldman, daarvoor gesteund door de videobeelden van Visual Kitchen. Het Nederlands Kamerkoor en Asko|Schönberg met Reinbert de Leeuw slaan de handen dan weer in elkaar voor de creatie van het 'Bosch Requiem', een requiem voor Jheronimus Bosch voor ensemble, koor, vier solisten en elektrische viool, van opnieuw Robert Zuidam. Nog meer Zuidam is te horen tijdens het atypische liedrecital van het Zweedse duo Kenneth Karlsson & Elisabeth Holmertz, naast muziek van ondermeer de Vlaamse componist Thomas Smetryns (voor stem en babypiano) en klaviermuziek van Schönberg.

Verder weg van de klassieke concertsetting, speelt 'Sounds of Absence' van Falk Hübner zich af. In deze voorstelling, een combinatie van compositie en installatie, zijn verschillende muzikanten in uiteenlopende omgevingen te horen: solo, met video of, zoals pianist Frederik Croene, met een gedemonteerd instrument. Ook Arnoud Noordegraaf kleurt met zijn 'UrWald' voor kamerensemble, acteur en filmprojectie stevig buiten de lijntjes. Het ensemble Nieuw Amsterdams Peil loodst de luisteraar door het werk dat de menselijke geest schetst als het gevaarlijkste oerwoud, wat de groep ook al deed op de première van het werk op 10 oktober in Amsterdam.

De langste avond van de derde dag November Music staat in het teken van de geïmproviseerde muziek met drie concerten die elk een heel eigen geluid laten horen. Over de grenzen van de culturen heen, spelen het Rembrandt Frerichs Trio en de Iranees Kayhan Kalhor. Deze voor het regime van Ayatollah Khomeini gevluchte kamancheh-speler werkte in het verleden samen met Yo-Yo Ma bij diens Silk Road Project en was in 2012 nog te horen op Sfinks. De fijngevoeligheid en de emotionele lading die deze rasmuzikant tevoorschijn tovert, maakt hem tot een unieke stem die niet zozeer indruk moet maken met virtuositeit, maar daarvoor aan zijn ontroerende melodievoering genoeg heeft.

Met Jan Bang doet de elektronica haar intrede. Bang stond deze zomer nog op Jazz Middelheim aan de zijde van Tigran Hamasyan en Arve Henriksen en kruist voor November Music de degens met het eigenzinnige strijkkwartet ZAPP4. Van dit viertal verscheen vorig jaar een verrassend overtuigende cd met Radiohead-bewerkingen, hoewel een album als 'Radiohunter uit 2010', gevuld met eigen composities, nog beter laten horen hoe persoonlijk en eigenzinnig deze muzikanten met de klassieke strijkformule omgaan.

De avond wordt nog elektronischer afgesloten door Nik Bärtsch's Ronin, het kwartet van toetsenist Bärtsch dat sinds 2001 muzikaal alle tijd neemt voor het opbouwen van repetitieve, donkere en bij momenten bezwerende klanksculpturen.

Zaterdag - (bijna) de eerste keer
Ook op de voorlaatste dag van November Music is er een drievoudig avondprogramma met muziek die dicht tegen de jazz of de geïmproviseerde muziek ligt. Opnieuw gaat de aandacht vooral naar muzikanten die zich niet overhaasten. Zowel het kwintet TEMKO als het Colin Vallon Trio zijn meer dan schatplichtig aan het minimalisme. Bij de eerste groep vertaalt zich dat in een repetitief geluid, terwijl de tweede op haar laatste album 'Rruga' een wel erg zweverige sound produceert. Niet verwonderlijk dus dat deze plaat verscheen op het label ECM. Voor November Music krijgt het trio van Vallon dan bovendien nog het gezelschap van de fijnmazige rietblazer Michael Moore, waardoor de frêle esthetiek helemaal de overhand kan krijgen.

De spreekwoordelijke vreemde eend in de bijt is Jameszoo (Mitchel van Dinther). Deze producer en dj grossiert in speelse en vindingrijke tracks, waarbij hij er niet voor terugschrikt om uiteenlopende klankwerelden te combineren, niet zelden uit de wereldmuziek. Voor standaard discovoer moet een muziekliefhebber dus niet bij Jameszoo aankloppen. Dat hij toetsenist Gideon van Gelder en gitarist Raphael Vanoli (Knalpot) meebrengt, lijkt daar weinig aan te zullen veranderen.

Nawerkingen van de geïmproviseerde muziek zijn te horen tijdens een ander optreden op zaterdag, waarvoor het Bram Stadhouders Trio gezelschap krijgt van enkele zangers van het Nederlands Kamerkoor. In 2012 kreeg gitarist Stadhouders van het  North Sea Jazz Festival de opdracht om een compositie te schrijven. Het resultaat was 'Henosis', een meerdelig werk waarbij de gitaar-drum-elektronica-bezetting van Stadhouders' trio aangevuld werd met acht vocalisten. Het gave geluid, dat exact gecomponeerde, maar toegankelijke passages combineert met improvisatie, maakt van 'Henosis' een werk op de grens tussen jazz en Glass.

Opvallend sterk vertegenwoordigd op de voorlaatste dag van het festival zijn de creaties of de bijna creaties. Nieuw Amsterdams Peil is te horen in de eerste uitvoering van het muziekdrama 'Narcissus' waarvoor de Nederlands-Griekse componiste Calliope Tsoupaki niet alleen de muziek, maar ook een parfum ontwierp. Het Ensemble 306 speelt een programma met werk van door technologie en filosofie geïnspireerde jonge componisten, met daarin een compositie van Nicoline Soeters, geschreven in opdracht van November Music. De uit 's Hertogenbosch afkomstige Paul Frankhuijzen hoort dan weer een werk voor het eerst gespeeld door het Axone Saxofoonkwartet dat daarnaast ook muziek van o.a. Terry Riley en Salvatore Sciarrino brengt.

Creatief met bezettingen en stemmingen zijn het Servische LP Duo en het Trio Scordatura. LP Duo speelt 'The Electrina's' van Huba de Graaff, een werk waarin de vintage mogelijkheden van synthesizers benut worden. Scodatura is te horen in 'Skrydis/Vlucht/Flight' van Anton Lukoszevieze (muzikant bij Zeitkratzer en Apartment House) dat enkele dagen eerder in première gaat in Leuven.

Harpiste Godelieve Schrama tekent voor het totaalprogramma 'La Harpe c'est Moi' waarin ze harpwerken van maximaal twee jaar oud brengt, samen met elektronicamuzikant en harpist Wouter Snoei. Nog verder gaat Ralph van Raat die zijn vaardigheden als pianist koppelt aan zijn interesse voor luchtvaart. Samen met componisten Florian Maier en Thomas Rutgers werkte hij de voorstelling 'The Piano and the Flightsimulator' uit. Daarin gaat de muziek vergezeld van beelden van binnen en buiten een cockpit, beelden die aangestuurd worden door sensoren in de pet die van Raat tijdens de voorstelling draagt.

Tenslotte trekt November Music het programma op zaterdag ook geografisch open. Met een Deens concert waarin het Ensemble Scenatet muziek van landgenoot Bent Sørensen brengt, zoekt het festival het hoge noorden op. Die windrichting wordt aangehouden wanneer het HERMESensemble 'Strange News' van de Noor Rolf Wallin brengt: een werk rond kindsoldaten met een combinatie van live-muziek, video en stemgeluiden op tekst van Josse De Pauw. Wat heel high brow klinkt, wordt opmerkelijk toegankelijk door de theatrale insteek en de hamerende ritmiek en nerveuze bewegingen die naar Bartók lijken te verwijzen.

Wanneer het festival koers naar het zuiden zet, wordt de muziek nog publieksvriendelijker, zonder af te glijden naar de muzikale solden. In een opmerkelijke double bill wordt de spits afgebeten door Ragazze Kwartet & Kayhan Kalhor (eerder al te horen met het Rembrandt Frerichs Trio). Kalhors 'Silent City' start met stiltes en lange noten om geleidelijk aan steeds aan geluid te winnen, waarbij de muziek in een sacrale sfeer baadt die fans van Arvo Pärt en Arabische volksmuziek heel genegen zal zijn.

Even zuiders, maar van een heel ander gehalte is de sensuele en verleidelijke liedcyclus 'Ayre' van de Amerikaanse componist Osvaldo Golijov in het tweede luik van het concert. Oorspronkelijk opgenomen door Dawn Upshaw, is deze zinnenprikkelende compositie op November Music te horen in een uitvoering van Nora Fischer begeleid door Asko|Schönberg.

Zondag - festival op stap
Op de slotdag lijkt het festival zich wat terug te plooien, maar schijn bedriegt. Onder de vlag KunstmuziekRoute zijn meer dan vijftig voorstellingen te bezoeken die variëren van twintig tot vijfenveertig minuten. Een kaartje geeft toegang tot alle concerten. Opnieuw zapt het programma van de ene naar de andere stijl, met ondermeer het Ensemble Scenatet, het Christian Wallumrød Ensemble, Het Brabants Jazz Orkest, VOCAALLAB, het duo Han Bennink & Jasper Stadhouders of Hilur Gudnadottir, de celliste van bij Pan Sonic, múm en Jóhann Jóhannsson. Wie even niet (alleen) wil luisteren kan films en documentaires gaan kijken of deelnemen aan een workshop samplen.

Voor het slotconcert keert November Music 's avonds terug naar één plaats, de Verkadefabriek, waar net als op donderdag een muziektheaterstuk van Heiner Goebbels uitgevoerd wordt. 'Songs of Wars I Have Seen' is een aanklacht tegen het leed en het lot dat vrouwen in de oorlog ondergaan. De teksten vond Goebbels bij de Amerikaanse cultschrijfster Gertrude Stein en de uitvoering is in handen van het Muziektheater Transparant, I solisti del Vento en het barokorkest B'Rock. Hedendaagse muziek met een stevige knipoog naar de zestiende en zeventiende eeuw: een verrassende insteek voor het standaard concertpubliek, dagelijkse kost op November Music. Ook in 2013.

Tijd en plaats van het gebeuren :

November Music 2013
Van woensdag 6 tot en met zondag 10 november 2013
Op verschillende locaties in 's Hertogenbosch (Nederland)


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.novembermusic.net

Bron : Artikel overgenomen van Kwadratuur.be

Extra :
November Music 2013. Het muzikale nu, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 20/10/2013

12:34 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

29/10/2013

Oorsmeer en Big Bang voor avontuurlijke kinderoren

Big Bang Oorsmeer, het muziekfestival voor een jong en avontuurlijk publiek, blijft maar groeien. Afgelopen seizoen trok het met succes naar Lille, Brussel, Lissabon en Stavanger. Bovendien won het festival de Klaraprijs voor het beste muziekevenement van 2012. De jury had het over 'een sterk merk… een gedurfd project om te werken aan het publiek van morgen'. Ook in november 2013 blijft de onvolprezen festivalformule in Gent ongewijzigd: in de Vlaamse Opera en de Handelsbeurs klinkt in elk hoekje van het gebouw spannende, nieuwe muziek op maat van kinderen en (groot)ouders. In Gent is Oorsmeer intussen aan zijn 18de jaargang toe. Het festival vindt er plaats op 2 november in de Vlaamse Opera en de Handelsbeurs. Een dag later kan je in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel terecht voor de 4de editie van BIG BANG.  Een reeks schitterende muzikanten uit binnen- en buitenland maakt er zijn opwachting en tovert het prachtige gebouw om tot een klinkend labyrint. Traditiegetrouw biedt het festival ook een podium aan jonge muzikanten.

Het publiek kan zich dit jaar onder meer laten meeslepen in het fascinerende universum van Amerikaanse jazzlegende Miles Davis in Zonzo Compagnie's gloednieuwe productie Mile(S)tones, uit hun dak gaan op de kleurrijke grooves van België's coolste kinderbigband Zappa in hun nieuwe project met topmuzikante Corrie Van Binsbergen onder de welluidende naam Corrie en de Kleine Brokken. Publiek met eerder onweerstaanbare reiskriebels in de buik kan de zeilen hijsen voor een tocht over de wereldzeeën met het Portugese ensemble Sete Lagrimas, of kan zich laten onderdompelen in het exotische klankenbad van de Indische zangeres Meeta Pandit. Jonge muziekliefhebbers zonder hoogtevrees kunnen dan weer hoog in de nok van het Paleis van Schone Kunsten de Boomfanfare aan het werk zien. Publiek dat eerder liever zelf mee doet kan haar tekeningen laten omzetten in muziek door twee improvisatiemuzikanten tijdens de voorstelling Aan Tafel, mee de bezwerende ritmes van Sound & Body creëren, of het Robotorkest van Logos dirigeren.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Oorsmeer
Zaterdag 2 november 2013 van 13.00 u tot 18.30 u
Handelsbeurs & Vlaamse Opera Gent

Kouter 29 - Schouwburgstraat 3
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be, www.vlaamseopera.be, www.bigbangfestival.eu en zonzocompagnie.be
-----------------------------------
Big Bang
Zondag 3 november 2013 van 13.00 u tot 18.30 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be, www.bigbangfestival.eu en zonzocompagnie.be

Op 1 november vindt in Bozar de vooropening van Big Bang plaats met op het programma de uitreiking van de Yama Award door Jeugd & Muziek Internationaal. Meer info via www.yama-award.com

13:36 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Zwerm, Deafheaven & Spinifex op Rumor Festival voor avontuurlijke muziek in Utrecht

Rumor Festival voor avontuurlijke muziek Rumor is een festival voor avontuurlijke muziek dat op onregelmatige basis georganiseerd wordt in Utrecht. Centraal staat innovatieve muziek op de scheidslijn waar jazz, pop en gecomponeerde muziek samenkomen. De gebruikelijke formule voor een Rumor avond is: drie concerten op drie locaties, voor één prijs. Het Belgische gitaarkwartet Zwerm mag donderdag het festival op gang trappen. Daarna is het de beurt aan de Californische band Deafheaven. Als afsluiter komt het Nederlandse Spinifex een voorproefje van hun nieuwste plaat brengen.

Grenzen zijn er niet per se om te doorbreken, maar om af te bakenen. Om duidelijkheid te scheppen. Ook als het om muziek gaat. Handig misschien voor wie muziek bij het publiek wil brengen. Voor wie het wil verkopen of uit wil leggen. Maar de muziek zelf heeft daar geen boodschap aan. Evenmin als de muzikanten. Vanuit die gedachte ontstond ooit Rumor, het Utrechtse muziekfestival dat net zo bewegelijk en plooibaar wil zijn als de muziek zelf.

Zwerm & Eric Thielemans - 20.30 u in Vredenburg Leeuwenbergh
Zwerm, het Belgische gitaarkwartet, bracht in september een nieuwe CD uit 'Underwater Princess Waltz'. Dit keer hebben ze zich verdiept in het relatief onbekende Amerikaanse genre van de 'One Page Pieces'. One Page Pieces zijn composities die op een enkele pagina passen. Soms niet meer dan één enkel muzikaal idee, soms een breed uitgesponnen structuur van avondvullende proporties. Ruwe schetsen, spitsvondige geluidsexperimenten en conceptuele folksongs. Al deze, vaak ook humoristische, stukken vragen zonder uitzondering om creativiteit en compositorische vaardigheden van de uitvoerders. Underwater Princess Waltz is een cross-over project waarbij Zwerm de connectie zoekt met de klankwereld van blues, vrije improvisatie, experimentele rock en negro spiritual… Sinds de eerste one page pieces van Alvin Curran en James Tenney uit de late jaren zestig is het een genre dat door veel Amerikaanse componisten wordt beoefend. Bij dit concert wordt het kwartet bijgestaan door Eric Thielemans.

Deafheaven - 21.45 u in EKKO
De oprichters van Deafheaven zaten samen eerder in een grindcoreband, terwijl de bandnaam een hommage is aan postrockband Slowdive. Om meteen maar aan te geven welke muzikale werelden samenkomen in deze Californische band. Deafheaven deed dit jaar wat Liturgy vorig jaar deed: een black metalplaat maken die voor een breder publiek geschikt is dan enkel Noren met corpsepaint. Door genres als postrock, sludge, shoegaze en soundscapes toe te voegen ontstaat een rijk amalgaam dat even verwoestend als indrukwekkend is. Muziek die aardedonker kan zijn, met ergens aan het einde van de tunnel een minuscuul streepje licht. 'Roads To Judah' uit 2011 was wat dat betreft een prima debuut, maar met 'Sunbather' lijken ze hun bescheiden doorbraak eindelijk te forceren. Deafheaven speelt live met zoveel bezieling, dat je het bijwonen van een optreden kunt typeren als een religieuze ervaring.

Spinifex  - 23.00 u in RASA
Spinifex brengt eind dit jaar een nieuwe CD uit. Bij Rumor valt alvast een voorproefje te beluisteren. De typische basis ingrediënten van Spinifex zijn: dwingende grooves, intense improvisatie, virtuoze solo's, psycho-ritmes en extreme dynamiek. De musici van Spinifex hebben achtergronden in jazz, hedendaags klassieke muziek, wereldmuziek en metal. Samen zoeken zij het avontuur, op de grenzen van deze stijlen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Rumor Festival voor avontuurlijke muziek
Donderdag 31 oktober 2013 vanav 20.30 u
Op verschillende locaties in Utrecht (Nederland)


Meer info : www.rumor.nl

Elders op Oorgetuige :
Gitaarkwartet Zwerm exploreert experimentele rock en Americana in Underwater Princess Waltz, 16/10/2013

11:15 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

25/10/2013

Kleurrijke afsluiter van Novecento met ensemble recherche

Ensemble recherche Ensemble recherche creëerde 'Vortex temporum' na een unieke maandenlange samenwerking met Gérard Grisey. Vortex temporum is het voorlaatste werk van de veel te jong gestorven Franse componist Gérard Grisey (1946-1998). Hij werkte drie jaar ononderbroken aan wat zijn grootste meesterwerk is. Grisey verwijst naar drie soorten van tijdsbeleving: de menselijke tijd (de taal en ademhaling), de tijd van de walvissen (het langzame, regelmatige slaapritme) en die van de vogels of de insecten (de meest extreme, samengeperste tijd). De derde beweging is opgedragen aan Helmut Lachenmann, wiens Allegro Sostenuto uit een heel ander vaatje tapt. Lachenmann creëert een soort clair-obscur. Vanuit de schaduw van één klank vertrekken voortdurend nieuwe klanken, waarmee klarinet, cello en piano een veelvoud aan kleuren produceren.

ls de kunstmuziek van de twintigste eeuw door één iets gekenmerkt wordt, dan is het wel door een ongebreidelde zoektocht naar vernieuwing, en dat op alle mogelijke vlakken. In hun ontdekkingsreizen verlegden componisten vaak het accent van de traditionele melodie en harmonie naar andere parameters, zoals ritme of klankkleur. Het overbekende Le Sacre du Printemps van Stravinsky geldt als een prachtig voorbeeld van de haast uitsluitend ritmische benadering van muziek, terwijl de ontelbare kleurschakeringen in de muziek van Debussy al vooruitwijzen naar de fascinatie voor klankkleur bij latere componisten. Net deze twee parameters - klank en tijd - zijn van een niet te overschatten belang in het werk van Helmut Lachenmann en Gérard Grisey, de vertegenwoordigers van twee sterke tradities op het Europese vasteland: het Duitse modernisme en het Franse spectralisme.

Helmut Lachenmann was een relatieve laatbloeier als componist, en het zouden vooral de ontmoetingen met Karlheinz Stockhausen en Luigi Nono zijn die hem in 1957 in de richting van de avant-garde dreven. Vandaag staat hij zowel bekend voor zijn hoogst originele composities als voor zijn geschriften over (zijn) muziek en esthetica. Als één van de weinige componisten/theoretici durft Lachenmann zich bijvoorbeeld af te vragen wat het begrip schoonheid betekent in de context van hedendaagse muziek. Nadat hij enkele composities had geschreven aan de hand van strikt seriële ordeningsprincipes verlegde hij de focus in de jaren 1960 naar expressiviteit en de anatomie van de klank. Hoewel deze periode gekenmerkt wordt door een razendsnelle evolutie op het vlak van opgenomen en elektronische klanken, kiest Lachenmann resoluut voor een akoestische aanpak onder de noemer musique concrète instrumentale.

De elektronische muziek ontwikkelde zich in de vroege jaren 1950 als het ware op twee sporen. Enerzijds was er de studio van de Westdeutscher Rundfunk (WDR) in Keulen waar volledig synthetische klanken gerealiseerd werden, de zogeheten Elektronische Musik. Anderzijds creëerde Pierre Schaeffer in Parijs nieuwe composities met vooraf opgenomen klanken (zoals geluiden van machines, treinen, of natuurgeluiden). Dat werd musique concrète genoemd. De term musique concrète instru- mentale verwijst dus naar het feit dat op een instrumentale manier, met vooraf bestaande instrumenten, naar nieuwe klanken wordt gezocht. Lachenmanns fascinatie voor nieuwe geluiden vertaalt zich in een niet-conventioneel, soms zelfs experimenteel gebruik van de bestaande muziekinstrumenten. Een cello kan immers oneindig veel meer klanken voortbrengen dan de gebruikelijke aangestreken of getokkelde snaren. Elke mogelijke handeling op het instrument creëert een geluid, en die handeling - de manier waarop een klank tot leven wordt gewekt - dient zo precies mogelijk omschreven te worden. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat een partituur van Lachenmann ontelbare aanwijzingen bevat over hoe het instrument precies bespeeld moet worden.

De partituur van Allegro Sostenuto (1988) bevat maar liefst zes volledige pagina's met instructies voor verschillende speelwijzen. Ook de partituur zelf staat bol van detaillistische aanwijzingen zoals bijvoorbeeld "wie ein Hauch, mit Fingerkuppe über tiefe Saite entlang (oder Fingernagel, wenn anders nicht hörbar)" [als een zucht, met een vingertop op de laagste snaar (of een vingernagel, indien niet hoorbaar)]. In de klarinet staat op hetzelfde moment te lezen: "aus der Entfernung aufs Mundstück geblasen" [van op een afstand op het mondstuk geblazen]. Alsof die rijkdom aan nieuwe klanken nog niet volstaat, realiseert Lachenmann op een bijzonder efficiënte manier een muzikale textuur waarin de drie instrumenten haast versmelten tot een nieuwe eenheid. Heel vaak worden tonen doorgegeven van het ene instrument naar het andere. Duidelijk gearticuleerde toonhoogtes weerklinken in de klarinet en worden meteen herhaald door de cello, of omgekeerd. Hier ligt ook een sleutel om toegang te krijgen tot de beluistering van dit werk. Zoals in veel modernistische muziek klinken de individuele muzikale figuren vaak erg fragmentarisch. Korte cellen van slechts enkele noten worden gescheiden door stiltes of door interventies van andere instrumenten. Wanneer we echter de focus verleggen naar de klank en de beweging wordt duidelijk hoe Lachenmann wel degelijk expressieve lijnen en richting creëert.

Gérard Grisey geldt als één van de eerste en belangrijkste componisten van het spectralisme, waarin de klank evenzeer centraal staat. Elke muzikale toon bestaat uit een grondtoon - de toon die we horen - en een aantal boventonen die een geordende reeks met specifieke verhoudingen vormen. Deze boventonen horen we meestal niet als dusdanig, maar ze bepalen wel de kleur van de klank, het specifieke timbre. Dit akoestisch fenomeen wordt vertaald naar een abstracte verzameling toonhoogtes waarmee de componisten aan de slag gaan.

In feite ligt de oorsprong ook hier in de elektronische muziek. Zuiver elektronische klanken worden gemaakt door de samenstelling (synthese) van eenvoudige tonen tot een complexe klank. Op die manier kan een synthesizer klanken produceren die klinken zoals een piano of een trompet. Gérard Grisey nam dan ook het begrip 'synthèse instrumentale' in de mond. De afzonderlijke componenten van een klank worden verspreid over een instrumentaal ensemble of een orkest, en op die manier wordt een nieuwe klank samengesteld. Door die focus op klankkleur - het spectralisme heeft nauwe banden met het eveneens Franse impressionisme - wordt spectrale muziek vaak geassocieerd met langzaam ontwikkelende akkoorden en een weinig beweeglijke textuur. Nochtans zijn heel wat componisten (onder andere Luc Brewaeys) precies bezig geweest met het creëren van een zekere dynamiek en het (her)introduceren van snelheid. Deze aandacht voor de muzikale tijd is cruciaal in Vortex Temporum (1994-1996).

Vortex Temporum is een eerder atypisch werk binnen het oeuvre van Grisey. Jean-Luc Hervé, een medewerker van Grisey die nauw betrokken was bij het kopiëren van de originele partituur noteerde volgende getuigenis: "Mijn eerste contact met Vortex Temporum kwam er via de omweg van het schrift, aangezien Gérard Grisey me - toen ik nog student was aan het conservatorium - gevraagd had hem te helpen bij het kopiëren van zijn recentste werk. Ik was verbaasd over het aantal noten, de snelheid van het discours en het repetitieve aspect die geen karakteristieken waren van de spectrale muziek. Maar ondanks mijn onvermogen om er een helder beeld van te krijgen was ik meteen overtuigd dat het hier ging om een bijzonder origineel werk. "

Inderdaad, wie spectrale muziek associeert met langzaam opgebouwde akkoorden, subtiele har- monische verschuivingen en kleurrijke samenklanken schrikt wel even bij de eerste aanblik van de partituur, of bij het horen van de eerste maten van het werk. Grisey katapulteert ons meteen naar het midden van de vortex of draaikolk (een veel gebruikte vertaling is de maalstroom van de tijd ) uit de titel. Het hele ensemble speelt een wervelende figuur gebaseerd op één akkoord, en meteen is duidelijk wat Hervé bedoelt met het repetitieve aspect van deze muziek. De contouren van deze wervelende figuren volgen trouwens de vorm van de geluidsgolven die gebruikt worden in de elektronische muziek, zoals de sinus- en de zaagtandgolf.

In de drie delen van het werk speelt Grisey eigenlijk met drie verschillende soorten tijd: de menselijke tijd, (de tijd van de taal en de ademhaling), de uitgerekte tijd van de walvissen en de gecomprimeerde tijd van de vogels en insecten. Hetzelfde basismateriaal wordt op telkens andere manieren in de tijd geprojecteerd.

Het is boeiend te zien hoe twee verschillende ontwikkelingen in de elektronische muziek gedeeltelijk leidden tot twee verschillende componeerstijlen en tradities. Helemaal opmerkelijk is dat de Duitse Helmut Lachenmann zijn compositietechniek verbindt aan de Franse musique concrète , terwijl de Franse Gérard Grisey een instrumentaal equivalent creëert voor de Duitse klanksynthese. In beide gevallen is de muziek op zich erg bijzonder, en bewijst ze dat avontuurlijke klankexploraties ook zonder elektronische hulpmiddelen mogelijk zijn.

Programma :

  • Gérard Grisey, Vortex Temporum
  • Helmut Lachenmann, Allegro Sostenuto

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Recherche : Grisey, Lachenmann
Dinsdag 29 oktober 2013 om 20.30 u
( inleiding door Klaas Coulembier om 19.45 u )
Kunstencentrum STUK - Leuven
Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en ensemble-recherche.de
------------------------------------------------------
Naar aanleiding van dit concert organiseert MATRIX [Centrum voor Nieuwe Muziek] een masterclass rond het oeuvre van componisten Helmut Lachenmann en Gérard Grisey. Deze masterclass werd ontwikkeld voor studenten uit het hoger muziekonderwijs en wordt gedoceerd door de muzikanten van Ensemble Recherche. De masterclass vind plaats op maandag 28 oktober 2013 van 9.30 u tot 17.00 u in het Orpheus Instituut in Gent.
www.matrix-new-music.be

Bron : tekst Klaas Coulembier voor programmaboekje Novecento

Extra :
Gérard Grisey over Vortex Temporum op www.ictus.be
Gérard Grisey op brahms.ircam.fr en youtube
Interview met Gerard Grisey, David Bündler in 20th-Century Music, 1996 op www.angelfire.com
Helmut Lachenmann op composers21.com en youtube
Thinking About Helmut Lachenmann, Dan Albertson op www.lafolia.com, november 2004
Gegen die Vormacht der Oberflächlichkeit, Interview met Helmut Lachenmann, Claus Spahn in Die Zeit, 29/04/2004

Elders op Oorgetuige :
Novecento 2013 : onbekende muzikale pareltjes en mijlpalen die richting gaven aan de muziekgeschiedenis, 22/09/2013
Het Collectief brengt twee uit de kluiten gewassen werken uit het 20ste-eeuwse kamermuziekrepertoire in Leut, 22/06/2012

16:52 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Ian Pace & Frederik Croene op uniek slotconcert van Transit

Frederik Croene Voor het laatste concert van het festival plooit Transit terug op een kleinere bezetting met het duo van de Britse pianist Ian Pace (de man die zowat jaarlijks in het programma opduikt) en zijn Vlaamse collega Frederik Croene (foto). Samen spelen ze een programma waarin virtuositeit centraal staat en in vraag gesteld wordt: van de creatie van Adam De la Cours 'Con-Join' (waarvoor de pianisten handboeien om krijgen) tot de 'Derde Symfonische Studie' van Michael Finissy die zowel te leen gaat bij Czerny als Schumann.

Croene is niet alleen als pianist te horen, maar ook als arrangeur. Met het Collectief ç'a b'âm, waar hij samen met Jasper&Jasper en Oliver Ibsen deel van uitmaakt, herwerkte hij 'Discipline' van de postpunkband Throbbing Gristle voor piano en tekstverwerker. Verder zijn Pace en Croene samen te horen in 'Furientanz' van Konrad Boehmer (van wie de meeste muziek verscheen op het BVHaast-label van de enkele jaren geleden gestorven jazzsaxofonist Willem Breuker) en 'Doppel' van Michael Beil.

Met deze componist, wiens muziek ook al te horen was op het openingsconcert, is de cirkel van Transit rond. Voor 'Doppel' werkt Beil opnieuw met beelden, maar nu achter de live spelende muzikanten. Pace en Croene spelen oerklassiek pianomateriaal, gaande van toonladders tot herhaalde noten dat zowel live als op de videobeelden te horen is. Deze beelden worden echter in korte fragmenten geknipt, zodat ze slechts momentopnames van de live gespeelde muziek laten horen en zien. Zien, want naast de muziek speelt ook de gestiek van de uitvoerders een centrale rol.

Door de videobeelden in vier steeds kleiner wordende lagen achter elkaar te zetten, speelt het stuk zich af in vijf lagen die uiteraard niet mooi parallel verlopen. Wie dus in de beelden denkt het muzikale equivalent van het Droste-effect te gaan zien en te horen, kan zich aan heel wat aangename verrassingen verwachten. Al moet daarvoor niet gewacht worden tot op het slotconcert.

Programma :

  • Michael Finnissy, 'Derde symfonische studie'
  • Adam De la Cour, Con-Join (creatie)
  • Evan Johnson, Creatie
  • Konrad Boehmer, Furientanz
  • Collectief ç'a b'âm, Discipline (creatie)
  • Michael Beil, Doppel

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ian Pace & Frederik Croene : Finnissy, De la Cour, Johnson, Boehmer, Collectief ç'a b'âm, Beil
Zondag 27 oktober 2013 om 20.30 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 19.45 u)
Kunstencentrum STUK - Leuven

Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be, ianpace.com en www.frederikcroene.com

Extra :
Michael Finnissy : www.michaelfinnissy.info, www.oup.co.uk en youtube
Adam De la Cour : www.adamdelacour.com
Evan Johnson : www.evanjohnson.info
Konrad Boehmer : www.kboehmer.nl en www.muziekencyclopedie.nl
Michael Beil : www.michael-beil.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013

16:10 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Stemmen van beroemde landgenoten met het Belgisch-Britse plus-minus ensemble op Transit

plus-minus ensemble Nog stemmen, maar dan in opgenomen gedaante, zijn te horen tijdens het optreden van het Belgisch-Britse plus-minus ensemble op Transit. In zijn ondertussen bijna populaire 'Voices and Piano' laat Peter Ablinger de pianist van dienst meespelen met spreekstemmen. Uit de uitgebreide cyclus zullen de stukken met de vocalen van Jacques Brel en Ilya Prigogine te horen zijn, naast creaties van Guy De Bièvre (de gitarist die vaak naast Anne La Berge te horen is) en Bernhard Lang. Een opvallende aanwezige op het programma is Nicolaus Hubers 'Harakiri'. Dit stuk uit 1971 moest jaren wachten op een première. De bestellers van het werk waren immers niet opgezet met het resultaat dat de leerling van Stockhausen en Nono afleverde. Plus-minus zal het stuk uitvoeren in een aangepast arrangement.

Voices and Piano van Peter Ablinger verzamelt (vanaf 1998) composities met als insteek de stem van een persoonlijkheid uit het heden of het recente verleden. Het werk van Guy De Bièvre sluit mooi aan bij de experimentele esthetica van het plus-minus ensemble. Dat geldt ook voor Bernhard Lang, één van de belangrijkste eigentijdse componisten uit Oostenrijk. Met het omstreden Harakiri (1971) leek het alsof Nicolaus A. Huber zelf harakiri pleegde… de uiterst spaarzame compositie beantwoordde niet aan de verwachtingen van de opdrachtgever, en het duurde jaren voor het werk gecreëerd werd.

Het plus-minus ensemble is een Engels-Belgisch octet dat zich toelegt op de uitvoering nieuwe composities en het gevestigd hedendaagse repertoire. Sinds de oprichting door Joanna Bailie en Matthew Shlomowitz in 2003 liet het ensemble zich vooral opmerken door zijn interesse in avant-garde, improvisatie en experimentele stukken met een 'open instrumentatie' zoals Stockhausens bekende werk uit 1963 waaraan het ensemble zijn naam ontleent. Componisten als Bryn Harrison, Stefan Van Eycken, James Saunders, David Helbich, Erik Ulman, Trond Reinholdtsen en Øyvind Torvund schreven werk voor het ensemble. Plus-minus is ensemble in residentie bij Rational Rec, een multidisciplinair kunstenplatform dat elke maand georganiseerd wordt in de Bethnal Green Working Men's Club. Deze jonge formatie kwam in 2007 voor het eerst naar Transit.

Rebecca Diependaele, coördinator  MATRIX [Centrum voor Nieuwe Muziek]: "Het concert van plus-minus ensemble staat met stip in mijn agenda, in het bijzonder omwille van het nieuwe werk van Peter Ablinger in zijn cyclus Voices and Piano. Fascinerend hoe hij zoveel facetten van de stem tegelijk belicht! Je kan als luisteraar heen en weer reizen tussen de gesproken tekst, het alledaagse stemgeluid, de muzikale laag van de piano en de muzikaliteit van de stem zelf. Benieuwd hoe dit werkt in de nieuwe compositie Forough Farrokhzad - het interviewfragment dat Ablinger van deze Iraanse dichteres uitkoos, is immers Perzisch gesproken."

Programma :

  • Peter Ablinger, Voices and Piano
  • Guy De Bièvre, Creatie
  • Nicolaus A. Huber, Harakiri
  • Bernhard Lang, Creatie

Tijd en plaats van het gebeuren :

plus-minus ensemble : Ablinger, De Bièvre, Huber, Lang
Zondag 27 oktober 2013 om 16.00 u (Inleiding door Jan Christiaens om 15.30 u)
Kunstencentrum STUK - Leuven

Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.plusminusensemble.com

Extra :
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube
Guy De Bièvre : www.guydebievre.org, www.myspace.com/guydebievre en youtube
Nicolaus A. Huber op de.wikipedia.org, brahms.ircam.fr en youtube
Der dialektische Donnerschlag. Anmerkungen zur Musik von Nicolaus A. Huber, Max Nyffeler op
Bernhard Lang : members.chello.at, en.wikipedia.org, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013

Beluister alvast Peter Ablingers Voices and Piano

15:04 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Me Quitte, Niels Rønsholdts antwoord op Jacques Brels evergreen Ne me quitte pas

Niels Rønsholdt Tijdens het eerste namiddagconcert op de slotdag van Transit is het weer aan de stem om een centrale plaats in te nemen wanneer het Deense ensemble Scenatet 'Me Quitte' van Niels Rønsholdt (foto) brengt met Anna Katrin Egilstrød en de componist zelf als vocalisten. 'Me Quitte' dat eerder dit jaar in première ging, is zoals de knipoog naar Jacques Brel al aangeeft geen 'klassieke' liedcyclus, maar een klein uur durende cabaretachtige voorstelling met duidelijke referenties naar de popcultuur. Aanvankelijk overheerst de zweverige atmosfeer van Susanna & the Magical Orchestra en Tom Odell, maar geleidelijk aan wint de muziek aan dramatiek tot het slot de weggedroomde luisteraars met meer vragen dan antwoorden achterlaat.

Me Quitte is Rønsholdts antwoord op Jacques Brels evergreen Ne me quitte pas. Een zanger, een zangeres, een gitarist, een pianist, een slagwerker, een violist en een cellist vergroten alle emoties van dit chanson uit, in tien nieuwe liederen. Liefde en wreedheid liggen er in elkaars verlengde. Niels Rønsholdt zelf is de leadzanger en hij gaat ervoor, samen met zangeres Anna Katrin Egilstrod en het uitstekende Deense ensemble Scenatet.

Niels Rønsholdt (1978) studeerde compositie aan de Royal Academy of Music in Aarhus bij Karl Aage Rasmussen en Bent Sørensen en vervolmaakte zich in Berlijn bij Helmut Oehring. Zijn werk reikt van opera's over installaties tot kamermuziek. Hij kreeg onder meer opdrachten van de Akademie der Künste, de Sound Around Biennale, en de Deense Nationale Opera.

Rønsholdt is ook co-uitgever bij twee online tijdschriften voor hedendaagse muziek (Autograf en Seismograf) en hield lezingen aan de Aarhus Universiteit, de Royal Danish Academy of Music en de Grieg Academy in Bergen. Daarnaast werkte hij als curator en artistiek adviseur voor het Deense ensemble Scenatet, waar hij momenteel artistiek leider is. In 2009 was voor het Rønsholdt voor het eerst te horen tijdens Transit, vorig jaar bracht hij er de interactieve micro-opera Honeymoon.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Scenatet : Niels Rønsholdt, Me Quitte
Zondag 27 oktober 2013 om 14.00 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 13.30 u)
Kunstencentrum STUK - Leuven

Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.scenatet.dk

Extra :
Niels Rønsholdt : www.nielsroensholdt.dk, www.edition-s.dk en youtube

Elders op Oorgetuige :
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013

Bekijk hier de trailer van Me Quitte

13:54 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Vladimir Gorlinsky neemt jonge musici op sleeptouw doorheen zijn muzikale verbeeldingswereld

Vladimir Gorlinsky Ook op de slotdag begint Transit er voor de middag aan met een project voor jongeren onder leiding van de zelf nog maar negenentwintigjarige Russische componist Vladimir Gorlinsky (foto). Gorlinsky neemt de jeugdige musici op sleeptouw doorheen zijn eigen muzikale verbeeldingswereld. Vuurwerk, megafonen en glazen platen zijn er even belangrijk als de traditionele muziekinstrumenten. Hij gidst de niet-professionele musici zelf door het repetitieproces: de verschillende kleine ensembles confronteert hij uiteindelijk met elkaar in interactie met de STUK locatie.

Wat gebeurt er als je een kamermuziekensemble uitsplitst over verschillende ruimtes? Zullen de strijkers het einde van hun halsbrekende solo halen? Hebben we sommige teksten al eerder gehoord? En zou het lukken om de communicatie tussen muzikanten op te drijven tot een vorm van telepathische improvisatie? Vladimir Gorlinsky gaf zijn nieuwe compositie voor jonge muzikanten de werktitel 'Gamebook'. Die titel vat het basisconcept van het stuk goed samen: de compositie ontvouwt zich als een raadselachtig multiplayer game met opdrachten op het scherp van de snee. De toeschouwers lopen rond en zijn getuige van verschillende simultaan verlopende spelletjes. Het blijft de vraag of Gorlinsky's muzikale spelopgaven überhaupt realiseerbaar zijn, en of er iemand in het publiek dapper genoeg is om mee te spelen.

Vladimir Gorlinski (1984) experimenteert graag met traditionele, etnische en zelfgemaakte instrumenten. Hij studeerde compositie in Moskou bij Vladimir Tarnopolsky en kon rekenen op uitvoerders als Ulrich Murtfeld, Klangforum Wien en Studio for New Music voor de uitvoering van zijn werken. Hij volgde masterclasses bij Martijn Padding, Richard Ayres, Brice Pauset, Beat Furrer en Brian Ferneyhough. In 2009 won hij de Impuls Competition in Graz. In mei 2012 werd zijn orkestwerk Paramusic #2 uitgevoerd op een speciaal daarvoor aangepaste ruimte op een eiland bij fort Liefkenshoek in Kallo.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Projectensemble Vladimir Gorlinsky
Zondag 27 oktober 2013 om 11.00 u
Kunstencentrum STUK - Leuven

Naamsestraat 96
3000 Leuven
Gratis toegang

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013

13:34 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

ChampdAction live in danscreatie van Cecilia Lisa Eliceche op Transit

Cecilia Lisa Eliceche Het slotconcert op de tweede dag van Transit komt voor rekening van het Belgische ChampdAction dat vorig jaar met een verbluffend optreden het festival op gang trapte. ChampdAction komt met Yutaka Oya en Benjamin Van Esser (piano) en geluidsman Simon Vander Beken. Na de pauze stappen ze live in de danscreatie. Cecilia Lisa Eliceche crëeert een choreografie op de hypnotiserend-repetitieve muziek van David Lang geïnspireerd op het aangrijpende 15de-eeuwse chanson Se la Face Ay Pale van Guillaume Dufay. Maar eerst hoort je ChampdAction in concert met Zeitschein van Wieland Hoban, een gloednieuw werk van Benjamin Van Esser en het virtuoze Pyramids van João Pedro Oliveira,een werk gebaseerd op fractalen.

In het eerste deel zorgt ChampdAction voor een old school concert, met een creatie van Benjamin Van Esser, 'Zeitschein' van Wieland Hoban (dat in 2007 op TRANSIT voor het eerst uitgevoerd werd) en het spectaculaire 'Pyramids' voor twee piano's van de Portugees João Pedro Oliveira. Als een versmelting van Chopins elegantie en Stravinsky's energie, maar dan in eenentwintigste eeuwse gedaante, flitst het werk van elegant sprookjesgefonkel naar donkere diepten met dito dynamische contrasten. Ritmisch vallen vooral de herhaalde noten op: in trillers, tremolo's of verdichtende en terug uitdunnende figuren. Liefhebbers die hun concentratie- en uithoudingsvermogen willen testen, kunnen op de site van de componist terecht voor een opname én de partituur. Een kleine don't try this at home als waarschuwing vooraf is echter wel op haar plaats.

Wieland Hoban - Zeitschein
Zeit = tijd / Schein = verschijning, schijn; illusie
Wieland Hoban : "Deze compositie beoogt iets dat onmogelijk kan lijken binnen de duur van amper zeven minuten: verschillende zones, verschillende types van temporele ervaring worden doorkruist. Het werk probeert situaties te creëren waarin de tijd 'te snel' of 'te traag' schijnt te verlopen, en een illusoir web te weven van ervaringen die een tegenspraak oproepen tussen de feitelijke, chronometrische tijd en een autonome, innerlijke temporaliteit. De compositie eindigt, maar haar innerlijke tijd verzet zich tegen de finaliteit van het afsluiten. Hierdoor wordt een continuïteit gesuggereerd die verder gaat dan de laatste klanken. "Zeitschein is opgedragen aan Steve Takasugi en werd gecomponeerd in opdracht van het TRANSIT-festival, waar het gecreëerd wordt op 28 oktober 2007.

Programma :

  • Benjamin Van Esser, Creatie
  • Wieland Hoban, Zeitschein
  • João Pedro Oliveira, Pyramids
  • Cecilia Lisa Eliceche, Danscreatie opdracht STUK Move Me & TRANSIT

Tijd en plaats van het gebeuren :

ChampdAction live & Cecilia Lisa Eliceche : Van Esser, Hoban, Oliveira
Zaterdag 26 oktober 2013 om 20.30 u ( Inleiding door Klaas Coulembier om 19.45 u)
Kunstencentrum STUK - Leuven
Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be en www.champdaction.be

Extra :
Benjamin Van Esser : benjaminvanesser.be en www.muziekcentrum.be
Wieland Hoban op composers21.com
João Pedro Oliveira op youtube

Elders op Oorgetuige :
Transit als vanouds: spannend, eigenzinnig, avontuurlijk..., 22/10/2013

00:56 Gepost in Concert, Dans, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook