04/10/2006

Het leven een droom

Het leven een droom, repetitiefoto Voor 'Het leven een droom' bracht NTGent drie coryfeeën uit het muziektheater samen : Johan Simons, Christoph Homberger en componist/muzikant Peter Vermeersch. 'Het leven een droom' is een bewerking van het gelijknamige stuk van de Spaanse barok-auteur Pedro Calderón de la Barca. Christoph Homberger verkent met de acteurs de soms flinterdunne grens tussen gesproken en gezongen tekst en Vermeersch inspireerde zich vrijelijk op de muziekprocédes ut de barok en de romantiek voor een eigentijdse compositie die live wordt uitgevoerd door een bezetting van oude instrumenten (gamba's, luiten) en een klarinet. De muziek voor deze voorstelling is eerder intuïtief tot stand gekomen, door een uitwisseling ideeën en beelden. Niks lag vooraf vast en Vermeersch kon zijn verbeelding de vrije loop laten.

Voor Johan Simons is de samenwerking met Vermeersch een primeur, die later dit seizoen (na een tournee door Nederland en Luxemburg begin 2007 in NTGent) een vervolg krijgt in Oresteia naar Aishylos. Voor die productie pakt Vermeersch het alvast op een heel andere manier aan. In plaats van te werken met live muziek, gaat hij voor Oresteia aan de slag met tapes en samplers. Er komen natuurhoorns en slagwerk aan te pas en het geheel wordt gebracht als soundtrack.

Alle verdere info over auteur/regisseur/acteurs en over de voorstelling zelf vind je op de website van NTGent.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Het leven een droom
Woensdag 4 oktober 2006 om 20.30 (Belgische première)
Sint Baafsplein 17
9000 Gent

De productie loopt nog tot 21 oktober in NTGent, op 27 oktober in de Brugse Stadsschouwburg en op 23 en 24 april 2007 in het Antwerpse Toneelhuis. Verder zijn er ook nog voorstellingen in Nederland en Duitsland. Exacte data en uren vind je eveneens op de website van NTGent.

Oresteia loopt van 5 tot 20 januari in NTGent.

00:50 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Patricia Kopatsjinskaja - Mihaela Ursuleasa

Patricia Kopatsjinskaja Patricia Kopatsjinskaja is een Moldavische stervioliste die met een verbazend naturel een zeer breed repertoire aansnijdt en zich daarbij ook vol energie engageert in het muziekleven van vandaag én morgen. Creaties en recent werk wisselt ze af met klassiekers, steeds overtuigend stijlvol-muzikaal en jeugdig enthousiast vertolkt.
 
Kopatsjinskaja wil in de eerste plaats aan haar publiek een verhaal vertellen. En dat doet ze met een ontwapenende spontaneïteit. Alsof ze de muziek op het moment zelf staat uit te vinden. Dat ze ook zelf componeert zal daar wel voor iets tussenzitten. Kopatsjinskaja benadert elk muziekwerk - oud of nieuw - met eenzelfde frisheid. Mozart en Beethoven klinken in haar handen even modern als Bartók en Kurtág. Die confrontatie tussen oud en nieuw bepaalt ook haar programmakeuzes. Kopatsjinskaja brengt graag het vertrouwde in aanraking met ongewone, experimentele klanken. Zo werpt ze vaak een nieuw licht op wat we reeds dachten te kennen. Bij de ene wekt dat bewondering op, bij de andere bevreemding. Feit is dat deze violiste iets losmaakt.

De Morgen tipte Kopatsjinkaja in het jaaroverzicht 2004 reeds als 'ontdekking en in het oog te houden'. Tijdens dit concert krijgt je daar nogmaals alle kansen toe. In de Roemeense pianiste Mihaela Ursuleasa vond Kopatsjinkaja een zielsverwante. Een duo om in de gaten te houden!

Rudy Tambuyser verzorgt niet alleen de inleiding tot dit concert, hij stelde ook het programmaboekje samen: een onderhoudende, aangename tekst met hier en daar een vleugje humor. Je kan hem eveneens nalezen en downloaden op de website van deSingel.

Programma :
  • Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), Vier Preludes uit opus 34 (bewerking voor viool & piano door D.M. Tsiganov)
  • Georges Enescu (1881-1955), Impressions d'enfance, opus 28
  • György Kurtág (°1926), Tre pezzi per violino e pianoforte, opus 14e
  • Ludwig van Beethoven (1770-1827), Sonate voor piano en viool in c opus 30 nr 2
Tijd en plaats van het gebeuren :

Patricia Kopatsjinskaja - Mihaela Ursuleasa
Woensdag 4 oktober om 20.00 u (inleiding door Rudy Tambuyser om 19.15 u)
deSingel - Blauwe Zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

00:39 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

03/10/2006

Ryoanji en Zen

HERMES ensemble Op woendag 4 oktober concerteert HERMES ensemble in Antwerpen ter gelegenheid van '2017' (Kan kunst de wereld redden ?). Het ensemble brengt 'Ryoanji'. een zenboeddhistisch geïnspireerd werk van John Cage.

John Cage rekte het begrip muziek op tot alles wat geluid maakte, inclusief de stilte. Cage maakte zo ook een compositie met als uitgangspunt Ryoanji, een grillige rotstuinenpartij in Japan.In 'Ryoanji' probeerde hij het wezen van een Japanse Zen-tuin te vangen.

Deze spectaculaire en mysterieuze performance met een lezing van de Cage-tekst "Art & Overpopulation" door Tom Hannes is op woensdag 4 oktober live te beluisteren. Bart Stouten omkadert met zengedichten en meer poëtisch moois.

Tijd en plaats van het gebeuren:

HERMES ensemble, Ryoanji
Woensdag 4 oktober 2006 om 16.00 u, 17.00 u en 20.00 u
Oud gebouw Burgerlijke Stand
Lange Nieuwstraat
Antwerpen

Meer info : www.hermesensemble.be en www.2017.be

 Extra : 'De muur van de harmonie, de muur van de verveling, de muur van de structuur - Een beetje gemurmel van John Cage', Jean-Luc Plouvier op www.ictus.be

13:47 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

02/10/2006

Inuit-keelgezangen, Ijslandse pop, Estse mystiek en Poolse avantgarde

Kronos Quartet Voor de tweede keer nodigt de Bijloke het Kronos Quartet uit voor een tussenstop in Gent. Dit kwartet is een begrip in de hedendaagse muziek. In hun tweeëndertigjarig bestaan hebben ze maar liefst vierhonderdvijftig premières op het podium gebracht. Het kwartet is niet vies van crossover allerlei en speelt net zo gemakkelijk Jimi Hendrix (Purple Haze), muziek uit Afrika, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, India of China. En natuurlijk 20ste-eeuwse westerse muziek.
Afgezien van hun brede scala aan awards koos het Kronos Quartet steevast voor de meest uiteenlopende projecten: werken van Webern tot Jimi Hendrix, samenwerkingen met Philip Glass, David Bowie en Nelly Furtado, en filmscores voor films als Heat of Requiem for a Dream.

Beroemde hedendaagse componisten schrijven graag én veel voor dit kwartet. Kronos Quartet is het typevoorbeeld van musici die muren slechten en muzikale tradities van de meest uiteenlopende culturen en strekkingen weten te verenigen op een onnavolgbare wijze. De 'classical music's own Fab Four', zo betitelde het blad Rolling Stone dit kwartet. Hun muzikale voordracht gaat altijd gepaard met gedurfd experiment ingebed in zorgzame visuele en theatrale omkadering. Met het Kronos Quartet kan het seizoen en de reeks 'Kwartetten' niet beter starten.

Hoe divers Kronos tewerkgaat, blijkt ook helemaal in dit programma: van Inuit-keelgezangen van de noordpool, via de Ijslandse pop van Sigur Rós en de Estse mystiek van Arvo Pärt, tot de Poolse avantgarde van de beroemde Henryk Górecki (wiens Derde strijkkwartet Kronos vorig jaar nog in première bracht).

De Poolse muziekgeschiedenis werd tot in de jaren 50 gedomineerd door de turbulente politieke geschiedenis van het land. Ook de twee wereldoorlogen wogen zwaar op de Poolse (muziek)cultuur, en na de oorlog kwam de Sovjetpartij met de dictatuur van het sociaal realisme. Pas met de dood van Stalin kwam er een ommezwaai. Enkele tumultueuze hervormingen zorgden ervoor dat componisten en muzikanten vanaf het midden van de jaren 50 een onbeperkte vrijheid kregen, een unieke situatie in het anders zo dominante sovjetimperium. Vanaf dan grepen enkele jonge Poolse avantgardisten hun kans en experimenteerden volop met serialisme, aleatoriek en klankvelden. Innovaties op het vlak van textuur en toonhoogten leverden de toenmalige Poolse muziek het etiket 'sonorisme' op.
Iemand die het experimentele sonorisme van zijn landgenoten al snel de rug toekeerde, was Henryk Górecki. Vanaf de jaren 60 ruilde hij dissonante en agressieve klankvelden in voor een meer sobere, supereenvoudige en melancholische klankwereld.Onafhankelijk van en gelijktijdig met het Amerikaanse minimalisme ontdekte Górecki dat het mogelijk was om met het meest eenvoudige muzikale materiaal een maximum aan effect te sorteren. De radikale keuze van Gorecki om zich van de 'modieuze' dissonantie van zijn collega's te distantiëren en te kiezen voor een uiterst simplistische schrijfwijze mag gerust revolutionair worden genoemd. Zijn hyperelegische en trage, repetitieve muziek  sloeg aan bij het grote publiek en het maakte hem al vlug tot een van de meest succesvolle en beroemde Poolse componisten.


Programma :

Kronos Quartet
  • Derek Charke, Twenty-two Inuit Throat Song Games for String Quartet (selectie)
  • Sigur Rós, Flugufrelsarinn (arr. Stephen Prutsman)
  • Arvo Pärt, Psalom
  • Derek Charke, Cercle du Nord III
  • Henryk Górecki, Strijkkwartet nr. 3 opus 67
Dinsdag 3 oktober om 20.00 u
De Bijloke Concertzaal
Jozef Kluyskensstraat 2
9000 Gent

Meer info : www.festival.be, www.debijloke.bewww.kronosquartet.org en www.sigur-ros.is

Audio : Arvo Pärt, 'Psalom'
Audio + video : NPR (National Public Radio) volgde Kronos tijdens de opname van Mini Skirt van Juan Garcia Esquivel in de webshow 'In Rehearsal' , 2002

Artikels : The Bright Sadness of Arvo Pärt, Dale Nelson, Touchstone, maart 2002
Waterdruppels die van God spreken, De Standaard, woensdag 6 september 2006
 
Review : 'Kronosformule verrast niet meer', Maarten Beirens, De Standaard, 5 oktober 2006

21:29 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Hommage aan Frédéric Devreese II

Frédéric Devreese Deze week vindt in het kader van het Festival van Vlaanderen Mechelen onder het thema 'Vlaams Erfgoed' het tweede luik van de hommage aan Frédéric Devreese plaats, en ook nu weer wordt zijn werk geflankeerd door Debussy en Sjostakovitsj.

Debussy en Sjostakovitsj: de ene schreef er jammer genoeg maar één, de ander vijftien: strijkkwartetten. Frédéric Devreese heeft met beide componisten iets gemeen: de liefde voor de klankkleur bij Debussy (zijn strijkkwartet refereert duidelijk aan de Indonesische gamelan) en de filmmuziek bij Sjostakovitsj (de directe expressie die zo kenmerkend is voor filmmuziek, is in zijn uiterst aangrijpende 8ste strijkkwartet aanwezig).
Devreese bewerkt regelmatig bestaande muziek voor andere formaties. Zo ook de Vier korte walsen (voor blokfluitkwartet) en de James Ensor Suite (uit de film, Ik, James Ensor voor koperkwintet), die we nu te horen krijgen voor strijkkwartet. Daarnaast -  op vraag van het Festival van Vlaanderen-Mechelen - is het ook uitkijken naar zijn nieuwste werk.

Sjostakovitsj schreef zijn beroemde Achtste Strijkkwartet in c, opus 110 in de zomer van 1960 na een bezoek aan het door de oorlog getekende Dresden. Volgens de officiële dedicatie is het opgedragen aan de slachtoffers van het fascisme. Dankzij een getuigenis van zijn dochter Galina en een brief aan Isaak Glikman weten we dat Sjostakovitsj het kwartet eigenlijk aan zichzelf opdroeg. Het autobiografische karakter is onmiskenbaar, met het structurele gebruik
van zijn muzikale monogram (DSCH) en overvloedige citaten uit eigen composities. In het kwartet verwerkt hij o.a. thema's uit zijn eigen Tiende Symfonie en uit het Russische revolutionaire lied 'Gekweld door bittere gevangenschap'. Verder zijn er toespelingen op Wagners treurmars uit Götterdämmerung en op het tweede thema uit het eerste deel van de Zesde Symfonie van Tsjaikovski. 

Programma :

Spiegel Strijkkwartet
  • Frédéric Devreese, Vier korte walsen
  • Claude Debussy, Strijkkwartet opus 10
  • Frédéric Devreese, James Ensor Suite
  • Frédéric Devreese, Compositieopdracht FvV-Mechelen
  • Dimitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 8 opus 110
Dinsdag 3 oktober om 20.15 u ( inleidende lezing door Tom Janssens om 19.15 u )
Congres- en Erfgoedcentrum Lamot, Auditorium
Beethovenstraat
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be en www.spiegelstringquartet.com

----------------------------------------------

Volgens Frédéric Devreese is het symfonisch orkest het allermooiste instrument. Het biedt een fantastische rijkdom aan mogelijkheden, klankkleuren en complexiteit. Een ideaal medium voor de suite uit André Delvaux' gelijknamige film L'Oeuvre au Noir .
Devreese's Vierde pianoconcerto is wellicht het meest bekende. Het kreeg de zeldzame eer om twaalf maal in één week tijd uitgevoerd te worden, en dit tijdens de Koningin Elisabethwedstrijd 1983. Winnaar dat jaar was Pierre-Alain Volondat. Solist in deze uitvoering is Bernard Lemmens, een begenadigd maar veel te bescheiden artiest.
Het laatste werk op het programma is de Eerste symfonie van Sjostakovitsj. Hij begon er aan op 17jarige leeftijd. Geen wonder dat heel wat jeugdige charme en enthousiasme het werk kleuren. Toch was het niet al rozengeur en maneschijn voor de componist: in die periode verloor hij zijn vader, werd hij ernstig ziek en moest hij minderwaardige klusjes aannemen om zijn familie financieel te helpen: ook deze tragiek is in deze symfonie aanwezig.

Er zijn weinig jonge componisten die de kans krijgen om hun eerste grote werk te laten uitvoeren door het toporkest van hun land en onder de aandacht te brengen van internationale beroemdheden. Dmitri Sjostakovitsj was een van de gelukkigen. In 1925 voltooide hij zijn studie aan het Conservatorium
van Leningrad. Zijn eindwerk was een symfonie, die zo in de smaak viel bij dirigent Nikolaj Malko, dat hij haar op 12 mei 1926 met het Filharmonisch Orkest van Leningrad uitvoerde. Bruno Walter bezocht in januari 1927 Leningrad. Sjostakovitsj kreeg de gelegenheid hem de Eerste Symfonie
voor te spelen, met als gevolg dat Walter haar op 6 februari 1928 uitvoerde in Berlijn met het prestigieuze Berliner Philharmonisches
Orchester. In de Verenigde Staten volgden andere grootheden zijn voorbeeld: Artur Rodzinski en Leopold Stokowski voerden de symfonie uit. Arturo Toscanini nam haar op in zijn repertoire vanaf 1931. Darius Milhaud en Alban Berg feliciteerden de jonge componist.
De vroegere werken van Sjostakovitsj, waaronder zijn eerste Symfonie, hebben de vurige, balletachtige energie van Tsjaikovski en Stravinsky, en vaak het sarcasme van Prokovjev. Sjostakovitsj echter nog geen rebel tijdens zijn studententijd. Het is pas na het succes van de Eerste Symfonie dat hij alle remmen losliet en volop ging experimenteren.

Programma :

Nationaal Orkest van België
  • Frédéric Devreese, L’œuvre au noir
  • Frédéric Devreese, Concerto nr.4 voor piano
  • Dmitry Sjostakovitsj, Symfonie nr.1, op.10
Zaterdag 7 oktober om 20.15 u ( inleidende lezing door Yves Knockaert om 19.15 u )
Oude Mechelse Vleeshalle

Huidevettersstraat 7
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be en www.nob.be

Extra : Leven en werk van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975), T. Claehout op www.liberales.be
 
Elders op Oorgetuige : Hommage aan Frédéric Devreese I, 20/09/2006

20:01 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Stemmen uit het prison

Gedetineerden, gevangenispersoneel en buitenwacht spraken vrijelijk over hun grote en kleine verlangens, hun momenten van onschuld en de ontmaskering hiervan. Deze gesprekken vormden voor Victoria Deluxe en ensemble Het Collectief de basis voor openhartig muziektheater.

Courage vertelt over moed. Moed om verder te willen leven ondanks vernedering, veroordeling, obsessie, uitsluiting, onmogelijke hunkering en waanzin. Courage verklankt en verhaalt een gevecht tegen de tijd; strikt geordend en tegelijk eindeloos. Courage bouwt bruggen tussen de stad en dat 'ommuurde dorp' in de stad. De voorstelling speelt dan ook zowel in theaters als in gevangenissen. De wereldpremière wordt gepresenteerd door het Festival van Vlaanderen.

Courage bevat zowel een sociale als artistieke aspecten. Uitgangspunt was het sociale luik, waarin verhalen werden aangehoord, gevoeligheden opgezocht en een brug geslagen tussen gevangenen en cipiers. Het artistieke luik bestaat uit de samenwerking met Het Collectief, wat resulteerde in een muziektheaterproductie waarbij vijf stukken werden gekozen voor vijf plekken en fasen, telkens met één acteur. Die acteur bevindt zich achtereenvolgens in een bezoekersruimte, een cel, een rechtbank, een innerlijke ruimte en op de barricaden. Het Collectief speelt 'modern-klassieke' muziek van o.a. Steve Reich en John Cage. Met de voorstelling zelf keren de makers dan weer terug naar het sociale luik: de productie doet gevangenissen van Dendermonde, Gent en Oudenaarde aan.

Het Collectief is een kamermuziekgroep uit Brussel die gerust uniek genoemd kan worden. Door consequent met een vaste kern van vijf muzikanten te werken bouwde de groep een intrigerende eigen sound op, gekenmerkt door een heterogene mix van blazers, strijkers en piano. Het repertoire van Het Collectief keert terug naar de roots van het modernisme: de Tweede Weense School..Vanuit deze solide basis verkent de groep zowel het grote twintigste-eeuwse repertoire als de allernieuwste experimentele stromingen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Victoria Deluxe & Het Collectief - 'Courage' - Stemmen uit het prison
Maandag 2 oktober om 20.00 u (première)

Koninklijk Conservatorium - Miryzaal
Hoogpoort 64
9000 Gent

Andere speeldata:
  • 6 oktober: CC Belgica, Dendermonde, 20.00 u
  • 11 oktober: Gevangenis Gent, 19.00 u
  • 13 oktober: Gevangenis Oudenaarde, 19.00 u
  • 28 oktober: Gevangenis Dendermonde, 18.30 u
Meer info : www.festivalvanvlaanderen.be, www.victoriadeluxe.be, www.hetcollectief.be

Extra : 'Stemmen uit het prison' , De Standaard, woensdag 6 september 2006

18:22 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Baby Dee

Baby Dee Baby Dee bouwde gestaag aan haar status als cultlegende. Toen ze na haar genderoperatie de bons kreeg als kerkorganist, overleefde ze als act in de Coney Island Sideshow en het Bindlestiff Family Circus. Op een reusachtige driewieler mét harp trok ze zingend, tokkelend en accordeon spelend door Lower Manhattan. Ze ontmoette Anthony (van Anthony & The Johnsons) met wie ze uitgebreid toerde. Later werd ze ook groepslid van Current93, trad op met Marc Almond en de Italiaanse band Larsen. Op haar soloplaten voeren harp, piano, accordeon en haar fascinerende stem de boventoon. Die sterke cd's maakt ze ook live waar: "Those wide, unwomanly hands fly deftly over the harpstrings, and suddenly she's the most gracious, dignified person we'll ever know. Downright beautiful harp playing is set against a remarkable voice, a fallen-angelic alto that tacks playfully between David Tibbet’s blown-minded sprawl and CocoRosie'’s intimate operatics. We're spellbound." (Decode Arts & Media).

Tijd en plaats van het gebeuren:

Baby Dee
Dinsdag 3 oktober 2006 om 20.15 u
Budascoop (ex-Pentascoop)
Kapucijnenstraat 10
8500 Kortrijk

Meer info : www.happynewears.be, www.babydee.org en www.myspace.com/theonlybabydee

Elders op Oorgetuige : 'Apocalyptic Folk in Luchtbal: Current 93 + Baby Dee', 17/05/2006

00:49 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

01/10/2006

Sonokids : muzikaal lunapark voor en door kinderen

Bordergames Onder het motto 'Mag het iets meer zijn dan Samson, K3 en Spring?' presenteert Happy New Ears een muzikaal lunapark voor en door kinderen, met korte, hevige concerten en veel gelegenheid om zelf met geluid aan de slag te gaan in verschillende installaties! Sonokids is een coproductie van Happy New Ears, Jeugd en Muziek West-Vlaanderen, de Provincie West- Vlaanderen - in het kader van Djem (Werelddag van de muziek 2006) - en de grensoverschrijdende samenwerking met Audioframes.

La Fiambrera Obrera bouwt met de kids van Freinetschool de Levensboom een interactief computergame, 'Bordergames'. Het uitgangspunt is de eigen omgeving; familie, buurt, vrienden, huisdieren en vijanden worden opgenomen in een verhaal met verrassende plots. Na een succesvolle eerste versie in Spanje ontwikkelt La Fiambrera Obrera nu nieuwe games in verschillende Europese steden.

Bij 'scratchen' denken we onmiddellijk aan dj's die hun platen heen en weer krassen. Maar het Nederlandse Waag Society ontwikkelde een 'scratchinstrument' dat verschillende media aankan. In een workshop worden de leerlingen van Basisschool De Drie Hofsteden uitgenodigd om zelf hun eigen foto's, filmpjes en geluiden te maken. Die toveren ze samen om tot een heuse Scratchparty! Die party doen ze over op Sonokids. En als kers op de taart krijgt je er nog een performance van de 'meesters' bovenop!

In 'Pendule' van Jéranium/H.A.U.T bewegen twee muzikanten zich voorzichtig in een gigantische installatie van hout, metaal en recuperatiemateriaal. Ze brengen behoedzaam de objecten van hun rariteitenkabinet tot leven; alles heeft zijn eigen klank. 'Pendule' is een kruising tussen beeldende kunst en een concert. Een voorstelling waar je niet op uitgekeken raakt en waar objecten in hun tweede leven plots verrassend mooi gaan klinken.

In 'Bo-Ku-Shi-N-Gu Ba -Gu' presenteert Swummoq een boksbal, maar niet zomaar een. Door te kloppen creëer je meditatieve muziek, zoals de ‘hum' van een Tibetaanse monnik. Wanneer je zachter of niet mept, laat de bosbal een oorverdovend geluid. Hij is pas blij als hij slaag krijgt!

In 'Lightbrix' van het Franse Collectif HéHé worden achthoekige lichtmodules als honinggraten geschakeld en vormen zo verschillende figuren. De cellen lichten op als je ze aanraakt. Speciaal voor Happy New Ears bouwt HéHé er ook een geluidsmodule in. Zo slaag je er niet alleen in om met je handen licht te controleren, maar evenzeer je eigen compositie te maken.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Sonokids
Zondag 1 oktober 2006 om 15.00 u

Budascoop (ex-Pentascoop)
Kapucijnenstraat 10
8500 Kortrijk

Meer info : www.happynewears.be, www.waag.org, www.swummoq.net, www.hehe.org

09:25 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

6 ondes Martenot in een (stoom)machinezaal

NOVECENTO
Het Festival van Vlaanderen Vlaams-Brabant ondergaat vanaf dit jaar enkele grondige wijzigingen. Zo wordt in Leuven voortaan enkel nog muziek uit de 20ste (NOVECENTO) en 21ste (TRANSIT) eeuw gebracht. NOVECENTO is een vanaf dit seizoen jaarlijks terugkerende cyclus van zeven concerten met uitsluitend muziek uit de voorbije eeuw. De titel betekent 'twintigste eeuw' in het Italiaans, maar verwijst ook naar de prachtige film van Bernardo Bertolucci die een panoramisch fresco biedt van de (Italiaanse) cultuur en geschiedenis uit de vorige eeuw. Met NOVECENTO worden componisten als Schönberg, Stravinsky of Bartók, maar evenzeer Xenakis, Messiaen of Goeyvaerts niet voorgesteld in een cyclus 'nieuwe' of 'hedendaagse' muziek, maar in een cyclus 'oude' muziek. Deze keuze is gebaseerd op het natuurlijke verouderingsproces van 'hedendaagse muziek'. Een festival dat met zijn tijd mee evolueert, speelt daar op in. NOVECENTO loopt dit jaar van 25 september tot 29 oktober in Leuven.
 
---------------------------------------------
 
Ondes de Choc

Ondes Martenot "We moeten het aantal ontoereikende instrumenten uit onze orkesten verwijderen en vervangen door de ondes Martenot", zo stelde Arthur Honegger het in zijn autobiografie 'Je suis compositeur' (1951).

De Ondes Martenot, genoemd naar de uitvinder ervan, Maurice Martenot, is een elektronisch muziekinstrument (voorloper van de synthesizer) dat direct aanspreekt en een enorm volume kan produceren. Het is een klavierinstrument dat uitsluitend eenstemmig kan spelen. Naast het klavier omvat het ook een metalen strook met een elektrisch geleidende ring, waarmee de ondist de toonhoogte van de klaviertoetsen kan wijzigen. Op die manier ontstaan ook de typsche de glissando- en vibrato-effecten. Deze metalen strook zorgt ook voor de microtonale mogelijkheden van het instrument (onderverdelingen tot één vijftigste van een octaaf). Ten slotte beschikt de ondes Martenot over een aantal registers die de klankkleur bepalen. 'L'Instrument', zoals de maker Maurice Martenot (1898–1980) het zelf noemde, werd in 1928 voor het eerst aan het publiek voorgesteld. Onmiddellijk overtuigd door het potentieel ervan, liet Edgard Varèse voor de eerstvolgende uitvoering van zijn 'Amériques' in Parijs (1929) de sirenes vervangen door ondes Martenot.
De bijzondere expressieve mogelijkheden van de ondes hebben echter ook de aandacht getrokken van musici buiten het klassieke-muziek-circuit. Het werd een geliefd instrument in de theater- en (sciencefiction)filmmuziek en ook Jacques Brel en zelfs Radiohead lieten zich erdoor bekoren.

Door de ondes Martenot op te nemen in de bezetting van zijn indrukwekkende 'Turangalîla-Symphonie' (1946–'48) heeft Olivier Messiaen het instrument een gevoelige statusverhoging bezorgd. Deze symfonie behoort tot de meest uitgevoerde en meest monumentale werken uit het repertoire voor ondes. Messiaen leerde het instrument in de vroege jaren dertig kennen aan het conservatorium. 'Fête des belles Eaux' (1937) was zijn eerste compositie voor ondes. Met dit sextet ging hij in op een vraag van het architectenduo Beaudoin en Lods om muziek te componeren voor een groots totaalspektakel langs de oevers van de Seine. Fonteinen, vuurwerk, licht, kleuren, artificiële wolken en muziek moesten er met elkaar gesynchroniseerd worden. Een gedroomde uitdaging natuurlijk voor een synesthesist als Messiaen.

Ensembles waarin tot zestien ondisten samenspeelden, bestonden al sinds de jaren dertig, maar tot dan toe bleef de kwartetbezetting het meest populair. In de jaren zeventig brak een periode aan waarin vooral voor sextet gecomponeerd werd. Zo ook onze landgenoot Karel Goeyvaerts, met zijn 'Honneurs funèbres à la tête musicale d'Orphée' (1978). Goeyvaerts studeerde compositie bij Messiaen (1947 tot 1950), en tegelijk profiteerde hij ervan ook de wekelijkse ondes-Martenotles mee te pikken ten huize van Maurice Martenot. De 'Honneurs funèbres' dateert van een dertigtal jaar later, toen Goeyvaerts als producer werkte voor de toenmalige BRT. Het was dankzij de BRT dat het werk op 2 maart 1978 gecreëerd en opgenomen werd in de concertzaal van het Gentse conservatorium. Als componist experimenteerde Goeyvaerts in de late jaren zeventig met allerlei repetitieve en minimalistische technieken. Repetitiviteit vormt dan ook het belangrijkste structurerende principe in de 'Honneurs funèbres'.

Tristan Murail studeerde, net zoals Goeyvaerts, compositie bij Messiaen en schreef zich eveneens in voor de cursus ondes Martenot. Tot op vandaag staat hij bekend als een componist met een bijzondere interesse voor de mogelijkheden van muzikale elektronica en informatica.
Met 'Mach 2,5' uit 1972 wilde Murail vooral zijn nieuwe, nuchtere kijk op geluid illustreren: de Martenotgolven waren niet zo maar een hollywoodeffect of een vervangingsmiddel voor de menselijke stem, hij beschouwde ze als volkomen op zichzelf staand. Murail schreef 'Mach 2,5' op nogal korte tijd, wat verklaart waarom een aantal typische ondes-Martenotkarakteristieken spontaan op de voorgrond treden: valse meerstemmigheid door de 'batteries' (een soort ultrasnelle 'roffel') en de snelle trillers en het spelen met resonantie-fenomenen. Zoals de titel suggereert (mach 2,5 is een getal dat wijst op een supersonische snelheid), draait alles in dit werk om snelheid en beweging. Het werk bestaat behalve in de oorspronkelijke versie voor duo ook in een versie voor sextet (1975) en in een versie voor kwartet (1997).

Maurice Ravel tenslotte heeft zelf nooit voor ondes Martenot geschreven. Wel weten we dat hij bijzonder opgetogen was over de bewerkingen die Ginette Martenot maakte van zijn werk voor piano vierhandig 'Ma Mère L'oye' (gecomponeerd tussen 1908 en 1910). Over de bewerking van Ma Mère L'oye sprak Ravel de bemoedigende woorden 'c'est comme ça que j'entends cette pièce dans mon rêve intérieur.' Vooral de mogelijkheden qua klankkleur moeten Ravel, zelf een uitmuntend orkestrator, hebben getroffen. Ma mère l'oye is geïnspireerd op een reeks zeventiende-eeuwse Franse sprookjes en ademt dan ook de sfeer van onschuld en eenvoud. De originele bewerking van de hand van Ginette Martenot ging verloren en is hier vervangen door een bewerking voor kwartet die het ensemble Ondes de Choc zelf maakte.

Het ensemble Ondes de Choc is een sextet dat in 1996 werd opgericht door Valérie Hartmann-Claverie. Zij studeerde ondes Martenot bij Jeanne Loriod aan het Conservatorium van Parijs, waar zij later zelf docente werd. Zij was lid van het Sextuor Jeanne Loriod, is een veelgevraagd ondiste bij alle grote orkesten van Europa, en is ook docente aan het Conservatorium van Cergy-Pontoise. Het ensemble Ondes de Choc brengt zes van die Ondes Martenot samen in de machinezaal van het Thermo-technisch Instituut. Op deze magische plek krijg je muziek te horen van Maurice Ravel, Olivier Messiaen, Tristan Murail en Karel Goeyvaerts, componisten die de sensualiteit in de muziek niet schuwen.

Programma:

Ondes de Choc: Valérie Hartmann-Claverie, Philippe Arrieus, Nathalie Forget, Fabienne Martin-Besnard, Nadia Ratsimandresy, Pascale Rousse-Lacordaire
  • Maurice Ravel, Ma mère l'Oye (bewerking voor Ondes de Choc)
  • Karel Goeyvaerts, Honneurs funèbres à la tête musicale d'Orphée,
  • Tristan Murail, Mach 2,5
  • Olivier Messiaen, Fête des belles eaux
Tijd en plaats van het gebeuren:

Ondes de Choc
Zondag 1 oktober 2006 om 15.00u
Inleiding: Elise Simoens, 14.00u

Tijdens de pauze en na het concert geeft specialist Eric Van den Bulck informatie over de stoommachines.
Thermotechnisch Instituut (machinezaal)
Arenbergpark
Heverlee

Meer info : www.festival.be

Bron : Festival van Vlaanderen, Elise Simoens

01:41 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

30/09/2006

Intieme brieven

Kamila Stosslova and Leos Janacek in Luhacovice Intieme Brieven van Leoš Janácek is ongetwijfeld het meest tot de verbeelding sprekende werk dat je te horen zal krijgen. Want de 64-jarige componist schrijft dit passionele werk vol vervulling en verlangen voor de jonge studente Kamila, op wie hij een amper maand voor zijn dood stapelverliefd is geworden.
 
Janácek (1854-1928) was patriot in hart en ziel en dus ook een felle verdediger van de Tsjechische taal en muziek. Hij bouwde een verzameling op van Moravische volksliederen en dansen, gaf ze uit en schreef er variaties op. Vanuit zijn etnografische studies ging hij over tot het onderzoek van de mogelijkheden van de stem. Zijn melodietheorie zou de basis vormen van een nieuw realisme in zijn muziek. Janáceks stijl geeft de indruk van natuurlijkheid en grote vrijheid. Hij is een vernieuwer die dankzij zijn studies van volksmuziek,harmonie en linguïstiek tot een nieuwe muziektaal is gekomen. Janáceks vernieuwingen hebben een fundamentele bijdrage geleverd aan de West-Europese muziek.
De erkenning bleef echter lang uit, precies door het nieuwe karakter dat aanvankelijk niet begrepen werd. Tot aan zijn zestigste was Leos Janácek niet meer dan een plaatselijke beroemdheid, enkel bekend in zijn directe omgeving, Moravië. Pas met de de eerste opvoering van zijn opera Jenufa in Wenen (1916) kreeg hij de internationale erkenning die hij verdiende. Nu wordt Janácek beschouwd als één van de grootste Tsjechische componisten uit de geschiedenis, en heeft hijook erkenning gekregen als toonaangevend muziekdramaticus van de twintigste eeuw.
 
Binnen het genre nemen de beide strijkkwartetten van Leos Janácek een zeer specifieke plaats in. Het strijkkwartet geldt immers al van bij zijn ontstaan - bij Corelli en Haydn - als de meest abstracte onder de muziekvormen, als terrein waarop componisten hun vaardigheden kunnen uittesten. In dit opzicht staat het strijkkwartet het verste af van de programmamuziek. En een programma ligt precies aan de basis van Janáceks Intieme Brieven. De titel spreekt trouwens voor zich : het stijkkwartet is een van de tederste lofzangen op de geliefde ooit geschreven. De brieven in kwestie zijn deze van de oude componist aan zijn veel jongere vriendin Kamila Stösslová, een heel intense briefwisseling trouwens, van maar liefst zevenhonderd exemplaren over een periode van elf jaar. Ze zijn tot op heden enkel gedeeltelijk in het Tsjechisch uitgegeven.
 
Programma:
 
Spiegel String Quartet
  • Leos Janácek, Strijkkwartet nr. 2 ('Intieme Brieven')
  • Antonín Dvorák, Strijkkwartet nr.12 in F op.96 ('American')
Tijd en plaats van het gebeuren :
 
Zaterdag 30 september 2006 om 20.00u
Abdijen- en Priorijenweekend
Kasteel van Horst
Holsbeek
Meer info: www.davidsfonds.be/burchtenenforten

----------------------------------------------------------

Zondag 1 oktober 2006 om 11.30 u
Sint-Martinuskerk
Zomergem (toegang gratis)
 
 
Extra : Zdenka Janackova, geplaatst door Luc op www.czechslovakforum.be, 25 juli 2006

20:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook