27/11/2014

Tweeluik festival Présences électronique in Brussel

Présences électronique Bruxelles In 2014 vierde het festival Présences électronique zijn tienjarig bestaan. Opgericht in Parijs door de Groupe de recherches musicales (in 1958, door Pierre Schaeffer) als een elektroakoestisch verlengstuk van het festival voor hedendaagse muziek Présences (georganiseerd door Radio France) had dit festival al van meet af aan de intuïtie om de grenzen van de klassieke muziek open te breken en zich open te stellen voor "alle muzikale expressiemogelijkheden gestoeld op de uitvinding van het elektronische geluid", aldus Christian Zanési. Het eerste luik van een reeks van twee Brusselse concerten laat toe de contouren vast te stellen waarbinnen een stuk uit de concrete muziek - Daniel Teruggi's Instants d'hiver (1996) - geconfronteerd wordt met de transformatieve techno van Mark Fell. Middenin twee hybride projecten: het tellurische trio Kyzyl - een ontmoeting tussen Christian Zanési, bassist Frederick Galiay en drummer-elektronicus Edward Perraud - en het duo Supernova, wordt gevormd door twee figuren uit de muzikale en digitale scene van Federatie Wallonië-Brussel : Philippe Franck (directeur van Transcultures en City Sonic festival te Bergen) en Gauthier Keyaerts (Sub Rosa, Transonic), evolueren vrij tussen pop 2.0, geluidspëzie en electro.

Beduidend sfeervoller, maar daarom niet mindereclectisch is het tweede luik van de Brusselse versie van Présences Electronique op zaterdag: het confronteert drie musici uit de 'popsfeer' met een van de pioniers uit de elektroakoestische scène. Onder de naam Biosphere laat de Noor Geir Jenssen zich gelden als één van de meest intrigerende artiesten uit de ambient scène. Zijn abstracte texturen verschillen niet eens zo veel van de eindeloze drones van de Finse celliste Hildur Gudnadóttir. De Japanse Yôko Higashin alias Hama Yôko - afkomstig uit de wereld van de performance - daarentegen gebruikt haar stem op een radicale manier die ons herinnert aan het theater Nô… Het vocale staat centraal in het werk van de Belgische elektroakoestische componist Leo Kupper, getuige hiervan zijn diptiek Paroles sur lèvres/Paroles sur langue uit 2005-06 waarin opnames van orthodoxe gezangen worden vermengd met elektronische bewerkingen. De twee werken vormen een middenweg tussen religieuze muziek en de soundtrack van een sciencefictionfilm waarbij, zo verduidelijkt de auteur: "de vertolking het overgrote deel van het muzikale werk vertegenwoordigt."

Praktische info :

Présences électronique Bruxelles 1- Parmegiani, Supernova, Kyzyl, Mark Fell & Christian Zanési
Vrijdag 28 november 2014 om 22.00 u
La Raffinerie - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be
-----------------------------
Présences électronique Bruxelles 2 - Kupper, Gu∂nadóttir, Higashi, Biosphere
Zaterdag 29 november 2014 om 22.00 u
La Raffinerie - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

12:49 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Lint : een spektakel dat buiten de lijntjes kleurt

Lint Met zijn held Jimmy Corrigan revolutioneerde de Amerikaan Chris Ware (1967) de wereld van de strip. Zijn strips getuigen van een diepgaande kennis van montage, vertonen passende, bedwelmende kleuren en schuwen de zwarte humor niet. Een universum dat uiteindelijk wonderwel rijmt met de niet minder fantastische Walter Hus (1959). Toen hij Lint - een grafische roman verschenen in 2010 - ontdekte, een verhaal over de (niet-)avonturen van een personage met een banaal leven, namelijk Jordan Wellington Lint (1959-2023), die evenwel kafkaëske vluchten blijkt te ondernemen naar quasi psychedelische horizonten - voelde Hus prompt de aandrang een spektakel te brengen dat zich hieraan zou kunnen meten. De bladzijden van het boek - die op groot scherm worden geprojecteerd - weerspiegelend, schreef Walter Hus een partituur vol klimaatbreuken, volkomen in harmonie met de rijkgeschakeerde kleuren van Wares beelden. Een spektakel dat buiten de lijntjes kleurt!

Slechts weinig stripauteurs vonden werkelijk een nieuwe taal uit. De Amerikaan Chris Ware (geboren in 1967) echter wel. Met de verschillende volumes van zijn Acme Novelty Library, de 'bibliotheek' waarvan hij de auteur is, en met name met zijn held Jimmy Corrigan - gevierd in zijn land van herkomst en in Europa - revolutioneerde hij de vigerende grafische codes van de laatste jaren. Zijn albums betekenen een terugkeer naar de Amerikaanse strip uit de eerste helft van de twintigste eeuw en raken door hun formele precisie. Ze getuigen van een diepgaande kennis van compositie en montage, vertonen passende en bedwelmende kleuren en peilen naar jeugdtrauma's waarbij zwarte humor niet wordt geschuwd. Een universum dat uiteindelijk wonderwel rijmt met de niet minder fantastische Walter Hus (geboren in 1959), wiens muziek - aangescherpt aan de zijde van de groep Maximalisten - wordt gevoed door eenzelfde beheersing van ritme en rebellie. Toen hij Lint - een grafische roman verschenen in 2010 - ontdekte, voelde Hus prompt de aandrang een spektakel te brengen dat zich hieraan zou kunnen meten. Net zoals Jimmy Corrigan verhaalt Lint over de (niet-)avonturen van een personage met een banaal leven, namelijk Jordan Wellington Lint (1959-2023), voorbeeldig werknemer van een financieel bedrijf uit Omaha (Nebraska), gezinshoofd, voetbalfan en een man met een gezond geweten en dito schuldgevoel. Maar schijn bedriegt en zo onderneemt Lint kafkaëske vluchten naar quasi psychedelische horizonten… In harmonie met de bladzijden van het boek - die worden geprojecteerd op een scherm - bedacht Walter Hus voor dit transdisciplinair project een partituur vol valkuilen en klimaatbreuken waarbij de rijkgeschakeerde kleuren wonderwel harmoniëren met de beelden van Ware. Zijn muziek legt een eigen dramaturgie op deze beelden en versterkt het effect van de nakende afgrond. Gedragen door de schitterende vertolkingen van het Spectra ensemble - ondersteund door de warme stem van de Jamaicaanse Angélique Willkie (gespot aan de zijde van dEUS, Zap Mama, Arno en Zita Swoon) - is Lint een spektakel dat buiten de lijntjes kleurt!

Praktische info :

Spectra Ensemble & Angélique Willkie : Lint
Vrijdag 28 november 2014 om 20.00 u
Théâtre Marni - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be en www.spectraensemble.com

Extra :
Walter Hus op fr.wikipedia.org en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014
Spectra Ensemble & Angélique Willkie brengen Lint in Antwerpen, Kortrijk en Gent, 25/02/2013

11:39 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

25/11/2014

Percussionist David Cossin & topbassist Robert Black in Les Ateliers Claus

Robert Black Steve Reich, David Lang en vele anderen hebben meerdere werken opgedragen aan de percussionist David Cossin en de contrabassist Robert Black (Bang On A Can). Je kan het resultaat van een dag masterclasses voor de studenten van de Brusselse Conservatoria mee beleven. Studenten en docenten zullen hier hun passie met het publiek delen: samen muziek spelen!

De percussionist David Cossin en de contrabassist Robert Black, eminente leden van het New-Yorks ensemble Bang On A Can, waren vaak de eerste uitvoerders van nieuwe composities van Steve Reich, David Lang, Michael Gordon of Julia Wolfe, componisten die hun werk ook regelmatig aan beide musici gewijd hebben. Het resultaat van een dag masterclasses voor de studenten van het Brusselse Conservatorium is donderdagavond te zien in een concert in Les Ateliers Claus.

Praktische info :

The Black Cossin sessions
Donderdag 27 november 2014 om 22.00 u
Les Ateliers Claus - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Hedendaagse muziek voor contrabas met Robert Black in Logos, 24/11/2014
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

21:37 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

NOB brengt halve eeuw Amerikaanse muziek tijdens Ars Musica

Grégory d'Hoop Het Nationaal Orkest van België mocht natuurlijk niet ontbreken op deze feesteditie van Ars Musica. Het programma bestrijkt een halve eeuw aan Amerikaanse muziek. En hoe kan deze ode aan het orkest beter klinken dan in de zaal met de mooiste akoestiek van Brussel? Muziek van Reich, Ives, Gordon en een wereldcreatie van Grégory d'Hoop (foto) onder leiding van de jonge chef Thomas Van Haeperen.

Dit programma overspant meer dan een halve eeuw Amerikaanse muziek maar is vooral een ode aan het orkest en verheerlijkt de verschillende wijzen waarop het zich kan uitdrukken. Het stuk Ongaku (het Japanse woord voor 'muziek') stamt uit de laatste creatieve periode (1957) van Henry Cowell, onvermoeibaar ontdekker en uitvinder. Het is de vrucht van een tijd waarin de componist - na een vierjarig gevangenschap als gevolg van een veroordeling voor biseksualiteit - ongetwijfeld zijn weifelende houding tegenover het avant-gardisme had opgeborgen, maar geenszins zijn voorliefde voor de traditionele muziek (en meer in het bijzonder de niet-westerse muziek, waarvan dit stuk, doordrongen van Japanse klanken, getuigt) had opgegeven. Cowell is ongetwijfeld één van hen die het meest heeft bijgedragen aan de ontdekking van het hermetische œuvre van Charles Ives. Dertig jaar eerder had hij een substantieel deel van de eerste editie van zijn revue New Music aan Ives opgedragenEn in 1929 verleidde hij Nicolas Slonimsky - de dirigent van het Boston Chamber Orchestra - tot het spelen van Yves' Three Places in New England, het magnifiek descriptief fresco in drie bewegingen, dat Ives' meest populaire werk zou worden en waarin de auteur herhaaldelijk zijn toevlucht nam tot populaire wijsjes. Romeo (1992) - de allereerste partituur voor orkest van Michael Gordon - is doordrongen van een erg rock-'n-roll aandoende pulsering. Voor dit werk, in opdracht van de Yale Bach Society, baseerde de componist zich, zo zegt hij, op het compacte en de bondigheid van Johann Christian Bachs Sinfonien.Romeo is dan ook een orkestraal blok, geprikkeld door een nooit aflatende spanning. Voor zijn Triple Kwartet (1999), gecreëerd in opdracht van het Kronos Kwartet, heeft Steve Reich heeft zich deels geïnspireerd op het ritmische concept van een ander werk van Michael Gordon - Yo Shakespeare(ook uit 1992) - maar ook op de kwartetten van Schnittke en de laatste beweging van het Kwartet n° 4 van Bartok. In deze partituur voor strijkkwartet en tape, hier vertolkt door de strijkers van het orkest, verschijnen naast een canonieke en strak contrapuntische schriftuur, dissonanties en een quasi expressionistische dimensie, wat vrij ongewoon is voor Reich. Congruent aan deze vier spectaculaire pagina's creëerde Grégory d'Hoop - een jonge componist uit het Oude Continent - een partituur, geïnspireerd door voodoo initiatieriten uit Benin, die zowel zijn interesse in de compositietechnieken van het Ars Nova als zijn avontuurlijke spel met de geluidsruimte weerspiegelt.

Programma :

  • Grégory D'Hoop, Il mange la tête des gens (Wereldcreatie)
  • Steve Reich, Triple Quartet
  • Charles Ives, Three Places in New England
  • Michael Gordon, Roméo
  • Henri Cowell, Ongaku

Praktische info :

NOB : Gordon, Reich, Ives, d'Hoop
Donderdag 27 november 2014 om 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel


Meer info : www.arsmusica.be en www.nob-onb.be

Extra :
Grégory d'Hoop : gregorydhoop.com, www.compositeurs.be en op youtube
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl
Michael Gordon : michaelgordonmusic.com, bangonacan.org en en.wikipedia.org

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

20:48 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Studenten Conservatorium van Brussel brengen oude en nieuwe muziek tijdens Ars Musica

Karel Goeyvaerts A priori geïsoleerd in tijd en ruimte vertonen de oeuvres - vertolkt door studenten oude muziek aan het Conservatorium van Brussel - wel degelijk gemeenschappelijke punten. Pour que les fruits mûrissent cet été (1975) van de Belgische componist Karel Goeyvaerts (foto) - opgedragen aan een muziekgezelschap gespecialiseerd in oude muziek - vormt de sleutelpartituur van dit programma. Het berust op de herhaling van min of meer gelijkaardige 'reductie'-motieven. Het levert meteen een geschikt voorwendsel om dit werk te verbinden met werken uit de vroege barok, waarin - net zoals bij improvisatie - eenzelfde techniek van reductie van toepassing is. Het andere aspect van deze compositie betreft de herhaling van motieven en structuren, een element dat we ook terugvinden in een chanson van Tarquinio Merula en in andere mate in de Fantaisie van Henry Purcell, geschreven driehonderd jaar voor Goeyvaerts' werk. Gebaseerd 'op één noot' leidt dit stuk ons natuurlijkerwijs naar In C, het mythische oeuvre van Terry Riley. Het programma besteedt met een werk van Grégory d'Hoop - een oud-student van de sectie oude muziek - ook aanzienlijk aandacht aan de creatie, daar het in zekere zin de componist-vertolker toelaat de draad weer op te nemen met een fundamenteel beginsel uit de barokmuziek.

Praktische info :

Concert Klas oude muziek CRB
Donderdag 27 november 2014 om 18.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel
Gratis toegang

Meer info : www.arsmusica.be

Extra :
Karel Goeyvaerts op www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube
Grégory d'Hoop : gregorydhoop.com, www.compositeurs.be en op youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

20:26 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Trans-Atlantisch treffen tussen musici met panoramisch talent in Les Ateliers Claus

Jean-Philippe Collard-Neven, Pierre Tanguay & Jean Derome Misschien hoorde u reeds de wereldcreatie door Jean-Philippe Collard-Neven van Walter Hus' pianoconcerto Temesta Blues tijdens het openingsconcert. Nu woensdag gaat hij aan de slag samen met Pierre Tanguay op drum en Jean Derome op fluit en saxofoon.

Een trans-Atlantisch treffen tussen musici met panoramisch talent: dit concert verenigt een trio improvisators, waarvan het muzikale spectrum geen grenzen duldt. Allen kennen zij een onvervalste drang tot experimenteren. Pierre Tanguay (slagwerk) en Jean Derome (fluit, saxofoon) uit Québec spelen vaak samen en meer in het bijzonder op de releases van het uitmuntende label Ambiances Magnétiques, opgericht door laatstgenoemde. De Belgische pianist Jean-Philippe Collard-Neven werkte al samen met Art Zoyd, Luc Ferrari en Ryoji Ikeda (met het ensemble Musiques Nouvelles). Wanneer zij elkaar terugvinden (zij ontmoetten elkaar tijdens een concertenreeks in Québec in de herfst van 2011) verrijken zij - met hun gedeelde passie voor eigenaardige klankgeluiden en hun non-conformistische klankenarsenaal - het substraat jazz dat aan de basis ligt van hun muzikale praktijken.

Praktische info :

Trio Jean-Philippe Collard-Neven, Pierre Tanguay & Jean Derome
Woensag 26 november 2014 om 22.00 u
Les Ateliers Claus - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

19:55 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Tana Kwartet speelt Nouno, Davidson en Romitelli

Quatuor Tana Na hun succesvolle vertolking tijdens de Nacht van het Kwartet stelt het Tana Kwartet opnieuw een gevarieerd programma voor tijdens Ars Musica. Naast de werelcreatie van Deejay (Gilbert Nouno) krijg je muziek van Romitelli en Davidson te horen.

Als een soort coda van de De nacht van het kwartet op 22 november bewijst dit concert zowel de omvang van het repertoire van het Tana Kwartet als de kracht van een gedurfde vorm, die schijnt te passen bij deze vier erg contrasterende œuvres. De muziek van Robert Davidson - hypnotisch en lyrisch - lijkt de invloed van zijn meester Terry Riley te bestendigen. Erg contrasterend - ja zelfs gesatureerd - zijn de kwartetten van Fausto Romitelli (1992) en Gilbert Nouno (waarvan Punkt! uit 1992, hier in een nieuwe versie aangeboden, zonder mezzosopraan en elektronische bewerkingen) die nieuwe horizonten ontsluiten dankzij de verworvenheden van de geluidssynthese.

Dit concert slaagt erin - net zoals het uitgestrekte repertoire van het Tana Kwartet - de kracht van een vorm aan te tonen, die wanneer hij de hoogste graad van perfectie van klassieke geschreven muziek benadert, daarom niet minder avontuurlijk wordt, waardoor hij onuitputtelijk lijkt. Het concert stelt vier erg contrasterende muzikale universa voor. De Australiër Robert Davidson studeerde compositie in de Verenigde Staten bij Terry Riley - 'bedenker' van de repetitieve muziek - maar ook, net zoals zijn meester, traditionele Indiase zang. Vandaar beslist zijn wens om - naar eigen zeggen - muziek aan te bieden "die zowel het lichaam als de geest viert", muziek die uiteindelijk een effect zou teweegbrengen gelijk aan de Indiase ragga's die Terry Riley zo diep zouden beïnvloeden. Getuige hiervan zijn strijkkwartet uit 1996 waarin de invloed van het Amerikaanse minimalisme merkbaar is: een dichte en koortsige, hypnotische partituur, lyrisch en expressief. Hoewel Gilbert Nouno, net zoals Davidson, contrabas studeerde en warm liep voor elektronica, was zijn eerste strijkkwartet Punkt! (1992) van geheel andere aard: het is muziek vol contrasten - doortrokken van quasi expressionistisch, convulsief geweld - en getuigt van het sleutelen aan timbres en resonanties, een logisch gevolg van zijn praktijk als sounddesigner. Dit kwartet - ooit een mezzosopraan en een elektronische behandeling incluis - wordt hier in een nieuwe versie aangeboden en verlengd met de wereldpremière van het tweede strijkkwartet van Nouno. Convulsief en expressionistisch is ook het Natura morta con fiamme van de Italiaan Fausto Romitelli, voor strijkkwartet en elektronica. Deze partituur uit 1992 begeleidde zijn cursus aan het Ircam en is één van zijn eerste ervaringen met de geluidssynthese en de spectrale analyse die de werken gecomponeerd vanaf die periode zouden voeden. Werken waarin men de interesse voor de distorsie en de saturatie kan aantreffen, geërfd van de rock en eigen aan de Italiaanse componist.

Praktische info :

Quatuor Tana : Nouno, Davidson, Romitelli
Woensdag 26 november 2014 om 20.30 u
Théâtre Marni - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be

Extra :
Robert Davidson op en.wikipedia.org en www.australianmusiccentre.com.au
Gilbert Nouno : gilbertnouno.net
Fausto Romitelli : www.ricordi.it, brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

19:38 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

24/11/2014

Ictus speelt Reich en Riley in Bozar

Steve Reich ICTUS is hoogstwaarschijnlijk het meest befaamde ensemble van onze contreien, gespecialiseerd in nieuwe muziek. Daarenboven brengt de groep zowat de bekendste hedendaagse weken, Music for 18 musicians van Steve Reich (foto) en A rainbow in curved air van Terry Riley. Verwacht je aan een spannende avond!

In 1967 - het jaar waarin hij tevens de eerste van zijn All-Night Concerts gaf - begon Terry Riley met de opname van zijn A Rainbow In Curved Air, waarvoor hij beroep deed op de multitrack opname, teneinde zelf meerdere instrumenten te kunnen bespelen. Dit psychedelisch en pacifistisch manifest is grotendeels geïmproviseerd en is sterk beïnvloed door de Indiase muziek. Het stuk kende sinds zijn verschijning op CD in 1969 een grote weerklank op de popscène. We kennen de creatieve invloed die Terry Riley's In C. op Steve Reich uitoefende. Laatstgenoemde was dan ook in 1964 betrokken bij de creatie van dit werk. In 1974 - het jaar waarin hij begon aan de compositie van Music For 18 Musicians - was Reich er al in geslaagd een hoogstpersoonlijke stijl te creëren. Dankzij dit stuk - zijn eerste compositie voor een ensemble van dit formaat - kon Steve Reich zich toeleggen op harmonische en melodische ontwikkelingen en tot dusver onbekende psychoakoestische effecten uittesten. De bovenmatige vindingrijkheid, de ongeremde inspiratie en de meesterlijke orkestratie maken van Music for 18 Musicians één van Reichs meesterwerken en een rasechte hoogvlieger uit de hedendaagse muziek.

Praktische info :

Ictus : Reich, Riley
Dinsdag 25 november 2014 om 20.00 u
Bozar - Brussel


Meer info : www.arsmusica.be, www.bozar.be en www.ictus.be

Extra :
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl
Terry Riley op en.wikipedia.org, www.otherminds.org, UbuWeb en youtube
Terry Riley (1935-) : Grondlegger van de minimal music, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica slaat brug tussen minimalisme en Maximalist!, 20/11/2014

Beluister alvast Steve Reichs "Music for 18 Musicians"

14:08 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Pianist Steven Osborne toont zich van zijn meditatieve kant in deSingel

Steven Osborne Zoek je een concert om te onthaasten? Dan is zeker dit jouw 'cup of tea'! Pianist Steven Osborne (foto) toont zich van zijn meditatieve kant in dit intieme programma. Een ode aan het kleine gebaar en de traagheid. Met werk van de Amerikaanse componisten George Crumb en Morton Feldman, die reflecteren over tijd en ruimte, ritme en beweging. Muziek met een heel eigen, mysterieus aura.

Zo is 'Processional' uit 1983, Crumbs enige werk voor conventioneel pianospel op de toetsen, een atmosferische studie in klankontwikkeling. 'A Little Suite for Christmas, A.D. 1979' uit 1980 is een dialoog tussen klank en stilte. Ook hier zoekt Crumb de allerfijnste sonoriteiten en nuances op, echter met alternatieve speeltechnieken rechtstreeks op de snaren en in de klankkast. Hij liet zich ertoe inspireren door de beroemde fresco's van Giotto in Padua. 'Very slow, as soft as possible' zijn de meest voorkomende speelaanwijzingen in Morton Feldmans muziek. Zijn fluisterstille composities worden gekenmerkt door het haast ontbreken van enige melodie. Spits uw oren en laat u volledig in bezit nemen door de traag bewegende klankkleurvlakken. Alsof u een schilderij van Rothko aan het bekijken bent.

Morton Feldman, Intermission 5 (1952)
In zijn vroegste werken had Feldman grafische notatie gebruikt: punten en streepjes geven bij benadering aan waar de klanken in tijd en ruimte geplaatst worden. Vanaf de 'Intermissions' gebruikt hij opnieuw de traditionele muzieknotatie om de tijdsbepaling terug preciezer te kunnen realiseren. 'Intermission 5' bestaat uit twee delen die ongemerkt in elkaar overlopen. In het eerste deel wordt een luid en dissonant akkoord telkens het vertrekpunt voor een proces waarin deze klank tegelijkertijd uitsterft en bijgekleurd wordt. Het uitsterven van klank zit in de natuur van het instrument, het bijkleuren gebeurt door toevoeging van zeer zachte tonen in ver uit elkaar liggende registers. Na een lange pauze presenteert het tweede, kortere deel een nieuw klankbeeld. In plaats van een akkoord horen we een opeenvolging van steeds dezelfde lage en hoge toon als een onveranderlijk melodisch gegeven, dat op zijn beurt in de hoge resonanties bijgekleurd wordt.

George Crumb, Processional (1983)
Net zoals Debussy's 'Images' voor piano is Crumbs 'Processional' "een experiment in harmonische chemie". De zes tonen die in het begin in dalende (heletoons)beweging gespeeld worden, vormen de harmonische basiscel, die dan verder doorheen het werk ontwikkeld wordt. De ontwikkeling gaat in alle richtingen: uitbreiding tot clusterakkoorden ('toontrossen' gevormd door een grote hoeveelheid naast elkaar liggende tonen), permutaties (wijziging van volgorde van de zes tonen), ritmische articulatie en klankkleur. Wat dit laatste betreft voorzag Crumb een tweede, alternatieve versie met toevoeging van zogenaamde 'extended techniques'. Die speelwijzen halen meer klankkleuren uit het instrument dan mogelijk is via de traditionele speelwijze via de toetsen. Crumb selecteert hiervoor drie speelwijzen rechtstreeks op de snaren: het plots afdekken van een snaar ('mute'), het aantokkelen van een snaar ('pizzicato') en het spelen van harmonieken op een snaar. Net zoals op een viool of gitaar verkrijg je door dergelijke harmonieken een ijlere, haast etherische klank. De titel van het werk kan verklaard worden door de obsessieve herhaling van een basispuls (achtste noot) doorheen het hele werk. Crumb verwees hiervoor naar een 'processie van de natuur', eerder dan naar een of andere feestelijke of sombere 'processie van de mens'

Morton Feldman, Extensions 3 (1952)
Dit pianowerk vertoont alle kenmerken van een typisch Feldman- stuk: langzaam tempo, schrale textuur, stil en met herhalingen van een vast patroon dat onvoorspelbaar en zonder richting gevarieerd wordt. Dit laatste is in feite een vroeg en geïsoleerd voorbeeld van een techniek die in het latere werk van Feldman prominent zou worden: de zogenaamde 'patterns' in werken vanaf de opera 'Neither' (1977). Na het extraverte 'Processional' klinkt Feldmans 'Extensions 3' haast als een ascetische poging om de monochrome pianoklank te verrijken. De 'extended techniques' slaan hier slechts op de traditionele speelwijze: verschillende subtiele klanksterkteverschillen binnen de overkoepelende zachte klank, gebruik van het pedaal, zachte inzetten en toevoeging van nog zachtere (boven)tonen. Naar het einde toe verlevendigt Feldman de muziek enigszins met enkele luidere akkoorden en met langere 'patterns'.

George Crumb, A Little Suite for Christmas, A.D. 1979 (1980)
Een suite biedt van oudsher een opeenvolging van korte, contrasterende stukken. Deze suite is geïnspireerd door Giotto's fresco's over de geboorte van Christus in de magistrale Scrovegni kapel in Padua. Met name delen 1 (De visitatie) en 4 (De aanbidding der wijzen) bieden een 'auditief tableau' van Giotto's afbeeldingen. Drie andere delen maken gebruik van kerstliederen uit verschillende muziekculturen: een Italiaanse lauda ('canticle'), een Franse noël, en een Engelse carol. Deze contemplatieve delen worden afgewisseld met meer exuberante bewegingen zoals de extatische 'Aanbidding der wijzen' en vooral de 'Dans van de geboorte'. Het laatste deel bevat een herhaling van de klokkenfiguur uit het openingsdeel, waardoor de suite cyclisch afgerond wordt. Waar de speeltechnieken op de snaren in de klankkast van de piano nog optioneel waren in 'Processional' maken ze hier de kern uit van de compositie. Bijzonder mooi is het voorlaatste deel, waarin een Engels kerstliedje uit Coventry (1591) opklinkt uit glissando's over de pianosnaren. Crumb noteert hierbij de speelaanduiding 'like a minstrel's harp'. Maar in feite barst elk deel van de klankeffecten, die de piano een even grote kleurenpracht schenken als de fresco's van Giotto na de restauratie in 2000.

Morton Feldman , Palais de Mari (1986)
Dit is het laatste pianowerk van Feldman, en het vat zijn betekenis perfect samen. De pianoklank bevat drie componenten: aanzet, toon en uitsterven van de toon. Voor Feldman verhindert de aanzet de precieze waarneming van een toon. Daarom schrijft hij doorgaans zeer stille muziek, waarin de aanzet tot het absolute minimum beperkt wordt. Dat mag je wel zeggen over 'Palais de Mari', dat zich de hele 25 minuten lang in het pianissimo-register (ppp) afspeelt. Het uitsterven van klank zit in de natuur van het instrument. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een viool, fluit of orgel die een toon na de aanzet nog geruime tijd in dezelfde klanksterkte kunnen laten horen, heeft de piano een natuurlijk diminuendo (het geleidelijk aan uitsterven van de toon). Wanneer de toets onmiddellijk losgelaten wordt, hoor je een korte klank. Wanneer de toets ingedrukt blijft, hoor je een uitstervende klank. Het zogenaamde sostenuto-pedaal heft de dempers op, waardoor tonen ook wanneer de toets losgelaten wordt langer blijven klinken (uitsterven). In dit stuk vraagt Feldman dat het sostenuto- pedaal ingedrukt blijft. Uitzonderlijk dient het pedaal kort even losgelaten te worden wanneer de inzet van een lange noot vergezeld wordt van een korte noot: enkel de lange noot blijft dan klinken. In het begin horen we enkele keren een groepje van vier tonen, gevolgd door een maat rust, de tijd die de tonen nodig hebben om uit te sterven. Er zit een zeer langzame evolutie in het stuk: de groepjes met tonen worden langer, en er verdwijnen steeds meer maten rust. De overtalrijke herhalingen zijn zelden letterlijk. Vaak is er een kleine ritmische wijziging of een octaafverwisseling. Naast chromatische toongroepjes maakt Feldman in dit werk ook opvallend veel gebruik van het interval van de reine kwint: de melodische tonen as-es worden regelmatig herhaald, en ze vormen ook het slotakkoord.

Programma :

  • Morton Feldman, Intermission 5
  • George Crumb, Processional
  • Morton Feldman, Extensions 3
  • George Crumb, A Little Suite for Christmas, A.D. 1979
  • Morton Feldman , Palais de Mari

Praktische info :

Steven Osborne : Crumb, Feldman
Woensdag 26 november 2014 om 20.00 u
deSingel - Antwerpen


Meer info : www.desingel.be en www.stevenosborne.co.uk

Bron : tekst Mark Delaere voor het programmaboekje van deSingel, november 2014

Extra :
Morton Feldman Page : www.cnvill.net
Morton Feldman op en.wikipedia.org
Morton Feldman: Fijnzinnig klankschilder, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Morton Feldman op UbuWeb Sound en youtube
George Crumb: www.georgecrumb.net, www.essentialsofmusic.com, en.wikipedia.org en youtube

01:23 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Alexander Lonquich op zoek naar nieuwe kleuren

Alexander Lonquich Vorig seizoen werd de Duitse pianist Alexander Lonquich voor een fel gesmaakt trio verwelkomd in de Handelsbeurs. Nu heeft de beslagen kamermuzikant het podium voor zich alleen. Met Stockhausen en Debussy kiest hij resoluut voor muziek met een scherp kantje.

Klavierstück IX van Stockhausen is gebouwd op de wiskundige reeks van Fibonacci en verkent de meest extreme sonoriteit die een piano kan bieden: van heel luid naar onhoorbaar stil. De Preludes van Debussy zijn dan weer een mijlpaal in de muziekgeschiedenis. Op zijn zoektocht naar kleur en sfeer gaat Debussy verder dan ooit, weg van alle harmonische wetten en recht de moderniteit in. De laatste sonate van Schubert is na een lange tijd van veronachtzaming eindelijk uitgegroeid tot een klassieker. Het is een hoogstpersoonlijk en roerend testament van een componist die zijn vroegtijdige dood te snel af wou zijn.

Klavierstück IX van Karlheinz Stockhausen kwam tot stand in 1954 en is gereviseerd in 1961, in een periode waarin Stockhausen op een heel directe manier zijn reflecties over muziek binnensmokkelt in zijn composities. Men kan het werk beluisteren als een verkenning naar de verschillende gedaantes van muzikale tijd. Er is de 'objectieve' tijd, die hier voelbaar wordt door de herhaling van identieke akkoorden. De muziek is dus niets anders dan een uitdrukking van de ongenadig voortschrijdende tijd. Deze tijd wordt zo kunstmatig mogelijk ingedeeld, volgens wiskundige patronen, onder meer de rij van Fibonacci. Tegenover deze 'objectieve' tijd plaatst Stockhausen de 'intuïtieve' tijd, waarbij tijd de muziek draagt, in plaats van omgekeerd. Deze muziek beweegt zich meer horizontaal, is soepeler, kent een natuurlijke loop. Twee krachten strijden dus met elkaar in dit stuk: rationele structuur met gevoelsmatige natuur. En uiteindelijk triomfeert natuur op structuur.

Programma :

  • Karlheinz Stockhausen, Klavierstück IX
  • Claude Debussy, Preludes, boek 2
  • Franz Schubert, Pianosonate in Bes, D 960

Praktische info :

Alexander Lonquich : Stockhausen, Debussy, Schubert
Dinsdag 25 november 2014 om 20.15 u
Handelsbeurs - Gent


Meer info : www.handelsbeurs.be

Bron : tekst Floris Bernard, programmaboekje de Handelsbeurs, november 2014

Extra :
Karlheinz Stockhausen : www.stockhausen.org en youtube

Beluister alvast Karlheinz Stockhausens Klavierstück IX

00:52 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook