07/02/2007

Trilogie voor twee heren

Ian Pace Volgende week presenteren de Engelse choreograaf Jonathan Burrows en de Italiaanse componist Matteo Fargion het derde deel van hun trilogie over de muziek van het bewegen en het geluid van de stilte. In elk van de delen onderzoeken zij de subtiele maar doorlaatbare grens tussen dans en muziek, het verschil in de manier waarop wij deze twee expressievormen waarnemen.
 
Als aanloop naar deze voorstelling herneemt het Kaaitheater de eerste twee delen. Donderdagavond (8/02) staat deel één, 'Both Sitting Duet', op het programma en volgende week kan je op dinsdag (13/02) en zaterdag (17/02) telkens op één en dezelfde avond zowel deel twee als deel drie zien.

De Britse choreograaf Jonathan Burrows en de Italiaanse componist Matteo Fargion voltooiden in oktober 2006 met Speaking Dance hun 'Trilogy for two gentlemen', drie minimalistische en subtiel geestige danspareltjes.

In Both Sitting Duet (2002), geïnspireerd op een compositie van Morton Feldman, zitten Burrows en Fargion - om alvast lichamelijk een uitgangspunt gemeenschappelijk te hebben - op een stoel en voeren zij met ritmische virtuositeit een aantal hand- en armbewegingen uit. De muziek bestaat uit het natuurlijke geluid dat deze bewegingen produceren. n 2003 werd Both Sitting Duet in New York bekroond met een Dance and Performance Bessie Award.

Over Both Sitting Duet schreef Pieter T'Jonck :  " Both Sitting Duet (…) is een mooie demonstratie van Burrows kunnen. Burrows werkt al lang samen met Fargion. Hij schreef o.a. de muziek voor Hands, een stuk voor twee handen dat aanvankelijk bedacht werd voor een BBC-film, maar enkele jaren geleden ook live in Gent opgevoerd werd. Toen werd Hands voorafgegaan door Donna che beve, een kort muziekstuk dat Fargion al fluitend speelde op drie kartonnen dozen. De parallel tussen het ritmische kloppen op de dozen en de extreem gedetailleerde bewegingen die Burrows maakte in Hands verraadde toen al een belangstelling van beide kunstenaars voor de intieme verwantschap tussen de handeling van de muzikant en die van de danser. In beide gevallen gaat het om de manier waarop je in de beweging met tijd omgaat. Dat is precies wat in Both Sitting Duet gebeurt. Toen Burrows en Fargion het werkproces voor deze voorstelling aanvatten, botsten ze echter, net als in Weak Dance, op het probleem dat de ene een getrainde danser is en de ander niet. Dat werd eenvoudig opgelost door al zittend te dansen. Die extreme beperking werd in de uiteindelijke voorstelling echter ook gehandhaafd. Twee mannen zitten in een verder volstrekt lege ruimte op twee stoelen naast elkaar. Op de grond voor hen ligt een klein schriftje. Soms in unisono, soms in tegentijd maken zij eenvoudige armbewegingen. Een arm die omhoog wijst of voor de borst geheven wordt, een hand die over een broekspijp strijkt of even met de vingertoppen de grond streelt,... Eenvoudiger kan het bijna niet. Het lijken bijna aanwijzingen van een dirigent voor een afwezig orkest. Maar toch is er geen willekeur. Beiden volgen heel nauwgezet de bewegingspartituur in het schriftje, en net als bij een gewone partituur wordt regelmatig een blad omgeslagen. De spanning die uit dit eenvoudige basisgegeven voortkomt, ligt in ogenschijnlijk minuscule details. Er is natuurlijk de klank die de beweging voortbrengt, bijna als een klein ritmisch muziekwerk. Het meest opvallend echter is dat beide mannen elkaar en de partituur heel nauwlettend in de gaten houden, alsof een beweging te snel of te traag inzetten, uitvoeren of helemaal missen net als in een muziekuitvoering het hele effect teniet zou doen. Zodra je die spanning in het oog hebt gekregen, worden de kleine verschillen in intensiteit en gelijkmatigheid waarmee beiden bewegen, de andere oogopslag en verhouding met de toeschouwer, bijzonder belangrijk. Burrows noemt de poging om met twee mensen een zelfde tijd te delen de echte, maar haast onbereikbare inzet van deze voorstelling. En hij haast zich erbij te zeggen dat het niet om een new-age-achtig idee gaat. Nog minder gaat het om een vorm van minimalisme, waarin de toonvoorwaarden van een voorstelling zo uitgepuurd mogelijk worden geënsceneerd om ze zo te expliciteren. En inderdaad, het tegendeel is waar. De beperkte middelen waarmee gewerkt wordt, maken het juist mogelijk de oneindige variatie in tonen en kleuren van een eenvoudige set bewegingen te verhelderen. Ze variëren naargelang de persoon en de ontwikkeling van de partituur. Ergens halverwege de voorstelling zie je in een flits hoe Burrows eigen verleden als sterdanser bij het Engelse Royal Ballet boven komt drijven in de precisie en sierlijkheid waarmee hij zijn armen voor en boven zijn romp vouwt. Hoe secuur Fargion ook mee beweegt, net die onvatbare lichtheid van bewegen bereikt hij niet: zijn bewegingen swingen veel meer." (*)

In The Quiet Dance (2005) staan beide heren rechtop: de passen die zij maken begeleiden zij zelf met bijhorende geluiden. The Quiet Dance is ritmisch, muzikaal en licht van vorm. De kleinschaligheid van de productie biedt ruimte aan een stille en intense communicatie tussen de twee performers, die weigeren hun alledaagse lichamen te plooien naar het ideaalbeeld van de gepolitoerde danser. Het resultaat is een komische pas de deux waaraan de uitvoerders en de toeschouwers een haast kinderlijk spel-, resp. kijkplezier beleven.

Speaking Dance (2006) kan als een synthese van de twee vorige stukken beschouwd worden: twee heren, twee stoelen, twee micro's. Er wordt gedanst, maar ook gesproken en gezongen. In Speaking Dance, willen Burrows en Fargion bewegingloosheid transponeren in geluid en/of taal, alsof doorheen de drie delen het auditieve aandeel van de communicatie (tussen de twee mannen onderling en tussen hen en het publiek) aan belang wint. Hoe kunnen abstracte en formele middelen betekenis bevatten en/of genereren? Dat is de vraag waar de danser en de muzikant sàmen, maar elk vertrekkend vanuit zijn eigen discipline achter willen komen.

Jonathan Burrows (°1960) vierde in de jaren '80 triomfen als sterdanser bij het Royal Ballet. In 1988 richtte hij zijn eigen gezelschap op, de Jonathan Burrows Group. Binnen de kortste keren ontwikkelde hij zich tot een van de meest vernieuwende Britse choreografen en was hij te gast op de grote Europese podia. Een sprankelende gastchoreografie voor William Forsythe's Ballett Frankfurt was in 1997 de kroon op het werk.
Anders dan bij de meeste choreografen, is het uitgangspunt van Burrows voor zijn choreografieën niet het overbewuste maar wel het onderbewuste lichaam. Het levert abstracte en toch zeer trefzekere, herkenbare dans op, even briljant in elkaar gezet als uitgevoerd. Burrows gaat in zijn voorstellingen op zoek naar de kern van beweging en deed daarvoor meer dan eens beroep op kunstenaars uit andere disciplines, onder wie de Italiaanse componist Matteo Fargion (°1961), die reeds met heel wat belangrijke choreografen samenwerkte en muziek componerde voor talrijke theaterproducties.
Burrows stelt het als volgt : "Eigenlijk begon ik pas dingen te maken die echt zin voor mij hadden rond 1988, toen ik Matteo Fargion ontmoette. Matteo studeerde compositie bij Kevin Volans. Via Matteo ben ik ook bij Kevin in Ierland in de leer gegaan. Van hem kreeg ik die buitengewone opleiding, die ideeën over hoe je iets kan creëren. Kevin was een tijdje assistent van Stockhausen geweest, maar ook de vriend van de Amerikaanse componist Morton Feldman. Wat ik bij Kevin geleerd heb is nog steeds cruciaal voor mij: daar ligt ook de link tussen Matteo en mezelf. Both Sitting Duet is een 'hertaling' van Morton Feldmans score For John Cage." (**)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jonathan Burrows & Matteo Fargion: Both Sitting Duet
Donderdag 8 februari 2007 om 20.30
u
Kaaitheaterstudios
Onze-Lieve-Vrouw van Vaakstraat 81
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be

-------------------------------------------------

Jonathan Burrows & Matteo Fargion: The Quiet Dance & Speaking Dance (Belgische première)
Dinsdag 13 en zaterdag 17 februari 2007 om 20.30
u
Kaaitheaterstudios
Onze-Lieve-Vrouw van Vaakstraat 81
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be

-------------------------------------------------

Jonathan Burrows & Matteo Fargion: The Quiet Dance
Donderdag 15 februari 2007 om 20.10 u

CC Maasmechelen - Schouwburg
Koninginnelaan 42
3630 Maasmechelen

Meer info : www.ccmaasmechelen.be

(*) Spektakel zonder spektakel, Pieter T'Jonck in Tijd - Cultuur van 18 december 2002 © De Financieel Economische Tijd (www.dansinlimburg.be)
(**) Jonathan Burrows in 'Reservoir' (Kaaitheater bulletin jan-feb.07)

23:05 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Geluidskunstenaar Alessandro Bosetti live

Alessandro Bosetti Alessandro Bosetti is een Italiaanse componist, saxofonist en geluidskunstenaar met Berlijn als uitvalsbasis. Bosetti maakt tekstgeluid composities voor live performances, radio-uitzendingen en opnames voor experimentele muzieklabels. Zijn werk situeert zich rondom het gegeven 'spoken word' en 'text-sound', waarbij hij de lijn tussen geluidsantropologie en compositie bewandelt. De basis voor zijn abstracte composities haalt hij uit fieldrecordings en interviews. Zo laat hij bv een oude man uit Mali een noise-compositie synchroon nabootsen. Naast zijn werk als geluidskunstenaar is Bosetti ook een buitengewoon origineel saxofonist, met als laatste solorelease het zeer dynamische Zona (Church of Grob). Vrijdag kun je Alessandro Bosetti live aan het werk zien en horen in de Brusselse Q-O2 Werkplaats.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Alessandro Bosetti
Vrijdag 9 februari 2007 om 20.30 u
Q-O2 Werkhuis
Vlaamsesteenweg 167
1000 Brussel

Meer info: www.q-o2.be en www.melgun.net

Review : Alessandro Bosetti, 'Zahre' op Kwadratuur.be

15:12 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Irene Russo en Thaïskwartet

Irene Russo De Italiaanse concertpianiste Irene Russo (1974) wordt door Martha Argerich geprezen als "one of the best young musicians I ever heard in my life". Ondanks haar jonge leeftijd heeft zij toch al een indrukwekkende staat van dienst opgebouwd. Zij speelde in vrijwel alle grote zalen van Europa, maar was ook te beluisteren in de Verenigde Staten, Canada, Latijns Amerika en het Midden Oosten. Irene Russo is professor aan het Umbertto Giordiano National Music Conservatory in Italië en werd onlangs benoemd tot artistiek en muzikaal adviseur van het Chateau d'Ursel in België.
Vrijdag is deze dame reeds voor de tweede keer te gast in de Rode Pomp. Op het programma staan werken van Teresa Procaccini, Beethoven, Schumann en Chopin.

Teresa Procaccini (1934) is een Italiaanse componiste met een omvangrijk oeuvre op haar naam. Voortdurende evolutie onder het teken van grote consistentie, zo zou men als een extreme synthetische definitie Procaccini's muziek omschrijven. Elk werk dat ze produceerde behoort duidelijk tot de tijd waarin het ontstond en toch behoudt Teresa Procaccini haar geloof in de formele klassieke waarden en wordt haar melodiek zonder enige complexen uitgedrukt. Ze combineert de ritmische impuls à la Bartok en Stravinsky met de poëzie van de fijnste Italiaanse tradities.

Programma :
  • Ludwig van Beethoven, Sonate op. 2 nr. 3
  • Teresa Procaccini, Sonatina op. 46 nr. 2
  • Fryderyk Chopin, Ballade op. 38 nr. 2 (opgedragen aan Schumann)
  • Robert Schumann, Kreisleriana op. 16 (opgedragen aan Chopin)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital Irene Russo
Vrijdag 9 februari 2007 om 20.30 u
De Rode Pomp
Nieuwpoort 59
9000 Gent

Meer info: www.rodepomp.be en www.irenerusso.itgo.com (website www.irenerusso.com is in opbouw)

--------------------------------------------

Line Adam & Thaïskwartet Het Thaïs Strijkkwartet ontstond vier jaar geleden, in 2002, toen vier jonge vrouwen elkaar ontmoetten op het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Hun doorbraak kwam er na een masterclass bij het prestigieuze Alban Berg-kwartet. Ze gingen verder ook in de leer bij het Danel- en Turnerkwartet, en dat is er aan te horen! Hun repertoire reikt van Haydn tot Sjostakovitsj, maar ze werken even graag samen met Belgische componisten zoals Frédéric Devreese, Line Adam, Diederik Wissels en de groep rond Steve Houben, Charles Loos en Maurane. Zaterdag staan ze voor het eerst op het podium van de Rode Pomp, met niet minder dan twee nieuwe werken van Line Adam (1972) en Robert Janssens (1939).

Programma :
  • Line Adam, Strijkkwartet nr. 2
  • Robert Janssens, Strijkkwartet nr. 2
  • Dimitri Sjostakovitsj, Elegie en Polka
  • Alexandr Borodin, Tweede strijkkwartet
Tijd en plaats van het gebeuren :

Thaïskwartet
Zaterdag 10 februari 2007 om 20.30 u
De Rode Pomp
Nieuwpoort 59
9000 Gent

Meer info: www.rodepomp.be en www.quatuorthais.com

Line Adam : www.omp-studios.be en www.homerecords.be
Robert Janssens : www.cebedem.be en www.avk.org

14:17 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

06/02/2007

Twee opmerkelijke duo's in Logos

Petra Stump, Heinz-Peter Linshalm, Karin De Fleyt en Frederik Croene Twee duo's met vier jonge en getalenteerde verdedigers van nieuwe muziek. Petra Stump en Heinz-Peter Linshalm uit Oostenrijk vormen samen een internationaal gewaardeerd klarinetduo dat voor hun eerste bezoek aan Vlaanderen stukken van o.a. Beat Furrer en Claudio Ambrosini meebrengt. Fluitiste Karin De Fleyt en pianist Frederik Croene hebben hun sporen al ruimschoots verdiend op de Vlaamse podia en behoeven geen voorstelling meer. Op deze avond zijn ze samen te horen in werk van Jonathan Harvey en Salvatore Sciarrino.

Componist en dirigent Beat Furrer werd in 1954 in Schaffhausen (Zwitserland) geboren en kreeg zijn eerste pianolessen aan de plaatselijke muziekschool. Nadat hij in 1975 verhuisd was naar Wenen, studeerde hij aan de Hogeschool voor Muziek en Beeldende Kunst directie bij Otmar Suitner en compositie bij Roman Haubenstock-Ramati. In 1985 richtte hij het hedendaagse muziekensemble Klangforum Wien op. In opdracht van de Wiener Staatsoper schreef hij zijn eerste opera Die Blinden, naar het gelijknamige stuk van Maurice Maeterlinck en Plato's mythe van de grot. Sinds 1992 is Furrer hoogleraar compositie aan de hogeschool voor muziek en beeldende kunst in Graz.
Sinds zijn allereerste composities tast Beat Furrer de mogelijkheden van het onconventionele geluid af. Soms is er zelfs haast geen traditioneel klankmateriaal meer aanwezig. Hij onderzoekt de ruis in al zijn verscheidenheid en componeert die nadien bijzonder genuanceerd en gedetailleerd uit, met veel aandacht voor de plaatsing ervan in de compositie, ritme, continuïteit, dynamiek en kleurschakeringen. Men kan hier gerust van de schoonheid van de ruis spreken.
Petra Stump en Heinz-Peter Linshalm verzorgden december 2004 de creatie van Apoklisis, het werk dat tijdens dit concert op het programma staat.

De Venetiaanse componist en dirigent Claudio Ambrosini (1948) houdt zich naast zijn muzikale activiteiten ook met video bezig. Heel wat componisten werken bij het componeren met audiobanden en ontdekten zo gaandeweg dat een visueel medium een logische ontwikkeling van hun muzikale ideeën kan zijn. Ambrosini's videotapes zijn als het ware 'videoperformances die heel direkt naar de avant-garde geluidperformance verwijzen, en in zijn tapes krijgt het geluid veel aandacht. Voor de ontwikkeling van zijn eigen muzikale idioom is de samenwerking met Maderna en Nono is heel erg belangrijk geweest.

De Britse componist Jonathan Harvey (1939) geldt als een van de grootste, nog levende componisten van hedendaagse muziek. Hij is praktiserend boeddhist en voor hem is muziek iets spiritueels, iets heiligs bijna. In 1999 publiceerde Jonathan Harvey twee boeken gewijd aan inspiratie en spiritualiteit. 'Ik praktiseer het Tibetaanse boeddhisme zo'n tien jaar', zegt hij. 'Ik ben geboeid door de rust en de leegte.' Daarnaast bestudeert hij ook de hindoeleer, het christendom en zelfs de antroposofie, waarin gezocht wordt naar de verbinding van de mens met de kosmos. 'Religie stelt me in de gelegenheid muziek te begrijpen. De luttele vijf seconden dat zoiets lukt, zijn topmomenten in het leven van een componist', alsus Harvey. Zijn werklijst telt dan ook een ruim aantal religieuze werken, onder meer voor koor en orgel.
Net als zijn leraar, componist Olivier Messiaen, verzoent Harvey de christelijke elementen met een fascinatie voor het Oosten. Zijn muziek is doordrongen van Oosterse spirituele concepten. 'Het is belangrijk om te proberen iets voor mensen te doen met je muziek, om ze zich iets te laten realiseren wat ze zich voorheen niet realiseerden,’ zei Jonathan Harvey tijdens een interview. Deze opmerking vormt een sleutel tot Harveys muziek. Met alle middelen die hem ter beschikking staan schept hij een sfeer van spiritueel zoeken en begrip, dat doorklinkt in vrijwel al zijn werken.
Nataraja (1983) voor fluit/piccolo en piano verwijst naar de vierarmige god Shiva (in de incarnatie van Nataraja, de 'danskoning') die zijn dans (108 poses) uitvoert .

Salvatore Sciarrino (1947) dacht er oorspronkelijk aan om zich in de richting van de plastische kunsten te ontwikkelen, maar vanaf 1959 voelde hij zich zodanig aangetrokken door de muziek, dat hij begon te experimenteren met compositie. Drie jaar later was zijn eerste werk uitgevoerd voor publiek, tijdens
de Nieuwe Muziek Week te Palermo. Als componist is Salvatore Sciarrino steeds zijn eigen weg gegaan. Hij heeft zich laten begeleiden door figuren als Franco Evangelisti, maar van een echt van een leraarschap is geen sprake. Hij werd wel beïnvloed door Luigi Nono, vooral wat het een obsessief streven naar vernieuwing en de economisering en uitpuring van de klank, die tegenover de zeer belangrijke stiltes geplaatst wordt, betreft. Verschillend van Nono is Sciarrino's dialoog met alle mogelijke muziek uit het verleden en uit andere genres: hij demonstreert een brede encyclopedische muzikale kennis in bewerkingen en verwerkingen van muziek van de zestiende eeuw over Bach tot Amerikaanse volksliedjes.
Naast groots opgevatte orkestwerken is Sciarrino vooral bekend geworden door talrijke werken voor soloinstrumenten, waarbij de fluit en de piano een belangrijke plaats innemen. d'Un Faune (1980) verwijst duidelijk naar het Franse impressionisme (gebruik altfluit, hele toonstoonladder) in het algemeen en naar 'Prélude à l'après-midi d'un faune' van Claude Debussy (1894) in het bijzonder.

Programma :

Petra Stump en Heinz-Peter Linshalm:
  • Beat Furrer, Apoklisis (Duo)
  • Claudio Ambrosini, Capriccio, detto: l'Ermafrodita (Solo)
  • Salvatore Sciarrino, Let me die before I wake (Solo)
  • Jorge Sanchez-Chiong, tropico transito (Duo)
Karin De Fleyt en Frederik Croene:
  • Jonathan Harvey, Nataraja (1983)
  • Salvatore Sciarrino, d'Un Faune (1980)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Petra Stump & Heinz-Peter Linshalm / Karin De Fleyt & Frederik Croene
Donderdag 8 februari 2007 om 20.00 u
Logos Tetraeder,
Bomastraat 26
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org, www.stump-linshalm.com en www.frederikcroene.com

Extra :
Salvatore Sciarrino op www.arsmusica.be
Jonathan Harvey op www.champdaction.be
De middelpuntvliedende harmonie in de muziek van Jonathan Harvey, Humberto De Oliveira op www.arsmusica.be

Elders op oorgetuige : O Nata Lux : de geboorte van het licht ( Jonathan Harvey, O Jesu Nomen Dulce), 16/12/2006

16:34 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Je te veux : VRK brengt speels en liefdevol Valentijnsprogramma

Vlaams Radio Koor Valentijn is in aantocht, en ook het Vlaams Radio Koor viert de liefde met een speels en liefdevol programma rond Valentijn. Geen zeemzoeterige 'plakkers', maar een frivool programma vol knipoogjes en onverbloemde verzuchtingen. En dat het vuur van die liefde van alle tijden is, blijkt uit de selectie van de werken: van de romantiek tot nu, Cupido blijft het meest geliefde onderwerp van menig componist. Het VRK beperkt zich trouwens niet tot het klassieke repertoire, maar kruidt het geheel met een snuifje wals, een mespunt musical en flink wat muziek uit de voorbije eeuw...

Bovendien staat ook de creatie van de X-Songs, een vocaal werk voor gemengd koor van de Frank Nuyts (°1957) op het programma. De Gentse componist en stichtend lid van Hardscore Frank Nuyts kennen we vooral voor zijn gedurfde neo-tonale toonspraak en zeer persoonlijke verwerking van invloeden uit de zogenaamde commerciële muziekgenres.

De cabaret-sfeer is niet ver weg met 'Je te veux' van Erik Satie: een pracht van een kroeglied, gegoten in de vorm van een verleidelijke wals met een erg zinnenprikkelend karakter. Met je ogen dicht waan je je zo in de Folies Bergères, dé plek in Parijs waar viriele mannen en vrouwelijk schoon elkaar ontmoetten. Dezelfde broeierige sfeer vinden we terug in 'Mon rêve s'achève', een nummer dat René Sylviano schreef voor de film 'Je suis avec toi' van Henri Decoin uit 1943. Een vrouw die haar man verdenkt van overspel meet zichzelf een nieuw imago aan en verleidt haar man - het nummer begeleidt het moment waarop de twee (volgens de man voor het eerst) het bed zullen delen... Als afsluiter van dit gevarieerde programma krijgen we nog het onvergetelijke 'My funny Valentine' van Richard Rodgers.

Programma :

Tijd en plaats van het gebeuren :

Vlaams Radio Koor : Je te veux
Vrijdag 9 februari 2007 om 20.00 u

Parnassus
Oude Houtlei 124
9000 Gent
----------------------------
Zondag 11 februari 2007 om 11.00 u
Elzenveld
Lange Gasthuisstraat
2000 Antwerpen
----------------------------
Donderdag 15 februari 2007 om 20.00 u
Zaal Eden
Martelarenplein 12
3000 Leuven
----------------------------
Vrijdag 16 februari 2007 om 20.00 u ( Inleiding om 19.15 u)
Modemuseum
Gasthuisstraat 11
3500 Hasselt
----------------------------
Zaterdag 17 februari 2007 om 20.00 u
Postel - Rafaëlzaal
Molenhoekstraat 2
2400 Mol

Meer info : www.vro-vrk.be

Frank Nuyts : www.hardscore.be en www.arts.kuleuven.be/matrix

00:27 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

05/02/2007

Messiaens Turangalîla als ode aan de liefde

Erich Auerbach, Olivier Messiaen met de Turangalîla-partituur, Oxford, 28 juni 67 Dit weekend pakt het Nationaal Orkest van België uit met Messiaens Turangalîla-symfonie. Het belang van Olivier Messiaen voor de naoorlogse muziekgeschiedenis valt moeilijk te overschatten. Zijn melodische en ritmische vernieuwingen zetten de toon voor de innovaties van onder meer Pierre Boulez, Iannis Xenakis en Karlheinz Stockhausen.

Olivier Messiaen (1908-1992) schreef kleurvolle en ritmisch zeer complexe muziek, geïnspireerd door een diep religieus geloof, een fascinatie voor vogelgezang en de diversiteit van de natuur. Bovendien was hij gefascineerd door volksmuziek, exotische instrumenten en Oosterse ritmen en slaginstrumenten.Vaak maakte hij gebruik van ingewikkelde ritmische patronen, polytonaliteit en eigenaardige klanken.
Messiaen schreef de Turangalîlasymfonie voor het Boston Symphony Orchestra op vraag van Serge Koussevitzky. Die richtte zich als volgt tot Messiaen: "Schrijf mij om het even welk stuk, in om het even welke stijl, om het even hoe lang, met om het even welke muzikale bezetting..." Het werd een magistrale werk in de vorm van een concertante symfonie en meteen ook een van de topwerken uit de 20ste-eeuwse muziekgeschiedenis.

In zijn 'Traité de rythme, de couleur, et d'ornithologie' (1949-1992) schrijft Messiaen het volgende: "De Turangalîla-symphonie is een liefdeslied, een hymne aan een bovenmenselijke, overrompelende, verblindende en grenzeloze vreugde. De liefde is fataal, onweerstaanbaar, allesoverstijgend, ...".

De tiendelige Turangalîla-symfonie maakt samen met 'Harawi' en 'Cinq rechants' deel uit van een Tristantrilogie uit de jaren 1945-49. In deze drie composities staat de eeuwige liefde, gesymboliseerd door het verhaal van Tristan en Isolde, centraal. De titel Turangalîla verwijst in het Sanskriet naar een spel van creatieve en destructieve krachten. Messiaen trekt alle registers open met een omvangrijk orkest, een substantiële, haast solistische pianopartij en de integratie van de ondes Martenot, een elektronisch instrument met een exotische en etherische klank. Messiaens overvloedige liefdeslied is een hymne voor de vreugde, een imposant geschenk aan het symfonische repertoire.

Programma :

Olivier Messiaen, Turangalîlasymfonie (1946-1948)
Nationaal Orkest van België o.l.v. Pascal Rophé - Steven Osborne, piano - Valérie Hartmann-Claverie, ondes Martenot

Tijd en plaats van het gebeuren :

NOB, Turangalîlasymfonie
Vrijdag 9 februari 2007 om 20.00 u

Bozar - Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel
Meer info : www.bozar.be en www.nob.be

---------------------------------------------

Zaterdag 10 februari 2007 om 20.00 u ( Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u)
Concertgebouw
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.nob.be

Extra : Messiaen op www.essentialsofmusic.com en www.oliviermessiaen.org
'Olivier Messiaen: les rythmes vivants. De l'amour divin à l'amour humain...', Olivier Messiaen, Entretiens avec Claude Samuel op www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Tijd, eeuwigheid en andere contrasten ( Olivier Messiaen, Quatuor pour la fin du temps), 9/10/2006
Demonische en hemelse orgelklanken (Olivier Messiaen, Messe de la Pentecôte), 5/10/2006

14:06 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Ghost Opera voor strijkkwartet en pipa en wereldcreatie Kee-Yong Chongs Inner Mirror

Tan Dun Het Spiegel Strijkkwartet zorgt deze week voor een bijzondere primeur : de wereldcreatie van 'Inner Mirror', het derde strijkkwartet van van de jonge Koreaanse componist Kee-Yong Chong. Daarnaast brengen ze nog 'Ghost Opera' van de Chinese componist Tan Dun en 'A Way alone' van de Japanner Toru Takemitsu. Verder staat er ook nog muziek van Stravinsky, Sjostakovitsj, Wim Henderickx en Piet Swerts op het programma.

De Japanner Toru Takemitsu (1930-1996) leerde de westerse muziek kennen via de jazzplaten van zijn vader. Als autodidact vermengt hij invloeden van Debussy en Messiaen met traditionele Japanse muziek. Voor 'A Way alone' inspireert hij zich op passages uit James Joyces 'Finnegans Wake'.

Toru Takemitsu over zijn muziekesthetica: "Ik geloof in het bestaan van een stroom van klanken. Klanken coëxisteren met ons leven, en dat erkennen we doorgaans niet. Muziek is steeds hier en daar. De taak van een componist bestaat er dus in die klanken op maat te snijden en de vorm te geven van wat wij muziek noemen.
Ik gebruik geen tonen om een compositie te maken, ik werk samen met tonen. Mijn muzikale vorm is het directe en natuurlijke resultaat van wat de klanken zelf opleggen, en niets kan op voorhand het vertrekpunt bepalen. Ik probeer op geen enkele wijze mijzelf uit te drukken doorheen deze klanken, maar door met hen om te gaan brengt het werk zichzelf voort. Ik zou mijzelf in twee richtingen tegelijk willen ontwikkelen: als een Japanner met respect voor traditie en als een Westerling met respect voor innovatie. Diep in mijn binnenste zou ik beide muzikale lijnen willen bewaren, elk in zijn eigen legitieme vorm. Deze  fundamenteel onverzoenbare elementen enkel als vertrekpunt voor verschillend compositorisch gebruik nemen, is in mijn ogen niet meer dan een eerste stap. Ik wil de vruchtbare contradicties niet verwijderen, integendeel: ik zou willen dat de twee krachten met elkaar de strijd aanbonden. Op deze wijze kan ik voorkomen geïsoleerd te raken van de traditie en toch een stapje naar de toekomst te doen in elk nieuw werk.
Muziek is als een Japanse tuin waarin alles verenigd is als in de natuur, met een vaste grond van zand, de eindeloze stroom van het water, de rotsen waarvan het voorkomen verandert afhankelijk van het perspectief van de toeschouwer, de bomen die het water uit de aarde opzuigen, gras
en bloemen die snel groeien... ". (*)

In 'Ghost Opera', een vijfdelig werk voor strijkkwartet en pipa (Chinese luit) van Tan Dun, bespeelt het Spiegel Strijkkwartet ook water, metaal, steen en papier. De Chinese componist Tan Dun (°1957) is één van de meest gevierde componisten van zijn generatie. De natuur en het taoïsme vormen een belangrijk uitgangspunt in zijn muziek. Dun spreekt van "een reflectie op de menselijke spiritualiteit die te veel begraven is in het bombardement van de verstedelijking en de snelle technologische vooruitgang". 'Ghost Opera' bevat elementen uit de Chinese, Tibetaanse en Amerikaanse cultuur en combineert de klassieke Europese concerttraditie met Chinees schaduwpoppentheater, traditionele volksmuziek en rituelen uit het sjamanisme.

Zoals wel vaker in de concerten van het Spiegel Strijkkwartet staat er ook nu een creatie op het programma, dit keer van de verbluffende, jonge Maleisische componist Kee-Yong Chong (°1971). Kee-Yong Chong wordt beschouwd als één van de meest veelbelovende componisten van zijn generatie, een componist die er zowel in Azië alsook in Europa in een razendsnel tempo voor zorgde dat men haast niet meer naast hem kon kijken. Zowel in Kuala Lumpur als in Brussel studeerde hij compositie en hij is niet van plan zijn territorium hiertoe te beperken. Recent wist hij ook Nederland te bekoren met zijn composities en haalde er de eerste prijs op de "'Nieuw Ensemble's Young Chinese Composer Competition 2005". De overgang tussen Azië en Europa lijkt op het eerste zicht eenvoudig, maar Kee-Yong doorzwom diepe watertjes om zijn positie als componist te kunnen verstevigen. Geldelijke problemen en sociaal isolement konden hem echter niet weerhouden om de top te bereiken, waar hij zich nu zonder twijfel bevindt. Al zijn composities zijn opdrachtwerken, wat niet voor iedere hedendaagse componist is weggelegd.

De verschillende invloeden die Kee-Yong uit zijn opleidingen als componist in Azië en Europa opdeed, weet hij met een grote geraffineerdheid tot een natuurlijk geheel te versmelten. Vaak vinden we Chinese titels in zijn werken terug en verspreid ook enkele authentieke Chinese instrumenten zoals de sheng en de pipa , maar Kee-Yong blijft ten allen tijde de verzoenende componist die twee dermate verschillende culturen zoals de Oosterse en de Westerse tracht te versmelten in zijn muziek. Steeds worden de traditioneel Oosterse instrumenten aangevuld met Westerse instrumenten.

Het gebruik van electronische middelen zoals tape en versterkers is Kee-Yong ook niet vreemd maar electroacoestische muziek is zeker niet de standaard binnen zijn oeuvre. Zoals in vele hedendaagse composities moet de bezetting omwille van economische redenen vaak tot kamermuzikale proporties herleid worden, maar bij Kee-Yong heeft dit veeleer een positief gevolg vermits hierdoor de hoge waarde van zijn muziek in al haar sonorische verscheidenheid het best tot uiting komt. In esthetisch opzicht speelt Kee-Yong liever met het vluchtige dan met het zekere – hij verkiest de indruk boven de zekerheid, en de instabiele, diffuse klank boven de duidelijk omlijnde tonen. Wind is een zeer inspirerend gegeven voor hem: het is slechts een vluchtige indruk die einde noch begin kent en die je niet kan vatten. Zo zijn vele van zijn werken ook erg vluchtig waarbij begin en einde niet vastliggen en vaste toonhoogte van ondergeschikt belang is aan de emotie die van de klank uitgaat.

Wim Henderickx' 'In deep silence III' (Impression on a theme of Haydn) werd gecomponeerd in 2003 in opdracht van het Festival der Voorkempen. Het werk is geïnspireerd op Haydn 'Keizerskwartet' en bestaat uit drie delen die zonder onderbreking in elkaar overgaan. Elk deel is gebaseerd op een fragment van het thema van Haydn. Het is een persoonlijk commentaar, waarbij verder wordt gegaan dan enkel een variatie van het thema. In het eerste deel wordt de melodie weergegeven in de eerste viool en in de cello in hoge flageolettonen, waardoor er een etherische atmosfeer ontstaat. Het tweede deel geeft de melodie in de altviool, als een klaagzang. In het derde deel ligt de melodie in de eerste viool boven een statische, harmonische ondergrond. De vrije (aleatorische) notatie biedt de mogelijkheid aan elke uitvoerder om een eigen interpretatie te geven. 

Programma :

deSingel
  • Toru Takemitsu, A Way alone (1980)
  • Kee-Yong Chong, 'Inner Mirror', strijkkwartet nr 3 (wereldcreatie)
  • Tan Dun, Ghost Opera, voor strijkkwartet en pipa (1994)
Kasteel Vilain XIIII
  • Toru Takemitsu, A Way alone (1980)
  • Kee-Yong Chong, 'Inner Mirror', strijkkwartet nr 3
  • Igor Stravinsky, Three Pieces
  • Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr 4
CC De Schakel
  • Toru Takemitsu, A Way alone (1980)
  • Kee-Yong Chong, 'Inner Mirror', strijkkwartet nr 3
  • Wim Henderickx, Strijkkwartet 'In deep silence'
  • Piet Swerts, Strijkkwartet nr 2 (1998)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Spiegel Strijkkwartet : Toru Takemitsu, Kee-Yong Chong & Tan Dun
Donderdag 8 februari 2007 om 20.00 u
(Inleiding door Dirk Moelants om 19.15u)
deSingel
Desguinlei 25,
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be , www.spiegelstringquartet.com en www.tandunonline.com

----------------------------------------------------

Spiegel Strijkkwartet : Toru Takemitsu, Kee-Yong Chong, Stravinsky & Sjostakovitsj
Vrijdag 9 februari 2007 om 20.00 u

Kasteel Vilain XIIII
Dreef 148
3630 Leut-Maasmechelen

Meer info : www.ccmaasmechelen.be en www.spiegelstringquartet.com

----------------------------------------------------

Spiegel Strijkkwartet : Toru Takemitsu, Kee-Yong Chong, Wim Henderickx & Piet Swerts
Woensdag 14 februari 2007 om 20.00 u
(Inleiding door Lucien Bollaert om 19.00 u)
CC De Schakel
Schakelstraat 8
Waregem

Meer info: www.ccdeschakel.be , www.spiegelstringquartet.com en www.wimhenderickx.com

Wim Henderickx en Piet Swerts op www.arts.kuleuven.be/matrix

(*) Yves Knockaert voor De Munt, 16 september 2004

00:20 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

04/02/2007

Wereldpremière opera Luc Brewaeys in combinatie met Offenbach

Luc Brewaeys & Frédéric Dussenne, L'Uomo dal Fiore in bocca Vrijdag gaat de opera 'L'Uomo dal Fiore in bocca' van de Vlaamse componist Luc Brewaeys in wereldpremière in De Munt in Brussel. Voor 'L'Uomo dal Fiore in Bocca' (De man met de bloem in de mond) inspireerde Brewaeys zich op het gelijknamige toneelstuk van Luigi Pirandello uit 1923. Het betreft een verhaal over een filosofische dialoog in een stationsbuffet tussen een man die gaat sterven en een reiziger die zijn trein dreigt te missen. De hoofdrol in de 45 minuten durende opera van Brewaeys is greserveerd voor de tuba.

De eenankter van Brewaeys wordt gevolgd door de opérette-bouffe "Monsieur Choufleuri restera chez lui le…" van Jacques Offenbach. Deze sterk van elkaar verschillende werken worden beide geregisseerd door Frédéric Dussenne, die vooral faam heeft verworven als toneelregisseur, maar ook reeds verscheidene opera’s ensceneerde. Het orkest staat onder leiding van Patrick Davin, een vaste gast in de Munt. Verder staan vooral jonge Belgische zangers op de scène van de Munt, met o.a. Davide Damiani, Yves Saelens, Hendrickje Van Kerckhove en Lionel Lhote, om slechts hen te noemen. Ook Michel Trempont, een van de nestors van de Belgische zangschool, is na vele jaren afwezigheid weer van de partij. Hij neemt de rol van Choufleuri voor zijn rekening.

Luc Brewaeys (°1959) studeerde compositie bij André Laporte in Brussel, bij Franco Donatoni in Siena (Italië) en bij Brian Ferneyhough in Darmstadt (Duitsland). Van 1980 tot '84 had hij regelmatige contacten met Iannis Xenakis in Parijs. Hij is ook dirigent en pianist, en werkt sinds 1985 als muziekregisseur bij de VRT-Radio. Hij kreeg verschillende prijzen en onderscheidingen. Luc Brewaeys kreeg veel opdrachten, zowel in België als in het buitenland. Zijn oeuvre omvat onder andere 8 symfonieën, 2 strijkkwartetten, werken voor een kamermuziekbezetting en solowerken, electro-akoestische (en gemengde) werken alsook de kameropera Antigone. Zijn muziek kan het best omschreven worden als 'spectraal symfonisch' met (voornamelijk in recentere werken) lyrische accenten.

Programma :
  • Luc Brewaeys, L’Umo dal Fiore in Bocca (wereldcreatie)
  • Jacques Offenbach, Monsieur Choufleurie restera chez lui le...
Symfonieorkest en koor van de Munt o.l.v. Patrick Davin

Tijd en plaats van het gebeuren :

L' Uomo dal fiore in bocca / Monsieur Choufleuri restera chez lui le ...
Vrijdag 9, dinsdag 13 en woensdag 14 februari 2007 , telkens om 20.00 u
Zondag 11 februari 2007 om 15.00 u

De Munt
Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.demunt.be en www.lucbrewaeys.com

Luc Brewaeys op www.arts.kuleuven.be/matrix

22:12 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Britse allure : Britten, Elgar en Mendelssohn

Benjamin Britten In de derde concertreeks van dit seizoen van het Symfonieorkest Vlaanderen staat het thema van de zee centraal. In de 'Four Sea Interludes' van Benjamin Britten (1913 - 1976) speelt het voortdurende conflict tussen de mens en de zee een primordiale rol. De vier verschillende Interludes tonen de zee in al haar aspecten en roepen een magisch beeld. Maar toch kan de zee eveneens gevaarlijk zijn!
Benjamin Britten is een componist uit de twintigste eeuw die zichzelf als het ware naast de geschiedenis geplaatst heeft, door uitsluitend met traditionele middelen amusante, ontroerende, indringende en affectvolle muziek te schrijven. Juist daarop steunt waarschijnlijk zijn enorm succes als componist, omdat hij voorbijgaat aan de verworvenheden van de avant-garde en alle diepte opzettelijk vermijdt. De 'Four Sea Interludes' maken deel uit van de opera Peter Grimes, op tekst van Montagu Slater naar de gedichtencyclus 'The Borough' van George Crabbe (1754-1832).

Ook Edward Elgar (1857 - 1934) was geïnspireerd door het dualisme tussen de angst en fascinatie van de mens voor de zee. Hij schreef een cyclus van vijf liederen onder de titel 'Sea Pictures' die terug gingen op gedichten van verschillende auteurs, waarvan de meeste nu vergeten zijn. En Felix Mendelssohn (1809-1847) reisde op zijn 20ste naar Schotland en componeerde er zijn derde symfonie, weerbarstig en fascinerend als het Schotse landschap zelf.

Programma :
  • Benjamin Britten, The Four Sea Interludes (1945)
  • Edward Elgar, Sea Pictures (1897-99)
  • Felix Mendelssohn-Bartholdy, Symfonie nr. 3 'Scottish' (1830-1842)
Symfonieorkest Vlaanderen o.l.v. Etienne Siebens, Christianne Stotijn, mezzosopraan

Tijd en plaats van het gebeuren :

Symfonieorkest Vlaanderen : Britse Allure
Dinsdag 6 februari 2007 om 20.00 u

Concertgebouw
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : concertgebouw.be en www.symfonieorkest.be

----------------------------

Zaterdag 10 februari 2007 om 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Brussel

Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.kcb.be en www.symfonieorkest.be

----------------------------

Zondag 11 februari 2007 om 15.00 u

deSingel
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.symfonieorkest.be

----------------------------

Donderdag 15 februari 2007 om 20.00 u
De Velinx
Dijk 111
3700 Tongeren

Meer info : www.develinx.be en www.symfonieorkest.be

----------------------------

Zaterdag 17 februari 2007 om 20.00 u
Bijloke Concertzaal
Jozef Kluyskensstraat 2 
9000 Gent
(Tickets enkel te verkrijgen via loting door Stad Gent)

Meer info : www.debijloke.be en www.symfonieorkest.be

20:37 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

La machine à remonter le son : Iannis Xenakis

Iannis Xenakis Dinsdag slaan het Ensemble Musiques Nouvelles en de gerenommeerde musicoloog Harry Halbreich voor de derde keer de handen in elkaar voor een concertlezing over de Frans-Griekse componist Iannis Xenakis . Deze lezing is de laatste in een reeks van drie: in december kwam Giacinto Scelsi aan bod en in januari was het de beurt aan Claude Vivier. Halbreich is een autoriteit op het vlak van de hedendaagse kunstmuziek en hij heeft bovendien een speciale band met de componisten die hij tijdens de komende lezingen in de kijker wil zetten. Zijn passie voor deze monumenten uit de 20ste eeuwse muziek werkt aanstekelijk, en het Ensemble Musiques Nouvelles zet zijn uiteenzetting nog extra kracht bij met een briljante live performance.

Iannis Xenakis (1922-2001), geboren in Roemenië en van Griekse afkomst, wordt tot een van de belangrijkste moderne componisten gerekend. Hij was de bedenker van de zogeheten stochastische muziek, die de wiskundige verzamelingenleer op de muziek wil toepassen. Zo stichtte hij in 1966 de School voor Wiskundige en Elektronische muziek.

Xenakis studeerde architectuur in Athene. Na zijn afstuderen in 1947 werd hij wegens zijn linkse politieke opvattingen verbannen en vluchtte hij naar Frankrijk. Van 1948 tot 1960 was Xenakis assistent van Le Corbusier. Xenakis ontwierp in 1958 voor de Wereldtentoonstelling in Brussel het Philips-paviljoen, het eerste volledige architectonische multimediaproject dat ruimte, beeld en geluid in een totaalervaring integreerde. Xenakis hield zich op het bureau van Le Corbusier vooral bezig met op de Modulor en op wiskundige algoritmen gebaseerde 'vormcomposities', zoals de dynamische raamkozijnverdeling van het klooster La Tourette. Ook toen hij zich later meer op componeren ging toeleggen, bleef hij als actief architect.

Dat wiskunde ook in zijn muziek een belangrijke rol speelt, is evident. Zij muzikale systemen zijn gebaseerd op verschillende wiskundige theorieën en hij maakt ook gebruik van computers. De mathematische benadering van Xenakis lijkt voort te komen uit een diepgeworteld verlangen om een fenomeen als schoonheid onder controle te krijgen en te kunnen manipuleren door de elementen waaruit het is opgebouwd, te vangen in het web van de logica. Als componist uit hij dat verlangen door het met behulp van de computer sturen van de tonen.

Xenakis' muzikaal denken is gericht op het zoeken van uitdrukkingsvormen die niet meer uitgaan van aparte tonen die op een rijtje worden gezet, maar die uitgaan van toonmassa's, toonwolken, structuren waarbinnen de afzonderlijke tonen niet meer op de voorgrond staan. Op die manier reageert Xenakis impliciet op de doctrine van de seriële muziek: die was zodanig geconcentreerd op de interne constructie dat zij de buitenkant ervan, de lichamelijkheid van de muziek, uit het oog verloor. Xenakis bewandelde de tegenovergestelde weg. Hij probeerde aan de lichamelijkheid van de muziek een nieuwe inhoud te geven en al zijn compositietechnische methodes staan in dienst van dit doelstelling.
Wat Xenakis in de muziek bezighoudt is de factor orde versus wanorde. Door 'wanordelijke' geluidsbronnen als zelfstandige elementen in zijn compositietechnieken toe te passen, doet hij een idioom ontstaan, dat ondanks de massaliteit helder en duidelijk is. De muziek van Xenakis heeft, ondanks het abstracte karakter, toch een heel eigen expressiviteit.

Programma :

Iannis Xenakis, Rebonds, voor percussie solo (1989) en Embellie, voor altviool solo (1981)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Musiques Nouvelles & Harry Halbreich 
La machine à remonter le son : Iannis Xenakis
Dinsdag 6 februari 2007 om 20.00 u
Rue de Vergnies, 25 B
1050 Brussel

Meer info : www.musiquesnouvelles.com, www.theatremarni.com en www.iannis-xenakis.org

Elders op Oorgetuige : Extra :

19:32 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook