21/02/2008

Alles wat waar is : een muzikale poëzoeroute

Mady Bonert, Annemie Clarysse en Lieve M.H.Jansen Alles wat waar is... kan zachtjes zijn. Zo begint een mooi gedicht van de 'Oost-Duitse' dichter Heinz Kahlau. Daarmee is ook de toon gezet voor deze muzikale poëzieroute geserveerd door drie sopranen en een cellist. Speciaal voor Mady Bonert, Annemie Clarysse en Lieve MH Jansen zette Marc Michael De Smet teksten van o.a. Jacques Prévert, Pete Seeger en Herman De Coninck op muziek. En als cellist neemt hij uiteraard zelf deel aan het programma.

Marc Michael De Smet speelt cello, dirigeert, componeert en doceert aan het Conservatorium van Gent. Van jongsaf aan interesseert hij zich voor de muziek van zijn tijd. Voor hem geldt: "There is no avantgarde. There are only people who are a little late." In 1983 stichtte en dirigeerde hij De Nieuwe Muziekgroep, een 20-koppige instrumentaal ensemble voor eigentijdse muziek. De liefde voor de gezongen muziek deed hij op als knaap in het toen befaamde knapenkoor van het Gentse Sint-Lievenscollege. In 1995 richtte hij het vocaal ensemble Goeyvaerts Consort op dat, na 12 jaar, als AQUARIUS verder leeft. Liefde voor het woord en sociaal engagement werd hem in het theater bijgebracht.

Marc Michael De Smet tekent voor alle composities die speciaal voor deze drie zangeressen geschreven werden. De tekst, niets dan de tekst. Met dit motto koos de componist 'zijn dichters' uit wiens boodschap hij wil uitdragen. Geen moeilijke, introverte dichters, o nee, het zijn poëten met het hart op de tong: de Fransman Jacques Prévert en de Amerikaan Pete Seeger (de folkzanger!) over de houdbaarheid van moedertje aarde. De Vlaming Herman De Coninck over zijn moeder, zijn dochter en zichzelf. Ook anonieme auteurs van mooie volksliederen. Kortom: het hele leven. Ook de muziek heeft het hart op de tong: klassiek, alleszins, maar met een heel hoog aaibaarheidsgehalte.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Solisten Aquarius : Alles wat waar is
Zaterdag 23 februari 2008 om 20.30 u
Bayt al-Andalus / The Andalusian Mansion
Sint Hubertusstraat, 93
2600 Antwerpen

Meer info: www.gc-aquarius.be
-------------------------
Zondag 24 februari 2008 om 15.00 u

De Rode Pomp
Nieuwpoort 59
9000 Gent

Meer info: www.rodepomp.be en www.gc-aquarius.be

12:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Puzzled : verdwalen in een labyrinth van muzikale raadsels

ZOO/Thomas Hauert & Zefiro Torna : Puzzled Oude en nieuwe muziek, hedendaagse dans en live video: ZOO en Zefiro Torna banen zich een weg doorheen de mysterieuze meanders van de muzikale canons. Als metaforen voor de menselijke lotsbestemming liggen de sleutels tot de oude muziek opgeborgen in symbolische vormen (een schaakspel, een labyrint). Al sinds de Griekse Oudheid is de mensheid gefascineerd door de doolhof, als artistieke uitdrukking maar ook als symbool voor het existentiële zoeken. Het dansgezelschap ZOO laat zich al tien jaar door deze figuur inspireren. Thomas Hauert onderzoekt het lichaam als een geheel van mechanische mogelijkheden en beperkingen. Vocale polyfonie en instrumentale caccia's begeleiden de dansers in een tijdloze queeste die nooit lijkt te zullen stoppen.

Het muziekensemble Zefiro Torna en het dansgezelschap ZOO/Thomas Hauert sloegen de handen in mekaar voor een voorstelling gebaseerd op de oude muzikale raadsels. Zefiro Torna wijdt zich aan de geheimen van de raadselcanons uit de ars subtilior en de renaissance. De code van de raadselcanons ligt verborgen in cryptische aanwijzingen, zoals het bekende Ma fin est mon commencement van Guillaume de Machaut. Ze neemt de meest fantasierijke emblematische en symbolische vormen aan, zoals die van het labyrint, het kompas van Cordier, de sleutel en het zwaard van Vaet, het schaakbord van Senfl en Danckerts, of de dobbelstenen van Josquin.

Eenzelfde thematiek en techniek inspireerden ook J.S. Bach in zijn orgelcompositie Ein kleines Harmonisches Labyrinth en hedendaagse componisten als Jonathan Harvey, Heinz Holliger en Richard Rijnvos tot het schrijven van ricercares, het onderzoek naar de grenzen van een instrument en het construeren van musicboxen.

Deze serie van enigma's kan worden gezien als een metafoor voor de menselijke conditie. Vooral het labyrint heeft als uitdrukking van de existentiële zoektocht heel wat culturen, sinds de Oude Grieken, gefascineerd. In de loop der tijden heeft het vele vormen en betekenissen gekregen. Voor de christelijke religie, dit is de context waarin de oude muziek die Zefiro Torna bestudeert werd geschreven, stelt het labyrint de weg voor langs de verlokkingen van het leven, naar de ultieme verlossing. Wat zou die zoektocht vandaag kunnen betekenen? Hoe kunnen we een dergelijk symbool dat steunt op het perspectief van een unieke 'uitweg' verzoenen met de hedendaagse relativistische filosofieën?

Dit thema vindt weerklank in het werk rond beweging dat ZOO al tien jaar ontwikkelt. Thomas Hauert exploreert de mechaniek van het lichaam als een samenspel van mogelijkheden, richtingen en grenzen. Eén van de hoofdlijnen in het onderzoek van het gezelschap bestaat erin om complexe systemen uit te bouwen die een groep in beweging kunnen coördineren. De dansers veranderen van richting, komen op hun stappen terug, keer op keer, in een zoektocht die ogenschijnlijk zin noch uitkomst heeft. Hier is het traject belangrijker dan de aankomst. Het individu tekent zijn eigen traject binnen een omgeving vol beperkingen. Maar binnen de regels die zijn verplaatsingen in grote mate bepalen behoudt het toch een zekere keuzevrijheid. In het werk van Thomas Hauert wordt deze studie van de beweging tussen vrijheid en belemmering tegelijkertijd toegepast op alle lichaamsdelen, op elk ogenblik en in alle richtingen.

De voorstelling puzzled werkt als een aaneenschakeling van enigma's: telkens we een raadsel oplossen, komen we voor een nieuw te staan. Polyfone stemmen en instrumentale caccia's vergezellen de dansers in een tijdloze zoektocht, die misschien nooit definitief zal zijn.

'Puzzled' ging vorige zomer in première tijdens het Festival Musica Antiqua in Brugge en was later ook nog te zien op 3 oktober 2007 tijdens het Festival van Vlaanderen - Gent. Brussel (Kaaitheater) en op 1 maart 2008 in Charleroi (Charleroi Danses).

Tijd en plaats van het gebeuren :

ZOO/Thomas Hauert & Zefiro Torna : Puzzled
Zaterdag 23 februari 2008 om 20.30 u

Kaaitheater
Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be
-------------------------
Zaterdag 1 maart 2008 om 20.30 u
Les Ecuries
Boulevard Pierre Mayence 65C
6000 Charleroi

Meer info : www.charleroi-danses.be, www.zoo-thomashauert.be en www.zefirotorna.be

Extra :
In het labyrint van oude muziek en hedendaagse dans. Zefiro Torna & Zoo, Puzzled, Tuur Devens op www.theatermaggezien.net, 12 Juli 2007

Elders op Oorgetuige :
Puzzled : aaneenschakeling van raadsels, 23/07/2007

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

20/02/2008

Timur en zijn manschappen veroveren Gentse muziekscène

Timur Sergeyenia Deze week beleeft het gloednieuwe strijkorkest rond de in Gent wonende Wit-Russische toppianist Timur Sergeyenia zijn vuurdoop. 'Timur und Seine Mannschaft' - een productie van het muziekcentrum De Rode Pomp - bestaat uit een twintigtal jonge musici, die allen Gent als thuisbasis hebben en die behoren tot de jonge garde aantredende internationale en nationale topviolisten. Hoofdkenmerk van het orkest: jong, verfijnd en extreem toegewijd. Hun naam ontlenen ze niet aan het Duitse nationale elftal, maar aan een beroemd Sovjet-jeugdboek waarin de dolle avonturen van Timur de jeugd alle mogelijke deugden tracht bij te brengen.

Principëel wil het orkest muzikale soundstructuur gestalte geven, waarin elk instrument een even belangrijke rol speelt. Als één schakel faalt, stuikt de structuur ineen. Het gaat in dit orkest dus niet om een gewone combinatie 'Solist met Begeleiding'. Daarom ook zal elk van de werken die opgenomen worden in het repertoire uitdrukking zijn van dezelfde idee. In Bachs Concerto's werd dit principe voor het eerst feilloos uitgewerkt. Lucien Posman schreef zijn eerste pianoconcerto volgens hetzelfde principe, en het Pianokwintet van Sjostakovitsj is één grootse symfonie mét klavier.

Lucien Posman (1952) is een voorvechter van 'neonormaliteit' in de wereld van de moderne muziek. Zijn muziek kan tot het postmodernisme worden gerekend. In zijn latere werken hanteert hij de Toonklok-compositiemethode van Peter Schat.
"Ik heb lang getwijfeld of ik dit werk 'concerto' zou noemen omdat ik hiermee in een vreselijk turbulent strijdperk treed", aldus de componist toen hij nog bezig was met dez compositie ervan.. "Uiteindelijk werd de titel 'concerto voor piano en strijkers', omdat het een werk is dat uit de geijkte drie delen bestaat, omdat de piano een concerterende functie heeft en omdat het orkest bestaat uit strijkers. 'Concertino' zou de pianist onrecht aandoen in acht genomen de kilo's noten die hij te kraken heeft. Het eerste deel is voltooid en bestaat uit een herhaald lyrisch intiem terugkerend deel dat afwisselt met meer gestoffeerde passages. Het tweede deel nadert zijn voltooiing en is geschreven op het lijf van Timur; het is licht, beweeglijk en verfijnd van textuur maar doet ook beroep ook op zijn mannelijke martiale slagkracht. Over het derde deel wil ik nog niets kwijt; zo houden we er een beetje de spanning in."

Programma :
  • J. S. Bach, Concerto voor klavier en orkest in d-moll BWV 1052 (1738)
  • L. Posman, Concerto voor piano en strijkers (2007) Wereldcreatie
  • D. Sjostakovitsj, Piano Kwintet in g opus 57 (1940) (transcriptie door T. Sergeyenia voor piano en strijkensemble)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Timur und seine Mannschaft (generale repititie)
Vrijdag 22 februari 2008 om 20.00 u

Feestzaal Sint-Lievenscollege (even voorbij de rode pomp)
Volmolenstraat z.n.
9000 Gent
-------------------
Timur und seine Mannschaft (Première)
Zaterdag 1 maart 2008 om 20.00u

Groenzaal Sint-Bavo
Lange Boomgaardstraat
9000 Gent

Alle verdere info vind je op www.rodepomp.be , www.myspace.com/rodepomp en en www.uitbureau.be

Timur Sergeyenia : www.sergeyenia.de
Lucien Posman op www.matrix-new-music.be

18:45 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

De Solist : Paola Bartoletti & Sanne van Giel

Dany Deprez Art Cinema OFFoff is een onderzoeks- en presentatieplatform voor experimentele film en audiovisuele kunst in Gent. Naast het filmprogramma en de tentoonstellingen is er ook het maandelijkse muziekprogramma: De Solist. Daarin nodigt OFFoff een solomuzikant uit om te improviseren bij audiovisueel werk van veelbelovende videasten/filmkunstenaars/regisseurs. Tijdens het winterseizoen 2008 van OFFoff is cellist Lode Vercampt curator van 'De solist'.

Doorgaans worden toeschouwers in een filmzaal ondergedompeld in beeld en geluid die elkaar versterken om het publiek mee te trekken in het verhaal van een film. OFFoff bevraagt dit mechanisme door de stroom van beeld en geluid binnen het medium zelf te onderzoeken. In de eerste plaats door zich te concentreren op films die die narratieve traditie tussen haakjes plaatsen. Één piste is het loskoppelen van de betrokkenheid van beeld en geluid op een verhaal. Regisseur en beeldend kunstenaar Dany Deprez ontwikkelde daartoe een spannend concept voor muziekvoorstellingen, waarbij solomuzikanten live improviseren bij experimentele films die speciaal voor de vertoningen werden gemaakt door hedendaagse filmmakers. Meditatief of explosief, telkens genereren de voorstellingen een eigen intensiteit die sterk aanslaat bij het publiek.

De Italiaanse inwijkeling Paola Bartoletti heeft een loopbaan als vocaliste en stempedagoge. Ze werd vooral bekend door de brieven van de liedcyclus Cara Mia, die zij in de loop der jaren schreef, en die Dick van der Harst op muziek zette. De brieven die in het project Cara Mia opgenomen zijn, werden ook echt verstuurd. Ze beschrijven het spanningsveld tussen het samen zijn en gescheiden zijn.

Sanne van Giel is laatstejaarsstudente in de masteropleiding van Sint-Lucas Beeldende Kunst in Gent. Naast haar plastisch werk musiceert ze treedt ze ook op; enkele jaren geleden startte ze samen met Oliver Bogaert de formatie His arm was her leg. De inspiratie voor Sanne van Giels werk komt uit found footage, zowel beeld als geluid, dat ze opnieuw versnijdt en verwerkt tot een niet-harmonieus geheel. Het onvoorspelbare karakter van het geheel komt onheilspellend over.

Tijd en plaats van het gebeuren :

De Solist : Paola Bartoletti / Sanne van Giel
Vrijdag 22 februari 2008 om 22.00 u

Art Cinema OffOff
Begijnhof Ter Hoye
Lange Violettestraat 237
9000 Gent

Meer info : www.offoff.be

15:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Studentenconcert : piano & pianoforte in het Muziekinstrumentenmuseum

Muziekinstrumentenmuseum De immense collectie van het Brusselse Muziekinstrumentenmuseum vormt de uitgelezen omgeving voor een reeks middagconcerten door studenten van het Koninklijk Conservatorium Brussel. Elke maand staat op een andere verdieping een nieuw muzikaal thema centraal, telkens aangepast aan de instrumenten die het concert omkaderen. Deze maand staan de piano en zijn voorloper de pianoforte centraal. Kei Ueyama en Jonas Cambien brengen er werk van Mozart, Chopin, Debussy en Kris Defoort.

Programma :
  • Kei Ueyama, pianoforte
    • Wolfgang Amadeus Mozart, Fantasie in d, K397
    • Wolfgang Amadeus Morart, Sonate in G, K283
    • Frédéric Chopin, Nocturne in c, op. 48 nr. 1

  • Jonas Cambien, piano
    • Claude Debussy, Prélude nr. 3 (...Le vent dans la plaine)
    • Claude Debusyy, prélude nr. 7 (...Ce qu'a vu le vent d’ouest)
    • Kris Defoort, dedicatio II: Opera fever (to LOD)
    • Kris Defoort, dedicatio III: Genius time (to myself)
    • Kris Defoort, dedicatio VIII: Deadline dreams (to Jan Michiels)
Tijd en plaats van het gebeuren :

KCB 2nd Floor Concert - pianoforte en piano
Vrijdag 22 februari 2008 om 12.30 u

Muziekinstrumentenmuseum - kelderverdieping
Hofberg 2
1000 Brussel
Gratis toegang

Meer info : www.kcb.be en www.muziekinstrumentenmuseum.be

Kris Defoort op www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Dedicatio : dubbelconcert Jan Michiels en Kris Defoort, 18/12/2006
Kris Defoort over Dedicatio, componeren, improviseren en muziek in het algemeen, 18/12/2006

12:01 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Spectra herneemt uniek creatieconcert tijdens Dag van het DKO

ComAV Spectra betrekt al jaren actief jongeren bij de activiteiten van het ensemble. Voor dit seizoen werd door ComAV - het Componisten Archipel Vlaanderen - een opmerkelijk project uitgewerkt waar Spectra enthousiast in mee stapte. Dat resulteerde in een project-concert met nieuwe vingerafdrukcomposities van een 60-tal Vlaamse componisten. Spectra treedt aan in alle mogelijke variaties van de standaardbezetting (fluit, klarinet, viool, altviool, cello, piano, percussie).

Dit ComAV Spectrum concert biedt een kaleidoscopisch programma aan met vingerafdrukcomposities van een 60-tal componisten. De deelnemende componisten vormen een dwarsdoorsnede van componerend Vlaanderen, behoren tot alle leeftijdscategorieën en hebben voor deze gelegenheid een kernachtige vingerafdrukcompositie geschreven. Wie er op 1 december vorig jaar niet kon bij zijn ( het concert was toen trouwens uitverkocht), rept zich zaterdagochtend naar het Kortrijkse Conservatorium, waar dit concert hernomen wordt in het kader van de 'Dag van het DKO'.

Tijd en plaatsvan het gebeuren :

ComAV Spectrum Concert
Zaterdag 23 februari 2008 om 11.30 u
Stedelijke Academie voor Muziek en Woord / Conservatorium
Conservatoriumplein 3
Kortrijk

Meer info : www.dagvanhetdko.be, spectraensemble.com, comav.be, matrix-new-music.be en muziekcentrum.be

Elders op Oorgetuige :
Vingerafdrukken van 60 Vlaamse componisten, 29/11/2007

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

19/02/2008

Argandi Pianotrio speelt Schubert en Vasks

Peteris Vasks Violiste Blanca Arbelaez, celliste Greet Gils en pianist Andrew Wise vormen sinds 2002 samen het Argandi Pianotrio. Het zijn drie ervaren musici, die elkaar reeds lang muzikaal kennen en besloten om 'hun gezamenlijke passie en enthousiasme voor het brede repertoire van deze klassieke samenstelling vorm te geven'.
Zij trachten hun concertprogramma's zo samen te stellen dat telkens de verschillende stijlperiodes aan bod komen. Ze besteden dus ook aandacht aan hedendaags werk. Zaterdag brengt het Argandi Pianotrio in het voormalige kloostertje van Bever een recital met muziek Schubert Franz Schubert en de Letse componist Peteris Vasks.

'Episodo e canto perpetuo' (1985) van de Peteris Vasks (1946) is een groots opgezet en emotioneel aangrijpend werk dat opgedragen is aan Olivier Messiaen. In de woorden van de componist betreft het "een zware reis doorheen ellende, ontgoocheling en lijden naar de liefde".
Vasks verwerkt soms archaïsch-folkloristische elementen uit letland in zijn composities. De verhouding tussen mens en natuur, de schoonheid van het leven en de dreiging van ecologisch en moreel verval zijn thema's die de componist erg bezighouden. Deze spirituele bekommernissen brengen hem in de buurt van Olivier Messiaen, de grote Franse componist uit de vorige eeuw, aan wie hij zijn partituur opdroeg.

'Episodi e canto perpetuo' beleefde zijn première in de Letse Academie voor Muziek op 26 april 1986. Om iets te begrijpen van de intensiteit van Vasks' verbondheid met zijn Letse luisteraars, moet je iets begrijpen van de geschiedenis van het land, van eeuwen van bezetting en onderdrukking door verschillende buurlanden, van volkerenmoord en massadeportaties en algehele smart. Pas in 1991 verwierf Letland eindelijk zijn onafhankelijkheid, en de wonden uit het verleden zijn nog niet geheeld, het laatste is duidelijk hoorbaar in de muziek van Vasks. In Episodi e canto perpetuo is een zeker gevoel van nostalgie hoorbaar, maar er zijn ook grote idealen en verheven ideeën aanwezig in het werk.
Vasks had heel wat geleerd en was in zekere mate een enorm bewonderaar van de grote Franse componist Olivier Messiaen, aan wie het werk ook opgedragen is. Vasks wilde van bij het begin dat de acht bewegingen (zes episodes, één canto en tenslotte één apogeo e coda) zonder onderbreking zouden worden uitgevoerd. Een voorwaarde waaraan het Argandi Trio zich dan ook houdt.

Programma :
  • Franz Schubert (1797-1828), Trio op.100 in es-groot
  • Peteris Vasks (1946), Episodi e canto perpetuo (1985)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Recital Argandi Pianotrio
Zaterdag 23 februari 2008 om 20.00 u

Rosario
Poreel 10a
1547 Bever

Meer info: www.rosario.be, www.argandi.be en www.wisenose.net

Peteris Vasks op www.music.lv en www.schott-music.com

Bron : tekst Wilfried van Landeghem op www.argandi.be

Elders op Oorgetuige :
Historische en hedendaagse pareltjes uit Estland en Letland, 10/11/2007

15:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Win tickets voor Happy End in de Handelsbeurs !

Happy End Op zaterdag 23 februari brengt het Ictus Ensemble 'Happy End', een muziektheaterwerk van de Griekse componist/regisseur Georges Aperghis. Een boeiend totaalconcept waarin drie disciplines op elkaar inwerken: de muziek van Aperghis, de beeldende kunst van Hans Op de Beeck, Bruno Hardt en Klaas Verpoest ... én 'Klein Duimpje' van Charles Perrault. In deze versie van het alom bekende sprookje wordt er geen beroep gedaan op de nostalgische beelden uit La Douce France, en er wordt evenmin gezocht naar de verloren verbeelding die rond sprookjes uit het verleden hangt. De nadruk ligt op de wreedheid van het gegeven: de zoektocht, een inwijdingsritueel dat gepaard gaat met verlies, het ronddolen in een labyrint, de oneindige opeenvolging van gangen zonder uitweg.

Ter gelegenheid van dit unieke concert in de Handelsbeurs geeft Oorgetuige maar liefst 5 gratis duotickets weg. Wil jij erbij zijn, stuur dan als de vliegende bliksem een mailtje naar acties@handelsbeurs.be. Meedoen kan tot uiterlijk vrijdagochtend 22 februari 2008 om 10.00 u. De gelukkige winnaars worden in de loop van vrijdag verwittigd per e-mail.

Alle info over dit concert vind je opwww.handelsbeurs.be

Elders op Oorgetuige :
Happy End : een nieuwe kijk op Klein Duimpje, 18/02/2008
Happy End : Klein Duimpje verliest het spoor, 10/12/2007

10:18 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Vlaams Radio Orkest & Jan Michiels brengen hulde aan Bartók en Ligeti

Diane Aidenbaum Het Vlaams Radio Orkest huldigt dit seizoen pianist Jan Michiels: hij werd gekozen als 'Compagnon de route', en staat in niet minder dan drie producties met het orkest op het podium. Dat Jan Michiels een bijzondere plek in zijn hart heeft voor de twee Hongaren Bartók en Ligeti is een publiek geheim. In dit programma, gewijd aan deze twee componisten, kan hij zich dan ook helemaal uitleven.

György Ligeti brak in 1959 door als componist met het orkestrale werk 'Apparitions'. Zijn 'Pianoconcerto' uit 1988 was het eindpunt van een lang proces waarin hij zijn muziek herdacht, en verschillende invloeden zoals Afrikaans drummen en Europese volksmuziek zijn merkbaar aanwezig. Heel wat eerder, in 1938, schreef Bartók zijn concerto, waarbij twee piano's samengebracht worden met twee percussionisten en een uitgebreid slagwerk-arsenaal: een ongewone combinatie die de nodige vonken geeft.

György Ligeti, Apparitions
Ligeti kende een internationale doorbraak via Apparitions waarin hij - gelijktijdig maar onafhankelijk van Xenakis, Krzysztof Pendercki en Stockhausen - clusters in de orkestrale muziek introduceerde. Met zijn techniek van klankwolken of 'micropolyfonie' (dichte klankweefsels waarin de afzonderlijke stemmen hun individualiteit verliezen), uitgewerkt in stukken als 'Apparitions', 'Lontano 'en 'Atmosphères', vond hij niet alleen zijn weg naar de zenuwcentra van de avant-garde, maar ook naar de filmwereld (Zijn werk zou wellicht minder bekend zijn geweest, ware het niet dat Stanley Kubrick - zonder diens toestemming weliswaar - drie composities van hem gebruikte voor zijn film '2001 : A Space Odyssey' (1968) : Requiem (1963-65), Lux Aeterna (1966) en Atmosphères (1961). Het zorgde alvast voor de internationale doorbraak. Later volgden nog Lontano (in 'The Shining' (1980)) en 'Musica Ricercata' (in Kubricks laatse, 'Eyes Wide Shut' (1999)). ). Daarnaast kwam Ligeti's fascinatie voor het machinale - hierbij sloot hij ook falende machines, met chaos tot gevolg, niet uit Naar aanleiding van zijn eerste micropolyfone orkestwerk Apparitions zei hij: "Er zijn voorafbepaalde ordeningsprincipes op het vlak van ritme, dynamiek, klankkleur, tessituurligging, ambitus, densiteit, bewegingstype van muzikale 'Gestalten' en vormgeleding. Een unifiërende ordening voor alle gebieden is er niet. Ritmische verhoudingen zijn bijvoorbeeld anders georganiseerd dan dynamische. Er is echter een relatieve eenheid bereikt door de manier waarop de verschillende parameters met elkaar verbonden zijn, analoog aan een machine, die de meest diverse onderdelen heeft, zoals wielen, tandwielen, assen, riemen, en dergelijke, die ondanks en dankzij hun verscheidenheid als eenheid in het totaalapparaat samen functioneren".

György Ligeti, Concerto voor piano en orkest
Zijn in 1988 afgewerkte pianoconcerto was het eerste groot werk waarin hij zijn onderzoek van de Afrikaanse en Caraïbische polyritmiek absorbeerde. Hij schreef erover: "Met het pianoconcerto lever ik mijn artistiek credo af: mijn onafhankelijkheid van zowel de criteria van de traditionele avant-garde als die van het gangbare postmodernisme". Ligeti componeerde zijn 'Concerto voor piano en orkest' in twee etappes: de eerste drie delen ontstonden in 1985-86. De première ervan vond plaats in Graz (Oostenrijk) op 23 oktober 1986. De dirigent was de Amerikaan Mario de Bonaventura, de pianist zijn broer Anthony. Ligeti was maar half tevreden, wel over de uitvoering, minder over zijn eigen werk omdat hij aanvoelde dat het derde deel niet echt het einde was van zijn opus en om een vervolg vroeg. Daarom voegde hij er in 1987-88 nog een vierde en vijfde luik aan toe.

Dat zijn beslissing de juiste was blijkt duidelijk: inderdaad is het vierde deel het belangrijkste geworden en trekt het als een magneet de rest van de compositie naar zich toe. Er zijn een heleboel uiteenlopende referenties te ontdekken en dat is onder meer te merken aan de bezetting van het orkest. Zo horen we - buiten de gekende en gangbare instrumenten en percussie - tamboerijn, ocarina, triangel, tempelblokken, guero (slaginstrument van Afro-Cubaanse oorsprong), flexaton, zweep, bootsmansfluit, misthoorn enzovoort, dat hele arsenaal waarmee hij zijn eigen, onvergelijkbaar klankuniversum opbouwt.
Het eerste deel 'Vivace molto ritmico e preciso' heeft Ligeti helemaal bimetrisch genoteerd: gelijktijdig in 12/8- en 4/4- maat. Een merkwaardig evenwicht schept het, tussen continuïteit en discontinuïteit. Ligeti wil hier afstand nemen, hij wil niet gecatalogeerd worden. Zijn werk beantwoordt niet, vindt hij "aan de criteria van de avant-garde, noch aan de criteria van de 'neostijlen' noch aan die van het minimalisme."

De solist krijgt hier opeengestapelde, vlugge figuurtjes voorgeschoteld met sterk asymmetrische accenten. Ligeti inspireerde zich gedeeltelijk op de 'Studies for Player Piano' van Conlon Nancarrow (1912-1997), een Amerikaans-Mexicaans componist, geobsedeerd door het ritme, de opdeling ervan en zijn onuitputtelijke mogelijkheden. Nancarrow vindt dat "de tijd de uiterste grens is van de muziek." Voor hem was alleen een mechanische piano in staat met de grootste nauwkeurigheid de ritmes en de meest complexe veranderingen van tempi weer te geven.

Dan volgt 'Lento e deserto', het enige langzame deel. De titel spreekt meer dan voor zichzelf. Een evocatie van het ongekende en het onvermoede. Een wereld die achter de realiteit ligt. Ritmisch veel eenvoudiger, maar Ligeti gebruikt hier wel zeer vreemde kleuren en gaat tot uitersten in de verschillende registers zoals een héél hoge piccolo of een héél lage fagot.

Het 'Vivace cantabile' is enorm complex en heeft een polyritmiek die haar oorsprong vindt in Afrikaanse culturen: Ligeti ontdekte inderdaad grammofoonopnamen en studies van twee etnomusicologen die in Centraal- en Oost-Afrika opzoekingen deden met merkwaardige resultaten. Ligeti creëert sonore combinaties, stapelt verschillende ostinati op elkaar en verlegt accenten. "Het is zoals twee verschillende grote raderwerken die in elkaar grijpen. Er ontstaan altijd nieuwe klankcombinaties. We horen een melodie die niet als melodie gespeeld wordt", aldus de componist.

'Allegro risoluto, molto ritmico' is de titel van het vierde deel. Computerbeelden van spiraalvormige kronkels die twee wetenschappers uit Bremen in hun boek 'The Beauty of Fractals' commentarieerden, zijn hier de voedingsbodem. De muziek groeit uit kleine gelijkaardige fragmentjes, die ontspruiten uit een kort motiefje dat telkens heel onregelmatig voorgesteld wordt. Alles vloeit in elkaar als wolken die aaneensluiten, als een zwerm vogels die afzonderlijk niet te onderscheiden zijn. De stuwende pulsatie geeft de indruk dat alles meegesleurd wordt in een draaikolk, alhoewel het tempo de hele tijd hetzelfde blijft.

De finale, 'Presto luminoso: fluido, costante, sempre molto ritmico' is - zoals nogmaals de titel doet vermoeden - lichtvoetig en helgekleurd; ze bestaat uit een heleboel onafhankelijke figuren die elkaar overlappen. Harmonische mixturen en - alweer - polyritmiek zijn omnipresent en sluiten het concerto af. Muziek die "de indruk geeft dat de tijd niet de tijd is, maar een ruimte" dixit Ligeti.

Programma :
  • Béla Bartók, Zwei Bilder
  • György Ligeti, Piano Concerto
  • György Ligeti, Apparitions
  • Béla Bartók, Concerto voor 2 piano's en percussie
Tijd en plaats van het gebeuren :

Vlaams Radio Orkest & Jan Michiels
Donderdag 21 februari 2008 om 20.00 u

Muziekcentrum De Bijloke
Jozef Kluyskensstraat 2
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en www.vlaamsradioorkest.be
--------------------
Zaterdag 23 februari 2008 om 20.15 u
Flagey
Heilig Kruisplein
1050 Brussel

Meer info : www.flagey.be en www.vlaamsradioorkest.be

Bronnen : teksten Gert Haelterman (11 maart 2004) en Yves Knockaert (20 mei 2003) voor deSingel

Video :
György Ligeti op YouTube

Extra :
György Ligeti, : www.gyoergy-ligeti.de
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.audio-muziek.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
Bartok meets Bernstein : Quatuor d'amore & Carlo Willems, 11/02/2008
Focus Ligeti+ : Concertgebouw Brugge huldigt Ligeti, 1/12/2006
Componist György Ligeti overleden, 13/06/2006

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

18/02/2008

Happy End : een nieuwe kijk op Klein Duimpje

Happy End Zaterdag brengt het Ictus Ensemble 'Happy End', een muziektheaterwerk van de Griekse componist/regisseur Georges Aperghis. Een boeiend totaalconcept waarin drie disciplines op elkaar inwerken: de muziek van Aperghis, de beeldende kunst van Hans Op de Beeck, Bruno Hardt en Klaas Verpoest ... én 'Klein Duimpje' van Charles Perrault.

"De originele vormgeving en de prachtige partituur van Aperghis, uitmuntend gespeeld door het Ictus Ensemble, hielden 'Happy End' prikkelend van de eerste tot de laatste minuut. Dit muziektheaterwerk blijft ver van alle feeërieke associaties, terwijl het pertinente vragen stelt over wat dit verhaal voor ons vandaag nog kan betekenen", zo schreef Maarten Beirens in De Standaard na de première van deze voorstelling in deSingel op 12 december 2007.(*)

In deze versie van het alom bekende sprookje wordt er geen beroep gedaan op de nostalgische beelden uit La Douce France, noch wordt er gezocht naar de verloren verbeelding die rond sprookjes uit het verleden hangt. De nadruk ligt op de wreedheid van het gegeven: de zoektocht, een inwijdingsritueel dat gepaard gaat met verlies, het ronddolen in een labyrint, de oneindige opeenvolging van gangen zonder uitweg.

Animatie en met de hand getekende beeldsequenties wisselen elkaar af zoals bruitages en samples (geproduceerd in het Ircam) onlosmakelijk met de live muziek verbonden zijn. De set-up is hier rechttoe rechtaan: een 14-koppig ensemble geplaatst onder een groot filmprojectiescherm, de klank gespatialiseerd in de ruimte, het sprookje verteld in voice-off.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus : Happy End
Zaterdag 23 februari 2008 om 20.15 u
(Inleiding door Tom Pauwels (Ictus) en beeldend kunstenaar Bruno Hardt om 19.15 u )
Handelsbeurs
Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en www.ictus.be

(*) Het sprookje van Klein Duimpje anders bekeken, Maarten Beirens in De Standaard, 14/12/2007

Georges Aperghis : www.aperghis.com

Extra :
Interview met Georges Aperghis door Frank Madlener (Parijs, 24 november 2000) en Aperghis, Portret (2005) op www.arsmusica.be
Audio: Georges Aperghis op UbuWeb Sound

Elders op Oorgetuige :
Happy End : Klein Duimpje verliest het spoor, 10/12/2007
De zondvloed van Aperghis, 25/11/2007

19:22 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook