12/04/2008

Free Radicals : huwelijk tussen geluid en beeld

Free Radicals Wie aan de editie 2003 van Ars Musica terugdenkt, met Counter Phrases van Ictus, Rosas en Thierry De Mey, denkt meteen: cinema, beweging en livemuziek. Maandag zorgt het Klangforum Wien voor een gelijkaardige ervaring door op een verrassende manier films en hedendaagse muziek met elkaar te vermengen. Het Free Radicals-project is opgevat als een reis die begint bij de radicale avant-garde en eindigt bij de audiovisuele creaties van vandaag.

Met het fameuze Le retour à la raison van Man Ray - 's werelds eerste dadafilm - als vertrekpunt, ontwikkelt Free Radicals zich snel, lichtvoetig en knetterend: de films zijn kort, zelden gezien, verrassend, soms grappig. Passeren de revue: Recreation (1957) van Robert Breer, de kinetisch beeldhouwer en tekenaar, die de montagesnelheid naar onvermoede hoogten deed stijgen; Parasympathica (1986) van de Bulgaarse Mara Mattuschka, die in zwart-wit de monsterlijke kant van het menselijke lichaam laat zien…
De muzikale werken, die werden gekozen door twee musici van het Klangforum, bestrijken een eeuw muziekgeschiedenis: Schönberg, Xenakis, Stockhausen, Furrer, Aperghis, Feldman, Mochizuki…
De Luxemburgse artieste Bady Minck, die medebedenker is van de avond, beweegt zich tussen interventiekunst, graffiti, mail-art en experimentele cinema. Hier draait ze de verhouding tussen muziek en klank om door een subtiele, vals naïeve film te vertonen waarin de muzikanten van het Klangforum zelf in het beeld belanden als maatstreepjes op de partituur van Beat Furrer.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica 2008 - Klangforum Wien : Free Radicals
Maandag 14 april 2008 om 20.00 u

Bozar - Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be, www.bozar.be, www.badyminck.com en www.klangforum.at

Video :
Man Ray, Le retour à la raison en andere fims op YouTube en UbuWeb Film
Mara Mattuschka, Parasympathica en ander werk op YouTube

Elders op Oorgetuige :
Eerst voortdoen, daarna beginnen : directeur Laurent Langlois over Ars Musica 2008, 4/04/2008
Made in Belgium : Ars Musica trekt Belgische kaart, 4/04/2008
Gesprek met Beat Furrer, 24/03/2007

10:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

11/04/2008

Muzikale hoogdagen op Expo 58 en nu

Karlheinz Stockhausen Zondag is het weer Erfgoeddag. Het thema dit jaars is 'Wordt verwacht': Hoe keken (en kijken) we aan tegen de onzekerheden van de toekomst? Dit is de vraag van waaruit alle activiteiten op Erfgoeddag vertrekken. Geen alledaags thema, toegegeven. Maar wel veelzijdig en verrassend. Een hele dag lang kun je in het heel Vlaanderen terecht voor een fantastisch en veelzijdig erfgoedaanbod.

Nostalgische beiaardklanken
In Leuven laten drie beiaardiers vanuit de torens van de Sint-Pieterskerk, de Sint-Geertruikerk en de Universiteitsbibliotheek muziek uit de tijd van Expo 58 klinken. Nostalgische klanken die 50 jaar geleden de belofte van een voorspoedige toekomst inhielden... Wie dat wil, kan de beiaardiers aan het werk zien in de toren.

Muzikale hoogdagen op Expo 58 en nu - De experimentele muziek van de jaren '50 in de kijker
In de Openbare bibliotheek Tweebronnen belicht Matrix de experimentele muziek ten tijde van Expo 58. Je krijgt een muziekhistorisch overzicht van verschillende stijlen en genres, en de context waarin ze ontstaan zijn. Daarnaast kun je kennismaken met klankexperimenten en opnametechnieken uit die periode. De Nieuwe Reeks vertaalt alles live in een experimenteel concert.

Tijdens de Internationale dagen van de experimentele muziek op Expo '58 werden heel wat baanbrekende muziekstukken gebracht. De meeste van hun scheppers waren er bovendien in levende lijve aanwezig. We hebben het over de componisten John Cage, Karlheinz Stockhausen, Pierre Schaeffer, Luciano Berio, Henri Pousseur, om er maar enkele te noemen. De crème de la crème van de nieuwe muziek was toen dus samen in Brussel.

De tentoonstelling belicht het programma en het historisch belang van deze dagen op Expo '58. Aan de hand van studiomateriaal, documenten, realisatiepartituren en fotomateriaal krijgen de bezoekers de kans om de twee richtingen van waaruit de elektronische muziek zich in de jaren 1950 ontwikkelde, te leren kennen. Het gaat hier met name over de ontwikkeling van de Franse musique concrète en de Duitse zuivere elektronische muziek. De Nieuwe Reeks vertaalt deze tweespalt in een live concert waarop twee werken die op Expo '58 ook weerklonken te horen zijn. De verschillende technieken die gehanteerd werden bij de creatie van deze muziek, worden door Mattias Parent in een workshop gedemonstreerd. Daarnaast zullen verschillende klankfragmenten en realisatiepartituren op de tentoonstelling liggen zodat de bezoeker actief kan kennismaken met deze boeiende muziek.

Concert: o.l.v. Stefan Prins (organisatie De Nieuwe Reeks)

Programma :
  • Pierre Schaeffer en Pierre Henry, Symphonie pour un homme seul
  • Gottfried Michael Koenig, Essai
Workshop o.l.v. Mattias Parent (organisatie MATRIX)
Wil je zelf ervaren hoe moeilijk het was om in het pre-computertijdperk elektronische klanken te produceren ? Mattias Parent toont ons hoe men toen tewerk ging en daarna kan u het zelf ook eens proberen.

Thomas Alva Edison ontwikkelde in 1877 de eerste grammofoon die hij 'fonograaf' doopte. Met dit apparaat werd het  mogelijk om geluiden op te nemen en die later weer af te spelen. De eerste opgenomen klanken aller tijde kwamenvan Edison zelf die het gedichtje 'Mary had a little lamb' insprak en zichzelf onmiddelijk daarna kon beluisteren.
De eerste 'klankdragers' waren ronde cilinders bedekt met een laag was; de eerste grammofoonplaten (in zink) werden omstreeks de eeuwwisseling ontwikkeld. Aan het begin van de jaren 1930 werd er voor het eerst geexperimenteerd met magnetische staalbanden, die in de loop van de jaren 1940 vervangen werden door de pvc-banden die we nog steeds terugvinden op recentere bandopnemers. De bandopnemer was als opnamer-apparaat natuurlijk veel gebruikvriendelijker dan de grammofoonplaat, waarvoor een ingewikkeld maakproces bestond. Iedereen kon een bandopnemer bedienen, opnames maken en die nadien weer wissen.

Ook de meest vooruitstrevende (na-oorlogse) componisten hadden dit gemerkt. Pierre Scheaffer en Pierre Henry hadden al enige ervaring met het componeren voor grammofoonplaten. Ze namen alledaagse geluiden op en 'verwerkten' die nadien tot een 'concrete' compositie. De 'Musique concrète' was geboren. Natuurlijk werd hun werk heel wat vergemakkelijkt door de intrede van de bandopnemer in hun Parijse studio.
In respectievelijk België en Duitsland zagen de boezemvrienden Karel Goeyvaerts en Karlheinz Stockhausen in de bandopnemer de ideale oplossing voor een aantal problemen die we waren tegengekomen bij het componeren van hun zogenaamde seriële muziek. Zij wilden namelijk elke klank van hun composities exact kunnen definiëren volgens haast wiskundige regels. Muzikanten kunnen misschien wel virtuoos uit de hoe komen, maar de ongelooflijk complexe ritmes die de twee jonge componisten voor ogen hadden konden onmogelijk nog door mensen uitgevoerd worden. Taperecorders konden dat wel: een goede klanktechnicus kon klankduren tot op 1/760e seconde exact bepalen. Dat probleem was al opgelost.

Een tweede, misschien nog groter probleem, was dat Goeyvaerts en Stockhausen gebonden waren aan traditionele klankkleuren zoals de vioolklank, de pianoklank, ... Kortom: klanken die ze niet zelf ontworpen en gestructureerd hadden, hetgeen toch wel enigszins botste met hun esthetische overtuiging dat ze elke klankdimensie moesten kunnen controleren. Ook hier bracht de bandopnemer weer soelaas. Met zogenaamde sinusgeneratoren werd het namelijk mogelijk om zelf klanken met de gewenste kleur te ontwikkelen. De componisten gingen hierbij uit van de ideeen van de Franse natuurkundige Joseph Fourier die had ontdekt dat elke klank uit een soort 'klankatomen' bestaat: de sinusgolven (lijkt op de bezettoon van de telefoon). Theoretisch gezien was het dus mogelijk om elke gewenste klankkleur te ontwerpen door de juiste sinustonen op elkaar te stapelen (klanksynthese).
Speciale bandopnemers hadden inderdaad reeds in de jaren 1950 de mogelijkheid om verschillende sinustonen op elkaar te stapelen en zo een nieuwe klank te bouwen. Stockhausen slaagde er voor het eerst in 1953 in om een volledig elektronisch werk te componeren in de elektronische radiostudio van Keulen. Hiermee legde  hij de basis voor de moderne synthesizer! Al snel werd hij gevolgd door een heel aantal collega's zoals Gottfried Michael Koenig, György Ligeti en Henry Pousseur.

In de eerste helft van de jaren vijftig bestond er een duidelijke esthetische polarisering tussen de Parijse en de Keulse componisten. De enen werkten namelijk met bestaande klanken, de anderen met zelfgemaakte klanken. Later loste dit esthetisch purisme op en gebruikten componisten zowel concrete als elektronische klanken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Karlheinz Stockhausens Schitterende Gesang der Jünglinge (1956). Dit werk werd naast een aantal zuiver elektronische werken en enkele concrete composities uitgevoerd tijdens de expo van 1958 in Brussel.  De wereldtentoonstelling bracht op die manier niet enkel de nieuwste opname- en afspeeltechnieken onder de aandacht van het grote publiek, maar ook de meest recente artistieke ontwikkelingen van een van de boeiendste decennia uit de muziekgeschiedenis. 

Concert en rondleiding: Exclusieve beiaardmuziek 'Expo 58'
Zondag 13 april 2008

Verschillende locaties in Leuven
Universiteitsbeiaard: 14.00 u
Beiaard Sint-Geertruikerk: 15.00 u
Beiaard Sint-Pieterskerk: om 16.00 u
------------------------------------
Muzikale hoogdagen op Expo 58 en nu - De experimentele muziek van de jaren '50 in de kijker
Zondag 13 april 2008

Tentoonstelling (leeszaal) doorlopend open tussen 10.00 u en 18.00 u
Concert (auditorium) om 11.00 u en om 13.30 u
Workshop o.l.v. Mattias Parent om 13.30 u - 14.15 u - 15.00 u - 15.45 u en 16.30 u (organisatie MATRIX)
Openbare bibliotheek Tweebronnen
Rijschoolstraat 4/49
3000 Leuven

Meer info : www.erfgoeddag.be, www.erfgoedcelleuven.be, www.denieuwereeks.be en www.matrix-new-music.be

Bront : Tekst Rebecca Diependaele voor Matrix

15:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Zondagse reis door ruimte en tijd, tussen kunstmuziek en populaire muziek

Arditti String Quartet Het festival Ars Musica wil een eigentijds trefpunt zijn waar muziek kan worden beluisterd op het ritme van het leven en de stemming van het moment : bij de de zondagse brunch bijvoorbeeld. Met hun mix van muziek en besprekingen, een gemoedelijke sfeer en lekker eten en drinken zijn de brunchconcerten een perfecte gelegenheid om musici op een andere manier te leren kennen.

Kunstmuziek vs populaire muziek
In het 'musicologisch café' van zondag worden de artistieke lijnen verkend van twee 'genres' die op het eerste gezicht niets met elkaar gemeen hebben. En toch... Heeft de hedendaagse muziek, van Aperghis tot Zappa en alles wat er tussenin zit, zich ook niet overvloedig gelaafd aan de bronnen van de muzen ?
Iedereen weet hoe in het werk van componisten als Bartók en Stravinsky het culturele erfgoed van hun voorouders doorklinkt. We kunnen ook allemaal de moderne ingrediënten smaken die de muzikale taal van de 20ste eeuw een eigen plek hebben gegeven. Van de aforistische vorm van Webern, via de polyritmiek van Carter - wiens 100ste verjaardag we dit jaar vieren - tot de 'New Complexity' van Ferneyhough.
De Arditti's zouden hun wereldfaam te kort doen als ze in hun instrumentenkoffers niet een heleboel primeurs en verrassingen meebrachten. Zo zijn er zondag premières van Baltakas en Felder te horen zijn. De muziek van deze vier strijkers neemt je mee op een reis door ruimte en tijd, tussen verheven kunst en populaire kunst.

Brian Ferneyhough, Fifth String Quartet (2005)
De Britse componist Brian Ferneyhough (1943) stamt uit een eenvoudig milieu waar men vooral luisterde naar folk en populaire muziek. Hij studeerde achtereenvolgens bij Lennox Berkeley in Londen, Ton de Leeuw in Amsterdam en Klaus Huber in Basel. Zelf onderwees hij compositie in Freiburg, in Darmstadt en in Milaan. Brian Ferneyhough is ongetwijfeld een van de meest enigmatische figuren in de hedendaagse muziek. Zijn uitermate complexe muziek is de concrete uitwerking van een intellectueel denken dat zijn oorsprong vindt in het serialisme van de jaren vijftig en zestig en in het streven om muziek te maken met een grote dichtheid als basis voor een radicale expressie. Door de rol van de schriftuur tot het uiterste op te voeren, slaagt hij erin door een spel van tegengestelde verbindingen de attitude van de uitvoerder - die in een strijd met de tekst gewikkeld is - te overstijgen.

Brian Ferneyhough : "In de hedendaagse muziek bekleedt variatie een twijfelachtige positie: aangezien de meeste posttonale vormen een doorgedreven variërende bewerking veronderstellen, is de variatie op zich een formele overbodigheid. Mijn eerste idee was om de algemene en specifieke connotaties van het concept tegen elkaar uit te spelen in een soort van actief conflict, door drie variaties te schrijven. Ik heb er uiteindelijk voor gekozen een werk in één deel te componeren waarvan de interne discursieve energieën worden opgewekt door de informele doorsnijding, opeenstapeling en botsing van drie verschillende originele materialen. Tijdens de eerste helft van het kwartet slagen de varianten van deze materialen erin een zekere autonomie te bewaren, maar van langsom meer zorgen de krachten die de samendrukking van de tijd erop uitoefent dat hun eigen prioriteiten in de verdrukking geraken en aan chaos ten prooi vallen. Het werk stevent niet af op een conventionele synthese. Integendeel, een onstabiele en tijdelijke herstructurering dompelt de verre afgeleiden van de originele materialen in een toestand van antagonistische uitputting, zoals na de doortocht van een tornado, wanneer de verwoeste gebouwen in hun gemeenschappelijke onderwerping aan onweerstaanbare externe krachten nieuwe aspecten van hun co-existentie onthullen. Ik heb mijn Vijfde Strijkkwartet begin 2006 gecomponeerd. Het betreft een gezamenlijke opdracht van de West Deutsche Rundfunk en de BBC voor het Arditti Quartet. Het is opgedragen aan componist Michael Finnissy, naar aanleiding van zijn 60ste verjaardag. "

Elliott Carter, String Quartet No. 5 (1995)
Elliott Carter (1908), die in december 2008 honderd wordt, studeerde Engelse literatuur en muziek aan de universiteit van Harvard. Zijn eerste werken waren sterk beïnvloed door de ideeën van Nadia Boulanger en de Frans-Amerikaanse muziek uit die tijd, vandaar hun vrij neoklassieke karakter. Al snel ging zijn muziektaal een andere richting uit. Hij ontwikkelde een nieuwe, vloeiende ritmiek, het zogenaamde principe van de 'ritmische modulatie' dat hij onder meer toepaste in zijn 'Sonata for violoncello and piano' uit 1948 en in zijn 'Eerste strijkkwartet' uit 1950-1951. Vervolgens schreef hij een aantal indrukwekkende instrumentale werken, waaronder het 'Double Concerto' voor klavecimbel, piano en twee kamerorkesten uit 1961, een soort van 'klankenchoreografie'.
Toch ging de grote publieke aandacht veeleer uit naar Carters vocale oeuvre. Daarvoor haalde hij zijn inspiratie uit de dichtkunst van Elizabeth Bishop, Emily Dickinson, Walt Whitman en Robert Lowell. Carters muziek is veeleisend en heeft weinig gemeen met de Amerikaniserende stijl van componisten als Copland of Bernstein. Zonder gebruik te maken van de seriële technieken heeft Elliott Carter een uiterst persoonlijk oeuvre weten te creëren, dat een synthese is van de verschillende twintigste-eeuwse muziekstromingen.

Elliott Carter : "Repetities van kamermuziekensembles zijn fascinerend: de muzikanten spelen korte of lange fragmenten van het werk waarmee ze bezig zijn, onderbreken elkaar om verbeteringen te bespreken die aan hun spel kunnen worden aangebracht, herbeginnen, en zo van voor af aan. Dit proces lijkt verbluffend sterk op wat er in onszelf omgaat bij het verwekken, het produceren, het fijn afstellen en zelfs het verbannen van onze gevoelens en ideeën! Dit schema van menselijk gedrag vormt het stramien van mijn 5de strijkkwartet. Tijdens de inleiding worden de muzikanten een voor een voorgesteld. Ze spelen fragmenten uit een van de zes korte delen die het ensemble later zal spelen en knopen tegelijkertijd een gesprek aan. Tussen elk deel in bespreken ze op uiteenlopende manieren wat ze hebben gespeeld en wat ze nog gaan spelen. Het thema van de samenwerking tussen de mensen, met alle mogelijke gevoelens en bespiegelingen die ze oproept, stond centraal tijdens het schrijven van dit werk."

Vykintas Baltakas, b(ell) tree (2007 - nieuwe versie)
De Litouwse componist Vykintas Baltakas (1972) ging van 1993 tot 1997 naar Duitsland om er aan de Hochschule für Musik in Karlsruhe te studeren, compositie bij Wolfgang Rihm en orkestdirectie bij Andreas Weiss. Van 1994 tot 1997 studeerde hij aan het International Eötvös Institute en assisteerde hij Peter Eötvös bij verschillende projecten in Duitsland en Frankrijk. In 1997 volgde hij lessen compositie bij Emmanuel Nuñes aan het CNSM de Paris en in de periode 1999-2000 de cursus compositie en muzikale informatica aan het Ircam. Bovendien studeerde hij filosofie aan de Katholieke Universiteit van Leuven. Vykintas Baltakas ontving de beurs voor compositie van de Heinrich-Strobel Foundation (1996, Freiburg), de beurs van de Fondation Nadia et Lili Boulanger (2000 en 2002), de Stipendiumpreis van de summer classes in Darmstadt (1996) en de Claudio Abbado-prijs (2003). Op uitnodiging van Peter Eötvös verbleef hij in 1997 aan het Herrenhaus in het Duitse Edenkoben). Baltakas won eveneens een aantal prijzen voor zijn orkestdirectie.

Vykintas Baltakas : "Wanneer een musicus een stuk begint te componeren, is zijn vrijheid van bij het begin beperkt door de grenzen van zijn eigen denken. Naarmate hij evolueert, krijgt hij constant nieuwe prikkels. Maar al zijn inzichten, alle keuzes die hij maakt, zijn bepaald door zijn traject, dat op zijn beurt in het verlengde ligt van een verleden waaruit zijn beleving voortvloeit. Daarom ben ik zo sterk geïnteresseerd in wat de muziek mij te bieden heeft. Het is iets onbewusts en dikwijls verrassends. Ik hoor 'geluidsobjecten', neem ze op, beluister ze, tracht ze te begrijpen - wat voor wezens zijn het, hoe leven ze, wat is belangrijk voor hen? - en probeer hun leven te laten voortduren. Mijn strijkkwartet is gebouwd op de ritmische opeenstapeling van het geklingel van Zwitserse koebellen. Ik ben het geluid beginnen te bestuderen, heb geprobeerd de wezensvorm te imiteren en heb wat ik gevonden heb doen voortbestaan. En zo ben ik in een nieuwe wereld beland; nieuw voor mij en voor het 'ontdekte' geluid."

David Felder, 'Stuck-Stücke' (2007)
David Felder is een van de Amerikaanse topcomponisten van de nieuwe generatie. Hij heeft compositie gestudeerd bij Roger Reynolds en Donald Erb. Hij is geëerd met onderscheidingen van de voornaamste stichtingen (Guggenheim, Koussevitzky, Rockefeller) en zijn werken worden op de grote Europese en Amerikaanse internationale festivals gespeeld. David Felder heeft gedoceerd aan het Cleveland Institute of Music, aan de universiteit van San Diego en aan de universiteit van de staat Californië (Long Beach). Hij is momenteel geassocieerd hoogleraar en geeft compositie aan de universiteit van de staat New York (SUNY), in Buffalo. Hij is sinds 1985 artistiek leider van het June Festival in Buffalo en dirigeert sinds twee jaar het Center for 21st Century Music van de universiteit.

David Felder : "Stuck-stücke werd gecomponeerd voor het Arditti String Quartet in 2007 in opdracht van de Siemens Stichting. Het werk bestaat uit dertien korte stukken in drie onderbroken, maar wel met elkaar gerelateerde stromen muzikaal materiaal. De titel verwijst naar de onophoudelijke herhaling van kleine gebaren die sommige, maar niet alle stromen in het werk karakteriseren. En de culturele vorm van de alomtegenwoordige 'reclamespot' (met zijn schetterende slagzinnen en slim uitgekiende campagnes) is de minivorm van het oermodel van de compositie. Het werk is opgedragen aan de buitengewone Irvine Arditti en de leden van het Arditti String Quartet. De oneindige energie van Irvine, zijn visie en die van zijn collega's, dienen nu al meer dan twintig jaar als inspiratie voor mijn werk. Ik bied dit werk aan met gevoelens van vriendschap en diepste bewondering."

Programma :

Concert
  • Anton Webern, Fünf Sätze, opus 5 (1909)
  • Brian Ferneyhough, Fifth String Quartet (2005)
  • Elliott Carter, String Quartet No. 5 ( 1995)
Brunch

Musicologisch café : Populaire muziek/Kunstmuziek
  • Igor Stravinsky,Three pieces (1914)
  • Vykintas Baltakas, b(ell) tree (2007 - nieuwe versie) - wereldcreatie
  • David Felder, 'Stuck-Stücke' (2007) - Belgische creatie
  • Béla Bartók, 4de Strijkkwartet (1928)
Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica 2008
Brunchconcert Arditti String Quartet - Musicologisch café : Populaire muziek/Kunstmuziek
Zondag 13 april 2008 om 12.00 u

Flagey Studio 4
Heilig Kruisplein
1050 Elsene

Meer info : www.arsmusica.be, www.flagey.be en www.ardittiquartet.co.uk

Extra :
Brian Ferneyhough : www.myspace.com/ferneyhough en composers21.com
"The Melting Point: Two European Composers in America", Molly Sheridan in conversation with Brian Ferneyhough op www.newmusicbox.net, 22/07/2005
Elliott Carter : www.schirmer.com, www.boosey.com en www.carter100.com
Eliott Carter : conservatieve erudiet, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Carter en de polyfonie (pdf), Leo Samama op www.bloomline.net ,1993
Vykintas Baltakas : members.aol.com/baltakas
David Felder : www.music.buffalo.edu/faculty/felder

Elders op Oorgetuige :
Eerst voortdoen, daarna beginnen : directeur Laurent Langlois over Ars Musica 2008, 4/04/2008
Made in Belgium : Ars Musica trekt Belgische kaart, 4/04/2008
Ives, Carter & Curran : een eeuw Amerikaanse pianomuziek, 14/11/2006

12:01 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Gentse Conservatorium zet deuren open

Opendeurdag Conservatorium Gent Het einde van het schooljaar komt stilaan in zicht. Traditiegetrouw zetten de Vlaamse Conservatoria in deze periode hun deuren wagenwijd open, en het Gentse Conservatorium bijt daarbij zondag de spits. Met de opendeurdag wil het Departement Muziek en Drama toekomstige studenten en ook het brede publiek bekend maken met alle soorten activiteiten die er worden georganiseerd binnen en buiten de lessen.

Zowel in de Campus Hoogpoort als in de Campus Bijloke zijn er de hele dag door open lessen, toonmomenten, optredens en audities. De dag wordt symfonisch afgesloten met een solistenconcert met studenten van het Conservatorium als solist. Op het programma : werk van W.A. Mozart, L. van Beethoven, J. Brahms, R. Strauss, M. Bruch, C. Saint-Saëns, F. Waxman, D. Brossé en van studenten compositie : Joris Blanckaert, Eke Firdevs, Daniel Pastene en Michiel de Malsche.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Opendeurdag Koninklijk Conservatorium Gent
Zondag 13 april 2008 van 10.00 u tot 17.00 u

Solistenconcert : 20.00 u
Koninklijk Conservatorium Gent
Campus Hoogpoort
Hoogpoort 64
9000 Gent

Campus Bijloke
J. Kluyskensstraat 2
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

10/04/2008

Van Bommershoven tot Borgloon : nieuwe muziek op ongewone locaties

Ictus, Bison Futé Dit weekend brengen de musici van Ictus een nieuw Bison Futé-programma op drie alternatieve locaties die letterlijk en figuurlijk 'weg van de snelweg liggen': verscholen in de plooien van Droog-Haspengouw, parallel aan de oude Romeinse Weg die Keulen met Bavai verbond, in het dorpje Bommershoven. Ze bespelen locaties die samen de eenheid symboliseren van de vroegere rurale gemeenschappen: de kerk van Bommershoven en de hoeve Daerden, verbonden aan het kasteeldomein van Bommershoven.

Nieuwe muziek op ongewone locaties
Nieuwe muziek doet beroep op een enorme virtuositeit, sterk gelieerd aan de ademhaling en aan het musculaire apparaat van de uitvoerder: ideaal materiaal om in de intimiteit van ongewone, historische locaties over te brengen. In de 20ste eeuw ontstond er een nieuwe instrumentenbouw waarbij de hoofdrolspelers niet zozeer de traditionele instrumentenbouwers zijn, noch de onvermoeibare techneuten, maar wel de kunstenaars, muzikanten en componisten zelf. De oorsprong van dit fenomeen ligt in het werk van Amerikaanse componisten als Harry Partch met zijn systeem van zuivere intonatie en John Cage met zijn preparaties en manipulaties van bestaande instrumenten. Ictus leidt je Bison Futé-gewijs terug naar de bron en wijst tegelijkertijd naar de toekomst door de uitvinders van vandaag met hun vreemde sonore utopieën aan het woord te laten.

Banshee !
"De schreeuw van de Banshee is de meest gruwelijke die men zich kan inbeelden, hij doet denken aan het huilen van de wolf, aan het schreeuwen van een verlaten kind, aan het lijden van een barende vrouw en aan de schreeuw van de wilde eend". In de Keltische folklore kan de Banshee een jonge vrouw of een kleurrijke vogel zijn, wiens schreeuw gek maakt. De Engelse componist Simon Holt munt uit in het schetsen van de sfeer uit die gothische legendes. Xenakis raakt dan weer aan het reële van de zaak: de klagende zang van de hobo rivaliseert hier met een gigantisch slagwerk arsenaal. Als intermezzo's, twee swingende solo's van Donatoni, om wat te kunnen ademhalen tussen twee huiveringwekkende gebeurtenissen.

Programma :
Banshee : Piet Van Bockstal, hobo - Gerrit Nulens, slagwerk
  • Iannis Xenakis, Dmaathen (1976) voor hobo en slagwerk
  • Franco Donatoni, Omar (1985) voor vibrafoon
  • Simon Holt, Banshee (1994) voor hobo en slagwerk
  • Franco Donatoni, Incisici (1995) voor hobo
Scelsi
"Componeren is trouwens een verkeerd woord. Scelsi noemde zichzelf geen componist, maar 'ontvanger', en wat hij 'ontving' legde hij in de vorm van improvisaties vast op een soort orgeltje. Scelsi's schafte in zijn muziek ritme, harmonie en melodie af en ging vervolgens tot het uiterste in verkenningen van de klankkleur. Het had, vond hij, doodeenvoudig geen zin te doen wat anderen voor hem ook al hadden gedaan." (Het Parool, 2006)

Programma :
Scelsi : George Van Dam, viool - Paul Declerck, altviool - Geert De Bièvre, cello
  • Giacinto Scelsi, 'Xynobis' (1964) voor viool solo
  • Giacinto Scelsi, Tryphon - Jeunesse (1956) uit 'Trilogy : Three Stages of Men
  • Giacinto Scelsi, Elegia per Ty (1958) voor altviool en cello
  • James Tenney, Harmonium #5 (1978) voor viool, altviool en cello
Round the star and back
Twee synthesizers en één piano op een trip doorheen vier decennia elektronisch muziek: hypnotiserend minimalisme uit de jaren '60 met "Piano Phase" van Steve Reich; een half uitgeschreven werk uit de jaren '70 van Jonathan Harvey; een elektronische fresco uit de jaren '80 van Tristan Murail op wee vintage syhnthesizers (de eerste digitale synthesizers) en een post-modern delirium met Tex Avery citaten van David Shea, pure jaren '90.

Programma :
Round the star and back : Jean-Luc Fafchamps & Jean-Luc Plouvier, toetsen
  • Steve Reich, Piano Phase (1967) voor twee synthesizers
  • Jonathan Harvey, Round the Star and Back (1974) voor piano en synthesizer
  • Tristan Murail, Vision de la Cité Interdite (1986) voor twee synthesizers (DX7)
  • David Shea, Tex (1997) voor piano en sampler
Brins
Dit concert is opgevat als een meta-compositie voor twee violen: aan het ene uiterste werken als Japanse Haïku's, aan het andere uiterste barokke explosies van ongebreidelde fantasie. Voor Berio gaat het eerder om het zoeken naar het maximale genot met zo weinig mogelijk retorisch vuurwerk, James Dillon zoekt dan weer naar onvermoede betekenis door opeenhoping van materiaal, zoals gedachtenassociaties in een droomwereld. Wat elk van die miniaturen gemeenschappelijk hebben is dat hun schoonheid, van zodra in alle hevigheid ontplooid, onmiddellijk weer vervaagt. Dit concert kan men genieten als een sprong in het donker, gewapend met een twintigtal lucifers.

Programma :
Brins : George Van Dam & Igor Semenoff, viool
  • Bela Bartok, selectie uit 44 duets for 2 Violins, Sz 98 (1931)
  • Luciano Berio, 34 Duetti (1979-1982)
  • James Dillon, Traumwerk (1996)
Ursonate
De schilder-dichter Kurt Schwitters werd geboren in Hannover op 20 juni 1887. In deze stad stond hij aan de wieg van 'Merz' een dissidente tak van de Dada beweging (het woord 'Merz' kwam tevoorschijn bij het verknippen van een Kommerzbank affiche). Aanvankelijk wierp hij zich op de techniek van de collage waarin hij industrieel afval verwerkte maar stelselmatig verruimde hij zijn horizon: alles werd Merz, van Merzbilden tot Merzbau (woningen gedacht als ruime kunstobjecten) tot toneelwerk en een reeks van fonetische gedichten. De Ursonate, bestaande uit vier delen met vele ironische verwijzingen naar de klassieke sonatevorm is bestemd voor een acteur-muzikant-verteller. In een imaginaire taal, ontworpen op basis van vooral sonore en ritmische kwaliteiten, confronteert Schwitters de uitvoerder met uitgelezen materiaal voor een explosie van vocale energie: virtuoos, vreemd en ook wel grappig.

Programma :

Kurt Schwitters : Ursonate (1934) voor solo stem, door Michael Schmid

Bedtime stories
Onthechte poëzie - onderkoelde humor... Twee klarinettisten - oog in oog - spelen werk van Beat Furrer, ontdaan van alle franjes maar zo gevoelig en mysterieus als een Japans gedicht. Daarnaast demonstreren ze al spelend en sprekend de muzikale raadsels van Tom Johnson, opgevat als een absurde cursus fysica met een onvermijdelijk gevoel voor 'mislukking'. Bepaalde compositorische problemen worden voor iedereen tastbaar gemaakt in de vorm van korte verhaaltjes à la Jacques Tati: hoe vier koppels aan tafel laten plaatsnemen? een fluit solo componeren zoals men een straat plaveid? zo snel mogelijk alle variaties spelen van één groep noten? …sadistisch vingerbrekers voor muzikanten, tot groot jolijt van wie 't benijdt.

Programma :
Bedtime stories : Dirk Descheemaeker & Benjamin Dieltjens, klarinet
  • Tom Johnson, Bedtime Stories (1985) voor klarinet en verteller
  • Beat Furrer, Apoklisis (1998) voor twee basklarinetten
  • Tom Johnson, Eggs and Baskets (1987) voor twee klarinetten en stem
Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus : Bison Futé
Zaterdag 12 april 2008
Banshee : Hoeve Daerden om 20.00 u
Scelsi : Kerk Bommershoven om 21. 30 u

Zondag 13 april 2008 (in het kader van Erfgoeddag Borgloon)
Round the star and back : Schooltje Colen om 11.00 u
Brins : Kerk Bommershoven om 14.00 u
Ursonate : Hoeve Daerden om 15.30 u
Bedtime stories : Hoeve Daerden om 17.00 u

Alle concerten : gratis toegang

Meer info : www.borgloon.be en www.ictus.be

15:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Doe mij maar een Shakuhachi

Shakuhachi Véronique Piron is gespecialiseerd in de Japanse bamboefluit shakuhachi. Speel je blokfluit, dwarsfluit, travers of shakuhachi (je weet nooit) , dan kun je op zaterdag 12 april in het Muziekinstrumentenmuseum je muzikale horizonten bijstellen tijdens een workshop met Véronique.
Het concert in de namiddag biedt een roerende mengeling van kohei, shakuhachi, shinobue, nohkan en dwarsfluit in de traditionele en hedendaagse klassieke muziek. Véronique Piron speelt dan samen met Kohei Nishikawa en Nozomi Kanda.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Shakuhachi : Workshop en concert Véronique Piron
Zaterdag 12 april 2008

Workshop van 11.00 u tot 13.00 u (reserveren op 02/545 01 53)
Concert om 15.00 u
Muziekinstrumentenmuseum
Hofberg 2
1000 Brussel

Meer info : www.muziekinstrumentenmuseum.be en nipponflutes-actualite.blogspot.com

12:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Coming Together Happening : minimalisme in de muziek

Coming Together Happening Bl!NDMAN [4×4] sax & drums en de leerlingen van de Gemeentelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans Grimbergen werkten een heel seizoen rond minimalisme in de muziek. Minimal Music omvat vele herhalingen, duidelijke tempo's en accenten. Sommigen vinden deze muziek saai, anderen vinden ze juist trance-verwekkend. Tijdens het slotmoment op 12 april krijg je muziek van o.m. Steve Reich en Philip Glass te horen, uitgevoerd door de leerlingen van de academie en BlL!NDMAN [4×4] zelf. Daarnaast worden er ook workshops en een lezing voorzien.

Frederic Rzewski (1938) is een buitengewoon begaafde pianist, een begenadigde improvisator én een erg productieve componist. In de jaren zestig richtte hij samen met Alvin Curran en Richard Teitelbaum het mythisch ensemble Musica Elettronica Viva op. Met deze groep komt de Amerikaanse elektronische muziekpraktijk bijna letterlijk naar Europa overwaaien. Als componist wordt hij vooral geassocieerd met grote politiek geëngageerde meesterwerken als "Coming Together" en "Attica". Rzewski's invloed op de jongere generaties componisten en uitvoerders is niet te onderschatten. Zijn samenwerkingen met namen als Steve Lacy, Anthony Braxton, Dave Holland, John Cage en Christian Wolf golden als ware impulsen voor generaties van artiesten, zoals de Velvet Underground en Living Theatre. Sinds de jaren zestig speelt hij een voortrekkersrol door onophoudelijk de muzikale normen en verwachtingspatronen te ondergraven.

"I think the combination of age and a greater coming together is responsible for the speed of the passing time" is de eerste zin uit Rzewski's sociaal geëngageerd stuk Coming Together.
Hij schreef de dubbelcompositie 'Coming Together / Attica' (1972) naar aanleiding van een opstand in de gevangenis van Attica (New York) in 1971, die aan 43 mensen het leven kostte. Met dit krachtig muziekstuk trekt Frederic Rzewski, zoals wel vaker in zijn werken, van leer tegen de Amerikaanse arrogantie en machtswellust.

Programma :

- Lezing door Maarten Beirens - 19.30 u
- The Manufacture of Dance - 20.15 u
   Minimal music en hedendaagse dans smelten samen in afstudeerproject Academie Grimbergen
- Coming Together ? - 20.30 u
  • Steve Reich, Pendulum Music
  • Philip Glass, 1+1
  • Frederic Rzewski, Coming Together
  • Frederic Rzewski, Attica
  • Louis Andriessen, Workers Union
  • Felipe Perez Santiago, Inferno x 4
  • Peter Vermeersch, Sic
  • Steve Reich, New York Counterpoint
Tijd en plaats van het gebeuren :

Coming Together Happening
Zaterdag 12 april 2008 om 19.30 u
CC Strombeek-Bever
Gemeenteplein
1853 Grimbergen

Meer info : www.ccstrombeek.be en www.blindman.be

Elders op Oorgetuige :
Coming together : lezing rond Minimal Music, 11/02/2008

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

09/04/2008

Ars Musica Café : Kris Defoort & Strings

Kris Defoort & Strings Muziek heeft vele gezichten. Om dat te bewijzen heeft Ars Musica de Cafés bedacht. Op deze jamsessies komen genres en stijlen aan bod die te weinig de kans krijgen om met elkaar in aanraking te komen. Tijdens het eerste 'Café' zorgt Kris Defoort met drie metgezellen voor een avond die op smaak wordt gebracht met pop, heavy metal, dixieland en… Defoort uiteraard. Sets die evolueren van experimentele muziek naar een meer jazzy sfeer.

Componeren en spelen, spelen en componeren. Bij Kris Defoort komt het allemaal samen in een voortdurende spiegeling. Spelen in alle betekenissen van het woord, niet in het minst de kinderlijke. En componeren op alle mogelijke manieren : liedjes met zijn zoon Umi, een opera naar schrijver Roddy Doyle (The Woman Who Walked into Doors), suites voor Octurn, werken voor orkest, strijkkwartet en pianosolo, songs voor de stem van de klassieke diva Claron McFadden. Of samen met Fabrizio Cassol Variations on A Love Supreme. Maar ook een groep samenstellen is componeren : het grote ensemble Dreamtime, het hybride orkest van Passages en ConVerSations/ConSersVations, het internationale jazzkwartet Sound Plaza met Mark Turner, Nic Thys en Jim Black. En nu weer Kris Defoort & Strings: snaren van een piano, snaren van drie gitaren. Met Kris Defoort aan de piano en Bert Dockx, Clément Nourry, François Delporte op de elektrische gitaar.

Kris Defoort, een grote naam in de Europese jazzwereld, studeerde blokfluit en oude muziek aan het conservatorium van Antwerpen en jazzpiano, compositie en hedendaagse improvisatie in Luik. Gedreven door zijn fascinatie voor jazz trok hij voor drie jaar naar New York. Hij werkte er vooral als jazzpianist, onder meer met Lionel Hampton, Jack de Johnette, Adam Nussbaum, Michael Formanek, Tito Puente en Barry Altschul. Na zijn terugkeer in België zette hij zijn muzikaal parcours verder als componist, improvisatiepianist en leider van het sextet KD's Basement Party en de trio’s KD's Decade, Octurn en Dreamtime. Als hij zijn ensemble Dreamtime leidt, hanteert hij een muzikale taal met een sterke eigenheid. Die taal geeft een originele invulling aan het begrip 'jazzformatie'. Zijn muziek is een ontmoetingsplaats voor de klassieke muzikale taal en de jazz, voor geschreven en geïmproviseerde passages.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica Café : Kris Defoort & Strings
Zaterdag 12 april 2008 om 22.00 u

Concertgebouw - Kamermuziekzaal
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.arsmusica.be en concertgebouw.be
---------------------------
Zaterdag 19 april 2008 om 22.30 u
Théâtre Marni
Rue de Vergnies 25 B
1050 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.theatremarni.com

Klara : Jef Neve en Lies Steppe praten met Kris Defoort over de jamsession die hij samen met drie gitaristen zal houden in het kader van Ars Musica
Neve, vrijdag 11 april om 19.15 u
Meer info : www.klara.be

Kris Defoort : www.muziekcentrum.be, www.matrix-new-music.be en www.lod.be

Elders op Oorgetuige :
Muziek voor schone slaapsters uit het land van de rijzende zon, 7/04/2008
Made in Belgium : Ars Musica trekt Belgische kaart, 4/04/2008
Kris Defoort : een gesprek uit de archieven (over het succes van 'The Woman Who Walked Into Doors' en over zijn nieuwe plannen, 2004), 16/12/2006
Interview : Kris Defoort over 'Dedicatio', 8/12/2006

15:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Nieuwe 'Métamorphoses d'Orphée' producties in première

Ook Musiques & Recherches laat deze week weer van zich horen, met de laatste nieuwe elektroakoestische composities gecreëerd in de studio Métamorphoses d'Orphée in Ohain. Daarnaast ook de Belgische première van de laureaten van de tweejaarlijkse TIME (Tribune Internationale de Musique Electroacoustique) - wedstrijd.

Programma :
Tijd en plaats van het gebeuren :

Musiques & Recherches : Creatieconcert
Vrijdag 11 april maart 2008 om 20.00 u
Petit Théatre Mercelis
Rue Mercelis 13
1050 Brussel (Ixelles)

Meer info: www.musiques-recherches.be

12:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Weidse klanklandschappen uit het hoge noorden

Kalevi Aho Ook benieuwd of het magische noorderlicht invloed heeft op de muziek van componisten uit Finland en Denemarken? Vrijdag geeft deFilharmonie een antwoord op die vraag. Op het programma staan de 'Sinfonia espansiva' van Carl Nielsen en een speciaal voor de gelegenheid geschreven hoboconcerto van Kalevi Aho. Eenzijdig kan je Aho niet noemen: de muziekstijl van deze Finse kameleon rapsodieert dat het een aard heeft. Piet Van Bockstal, algemeen beschouwd als de beste hoboïst van ons land en vertrouwd met het werk van Aho, creëert het werk. Hoe het werk voor Piet Van Bockstal zal klinken, blijft voorlopig een open vraag waarvan het antwoord zeker de moeite waard zal zijn.

Kalevi Aho is een van de meest markante persoonlijkheden in de hedendaagse Finse muziek. In het indrukwekkende oeuvre van de componist is zowat elk muzikaal genre vertegenwoordigd. Aho noemt zijn artistieke missie een 'esthetiek van het verzet': zijn muziek bedient zich niet van geijkte parameters, maar zet zich voortdurend af tegen de verwachtingen van de luisteraar. Daarbij hanteert hij zowel traditionele vormen als eigengereide technieken. In zijn muziek gaat Aho voortdurend op zoek naar dramatische conflicten met een psychologische spankracht. Aho's grote expertise op het vlak van orkestbehandeling maakt hem dan ook tot een gedroomd leverancier van soloconcerto's. Niet toevallig zijn tal van zijn symfonieën bedeeld met uitgebreide instrumentensolo's en heeft de componist ettelijke concerto's op zijn naam staan. Na in zijn Hobokwintet uit 1973 de virtuoze mogelijkheden van de hobo verkend te hebben, is het Hoboconcerto zijn eerste grote orkestwerk waarin dit instrument centraal staat.

Kalevi Aho
Kalevi Aho (1949) studeerde compositie aan de Sibelius Academie bij Einojuhani Rautavaara en bij Boris Blacher in West-Berlijn. In 1974 werd hij bekroond met de Leonie Sonning Prijs, in 1990 met de Henrik Steffens Prijs en in 1996 met de Flisaka Prijs. Tussen 1974 en 1988 doceerde hij muziektheorie aan de universiteit van Helsinki en aan de Sibelius Academie. Sinds 1993 wordt hij als onafhankelijk componist ondersteund door de Finse staat. Hij is actief in diverse Finse instellingen en muziekinstituten en was lange tijd 'composer in residence' van het Lahti Symfonieorkest. Dit orkest nam samen met dirigent Osmo Vänskä tal van Aho's composities op voor het label BIS.

Kalevi Aho is in de eerste plaats een componist van grootschalige orkestwerken, die niet zelden de invloed en spirituele atmosfeer van Gustav Mahler uitademen. Daarbij staan ze steeds garant voor een verrassende luisterbelevenis. Aho's muziek vraagt dan ook voor een actieve luisterervaring, waarbij de luisteraar aangemoedigd wordt om het muzikale verhaal in de concertbeleving af te ronden of duiding te geven. "Muziek moet luisteraars wakker schudden en hen de wereld in een nieuw daglicht laten zien", aldus Aho. "Grote muziek is voor mij een manifestatie van geestelijke en emotionele activiteit. In muziek hoor ik een persoon tegen iemand anders spreken: over zijn vreugde, zijn zorgen, zijn geluk, zijn wanhoop. En in de globale vorm van de compositie hoor ik de houding van de componist tegenover het leven, zijn ideologie, zijn wereldbeschouwing,… zijn boodschap."

Postmodernist
De componist - die in zijn opera's steevast sociale thema's aansnijdt - noemt zijn artistieke missie niet voor niets een 'esthetiek van het verzet': zijn muziek bedient zich niet van geijkte parameters, maar zet zich voortdurend af tegen de verwachtingen van de doorsnee luisteraar. Daarin toont hij zich een exemplarisch postmodernist: Aho laat allerhande muzikale klanken toe in zijn klankenpalet. Met evenveel gemak hanteert hij zowel traditionele vormen en genres als eigengereide technieken (zoals citaten, klankclusters,…). Die onconventionele schrijfstijl was al vroeg aanwezig in Aho's oeuvre: al in zijn Eerste symfonie (waarin de neobarokke derde beweging haaks staat op de overige delen) liet Aho horen hoe diverse stijlen effectvol tegenover elkaar uitgespeeld kunnen worden.

Programma :
  • Magnus Lindberg, Chorale, based on the Bach chorale 'Es ist genug'
  • Kalevi Aho, Hoboconcerto
  • Carl Nielsen, Symfonie nr. 3, opus 27, 'Sinfonia espansiva'
Tijd en plaats van het gebeuren :

deFilharmonie & Piet Van Bockstal : Lindberg, Nielsen, Aho
Vrijdag 11 april 2008 om 20.00 u

deSingel - Blauwe Zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.defilharmonie.be

Kalevi Aho op www.fimic.fi/aho, www.fennicagehrman.fi/comp_aho.htm en www.bis.se (met audio)
Magnus Lindberg op www.chesternovello.com

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook