25/09/2008

Robin Hayward in het Muziekinstrumentenmuseum

Robin Hayward Tijdens residenties bij q-o2, schreeft tubaspeler en componist Robin Hayward 'Jan van Gorp', een compositie voor zijn trio Zinc & Copper Works (hoorn, trombone en tuba), geïnspireerd op theorieën van Jan van Gorp (1519-1572), een Nederlandse fysicus, linguïst en humanist, die geloofde bewezen te hebben dat Brabants de originele taal was die in het Paradijs gesproken werd. De compositie vertrekt van de klanken van bepaalde Brabantse woorden die van Gorp gebruikte om zijn theorie te onderbouwen. Bedoeling is het zoeken naar de klank van het Paradijs muzikaal te vertalen, samen met de absurde logica en onverwachte associaties die erbij opkomen. Robin Hayward werkt tijdens zijn september-residentie de composities af samen met het trio, de uitvoering zal plaatsvinden in het MuziekInstrumentenMuseum.

Robin Hayward is tubaspeler en componist. Hij ontwikkelde een unieke manier van tubaspelen. Zijn composities vertonen een fascinatie voor akoestisch geproduceerde noise en weerspiegelen de muzikale kwaliteiten van taal. Ze onderzoeken just intonation en microtonale tuning systemen. Hij is actief als solist en speelt in verschillende ensembles voor nieuwe en experimentele muziek, waaronder het Kammerensemble Neue Musik Berlin en de legendarische improvisatiegroep Phosphor.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Robin Hayward : Jan van Gorp
Zaterdag 27 september 2008 om 15.00 u
Muziekinstrumentenmuseum
Hofberg 2
1000 Brussel

Meer info : www.q-o2.be, www.mim.fgov.be en www.robinhayward.de

13:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Radical Pigeon Records beleeft vuurdoop op Happy New Ears

Radical Pigeon Records Radical Pigeon Records is een nieuw Kortrijks CDR-label voor experimentele muziek, improv, noise en ambient. Het is een platform voor creativiteit, onverwachte samenzweringen, soloprojecten, en improvisatiebands. In september gaat Radical Pigeon van start met drie releases van All Shadows And Deliverance, Isaac en Hawai. Deze worden op 27 september voorgesteld aan het Happy New Ears publiek.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Radical Pigeon Launch event
Zaterdag 28 september 2008 om 21.00 u

Budascoop
Kapucijnenstraat 10
8500 Kortrijk

Meer info : www.happynewears.be, www.radicalpigeon.com en www.myspace.com/radicalpigeonrecords

Elders op Oorgetuige :
Happy New Ears verkent grenzen tussen beeld en klank, 6/09/2008

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

24/09/2008

Hoeveel jaren telt november? op het snijvlak tussen muziek, installatie en animatiefilm

Hoeveel jaren telt november? Deze maand laat LOD twee premières op je los: Dick van der Harst weeft Javaanse rituele muziek en laatmiddeleeuwsecomposities uit Vlaamse contreien tot een intrigerend concert met aanzienlijkhappening-gehalte en Jan Kuijken, Yoris Van den Houte en Hans Spilliaert bewerken de poëzie van Neruda tot een multimediaal podiumgebeuren.

Hoeveel jaren telt november? Het is slechts één van de vreemde vragen die de Chileense dichter Pablo Neruda (1904-1973) zich stelt in zijn Libro de las preguntas (Boek der vragen). Het boek is een verzameling van 314 nu eens absurde, dan weer kinderlijke beschouwingen van de zeventigjarige dichter, op het moment dat hij zijn einde voelt naderen en met een tomeloze scheppingsdrang afscheid begint te nemen. Tegelijkertijd is het de centrale inspiratiebron voor de nieuwe creatie van Jan Kuijken, Yoris Van den Houte en Hans Spilliaert.

Hoeveel jaren telt november? situeert zich op het snijvlak tussen muziek, installatie en animatiefilm. Op basis van een selectie uit Neruda's vragen scheppen de drie makers een nieuwe omgeving waarbinnen verschillende muzikale lagen, spreek- en zangstemmen en live cello samen een artistieke vertaling van die vragen vormen. Hierbij staat het behoud van het surrealistische, poëtische karakter centraal. Op een groot scherm krijgen de vragen een concrete, letterlijke vorm. Het resultaat is een organisch geheel om naar te kijken en luisteren, en zich samen met Neruda te verwonderen over het leven.

Jan Kuijken schept op basis van een aantal van Neruda s vragen, aangevuld met enkele langere gedichten, een vrij naakte, melodische wereld voor vier vrouwenstemmen. Daarnaast worden flarden van de vragen voorgelezen. Het resultaat: een performance met muziek en animatiefilm, waarbij de compositie van Jan
Kuijken ruimte krijgt in een omgeving van scenograaf Yoris Van den Houte en visueel wordt ondersteund door filmmaker Hans Spilliaert. Scenografie en beeld creëren samen één organische ruimte.

Jan Kuijken: "Vooral de speelsheid in Neruda's schriftuur inspireert mij. Er is naar mijn gevoel tegelijkertijd naïviteit en weemoed in die vragen aanwezig. Een speelsheid alsof je op je oude dag nog een hele nieuwe wereld wil scheppen."
Yoris Van den Houte: "Neruda's poëzie was het werk van een wereldburger. Hij probeerde een nieuw soort taal te ontwikkelen, gebaseerd op de voor hem universele taal van wensen en verlangens van het volk. Deze wens is geconcretiseerd in een gefragmenteerde, evenzeer universele, eigen taal. Wij kunnen de wereld niet vatten zonder het ordenen van die fragmenten, en we kunnen niet ordenen zonder de chaos te laten bestaan. Daar zit veel ritme in. En dat is het vertrek van de esthetiek van deze installatie."
Hans Spilliaert: "De verwondering voor de natuur en het bestaan staan centraal in het Boek der Vragen. Op een speelse en fantasievolle, soms ook sombere manier stelt hij de ene vraag na de andere, zonder dat een antwoord mogelijk is... hierbij zet hij ons aan het denken. De fantasierijke, surrealistische wereld die Pablo Neruda hier schept spreekt sterk aan door de vele beelden die ze oproept."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Jan Kuijken, Yoris Van den Houte & Hans Spilliaert : Hoeveel jaren telt november?
Zaterdag 27 september 2008 om 20.30 u

Beursschouwburg
A. Ortsstraat 20 - 28
1000 Brussel

Meer info : www.beursschouwburg.be en www.lod.be
-----------------------
Donderdag 11, vrijdag 12 en zaterdag 13 december 2008, telkens om 20.00 u
LOD studio

Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.lod.be

Elders op Oorgetuige :
Assim : bewerking van Obrecht-composities door Dick van der Harst, 23/09/2009

Bekijk alvast de trailer Hans Spilliaert (YouTube, 15/09/2008, 1'23")

16:30 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Electrisch gitaar quartet ZWERM in Plankton::Bar 27

Zwerm Zwerm is een nieuw elektrisch gitaarkwartet, met spelers uit Vlaanderen en Nederland. Het ensemble is gekenmerkt door een gezamenlijke brede interesse voor nieuwe muziek: gecomponeerd, geïmproviseerd, experimenteel en performatief. Er wordt zowel in de richting van 'high' en 'low culture' geëxploreerd, om verbanden te leggen, om tradities te plunderen en om te navigeren in de veelheid van stijlen, opvattingen en podia die de muziek van tegenwoordig kenmerkt.

Nico Sall - Icons Of Pleasure
'Icons Of Pleasure' vertrekt van een videoprojectie waarin de electrische gitaar benaderd wordt als een symbool voor vrijheid, kracht en rebellie. De voorstelling is opgebouwd uit vier afzonderlijke stukken, volgens het principe dat bij elke voorstelling telkens één van de gitaarspelers vervangen wordt door een klank-en beeldrepresentatie. Een lichtconstructie komt in de plaats te staan van de fysiek afwezige solist, doorheen deze dirigeert de afwezige het beeld maar ook de muziek.

John Cage - Four6
Cages werk herbezocht door het elektrisch gitaar quartet

Tijd en plaats van het gebeuren :

Plankton::Bar 27 : ZWERM
Vrijdag 26 september 2008 om 20.00 u

Les Bains Connective
Berthelotstraat 34
1190 Vorst

Meer info : www.bains.be en www.zwerm.be

Elders op Oorgetuige :
[sic] kruist de degens met Zwerm in Pidgin, 16/09/2008
Vuurdoop nieuw elektrisch gitaarkwartet ZWERM in CROXHAPOX, 25/03/2008

13:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Steve Reich Evening op Happy New Ears & Novecento

Steve Reich Evening "Een doorsnede van vijfentwintig jaar werk onder de gemeenschappelijke noemer van het oeuvre van lievelingscomponist Steve Reich en tegelijk een uitbreiding van het repertoire van choreografieën op zijn muziek." Zo typeerde Jean Luc Plouvier Steve Reich Evening bij de première in februari 2007. 'Met in de ene hand de statische en bedwelmde processen uit de jaren '80 waarin de frasen slechts een ademtocht duurden, en die zo boeiend waren om naar te kijken, en in de andere hand de huidige duizelingwekkende "gedanste fuga's" met hun uitgesponnen frasen die zich voortdurend aan het gezichtsveld lijken te onttrekken, zal er nu een nieuwe vlecht geknoopt worden."

Sinds het begin van haar carrière heeft Anne Teresa De Keersmaeker een intieme band met de repetitieve en minimalistische muziek van de Amerikaanse componist Reich. In Fase, Four Movements to the Music of Steve Reich (1982) past De Keersmaeker voor de eerste keer Reichs muzikale principes, zoals herhaling, uitvergroting, kleine verschuivingen en variaties, toe op dans. Op de 'Steve Reich Evening' maak je kennis met Piano Phase uit Fase (1982) en Drumming (1998). De Keersmaeker voegt hieraan twee nieuwe dansstukken toe: Eight Lines en Four Organs, telkens op muziek van Reich uit de jaren zeventig. De vier choreografieën overspannen bijna dertig jaar hedendaagse muziek. De dertien dansers worden live begeleid door muzikanten van het Ictus Ensemble.

Steve Reich (1936) behoort samen met Philipp Glass en Terry Riley tot de pioniers van de minimalistische en repetitieve muziek. Hij leidt een opvallend zuiver parcours, waarbij hij steeds trouw blijft aan zijn oorspronkelijke intuïtie. Zijn eerste werken zijn heel radicaal. Ze draaien rond de langzame tempoverschuiving van verschillende lussen magneetband (It 's gonna rain,1965). In de jaren '70 componeerde Reich grote muzikale bouwwerken (Music for eighteen musicians,1976) en tegenwoordig schrijft de New Yorker meer verhalende en meer rapsodische werken (de video-opera Hindenburg uit 1998). Reich is schatplichtig aan een waaier

In het werk van choreografe Anne Teresa De Keersmaeker heeft de muziek van de Amerikaanse repetitieve componist Steve Reich vanaf het begin een belangrijke plaats ingenomen. De Steve Reich Evening die Rosas dit seizoen presenteert met live muziekuitvoering is echter geen retrospectieve.
Om de brug te slaan naar het begin wordt uit 'Fase. Four movements to the music of Steve Reich' (1982) wel Piano Phase overgenomen. In dat deel volgen de twee danseressen de beweging van hun rechter arm die als een slinger het hele lichaam in beweging zet. Ook het eerste deel van Drumming (cf. de voorstellingen Just Before uit 1997 en Drumming Live uit 1998) maakt deel uit van de Steve Reich Evening. In Drumming, Movement 1 zetten de twaalf dansers lange bewegingszinnen uit op de muziek, gespeeld door vier percussionisten. In deze compositie klinken invloeden door van de studiereis die Reich kort daarvoor naar Ghana ondernam. Met dit stuk voor slagwerk en een paar stemmen sloot Steve Reich met een uitbarsting van wilde vreugde de periode van het radicale minimalisme af, gewijd aan de strikte toepassing van 'graduele processen'. Een enkel kort ritmisch motief wordt noot per noot opgebouwd tot het versplintert in een reeks canons, samentrekt tot blokken en zich als door een filter verspreidt in de drie klankfamilies van het slagwerk: vellen, toetsen, metaal.

Aan de reeds bestaande choreografieën worden een aantal nieuwe creaties toegevoegd op o.a. Four Organs, Music for Pieces of Wood en Eight Lines.
Music for Pieces of Wood uit 1973 is een kwintet voor 'claves' (houten staafjes die tegen elkaar geklopt worden), als een polyfonisch verlengde van 'Clapping Music'.
Four Organs voor vier Hammond-orgels en maracas, voor het eerst opgevoerd in Boston in 1970, ontketende waarschijnlijk een van de laatste schandalen in de moderne muziek: er is geen ritmische canon in te bespeuren, maar wel een plastische vervorming van het zware akkoord dat de elektrische orgels uitkrijsen. Alle noten van dit akkoord verlengen bij elke herneming, als waren het aparte strengen wol. Anacrusis (opwaartse beweging), steunpunt, einduitgang (ontspanning): een muzikale basisbeweging die zich steeds trager ontvouwt, als in een heuse thriller.
Eight Lines uit 1979 is een lang en briljant ostinato dat 20 minuten duurt. Het is opgebouwd op een canon van akkoorden waarvan de hoge noten uitgehamerd worden door twee piano's - de rijkdom van hun klankenspectrum doet onweerstaanbaar denken aan Balinese muziek. De melodieën van de houtblazers en de harmonische golven van de strijkers zijn daar bovenop gestapeld. 'Eight Lines' is een schoolvoorbeeld van een 'klassiek' werk van Reich: de minste afwijking, elke bescheiden wijziging binnen een onontwarbare pracht van klanken opent volledig nieuwe perspectieven.

Bij wijze van contrapunt op Steve Reichs composities maakt De Keersmaeker voor deze voorstelling een choreografie op het eerste stuk voor twee piano's van Ligeti, Monument, en ook op het Symfonisch gedicht voor honderd metronomen, dat in 1990 deel uitmaakte van Stella, maar dan wel als een zuiver dadaïstisch object, zonder dat erop gedanst werd.

In een interview zei Anne Teresa De Keersmaeker ooit: ‘Ik probeer altijd om via de dans op een heel simplistische manier datgene naar voor te brengen wat mij aanspreekt in de muziek, wat mij aanzet tot dansen.’ Dat respect voor de muziek en voor de evolutie van de componist is ook uit deze Steve Reich Evening afleesbaar. Parallel daarmee toont deze avond ook de evolutie van de choreografe. Van de korte bewegingszinnen uit Piano Phase naar de langere frases uit Drumming. Of zoals Ictus-musicus Jean-Luc Plouvier het helder samenvatte: van de slingerbeweging naar die van de oneindige spiralen.
van muziekstromingen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Happy New Ears - Ictus & Rosas : Steve Reich Evening
Vrijdag 26 september 2008 om 20.15 u

Kortrijkse Schouwburg
Schouwburgplein
8500 Kortrijk

Meer info : www.happynewears.be, www.ictus.be, www.rosas.be en www.stevereich.com
---------------------
Novecento - Ictus & Rosas : Steve Reich Evening
Dindag 14 en woensdag 15 oktober 2008, telkens om 20.15
(Inleiding op 14/10 door Maarten Beirens om 19.30 u)
30CC / Schouwburg
Bondgenotenlaan 21
3000 Leuven

Meer info : www.festival.be, www.ictus.be, www.rosas.be en www.stevereich.com

Elders op Oorgetuige :
Rosas & Ictus brengen hommage aan Steve Reich, 3/03/2007

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

23/09/2008

Jan Van Hoecke en het Rode Pomp Ensemble spelen oud en nieuw in Parnassus

Jan Van Hoecke Fluitist Jan Van Hoecke, laureaat van de Rotary Kamermuziekprijs 2006, speelt vrijdag zijn laatste prijsconcert samen met het Rode Pomp Ensemble, dat voor de gelegenheid gedirigeerd wordt door Bart Boucqaert. Een concert dat oude dingen met nieuwe vermengt. Er is Vivaldi, Monti en Sammartini, en daarnaast onze eigenste Annelies Van Parys.

Voor Annelies Van Parys (1975) is componeren schilderen met klankkleuren. Annelies behoort intussen tot de garde van jonge vrouwelijke componisten, die sneller dan ooit redelijke toppen van roem scheren. Het NOB speelde werk van haar, evenals de Filharmonie, het Symfonieorkest Vlaanderen en het Vlaams Radiorkest. Ze heeft reeds heel wat orkestwerken en een zeer vruchtbare reeks van kamermuziek en ensemblestukken op haar naam staan.

Programma :
  • Giuseppe Sammartini, Concerto a più Istromenti, in F
  • Antonio Vivaldi, Concerto nr. 2 RV 439, in g: La notte - Concerto RV 444, in C - Concerto RV 441, in C
  • Annelies Van Parys, Concerto voor blokfluit, strijkers en klavecimbel (2005)
  • Vittorio Monti, Csárdás
Tijd en plaats van het gebeurden :

Het Rode Pomp Ensemble en Jan Van Hoecke
Vrijdag 26 september om 20.00 u

Zaal Parnassus
Oude Houtlei 124
9000 Gent

Meer info : www.rodepomp.be en www.janvanhoecke.com

Annelies Van Parys : www.anneliesvanparys.be , anneliesvanparys.spaces.live.com en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Franse flair en Annelies Van Parys, 12/03/2008
Harpiste Isabelle Moretti creëert werk van Annelies Van Parys, 7/03/2007
Spectra Ensemble plaatst jonge Vlaamse componisten in de kijker, 27/02/2007
Annelies Van Parys : Klokkengelui in symfonievorm, 25/10/2006

18:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Junge Deutsche Philharmonie : een oude bekende van het Festival van Vlaanderen

George Benjamin De Junge Deutsche Philharmonie is - in tegenstelling tot wat de naam laat vermoeden - een oude bekende van het Festival van Vlaanderen. Dit orkest mocht dan ook niet ontbreken op de feesteditie, temeer omdat het als chef één van de belangrijkste hedendaagse componisten meebrengt: George Benjamin. Hij studeerde compositie aan het conservatorium van Parijs bij Olivier Messiaen. Dat maakt van hem de uitgelezen persoon om in dit Messiaenjaar het werk van zijn grote mentor te vertolken. Daarnaast brengt hij ons ook zijn eigen Palimpsests en zinderend werk van Richard Wagner. Gastsoliste is de beroemde sopraan Elizabeth Connell.

Chronochromie uit 1959 - 1960 was het eerste grote orkestwerk van Olivier Messiaen na de Turangalîla Symfonie en verbeeldt, in de woorden van de musicoloog Paul Griffith, de wereld van de natuur zonder mensen: een wereld van vogels, bergen en de onveranderlijke, abstracte tijd.

George Benjamin, geboren in 1960, heeft een stormachtige carrière als componist meegemaakt: op twintigjarige leeftijd werd zijn eerste orkestwerk 'Ringed by the Flat Horizon' al uitgevoerd tijdens de BBC Proms. In 1976 verhuisde hij naar Parijs om te studeren bij Olivier Messiaen, die het talent van de jonge Brit vergeleek met niemand minder dan dat van Mozart. Daarna studeerde hij verder bij Alexander Goehr aan het King's College Cambridge.
Sinds hij er voor het eerst zijn opwachting maakte in 1999, heeft Benjamin een goede band met het Tanglewood Festival in Amerika. Als gastdirigent leidt hij daarnaast geregeld de grootste orkesten ter wereld, waaronder London sinfonietta, de Berliner Philharmoniker en het Concertgebouworkest. In 1999 maakte hij bovendien zijn debuut als operadirigent bij een uitvoering van 'Pelléas et Mélisande' in La Monnaie te Brussel.
George Benjamin woont en werkt in Londen, waar hij aan het King's College in Londen verbonden is als Henry Purcell Professor of Composition.
In de herfst van 2006 stond zijn eerste werk voor muziektheater, 'Into the Little Hill', centraal tijdens het Festival d'Automne te Parijs. Tijdens de editie van Ars Musica/Spring 2007 was hij ook erg goed vertegenwoordigd : eerst en vooral met het Nationaal Orkest van België, dat onder leiding van Matthias Pintscher zijn ontstuimige en polyfone Sudden Time bracht, daarna vergezelde hij pianist Pierre-Laurent Aimard in Flagey en tenslotte voerde violiste Carolin Widmann Benjamins speelse miniaturen uit.

Programma :
  • R. Wagner, Ouverture tot Parsifal
  • O. Messiaen, Chronochromie
  • G. Benjamin, Palimpsests
  • R. Wagner, Trauermarsch en Finale uit Götterdämmerung
Tijd en plaats van het gebeuren :

Junge Deutsche Philharmonie & Elizabeth Connell : Wagner, Messiaen, Benajmin
Donderdag 25 september 2008 om 20.00 u

Sint-Baafskathedraal
Sint-Baafsplein
9000 Gent

Meer info : www.festivalgent.be en www.jdph.de

Extra :
Olivier Messiaen op www.oliviermessiaen.org, www.oliviermessiaen.net, www.arsmusica.be en brahms.ircam.fr
Toelichting bij O. Messiaen, Chronochromie, Harry Halbreich op www.arsmusica.be
George Benjamin op www.fabermusic.co.uk en www.composers21.com
George Benjamin. Biografie, Componistenportret en Muziek als uiting van een innerlijk verlangen, Gaëtan Goldstein op www.arsmusica.be
Toelichting bij George Benjamins Palimpsests I, George Benjamin op www.arsmusica.be

Elders op Oorgetuige :
Festival van Vlaanderen Gent : 1001 nachten vol muziek, 7/09/2008
Olivier Messiaen : een leven gewijd aan het onderzoeken van ritmiek, kleur en ornithologie, helemaal in het teken van het katholieke geloof, 2/03/2008

13:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Assim : bewerking van Obrecht-composities door Dick van der Harst

Zefiro Torna Op vraag van Muziekcentrum De Bijloke creëert Dick van der Harst een nieuw werk, Assim, geïnspireerd op de polyfone schrijfwijze van de in Gent geboren componist Jacob Obrecht. In Assim kruiden hedendaagse stadsblazersklanken en Indonesische gamelanmuziek het muzikale betoog. Dick van der Harst maakt gebruik van de collectie gongs van onder andere Wim Konink, en combineert die met de westerse polyfone muziek van Obrecht en de misstructuur. Het cantus firmus-procédé van Obrecht krijgt door de typische polyfone gamelanstijl een nieuw geluid. Het concert krijgt een 'mise-en-place': in een happening-atmosfeer kan het publiek geleidelijk binnensijpelen, zich rond en tussen de muzikanten installeren en zich laten onderdompelen in de muziek

Dick van der Harst mag zich momenteel stadscomponist van Gent noemen. Op de letter genomen is hij de tweede in lijn - Peter Vermeersch ging hem als enige voor - hoewel de stad ook in een verder verleden wel degelijk soortgelijke tradities heeft gekend. Zo was er lange tijd de stadstrompettist, een functie die zelfs nog bekleed is door niemand minder dan de vader van componist Jacob Obrecht (1457/58-1505). Dat is geen slecht gezelschap om bij te mogen horen. Van der Harst maakt het cirkeltje rond: in zijn nieuwe creatie Assim zal hij aan de slag gaan met muziek van Obrecht. Overigens is dit cirkeltje verre van hermetisch. Ensemble Zefiro Torna en het Nieuw Gents Blazerscollectief, een doedelzak, de bandoneon, een Catalaanse schalmei krijgen ruim baan. Bovenal is er veel aandacht voor de gongen, bellen en percussie van het Indonesische Gamelanorkest. Maar goed, Obrecht was zelf ook bepaald geen purist. Van der Harst: Obrecht eigende zich allerlei stijlen toe. Als hij dat mocht, dan mag ik dat toch ook?

Van tunnelvisie zal Dick van der Harst niet zo gauw last hebben. Zonder een greintje zwaarwichtigheid en met groot gemak weet hij Spaanse flamenco, Bretoense folk, Latijns- Amerikaanse kerstliederen en zelfs Engelse begrafenismarsen van Purcell in te bedden binnen zijn muziek. Misschien had Obrecht zo n aanpak wel weten te waarderen. Van der Harst: Wat ik leuk vind aan Obrecht is hoe hij andere muziek integreerde binnen zijn eigen composities. Volksliedjes bijvoorbeeld, die onder de naam cantus firmus hun plek kregen binnen de structuur van zijn missen en motetten. Ook verwerkte hij muzikale citaten van collega-componisten, een in die tijd gebruikelijke wijze van eerbetoon. Interessant is dat Obrecht zich dat soort vrijheden kon permitteren, juist omdat er toen duidelijke regels waren waar muziek aan moest voldoen. Er was een helder stramien waardoor er veel ruimte gecreëerd kon worden.

Missa
"Omdat het strak moet, kan het veel losser. Het lijkt een cryptische paradox, maar in wezen is het een belangrijke essentie van elk ritueel. De vrijheid die er door collectieve afspraken ontstaat, is iets dat Dick van der Harst al jaren bezig houdt. Assim is simpelweg een omkering van het woord missa . Ik liep al zo n tien jaar rond met het plan om een mis te schrijven. Overigens niet met de bedoeling om religieuze muziek te schrijven. Op dat gebied ben ik helemaal geen specialist, ik ben zelfs niet gedoopt. Wel wilde ik iets doen met de structuur van de mis, die al eeuwen teruggaat. Het gaat over een klassieke manier van opbouw, die werkt in de beleving van het publiek. Door het vasthouden van tradities krijgt een gemeenschap zijn samenhang. In iedere cultuur heb je dat. Rituelen zijn ontstaan op basis van jarenlange ervaring die de mens de moeite waard vindt om door te geven. Een traditie is zo vervlochten in het wezen van de gemeenschap dat je er eigenlijk niet meer bij hoeft na te denken. Eigenlijk begint de vrijheid daar."

"Een conventionele mis zal Assim zeker niet worden. Zonder een religieuze happening ervan te maken, ben ik wel uit op een bepaalde muzikale mystiek. Het publiek komt binnen zoals ik dat in Griekenland bij orthodox-christelijke erediensten heb mogen meemaken. Iedereen babbelt wat en zo langzamerhand begint de muziek het over te nemen. Gaandeweg ontstaat er een intensieve sfeer. En dan is het gedaan. En als ze willen, mogen de mensen na afloop nog wat blijven zitten."

Assem
"Assim heeft ook iets weg van het woord assem , de peul van de tamarindeboom die als basisingrediënt veel voorkomt in de Indonesische keuken. Mijn vader kwam van het eiland Java. Via hem heb ik de Gamelan leren kennen. Niet alleen vind ik het mooie muziek en ben ik ermee vertrouwd, het Gamelanorkest heeft net als de christelijke mis een traditionele structuur met een religieuze betekenis. Verder is er ook muzikaal-technisch een raakvlak tussen Gamelan en het werk van Obrecht. Beiden zijn grofweg opgebouwd uit drie lijnen. Er is een middenstem, bij Obrecht vaak een cantus firmus, er zijn lage bastonen en er is een hoge, snelle variatie."

"Toch zijn er genoeg verschillen op te noemen. De afwijkende tonale stemmingen bijvoorbeeld. Westerse en Indonesische toonladders zijn anders ingedeeld. Daarom kan Gamelan in ons gehoor vals klinken, en in combinatie met Obrecht zelfs voor de nodige wrijving zorgen. Van der Harst is niet iemand die daar zeer moeilijk en theoretisch over gaat doen. Eerder voelt hij intuïtief aan hoe alles bij elkaar kan passen. Als hij een reeks instrumenten benoemt, lijkt het wel alsof hij de combinatie van verschillende klankkleuren nu al op zijn tong kan proeven. We gebruiken een westerse vedel, die voor een deel de functie van de rebab (een snaarinstrument in het traditionele Gamelanorkest) zal overnemen. Ook speelt iemand mee op de cimbalom, een Hongaars hakkebord. Een kleinere variant daarvan kan zelfs Gamelantonen spelen. Dat gaat gewoon super zijn."

Samen
"De belangrijkste maatstaf waar Dick van der Harst zich door laat leiden, is misschien wel het musiceren zelf. Ik speel graag muziek, zeker met mensen samen. Tijdens Assim zal elke muzikant ook op de Gamelaninstrumenten meespelen. Iedereen heeft wel een gong of een bel. Dat alleen al is gewoon heel leuk. De mooiste concerten die ik heb mogen meemaken, zijn die waarin we als collectief goed spelen, dat we vertrokken zijn. Dat er momenten ontstaan die je niet verwacht maar die wel blijken te werken. Het zijn de concerten waarvan ik achteraf nooit meer weet wat ik heb gespeeld. Zelfs al is elke noot uitgeschreven. Van concerten die als groep minder goed gingen, kan ik daarentegen achteraf elke noot letterlijk herinneren."

"De mensen waarmee ik werk, ken ik heel goed. Tijdens het repeteren komen zij vaak met hun eigen inbreng, en zo schuift alles op het laatst in elkaar. Ik ben niet iemand die veel over de dingen gaat nadenken. De muziek komt grotendeels voort uit intuïtie en ik ben gevoelig voor samenspel. Daarom kan ik doen wat ik doe. Ik ben wel eens gevraagd voor projecten met bijvoorbeeld Marokkaanse muziek. Alleen heb ik daar geen vat op, dus begin ik er ook niet aan. Ik moet er voeling mee hebben. Dan gaat het er niet alleen over of ik de muziek zowel emotioneel als technisch begrijp. Ik moet ook weten waar die muziek normaliter gespeeld wordt, hoe die mensen spelen en waarom ze dat doen. Als ik weet hoe zij denken, kan ik met die muziek werken. Als ik dat niet weet, heb ik eigenlijk niks. Hoogstens wordt het een leuke jamsessie, maar ik durf dan niet met nieuwe voorstellen af te komen. Het pure muzikale genot om met een groep mensen samen te spelen staat voor mij op nummer één. In die zin is het publiek voor mij minder belangrijk. Op het moment dat er luisteraars bij komen is het wél interessant hoe zij de concentratie mee gaan bepalen. Bijvoorbeeld: een eerder project van mij, Het huis der verborgen muziekjes, is in principe vrij toegankelijk, en waar het iets minder toegankelijk wordt, zijn mensen zelfs bereid om erin mee te gaan. Als je dan eens een staande ovatie mag krijgen, is dat natuurlijk tof. Maar het is zeker niet de reden waarvoor je het allemaal doet. Wat er wel leuk aan is, is dat er een ongekende sfeer ontstaat. Er begint iets te broeien. Het collectieve beleven ontstaat daar."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Zefiro Torna & Het Nieuw Gents Blazerscollectief: Dick van der Harst, Assim
Donderdag 25, vrijdag 26 en zaterdag 27 september 2008, telkens om 20.00 u

Muziekcentrum De Bijloke - Kraakhuis
Jozef Kluyskensstraat 2
9000 Gent

Meer info : www.festivalgent.be, www.debijloke.be en www.lod.be
--------------------------------
Donderdag 2 oktober 2008 om 20.15 u
Begijnhofkerk Mechelen
Nonnenstraat
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be, www.cultuurcentrummechelen.be en www.lod.be
--------------------------------
Dinsdag 7 oktober 2008 om 20.00 u
Onze-Lieve-Vrouwekerk
Onze Lieve Vrouwestraat 1
8500 Kortrijk

Meer info / www.lod.be

In februari en maart is deze voorstelling ook nog te zien in de Begijnhofkerk in Sint-Truiden (19/02/09), de Predikherenkerk in Leuven (22/02/09) en de Collegekerk in Sint-Niklaas (13/03/09)

Bron : Tobias Kokkelmans, Tekst gepubliceerd in programmaboek Internationaal Festival Van Vlaanderen Gent 2008

Elders op Oorgetuige :
Een gesprek met Dick van der Harst over oud en nieuw, over Gent en Indonesië, 20/09/2008
Festival van Vlaanderen Gent : 1001 nachten vol muziek, 7/09/2008

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

22/09/2008

Muzikale ontdekkingstocht langs Oosterse poëzie en frêle snaarinstrumenten

Oxalys Rond 1900 maakte het Westen mondjesmaat kennis met de cultuur en tradities uit Japan, dat zich ruim 200 jaar lang in isolement had teruggetrokken. Dat de Japanse cultuur een betoverende aantrekkingskracht uitoefende op Westerse componisten hoeft niet te verwonderen. Veel Franse componisten vonden in het klankenpalet van de Japanse muziek een dankbaar tegengewicht voor de Duitse laatromantiek. Onder meer Debussy, Stravinski, Delage en Ibert lieten zich inspireren door die nieuw ontdekte wereld. Oxalys & Laure Delcampe nemen je mee op een muzikale ontdekkingstocht langs oosterse poëzie en frêle klanken.

De Japanner Toru Takemitsu (1930-1996) leerde de westerse muziek kennen via de jazzplaten van zijn vader. Als autodidact vermengt hij invloeden van Debussy en Messiaen met traditionele Japanse muziek. Voor 'A Way alone' inspireert hij zich op passages uit James Joyces 'Finnegans Wake'. Takemitsu ging na de oorlog compositie studeren bij Yasuji Kiyose, maar hij is toch hoofdzakelijk auto-didact. In 1951 stichtte hij samen met artiesten van de meest uiteenlopende disciplines de 'Experimental Workshop', een multimedia groep die onmiddellijk van zich deed spreken door haar avant-garde projecten. Reeds in 1950 gebruikte hij bandopnemers om muzikale collages te maken van 'echte geluiden'. In de jaren 60 deden twee nieuwe invloeden hun intrede in zijn muziek: de natuur en de traditionele muziek van Japan. In zijn vroegste stukken merken we invloeden van Schönberg en Berg, maar het is de Franse stijl - en dan in het bijzonder die van Debussy - die zijn werk blijvend zou kenmerken. Hij was een echt instrumentaal componist: zelfs voor zijn 'musique concrète' gebruikt hij in zijn elektronische werken uitsluitend natuurlijke geluiden, nooit elektronische. Hij doceerde compositie aan de universiteit van Yale, was gastdocent aan vele universiteiten in de V.S.,
Canada en Australië en hij werd vereerd met talrijke internationale onderscheidingen.
In zijn intrigerende 'Piano Distance' zijn het de vele 'bevroren stiltes' die op wonderlijke manier de intensiteit van de compositie ononderbroken vasthouden.

Toru Takemitsu over zijn muziekesthetica: "Ik geloof in het bestaan van een stroom van klanken. Klanken coëxisteren met ons leven, en dat erkennen we doorgaans niet. Muziek is steeds hier en daar. De taak van een componist bestaat er dus in die klanken op maat te snijden en de vorm te geven van wat wij muziek noemen.
Ik gebruik geen tonen om een compositie te maken, ik werk samen met tonen. Mijn muzikale vorm is het directe en natuurlijke resultaat van wat de klanken zelf opleggen, en niets kan op voorhand het vertrekpunt bepalen. Ik probeer op geen enkele wijze mijzelf uit te drukken doorheen deze klanken, maar door met hen om te gaan brengt het werk zichzelf voort. Ik zou mijzelf in twee richtingen tegelijk willen ontwikkelen: als een Japanner met respect voor traditie en als een Westerling met respect voor innovatie. Diep in mijn binnenste zou ik beide muzikale lijnen willen bewaren, elk in zijn eigen legitieme vorm. Deze  fundamenteel onverzoenbare elementen enkel als vertrekpunt voor verschillend compositorisch gebruik nemen, is in mijn ogen niet meer dan een eerste stap. Ik wil de vruchtbare contradicties niet verwijderen, integendeel: ik zou willen dat de twee krachten met elkaar de strijd aanbonden. Op deze wijze kan ik voorkomen geïsoleerd te raken van de traditie en toch een stapje naar de toekomst te doen in elk nieuw werk.
Muziek is als een Japanse tuin waarin alles verenigd is als in de natuur, met een vaste grond van zand, de eindeloze stroom van het water, de rotsen waarvan het voorkomen verandert afhankelijk van het perspectief van de toeschouwer, de bomen die het water uit de aarde opzuigen, gras en bloemen die snel groeien... ". (*)

Over de werken van Maurice Ravel, Maurice Delage en Igor Stravinsky vind je een uitgebreide toelichting in het programmaboekje van het concert Oxalys en Het Collectief op 18 februari 2005 in deSingel op www.desingel.be

Programma :
  • Igor Stravinski, Trois mélodies de lyrique japonaise
  • Claude Debussy, Sonate voor fluit, altviool en harp
  • Toru Takemitsu, And then I knew 't was wind
  • Jacques Pillois, Cinq Haï-Kaïs
  • Claude Debussy, Syrinx
  • Jacques Ibert, Deux Stèles orientales
  • Maurice Delage, Sept Haï Kaïs
  • Maurice Delage, Quatre Poèmes Hindous
  • Maurice Ravel, Trois poèmes de Stéphane Mallarmé
Tijd en plaats van het gebeuren :

Oxalys : Stravinski, Debussy, Takemitsu, Pillois, Ibert, Delage, Ravel
Woensdag 24 september 2008 om 20.15 u
(inleiding door Kristin Van den Buys om 19.15 u )
CC Minderbroeders
Minderbroedersgang 5
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be en www.oxalys.be

(*) Yves Knockaert voor De Munt, 16 september 2004

Extra:
Toru Takemitsu op www.soundintermedia.co.uk en www.themodernword.com

Elders op Oorgetuige :
20ste eeuwse Japanse muziek in Logos, 18/06/2007
De Nieuwe Reeks : Spiegel String Quartet, 11/03/2007
Ghost Opera voor strijkkwartet en pipa en wereldcreatie Kee-Yong Chongs Inner Mirror, 05/02/2007

16:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Steamboat Bill Jr : komische stille film met live muziek

Steamboat Bill Junior In Steamboat Bill Junior, de hilarische, stille film uit 1928 van Buster Keaton, komt Bill Junior in een tornado terecht, die hem meesleept in een wervelwind van spectaculaire stunts en ongemeen komische situaties in de hoop zijn vrijheid en geliefde te veroveren. Voor de live begeleiding door het saxofoonkwartet schreef Eric Sleichim een originele compositie met een verrassend frisse kijk op de film.

Als componist-saxofonist verwierf Eric Sleichim internationale faam door de zeer eigenzinnige wijze waarop hij het instrument benadert: hij maakt zowel gebruik van snierpende veertjes, klanken van kleppen, plof- en smakgeluiden als van de tonale kwaliteiten vande saxofoon. Wat traditioneel als bijzaak wordt beschouwd, verheft hij tot hoofdzaak en creëert er, vaak in combinatie met andere kunstvormen, nooit eerder gehoorde klankwerelden mee. Sinds 1988 treedt hij met zijn Blindman saxofoonkwartet met grote regelmaat op in binnen- en buitenland, waar hij ook workshops geeft gebaseerd op niet-conventionele technieken. Vanaf 1983 staat de naam Sleichim garant voor zeer eigenzinnige composities voor theaterstukken, choreografieën, performances, films, kunstvideo's, tentoonstellingen en concerten, die hij in opdracht van zeer diverse organisatoren voornamelijk voor Blindman schrijft.

Sleichim voorzag reeds drie stille films van een originele klankband voor een live begeleiding: de Japanse film "Kurutta Ippeiji" (1926) van Teinosuke Kinugasa, "Steamboat Bill Jr." van Buster Keaton (1928) en "La chute de la Maison Usher", de stille avant-garde/horrorfilm van Jean Epstein (1928). Voor de live begeleiding van Buster Keatons 'Steamboat Bill Junior' schreef Eric Sleichim een originele compositie die een verrassend frisse kijk geeft op de film. Naast een excentrieke 'bruiteurs'-taak speelt het saxofoonkwartet vooral een stevig uitgebalanceerde partituur die, in combinatie met speciale geluidseffekten, uitmondt in een stormachtige soundtrack.

Tijd en plaats van het gebeuren :

[SIC] : Buster Keaton, Steamboat Bill Jr. live
Woensdag 24 september 2008 om 19.30 u
SAMWD Waregem
Olmstraat 25
8790 Waregem

Meer info : www.academiewaregem.be, www.blindman.be, www.myspace.com/4saxesandadrum en www.siconline.be
-------------------------
Zondag 26 oktober 2008 om 15.00 u
CC Lanaken

Aan de Engelse Hof 10
3620 Lanaken

Meer info : www.cclanaken.be, www.blindman.be, www.myspace.com/4saxesandadrum en www.siconline.be
-------------------------
Woensdag 3 december 2008 om 20.00 u
Muziekinstrumentenmuseum

Hofberg 2
1000 Brussel

Meer info : www.mim.fgov.be, www.blindman.be, www.myspace.com/4saxesandadrum en www.siconline.be
-------------------------
Zondag 25 januari 2009 om 15.00 u
De Roma

Turnhoutsebaan 286
2140 Borgerhout

Meer info : www.deroma.be, www.blindman.be, www.myspace.com/4saxesandadrum en www.siconline.be

In maart 2009 is deze productie te zien in de Schilde (Voorkempen), Antwerpen, Gent en Brasschaat en op 2 mei en Dilbeek. Check de kalender op www.myspace.com/4saxesandadrum of www.siconline.be

Extra :
Je kan de volledige versie van de film Steamboat Bill Jr. downloaden op silent-movies.com, of fragmentjes bekijken op www.dailymotion.com

13:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook