09/10/2008

Dag in de Branding : twaalf uur durende ontdekkingsreis langs de grenzen van de nieuwe muziek

Dag in de Branding Het festival Dag in de Branding zet op zaterdag 11 oktober - om 15.00 u precies - de klok stil voor een twaalf uur durende ontdekkingsreis langs de grenzen van de nieuwe muziek. Festival Dag in de Branding neemt zijn reizigers mee langs muzikale velden van Den Haag. Met een variatie aan bestemmingen, zoals een concertzaal, een undergroundpodium, het theater en de poptempel van Den Haag, beleven de bezoekers van het festival een muzikaal menu dat uitersten opzoekt, vooroordelen doorbreekt en smaken op de proef stelt.

Verwacht wat je niet kunt verwachten
Festival Dag in de Branding beleeft met de komende editie in oktober haar inmiddels derde seizoen. Ook dit keer is de insteek 'verwacht wat je niet kunt verwachten'. Zo opent de editie van zaterdag 11 oktober met een opera van de Koreaanse componiste Seung Ah Oh, opgezet voor Slagwerkgroep Den Haag en een sopraan en danser. Dit kunststuk draagt de titel 'Words and Beyond' en vindt plaats in een audiovisuele installatie van kunstenares Ji-Young Chae.

Grafische Methode Fiets
In samenwerking met het TodaysArt Festival en V2_instituut voor instabiele media presenteert Dag in de Branding een remake van Dick Raaijmakers' Grafische Methode Fiets. Deze performance uit 1979 neemt door de traagheid van de handelingen de kenmerken aan van een installatie. Een naakte man zit op een fiets en wordt met een trek-motor en trekkabel met een snelheid van een halve centimeter per seconde voortgetrokken over een weg van een kleine tien meter. De fiets beweegt zich zó traag voort dat hij voortdurend de indruk wekt stil te staan - als de grote wijzer van een klok. Zoals het dit festival betaamt is het bijna onmogelijk je vooraf een voorstelling te maken van de Grafische Methode Fiets en is het duidelijk dat je dit onderdeel van de festivalreis niet anders kan beleven door het met eigen ogen te aanschouwen.

Sofia Goebaidoelina & Otto Ketting
Vanuit het programma 'Grafische Methode Fiets' in KORZO5HOOG en een exclusief festivaldiner vertrekt de festivalreiziger richting het Lucent Danstheater aan het Haags Spuiplein, waar het Residentie Orkest een dubbelportret van Sofia Goebaidoelina en de Haagse componist Otto Ketting presenteert. Binnen dit muzikale dubbelportret vindt ondermeer de Nederlandse première plaats van The Light of the End van Goebaidoelina. Tenslotte luidt het Haagse POW ensemble deze DidB editie uit in de kleine zaal van het Paard van Troje. Het POW ensemble brengt een Homage to Hazard: elektronische muziek die een zekere mate van onrust en ongerustheid oproept.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dag in de Branding
Zaterdag 11 oktober 2008 van 15.00 u tot 3.00 u
Op verschillende locaties in Den Haag (Nederland)

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.dagindebranding.nl

Extra :
Otto Ketting en Dick Raaijmakers op www.donemus.nl
Sofia Goebaidoelina op www.schirmer.com
De nacht is verloren gegaan, Robert Zuidam over Sofia Goebaidoelina, Rob Zuidam 2001

Review :
Sofia Gubaidulina, 'The Deceitful Face of Hope and Despair - Sieben Worte', Bart Cypers op Kwadratuur.be, 20/07/2006

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

08/10/2008

Jan Michiels & gamelanensemble Saling Asah op Festival van Vlaanderen Mechelen

Saling Asah Welke impact de Indonesische gamelanmuziek had op Debussy, Messiaen, Ligeti en Cage, kan je vrijdagavond ondervinden: het Festival van Vlaanderen Mechelen zet niet alleen pianist Jan Michiels op het podium, maar ook een traditioneel gamelanorkest.

In 1889, tijdens de Wereldtentoonstelling in Parijs, hoorde Claude Debussy voor het eerst Javaanse gamelanspelers aan het werk. Een nieuwe klankwereld ging voor hem open. Deze exotische invloeden waren zo sterk dat ze Debussy's muzikale taal mee vorm gaven. De gamelan prikkelde niet alleen de creativiteit van Debussy. Ook Olivier Messiaen, György Ligeti en John Cage lieten zich inspireren door de Indonesische muziektraditie. Tijdens dit concert krijg je niet alleen werken van deze componisten te horen, maar ook traditionele gamelanmuziek. En omdat deze gamelanmuziek onlosmakelijk verbonden is met dans, word je ook daarop getrakteerd.

Programma :
  • Olivier Messiaen, Ile de feu I
  • Claude Debussy, Pagodes
  • György Ligeti, Fém
  • Claude Debussy, Et la lune descend sur le temple qui fût
  • György Ligeti, Entrelacs
  • Claude Debussy, Cloches à travers les feuilles
  • György Ligeti, Galamb Borong
  • Javaanse gamelan
  • John Cage, Sonatas and Interludes (selectie)
  • Balinese gamelan
Tijd en plaats van het gebeuren :

Jan Michiels & Saling Asah
Vrijdag 10 oktober 2008 om 20.15 u

't Echt Mechels Theater
Oude Brusselsestraat 10-12
2800 Mechelen

Meer info : www.festival.be, www.t-emt.be, www.michielsjan.be en www.salingasah.be

Extra :
György Ligeti op www.schott-musik.de
György Ligeti : emotioneel scepticus op www.musicalifeiten.nl
György Ligeti : Biografie en Toelichting 5 Etudes, Livres I & II - 1985/1994 (waaronder 'Galamb Borong' ) op www.arsmusica.be
John Cage : www.johncage.info
John Cage at Seventy: An Interview, Stephen Montague (1985) op UbuWeb Papers
John Cage Online : links compiled by Josh Ronsen

Elders op Oorgetuige :
Idil Biret speelt etudes van Chopin, Liszt en Ligeti, 9/09/2008
De diva van de avant-garde pianisten en de materiaalkoffer van John Cage, 29/09/2007

17:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Oorsmeer : nieuwe en vernieuwende muziek voor kinderen

Oorsmeer Wie zijn (klein)kinderen op avontuurlijke wijze wil laten kennismaken met degelijke muziek, moet absoluut zijn licht opsteken bij Oorsmeer. Het festival is een ideaal toevluchtsoord voor wie even wil ontsnappen aan de overdosis kinderpop of bekende muziekschoolpaden. Oorsmeer is een internationaal muziekfestival dat jaarlijks zijn deuren opent voor een jong en avontuurlijk publiek. Het festival wil de verwondering voor klanken en diverse vormen van muziek voeden bij kinderen en sluit zo aan bij de ambitie van heel wat festivals en programma's van hedendaagse muziek. Het onderscheidt zich er anderzijds van door de specifieke context waarin de muziek gepresenteerd wordt, helemaal op kindermaat (vanaf 3 tot en met 12 jaar).

Op zondag 12 oktober slaat Oorsmeer voor het eerst een brug tussen twee prachtige Antwerpse cultuurhuizen: HETPALEIS en AMUZ. Van het grote theatergebouw ga je voor nieuwe akoestische avonturen naar de bijzondere ruimtes van AMUZ.

Op het programma dit jaar een paar stevige muzikanten, naast jong geweld. Klassiek naast jazz en rock. De wonderlijke mondharmonicaspeler Steven De Bruyn trakteert op krakende verhaaltjes. De Zwitserse uitvinder Martin Müller brengt dan weer magische muziekmachines mee, Hans van Koolwijk laat zijn Bambuso Sonoro in duel gaan met 4 saxen en Feedback komt niet tot leven zonder jou... en in de workshop Vrolijke Blaaskaken knutselen 16 kinderen met buizen, plasticzakken, ballons, flessen hun eigen vrolijke blaaskaak ineen. Als afsluiter gidsen Daan Vandewalle & Jan Boon je door de wondere wereld van de vogels én door de wondere wereld van Messiaen.

Na de doortocht in Antwerpen op 12 oktober, verhuist het klankencircus traditiegetrouw naar Gent voor een nieuwe editie in de Vlaamse Opera. Geen hoek van het gebouw blijft onbespeeld. Het hele pand wordt van voor- tot achterdeur omgebouwd tot een muzieklabyrinth. Ook hier trakteert de wonderlijke mondharmonicaspeler Steven De Bruyn op krakende verhaaltjes, Londenaar Paul Griffiths re-mixt een groep jonge muzikanten tot een swingende band, Dirk Opstaele en Luc Brewaeys zetten een klassiek concert op zijn kop, Jan Goovaerts componeert muziek voor operaloges en tovert jonge muzikanten om tot koningen en koninginnen. En de muziekmachines van Martin Müller toveren telkens weer verrassende lichteffecten, geluiden en soundscapes tevoorschijn.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Oorsmeer Antwerpen
Zondag 12 oktober vanaf 12.00 u

HETPALEIS - Theaterplein - 2000 Antwerpen
AMUZ - Kammenstraat 81- 2000 Antwerpen

Meer info : www.oorsmeer.be, www.hetpaleis.be en www.amuz.be
------------------
Oorsmeer Gent
Zondag 9 november 2008 vanaf 12.30 u

Vlaamse Opera
Schouwburgstraat 3
9000 Gent

Meer info : www.oorsmeer.be en www.vlaamseopera.be

13:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Spiegel Srijkkwartet brengt twee creaties in deSingel

Hans Roels Donderdag brengt Spiegel String Quartet maar liefst 2 wereldcreaties in deSingel, Antwerpen. De Hongaarse componist Gyula Bankövi (1966) schreef zijn kwartet 'The Gate of Hell' voor de combinatie strijkkwartet/elektronica. Inspiratiebron was 'Black Angels' van George Crumb. Bankövi is een bijzonder getalenteerd en origineel bedenker van kwartetklanken: beklemmend ijzige ambient en krijsende violen zijn het waarmerk. Spiegel oogstte veel succes met 'The Gate of Hell' en besloot Bankövi een nieuwe opdracht te geven.

'Les Fleuves de l'Obscurité' is het tweede strijkkwartet van Bánkövi. In 2001 schreef hij 'The Gate of Hell', genaamd naar het magnum opus van Auguste Rodin (La Porte de l'Enfer), de beeldengroep geïnspireerd door de 'Divina Commedia' van Dante, waartoe ook 'De Kus' en 'De Denker' behoren. In dit werk combineerde hij reeds do strijkers met elektronica, naar het voorbeeld van George Crumb. Het Spiegel String Quartet voerde dit werk verschillende malen uit en besloot Bànkövi een opdracht te geven voor een nieuw werk. De inspiratie haalde hij in een werk van Giya Kancheli, 'Styx' voor alt, koor en orkest. De Styx kennen wij als de rivier die de doden volgens de Griekse mythologie moesten oversteken om in de onderwereld te komen en staat ook bekend als de rivier van de haat en de woede. Door die mythologische onderwereld stromen echter nog zes andere rivieren: de brandende Phlegethon, de rivier van het bloed, de vreugdeloze Acheron, de rivier van het verdriet, de ijsrivier Cocytos waar de tranen van pijn en verdriet bevriezen,  Lethe, het water van het eeuwige vergeten, Eridan, het water van de herinnering aan de daden van goede wil, en Aornis, het moeras zonder vogels. De thematiek sluit dus aan bij 'The Gate of Hel' en ook hier krijgt de 'Divina Commedia' van Dante weer een vooraanstaande rol, waarbij de passage uit dit boek waarin de verschillende rivieren beschreven worden als rechtstreekse inspiratie gebruikt worden.
De verschillende karakters van de rivieren worden in het werk na elkaar gepresenteerd in een grote boogvorm: introductie-Acheron-Styx-Cocytos-Phlegethon-Aornis-Eridan-Lethe. De componist probeerde zich hierbij eerst de verschillende klankwerelden in te beelden om die vervolgens in de elektronica te genereren en dan verder aan de slag te gaan met deze 'gestes'. Zo vertrekt het werk dus uit een soort droomwereld die steeds aanwezig is op de klankband en die door het strijkkwartet als een volwaardige partner geïmiteerd wordt, waarbij ze, via een klok, het temporele verloop van de klankband met haar opeenvolgende secties, kunnen volgen.

Ook van de jonge Vlaamse componist Hans Roels (1971) wordt nieuw werk gebracht. Roels composities lijken voortdurend uit elkaar te gaan vallen. Zijn werk wordt gekenmerkt door extreme polyfonie en instabiele tonen en tempi. Hij werkt vaak met live-electronics en laat de muzikanten naast hun eigen instrument ook allerlei geluidsvoorwerpen of andere instrumenten bespelen. Zelf omschrijft hij zijn muziek als een "onstabiel grensgebied tussen muziek en geluid, orde en chaos". Een wereld die hij bereikt door continue variaties in verschillende muzikale parameters en het continu zoeken naar wisselende klankkleuren. Deze kenmerken vinden we ook terug in zijn eerste strijkkwartet 'Gort'. Gort is de naam van een stadje en een rivier in het graafschap Galway in het Westen van Ierland. De streek rond Gort is geologisch gekend voor zijn onderwaterrivieren die in complexe patronen boven- en ondergronds vooruitstromen. Roels is reeds van in zijn jeugd gefascineerd door de bevreemdende wijze waarop die rivieren tevoorschijn kwamen, in het midden van een weide of op enkele tientallen meters voor de monding in de zee. Het werk bestaat uit twee delen die in elkaar overlopen. Het 'ontladende' eerste deel heeft een zeer snel tempo en speelt zich grotendeels af binnen een pianissimo dynamiek, het 'opladende' tweede deel is rustiger qua tempo. 'Gort' heeft over het algemeen een percussief karakter, de normale boogtechnieken worden slechts uitzonderlijk gebruikt. De speeltechnieken die de componist voorschrijft veroorzaken allerlei bijgeluiden waarin de toonhoogte vaak volledig verdwijnt om dan even later opnieuw op te duiken, net als de rivieren in de streek rond Gort. De cruciale factoren zijn de gedrevenheid en intensiteit die door deze wisselende ruis- en toonhoogtevelden stromen.

Hoewel hij in zijn jonge jaren als een onmogelijke avant-gardist werd beschouwd, behoort Sergej Prokofiev (1891-1953) duidelijk tot dezelfde grote Russische muziektraditie als Tsjaikovski en Moessorgski. Zijn eerste kwartet ging in première in Washington in 1930. Dat Prokofiev zich intensief verdiept had in Beethovens kwartetten is duidelijk hoorbaar.

Programma :
  • Gyula Bankovi, Les rivieres de l'obscurité (2008 - creatie)
  • Hans Roels, Gort (2008 - creatie)
  • Sergei Prokofief, String Quartet nr 1
Tijd en plaats van het gebeuren :

Spiegel Srijkkwartet : Gyula Bankovi, Hans Roels, Sergei Prokofief
Donderdag 9 oktober 2008 om 20.00 u
(Dirk Moelants in gesprek met Hans Roels en Gyula Bankövi om 19.15 u)
deSingel - Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.spiegelstringquartet.com

Bron : Tekst Dirk Moelants voor deSingel, oktober 2008

Extra :
Gyula Bánkövi op www.sibeliusmusic.com
Hans Roels : www.hansroels.be en www.muziekcentrum.be

Elders op Oorgetuige :
Black Angels en The Gate of Hell, 14/09/2006

09:45 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

07/10/2008

Marathon van muzikale duels in OFFoff

Younes Zarhoni Art Cinema OFFoff opent tijdens het filmfestival de deuren voor een audiovisueel feest dat vier avonden duurt. Het wordt een opwindende marathon waarbij zowel jong geweld als doorgewinterde muzikanten en cineasten de kans krijgen met elkaar te duelleren. Regisseur Dany Deprez vroeg dit jaar aan Younes Zarhoni om het programma samen te stellen.

Art Cinema OFFoff organiseert in het kader van het Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent het programma OFFoff - de Solist, een uniek experiment met beeld en muziek.Gespreid over vier avonden - van woensdag 8 tot en met zaterdag 11 oktober - treden 9 muzikanten met een live improvisatie in dialoog met de beelden van 9 filmmakers en kunstenaars. Het oorspronkelijke opzet van OFFoff - De Solist past perfect in het thema van het Filmfestival: wereldcinema en de impact van de muziek op film. OFFoff - De Solist heeft speciaal aandacht voor muziek met wortels in niet-westerse culturen, en heeft voor dit evenement een multicultureel team van muzikanten en filmmakers bijeen-gebracht. Het programma werd samengesteld door curatoren Dany Deprez en Younes Zarhoni. Regisseur, beeldend kunstenaar en docent Dany Deprez ontwikkelde het concept van het solistenprogramma en selecteerde de kunstenaars voor het programma. De Marokkaans-Belgische zanger Younes Zarhoni trad reeds op in het solistenprogramma van het lenteseizoen 2008 in OFFoff. Dit keer brengt hij de muzikanten aan, en sluit hij zelf met een performance de special voor het filmfestival af.

Woensdag 8 oktober 2008
20.00 u : Hilmi Kaçar (B/TR, Luit) - cinematics Zehra Karademir (B/TR)
22.00 u : Rudy Trouvé (B, gitaar) - cinematics Diederick Nuyttens, Karen Dick (B)

Donderdag 9 oktober 2008
20.00 u : Valeri Paly (USSR/ B, accordeon) - cinematics Jan Rymenants (B)
22.00 u : Steven De Bruyn (B, mondharmonica) - cinematics Anton Shabalinski (USSR)

Vrijdag 10 oktober 2008
20.00 u : Rafik El Maai (M/ B, zang) - cinematics Sofie Van der Linden (B)
22.00 u : Daniel Pastene (Chili/B, klarinet) - cinematics Sanne Van Giel (B)

Zaterdag 11 oktober 2008
20.00 u : Nico Sall (Senegal/B, elektronica, toetsen) - cinematics Ann Slabbinck (B)
21.00 u : Younes Zarhoni (B/M, zang) - cinematics Robert Monchen (B)
22.00 u : Collins (Ghana, B, zang) - cinematics Kathy Vercauteren (B)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Special OFFoff/Filmfestival : De Solist
Van woensdag 8 tot zaterdag 11 oktober 2008, telkens vanaf 20.00 u

Art Cinema OFFoff
Begijnhof Ter Hoyen - Lange Violettestraat 237
9000 Gent

Meer info : www.offoff.be en www.filmfestival.be

Elders op Oorgetuige:
Almost Cinema in het grensgebied tussen film, mediakunst, performance en muziek, 4/10/2008

20:11 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Ensemble Wien-Berlin & Lars Vogt in het Conservatorium Brussel

Ensemble Wien-Berlin Het blazerskwintet Wien Berlin werd in 1983 opgericht door leden van de twee prestigieuze symfonieorkesten van Wenen en Berlijn. Het treedt regelmatig op met muzikanten zoals Pollini en Leonskaya. Woensdagavond is het ensemble, samen met de Duitse pianist Lars Vogt te gast in het Brusselse Conservatorium. Ze brengen werk van Mozart, Brett Dean, Kurtag, Ligeti en Poulenc.

De Australische componist en altviolist Brett Dean (1961) studeerde in Brisbaine. Na vier jaren als soloaltist van het Queensland Orchestra kwam hij naar Duitsland en werd lid van de Berliner Philharmoniker. In februari 2000 keerde hij terug naar Australië om zich voornamelijk aan zijn roeping als componist te wijten. Hij componeerde al sinds 1988, aanvankelijk voor film, radio en improvisatieprojecten. Intussen hebben zijn werken veel internationale aandacht gekregen en werden uitgevoerd door dirigenten als Sir Simon Rattle en Daniel Harding. Veel van zijn composities zijn ook opgenomen bij de labels ABC Classics en BIS records. Zijn jongste compositieopdracht van het Koninklijk Concertgebouworkest is een vioolconcert met Frank Peter Zimmermann als solist en zal op 8 maart 2007 voor het eerst worden uitgevoerd. Daarnaast treedt Brett Dean herhaaldelijk op als solist, kamermusicus en dirigent. Met name door zijn affiniteit met hedendaagse muziek zorgde hij voor meer dan 50 premières van werken van vooraanstaande componisten zoals Henze, Kurtag and Rihm. Hij soleerde in Hindemiths Viola d'Amore Concert met de Berliner Philharmoniker en dirigeerde onder meer het Australian Chamber Orchestra, het Scharoun Ensemble en het Nederlands Kamerorkest.

Programma :
  • Wolfgang Amadeus Mozart, Kwintet voor klavier en blazers, KV 452
  • Brett Dean, Polysomnography, music for piano and wind quintet
  • György Kurtag, Blaaskwintet, op. 2
  • György Ligeti, 6 Bagatelles
  • Francis Poulenc, Sextet voor piano en houtblazers
Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Wien-Berlin & Lars Vogt: Mozart, Brett Dean, Ligeti, Poulenc
Woensdag 8 oktober 2008 om 20.00 u
(Inleiding door Katleen Van Bavel om 19.30 u)
Koninklijk Conservatorium Brussel - Concertzaal
Regentschapsstraat 30
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be

Extra :
Wien Berlin op www.sonybmgmasterworks.com
Brett Dean en György Kurtag op www.boosey.com
Gyorgy Kurtag: a musical purist, Jeremy Eichler in The Boston Globe, 11/11/2007
György Ligeti op www.schott-musik.de

Elders op Oorgetuige :
Magische lente : Dean, Dvorák en Schumann, 11/03/2007

15:36 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Die Fliege fliegt und stürzt verrückt : live soundtrack voor een boom en een eenzaam fietsje

Die Fliege Fliegt Und Stürzt Verrückt Begin oktober starten het Museum Dr. Guislain en Filmfestival Gent met het project Het spel van de waanzin, over gekte in film en theater. Naar aanleiding daarvan presenteert Campo een unieke Double Bill: Die Fliege Fliegt Und Stürzt Verrückt van Steffie Van Cauter en een nieuwe editie van Cinémario. Mario Debaene toont in Victoria om de zoveel tijd een selectie van animatiefilms die je anders niet zomaar te zien krijgt. Deze keer staan op het programma kortfilms van o.a. Hans Spilliaert, Thijs Decloedt, Jan Svankmajer, Miroslaw Kijowicz en Wouter Sels.

Steffie Van Cauter maakte animatiefilmpjes op haar eenzame zolderkamer. Daar bleef het niet bij, ze liet ook enkele muziekmachines maken waarop ze zelf het geluid bij de filmpjes maakt. Het resultaat zie je in "Die Fliege Fliegt Und Stürzt Verrückt". De machines, het geluid, de videoprojectie en de artieste, Steffie Van Cauter. Samen vormen ze een brij die het mens- en ding-zijn overschrijd. Het licht, het geluid en het beeld in een blender gegooid met iets ontzettend smakelijks als resultaat. Na haar passage in het openingsprogramma van CAMPO (januari 2008) werkte Steffie van Cauter haar voorstelling verder uit. Ze ging meer nadruk leggen op de animaties, die ze schraagde met live uitgevoerde klanklandschappen. Door deze aanpak leent Die Fliege… zich nu tot een ideale date met de fijne creativiteit van Cinémario's wereld van de animatiefilm.
Steffie Van Cauter : "Verwacht u aan een herwerkte versie, met nog steeds eigen animatiefilms, en klankmachines op scène. Maar nu ook met nieuwe composities! Samen met Dirk Pauwels ging ik aan de slag om de voorstelling nog meer uit te puren."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Steffie Van Cauter : Die Fliege Fliegt Und Stürzt Verrückt / Mario Debaene : Cinémario
Donderdag 9 en vrijdag 10 oktober 2008, telkens om 20.30 u

Campo Victoria
Fratersplein 7
9000 Gent

Meer info : www.campo.nu, www.walpurgis.be en www.myspace.com/steffievancauter

Review :
Die Fliege fliegt und stürzt verrückt: dat reiken naar iets van Steffie Van Cauter, Roger Arteel op www.theatermaggezien.net, 7/02/2008

Bekijke alvast de trailer van "die Fliege fliegt und stürzt verrückt" (YouTube, 28/08/2008, 2'24")



En de ritmemachine in werking

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

06/10/2008

Concertgebouw en deSingel focussen op Stravinsky

Igor Stravinsky Dit seizoen focussen het Concertgebouw Brugge en deSingel in Antwerpen Igor Stravinsky (1882-1971), met verschillende concerten en voorstellingen doorheen het hele seizoen.
Zonder Igor Stravinsky had de muziek van de 20ste eeuw er helemaal anders uitgezien. Naast een van de belangrijkste, was hij ook een van de meest veelzijdige artiesten. Opvallend is hoe uiteenlopend de composities zijn doorheen zijn carrière. Zijn jeugdwerken zaten nog duidelijk in het spoor van zijn leermeester Rimsky Korsakov. Later exploreerde hij Russische elementen in balletten als Pétrouchka en L'Oiseau de feu. Al snel koppelde hij daar een snedige, modernistische taal aan. Le Sacre du printemps was zo vernieuwend, dat bij de premiere de gemoederen hoog opliepen. Bijna een eeuw later blijft Le Sacre een monument van de nieuwe muziek een muzikale adrenalinestoot die met zijn beukende dissonanten en onregelmatge ritmische figuren nog steeds fris en gedurfd klinkt. Daarna richtte Stravinsky zich op klassieke vormmodellen en liet hij zich inspireren door allerlei stijlen, componisten en genres - hijzelf sprak grappend over kleptomanie. De talrijke invloeden in L'histoire du soldat, de klassieke schriftuur van Le Chant du Rossignol of Concerto voor twee piano's geven mooi de toon van Stravinsky's neoclassicisme weer. Aan die subtiele integratie van allerhande modellen van De Machaut tot Mozart, van Tchaikovsky tot jazz) gaf hij steeds zijn eigen draai, zodat zelfs de meest expliciete verwijzingen onmiskenbaar Stravinskyaans klinken. De combinatie van vinnige ritmiek en klasiek, structuren in de Symphony in Three Movements toont hoe heerlijk inventief hij met de erfenis van het verleden omspringt. Aan het einde van zijn leven verraste Stravinsky nogmaals iedereen door zich op zijn eigengereide manier op de twaalftoonstechniek van Schönberg en Webern te storten. Het beeld blijft van een muzikale kameleon die steeds zijn stempel weet te drukken op al wat hij doet.

Musicoloog Stephan Weytjens deed verschillende jaren onderzoek aan de KUL naar twintigste-eeuwse muziek. Momenteel is hij als docent muziekgeschiedenis, research en muziektheorie verbonden aan het Antwerpse Conservatorium. In zijn lezing van dinsdagavond focust Weytjens op het baanbrekende in het werk van Stravinsky en gaat na hoe deze componist de muziek na hem beïnvloedde.

Er is geen betere dirigent denkbaar om John Adams' 'Harmonielehre' te dirigeren dan Edo de Waart. Hij dirigeerde immers de première in 1985 bij het San Francisco Symphony Orchestra. 'Harmonielehre' werd aansluitend een icoon van de minimal music. Meer dan twintig jaar na dato heeft het werk nog niets aan frisheid en muzikale zeggingskracht verloren. Het combineert de repetitieve motoriek en de simpele harmonische opbouw van het minimalisme met de rijke orkestklank en emotionele zeggingskracht van de laat-romantiek.
Die stijlenmix is ook prominent aanwezig in Stravinsky's 'Symphony in Three Movements' (1942-45). Een werk dat kan bestempeld worden als de 'Sacre du Printemps' bekeken door de neobarokke en neoklassieke bril van de oudere Stravinsky. Het is een rusteloze stroom van constante ritmische veranderingen en harmonische transformaties. De piano speelt een vooraanstaande rol in het eerste deel, terwijl de harp alle aandacht opeist in het tweede deel. In het derde deel smelten de twee instrumenten samen om de ogenschijnlijk losstaande delen om te smelten tot een afgerond symfonisch geheel.

Programma :
  • Igor Stravinsky, Symphony in Three Movements
  • John Adams, Harmonielehre
Tijd en plaats van het gebeuren :

Stephan Weytjens: Lezing over Stravinsky (ism Matrix)
Dinsdag 7 oktober 2008 om 20.00 u
deSingel - Kleine zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be
-----------------
deFilharmonie : Stravinsky, Adams
Vrijdag 10 oktober om 20.00 u
(Inleiding door Stephan Weytjens om 19.15 u)
deSingel - Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.defilharmonie.be
-----------------
deFilharmonie : Stravinsky, Adams
Zaterdag 11 oktober om 20.00 u
(Inleiding om 19.15 u)
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.defilharmonie.be

Bron : Concertgebouwmagazine jg 6 nr 4, oktober - november - december 2008 en deSingel

Extra :
John Adams : www.earbox.com
John Adams over Harmonielehre op www.earbox.com
Stravinsky: Symphony in Three Movements op www.bbc.co.uk
Igor Stravinski, 'Symphony in Three Movements' door Orchestre de la Suisse Romande, Neeme Järvi op Kwadratuur.be (met tijdelijke audio)

Video : Bilkent Symphony Orchestra olv Bujor Hoinic speelt Stravinsky's Symphony in Three Movements, 1st Movement (Youtube, 4/05/2008, 10'41")



Meer van Stravinsky en John Adams (waaronder een fragment uit 'Harmonielehre') op YouTube

16:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Alleen op het podium : Pieter Wispelwey

Pieter Wispelwey In vorige festivaledities zorgden de concerten van Pieter Wispelwey telkens voor een nokvolle Aula. Nu gaat hij voor het eerst solo. Hij kiest daarbij voor de mooiste 20ste-eeuwse composities voor cello. De Suites van Benjamin Britten zijn opgedragen aan Mstislav Rostropovich, één van de grootste cellisten van de vorige eeuw, die in april 2007 overleed. Met de minder bekende sonate van de fascinerende Amerikaanse componist George Crumb stelt Wispelwey een bijzonder werk aan u voor. Kodály's Sonate opus 8, ten slotte, combineert melodische creativiteit met Hongaarse folklore en is in alle opzichten adembenemend. Deze Cello solo belooft dus, net als Wispelwey's concerten in voorbije edities, voor een memorabele avond te zorgen.

Alleen op het podium
Concertmuziek voor een onbegeleide cello is vooral iets van de twintigste eeuw. Wel had de sonate voor cello met klavierbegeleiding zich al eerder - sinds de vijf cellosonates van Beethoven - als genre doorgezet. Muziek voor cello solo werd echter tot en met de eerste jaren van de twintigste eeuw zo goed als uitsluitend met een didactisch doel geschreven. Vooral in de negentiende eeuw publiceerden heel wat cellisten bundels met etudes die spelers de kans moesten geven zich te bekwamen in de technische moeilijkheden van hun instrument. Een gelijkaardige literatuur bestond natuurlijk ook voor klavierinstrumenten, maar waar etudes voor klavier dubbele dienst konden doen als oefen- en als luisterstukken (denk aan de talloze etudes van componisten van Chopin tot Debussy), was dat voor cello-etudes niet het geval. Dat een cellist alleen op het podium zou gaan zitten was in de negentiende eeuw ondenkbaar. De cellovirtuoos die solo ging, deed dat in de beslotenheid van zijn studeerkamer, niet in de concertzaal.

De situatie veranderde toen in de eerste jaren van de twintigste eeuw enkele cellisten, waarvan de beroemdste de Catalaan Pablo Casals was, de zes suites voor cello solo van Johann Sebastian Bach in hun concertprogramma's begonnen op te nemen. Hoewel Bachs suites gedurende het grootste deel van de negentiende eeuw bekend waren, werden ze tot dan toe uitsluitend als oefenmuziek gebruikt. De aanwezigheid van Bachs suites op het concertpodium zette verschillende componisten ertoe aan om het repertoire voor cello solo met eigentijds werk te verrijken, niet zelden met een specifieke solist in gedachten.

Zoltán Kodály - Sonate voor cello op. 8
Een van de eerste van deze composities is de Sonate voor cello op. 8 die Zoltán Kodály in 1915 componeerde. Behalve de bezetting (en het feit dat de cellist, net als in de vijfde suite van Bach, snaren moet omstemmen) heeft Kodály’s sonate maar weinig met Bach te maken. Kodály had een traditionele op Weense leest geschoeide klassieke opleiding genoten aan het conservatorium van Boedapest, bestudeerde tegelijk als etnomusicoloog de volksmuziek van Hongarije en omstreken en had in 1907 enkele maanden in Parijs doorgebracht, waar hij met het werk van Claude Debussy een van de meest vernieuwende muzikale geesten van zijn tijd had leren kennen. In de cellosonate komen vooral de twee eerstgenoemde invloeden - de klassieke traditie en de volksmuziek - naar voor. Zo is de formele organisatie van de sonate erg traditioneel: het werk bestaat uit drie delen, respectievelijk in een matig, een langzaam, en een snel tempo, en het eerste deel staat in sonatevorm. Tegelijk is de sonate doordrenkt van de invloed van de volksmuziek - van de modale sfeer van de openingsmaten van het eerste deel over de nadrukkelijk improvisatorische toets van het tweede deel naar de snelle springdans van de finale.
Niet minder duidelijk merkbaar is dat het werk in de eerste plaats is geschreven voor een virtuoos solist - in dit geval de Hongaarse cellist Eugène de Kerpely - en dus bedoeld is om indruk te maken. Niet alleen duurt elk van de delen behoorlijk lang, zodat het werk van de solist een meer dan gemiddeld uithoudingsvermogen vergt; bovenal geeft Kodály de solist de kans uit te pakken met zowat alles waarvan hij wist dat het op een cello mogelijk was: bloeiende lyrische melodieën, snel passagewerk in arco en pizzicato, grillige arabesken, brede akkoorden, schijnbare polyfonie, harmonieken ('fluittonen'), trillers, tremolo's, en een breed scala aan verschillende klankkleuren die worden bekomen door variatie in de manier of plaats van aanstrijken.

George Crumb - Sonate voor cello
Evenmin als die van Kodály doet de Sonate voor cello van George Crumb aan Bach denken. Wel horen we op de achtergrond de invloed van Kodály's landgenoot Béla Bartók op de Amerikaan. Dit hoeft niet te verbazen, niet zozeer omdat Bartók de laatste jaren van zijn leven in de Verenigde Staten doorbracht, maar omdat Crumb deze sonate schreef in 1955, toen hij studeerde bij Boris Blacher in Berlijn - een stuk dichter bij de invloedssfeer van Bartók. Niets in dit relatief vroege werk van Crumb doet vermoeden dat hij zich iets meer dan tien jaar later zou ontpoppen tot componist van veelgelaagde en eigenzinnige werken die worden gekenmerkt door een vervreemdende citatentechniek en de juxtapositie van verschillende muzikale stijlen. Veeleer is Crumbs sonate een geslaagde proeve van compositorische bekwaamheid, het bewijs dat Crumb het technisch arsenaal van het gematigde modernisme dat destijds aan veel conservatoria in Europa als lingua franca gold, volmaakt beheerste.

Benjamin Britten - Suite nr. 1 voor cello op. 72
Zoals Casals bij het begin van de twintigste eeuw de muziek voor cello solo in het algemeen een impuls gaf, zo was het de Russische cellist Mstislav Rostropovich die goed een halve eeuw later de interesse van Benjamin Britten voor dit medium wekte. En weer speelden daarbij de suites van Bach een centrale rol. Hoewel Britten al eerder voor Rostropovich had gecomponeerd (met name een sonate voor cello en piano en een symfonie voor cello en orkest), was het immers de uitvoering van Bachs suites door Rostropovich op het door Britten geleide Aldeburgh Festival die hem er in 1964 toe aanzette een suite voor cello solo (de eerste van drie) te schrijven.
Alleen al het feit dat Britten voor de term 'suite' koos in plaats van 'sonate' suggereert dat hij zich, meer dan Kodály en Crumb, direct door Bachs voorbeeld liet leiden. Ook de titels van enkele van de delen verwijzen tot op zekere hoogte naar de barok. Dat is vooral het geval voor de Fuga en de Bordone (die verwijst naar een compositorisch principe dat bijvoorbeeld in de tweede gavotte uit Bachs zesde suite een belangrijke rol speelt). Verder reiken de concrete allusies op Bach echter niet. Delen met titels als Canto, Lamento, Serenata, Marcia en Moto perpetuo zijn ondenkbaar in Bachs suites, die zonder uitzondering aaneenschakelingen van gestileerde dansen zijn. Ook fuga's komen in Bachs suites natuurlijk niet voor.

Ook de opbouw van Brittens suite wijkt af van het barokke model. De zes genummerde delen (Fuga, Lamento, Serenata, Marcia, Bordone en Moto perpetuo) worden voorafgegaan door een uitgesproken lyrisch en expressief openingsdeel genaamd Canto primo. Dit 'gezang' komt in het verdere verloop van de suite drie keer in gevarieerde maar duidelijk herkenbare vorm terug: een eerste keer (kort) tussen het Lamento en de Serenata, een tweede keer (langer) tussen de Marcia en de Bordone. De Canto quarto ten slotte komt niet ná het laatste genummerde deel, maar is ermee verweven.
De verweving van het Moto perpetuo en de vierde Canto gebeurt op een erg ingenieuze manier. Na de aarzelende openingsmaten begint het Moto perpetuo met een onophoudelijke stroom van snel opeenvolgende noten in gelijkmatig ritme. Wie al luisterend de weg wil vinden door deze schijnbare wirwar van noten kan het oor richten op de altijd terugkerende toonhoogtes die telkens gedurende enkele maten als ijkpunt fungeren en waar de andere noten rond cirkelen. Belangrijk is bovendien dat de noten steeds per twee zijn gegroepeerd, en dat de afstand binnen elke tweenotengroep aanvankelijk steeds dezelfde is, namelijk een kleine secunde (eerst bijvoorbeeld do kruis-re, onmiddellijk daarna mi mol-re). Na verloop van tijd wordt dit kleine interval tussen twee noten plots afgewisseld met veel grotere sprongen die karakteristiek zijn voor het begin van de Canto. Aanvankelijk blijft de gestiek nog die van het ongestoord doorlopende Moto perpetuo, maar plots keert het begin van de Canto in zijn oorspronkelijke gedaante haast ongewijzigd terug. In het verdere verloop van het stuk wisselen Canto en Moto perpetuo elkaar niet alleen af, maar gaan ze elkaar ook steeds meer beïnvloeden. Het werk lijkt te zullen eindigen met een grandioze synthese van de twee ideeën (de grote sprongen en de meerstemmigheid van de Canto in het ritme van het Moto perpetuo), maar in de twee laatste maten keert de kleine secunde nog even nadrukkelijk terug.

Programma :
  • Benjamin Britten, Suite nr. 1 voor cello op. 72
  • George Crumb, Sonate voor cello
  • Zoltán Kodály, Sonate voor cello op. 8
Tijd en plaats van het gebeuren :

Pieter Wispelwey : Benjamin Britten, George Crumb, Zoltán Kodály
Donderdag 9 oktober 2008 om 20.30 u
(Inleiding door Katherina Lindekens om 19.30 u in de Kleine Aula)
Grote Aula Maria Theresia (College)
Sint-Michielsstraat 2
3000 Leuven

Meer info : www.festival.be en www.pieterwispelwey.com
------------------------
Vrijdag 10 oktober 2008 om 20.00 u (Inleiding om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.pieterwispelwey.com

Bron : Alleen op het podium, Steven Vande Moortele voor Programmaboek NOVECENTO 2008

George Crumb: www.georgecrumb.net en www.essentialsofmusic.com

Elders op Oorgetuige :
NOVECENTO : 7 concerten boordevol muzikale verrassingen, 20/09/208

13:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook

Konstantin Gockel & Walter Lievens : twee vioolvirtuozen in Logos

Konstantin Gockel & Walter Lievens Dat een door en door klassiek instrument een rol kan spelen in nieuwe muziek, wordt in dit dubbelconcert bewezen door twee vioolvirtuozen van het zuiverste water. Konstantin Gockel verrast ons met zijn nieuwste, op poëzie geënte werk "Verlassene Feuer" en Walter Lievens, solist van eigen bodem, laat zijn instrument de dialoog aangaan met elektroakoestiek in een avontuurlijke en beklijvende set. We maken kennis met twee totaal verschillende benaderingen van de viool, een instrument dat altijd al, wegens zijn klassiek - romantische wortels, extra hard heeft moeten vechten voor een volwaardige stem in de wereld van de nieuwe muziek.

In het eerste brengt niemand minder dan de Duitse vioolvirtuoos Konstantin Gockel zijn nieuwste werk, Verlassene Feuer. Gockel zelf vertelt daar het volgende over: "De titel van dit werk is ontleend aan een gedicht van de Roma - dichteres Steva Stojko. Haar gedicht handelt over een schier ononderbroken wandeling van een persoon op onstabiele, onvaste bodem (symbool voor twijfel en onzekerheid, het zoeken naar rust in de onrust, de vlucht in het mysterie). De ervaring van die persoon, hoe die meandert tussen vuur en gloed, wordt door de viool met een schrijnende, beklemmende klankwereld onderlijnd."

Konstantin Gockel is allesbehalve een onbekende bij Stichting Logos. Deze violist, componist en arrangeur werd geboren in Bonn en studeerde bij Igor Ozim, Max Rostal, Cecil Aronowitz en Rudolf Petzold. Hij werd bekend als gedegen voorvechter van de soloviool in de hedendaagse klassieke muziek en maakte concertreizen en tournees (voor een deel in samenwerking met het Goethe - instituut) doorheen Europa, de Verenigde Staten, Canada, Zuid - Korea en Zuid - Amerika. Daarnaast verzorgde hij tal van premières op festivals voor nieuwe muziek, met werken die veelal aan hem persoonlijk opgedragen zijn: Morton Feldman, Pauline Oliveros, Walter Zimmermann, Alvin Curran en Tom Johnson hebben zijn subtiele, geraffineerde en bezielde speeltechniek weten te appreciëren en stukken voor hem geschreven.

In het tweede zien en horen we een violist van eigen bodem aan het werk: Walter Lievens. Hij brengt werk van Benno Ammann en Beatriz Ferreyra in combinatie met analoge elektronische muziek. Walter Lievens is één van de voortzetters van de 'Belgische Vioolschool' - traditie, zowel op technisch als op artistiek vlak. Zijn palmares als uitvoerend muzicus is even uitgebreid als veelzijdig. Zijn repertorium omvat werken van de oude meesters tot en met de hedendaagse-, avant-garde- en experimentele muziek. Verschillende werken voor viool werden reeds aan hem opgedragen. Van deze composities gaf hij dan ook steeds de wereldcreatie. (B. Ferreyra, B. Ammann, L. Goethals, I. Patachich e.a.)

De Zwitserse componist Benno Ammann (1904-1986) studeerde muziekwetenschappen en directie in Leipzig en voltooide zijn compositiestudies bij Honegger, Milhaud en Roussel. Na 1950 volgde hij cursussen en masterclasses bij Boulez, Messiaen, Nono en Stockhausen. Vanaf 1960 was hij werkzaam in studio's voor elektroakoestische muziek in Rome, Utrecht (Instituut voor Sonologie), Gent (IPEM) en New York (Electronic Music Center). Hij realiseerde er magnetofooncomposities (alle elektronische geluiden spruiten voort uit analoge synthese) en gemengde werken voor magneetband in combinatie met respectievelijk gitaar, viool, koor en sopraan.

'Esveha' (voor viool en cd) werd gecomponeerd ter herinnering aan de slachtoffers van de holocaust, in het bijzonder als herinnering aan een Hollands-joodse familie die in 1940-41 werd gedeporteerd. De titel is dan ook samengesteld uit lettergrepen van namen als Esther, Eve en Hannah. In het vioolspel wordt zowel het zielelijden weergegeven als de uiterste energie van diegenen die de gevangenen van de angst zijn. In de begeleidende soundscape schemert dan weer een vrij programmatische, klanksymbolische aanpak door: de elektronische klanklagen op de band staan voor de dreigende muren van een onontkoombare hel, de pijn en de miserie worden met onderbroken zuchten als een klaagzang door de doffe tonen van het instrument weergegeven. Esveha werd gerealiseerd in het vroegere IPEM (Gent) en is opgedragen aan Walter Lievens.

Na haar compositiestudies te Cordoba en Buenos Aires verdiepte de Argentijnse Beatriz Ferreyra (1937) zich in de elektroakoestische muziek in Parijs en Milaan en later ook in Darmstadt bij György Ligeti en Karlheinz Stockhausen. Haar werk werd meermaals bekroond op nieuwe muziek - festivals die focussen op elektroakoestiek.

'Tierra Quebrada' ("gebroken aarde", voor viool en cd) van Beatriz Ferreyra is het eerste werk uit een reeks proeven waarin opnames van traditionele instrumenten elektroakoestisch gemanipuleerd worden. Het werd geschreven en gecreëerd in Parijs met de medewerking van de violist-componist Manuel Enriquez. Later heeft Ferreyra in samenwerking met Walter Lievens de vioolpartij aanzienlijk gewijzigd en er verschillende alternatieve speeltechnieken aan toegevoegd. Het werk is een drieluik, waarbinnen de twee hoekdelen door een cadenza voor viool solo worden verbonden.

Programma :
  • Konstantin Gockel, Verlassene Feuer
  • Benno Ammann, Esveha
  • Beatriz Ferreyra, Tierra Quebrada
Tijd en plaats van het gebeuren :

Dubbelconcert Konstantin Gockel & Walter Lievens
Donderdag 9 oktober 2008 om 20.00 u

Logos Tetraeder
Bomastraat 26
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

Konstantin Gockel op lgiv.de
Walter Lievens op www.sosviool.be
Benno Benno Ammann op de.wikipedia.org
Beatriz Ferreyra op www.electrocd.com

07:00 Gepost in Concert | Permalink |  Facebook