03/02/2011

Gradus ad Parnassum : Elisa Medinilla, Jasper Van Paemel & Jasper Braet

Jasper Braet In de concertreeks Gradus ad Parnassum van het Gentse Conservatorium brengen studenten master na master solist hedendaagse muziek Elisa Medinilla (piano), Jasper Van Paemel en Jasper Braet (electronics) op zondag 13 februari een matineeconcert met werk van Johannes Kreidler, Jasper Braet (foto), Beat Furrer en Peter Ablinger.

Jasper Braet (1986) studeerde gitaar bij Tom Pauwels aan het Conservatorium van Gent en algoritmische compositie bij Godfried-Willem Raes. Hij volgde ook een Max/Msp-cursus in het IRCAM te Parijs. Nadien was de overstap naar Het Instituut voor Sonologie aan het Conservatorium van Den Haag logisch. Jasper was actief als gitarist bij zowel klassieke als hedendaagse ensembles en bij groepen als Branie en bEsIDES verzorgt hij de elektronica. Met Jasper Vanpaemel vormt hij het elektronicaduo 'Jasper & Jasper'. Momenteel volgt hij de Master Solist Hedendaagse Muziek onder leiding van Ictus Ensemble en Spectra Ensemble aan het Conservatorium van Gent.

De Duitse componist Johannes Kreidler (1980) studeerde van 2000 tot 2006 aan de Musikhochschule Freiburg. Hij kreeg daar compositie van Mathias Spahlinger, muziektheorie van Eckehard Kiem, orgel van Helmut Deutsch, piano van Felix Gottlieb en elektronische muziek van Messias Maiguashca en Orm Finnendahl. Daarnaast studeerde hij ook filosofie en kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Freiburg. Via een beurs van de Europese Gemeenschap kon hij van 2004 tot 2005 aan het Instituut voor Sonologie in Den Haag studeren. Sinds 2006 doceert hij solfège en elektronische muziek aan de Hochschule für Musik und Theater in Rostock en aan het Hochbegabtenzentrum van de Musikhochschule in Detmold. Over het algemeen worden zijn composities als elektroakoestische beschouwd. Sommige werken werden op verschillende internationale tv-zenders uitgezonden.

In Klavierstück V ontstaat een nieuw kleurenspectrum wanneer Johannes Kreidler de piano een aanzienlijk grotere tessituur geeft. Citaten uit hedendaagse Klavierstücke van o.a. Boulez, Schönberg en uit eigen werk, evenals geluiden uit de supermarkt en zijn eigen stem vormen de samples waaruit de tape is gemaakt. Zij worden getransponeerd naar extreem lage en hoge registers. Transponeert men een sample naar omlaag dan weerklinkt een soort gebrom. Transponeert men die naar omhoog ontstaat ruis. Beide extremen stemmen overeen in hun 'luidruchtigheid' en het hele nieuwe kleurenspectrum kan met elkaar worden verbonden. Wordt die cirkel van samples aan een luidsprekercircuit gekoppeld, dan hoort men vanuit iedere positie in de zaal een ander register. Op het podium klinken de registers van de akoestische piano, links daarvan de diepere tonen, rechts de hogere en achter de vleugel klinken de ruisklanken. Tenslotte kan men die getransponeerde samples opnieuw omkeren waardoor van de sample een nog weinig boeiende klank overblijft. Die klinkt nog slechts onverschillig. Van de pianist wordt een gelijkaardig mechanisch spel verwacht. Resultaat is een verstrengeling van verschillende - al dan niet vervormde - pianoklanken, waar nog weinig onderscheid tussen live-spel en tape waar te nemen valt.

De Oostenrijkse componist Peter Ablinger (1959) begon zijn carrière als grafisch kunstenaar en verwierf pas later zijn diploma compositie bij Gösta Neuwirth en Roman Haubenstock-Ramati in Graz en Wenen. Sinds de jaren '80 woont hij in Berlijn waar hij het ensemble Zwischentöne oprichtte.

Voices and Piano is een uitgebreide 'liedcyclus' waar geen zangers aan te pas komen. Ieder stuk is gebaseerd op een tape waarop de stem van een beroemdheid spreekt. Opnames van toespraken, interviews of lezingen vormen het belangrijkste materiaal voor deze cyclus. De pianopartij is slechts een temporele en spectrale scan van de respectievelijke stem. De pianist is geen liedbegeleider. De relatie tussen de twee kun je eerder zien als een soort wedstrijd. Spraak en muziek worden vergeleken. Ablinger ziet dit als een soort strijd tussen realiteit en peceptie: Realiteit/spraak is een constante, perceptie/muziek tracht juist die realiteit te benaderen. Muziek analyseert als het ware de werkelijkheid.

Pianist Jasper Vanpaemel en gitarist Jasper Braet (samen Jasper & Jasper) delen een fascinatie voor de elektronisch gemanipuleerde klank. Deze twee klassiek geschoolde muzikanten vonden elkaar dan ook snel tijdens hun studies aan het Den Haagse Instituut voor Sonologie. Na enkele succesvolle try-outs lanceren ze tijdens dit concert een eerste programma dat beweegt tussen compositie en improvisatie. Jasper & Jasper is actief op het snijpunt tussen instrumentale en elektronische klank. Hun ervaring met traditionele instrumenten wenden ze aan om de lichamelijkheid en tastbaarheid van hun elektronisch instrumentarium te ontwikkelen. Geluidssamples, realtime-processing en een hele resem van instrumenten en objecten, van de elektrische gitaar, fender rhodes, fluiten, snare-drum, cymbalen tot ventilatoren zijn de basisingrediënten voor hun performance. In de veelzijdigheid van deze set-up gaat hun interesse uit naar het detail, het specifieke en het unieke van een vooraf bepaalde configuratie.

Beat Furrer (1954) is een Zwitsers componist en dirigent die sinds zijn studietijd in Oostenrijk is blijven hangen. Hij studeerde compositie bij Roman Haubenstock-Ramati aan de Musikhochschule in Wenen. Nu woont en doceert hij in Graz en richtte er het gerenommeerde hedendaagse ensemble Klangforum Wien op. Ook Beat Furrer tast in zijn composities de mogelijkheden van het onconventionele geluid af.

Voicelessness valt op in zijn enigmatische eenvoud. Furrer reduceert alles tot een puurheid in klank, alsof tonen in alle rust door de lucht zweven. Toch bestudeert Furrer in een onderliggende structuur het 'come and go' van die klanken. Er ontstaan akoestische cellen en variaties doordat de verschillende klankvelden elkaar overlappen als in soort domino-effect. Doordat ook verschillende tijdsstructuren boven elkaar worden geplaatst, ervaren we een zweverig en zorgeloos gevoel.

Elisa Medinilla (1983) begon haar hogere studies aan het Koninklijk Conservatorium Gent bij Claude Coppens en Daan Vandewalle . Haar opleiding sloot ze af met grote onderscheiding voor piano bij Boyan Vodenitcharov aan het Koninklijk Conservatorium Brussel. Daarnaast volgde ze lessen bij Luk Vaes en verscheidene masterclasses bij Claire Chevalier, Menahem Pressler, Daniel Pollack, Anna Wesolawska, Evelyne Brancart en Andreas Staier. In februari 2009 nam ze deel aan de Impulsacademie in Graz waar ze les kreeg van Ian Pace. Als soliste was Elisa reeds meerdere malen te gast in ondermeer de Rode Pomp, het STUK, de Handelsbeurs en het Concertgebouw. In 2008 kwam een eerste cd uit met werk van Frank Nuyts: 'Thoughts about stacking, stomping and starting out'. Als freelancer speelt ze geregeld mee in operaproducties bij de Vlaamse Opera en de Munt en maakt ook deel uit van het hedendaagse ensemble Nadar. Momenteel volgt ze de opleiding Master Hedendaagse Muziek aan de Hogeschool Gent conservatorium onder leiding van Ictus en Spectra. Naast haar concertpraktijk geeft Elisa ook pianoles in de academie voor muziek, woord en dans in Gent.

Programma :

  • Jasper Braet (1986), Mouvement II (2010)
  • Johannes Kreidler (1980), Klavierstück V (2005)
  • Peter Ablinger (1959), Bertol Brecht en Hanna Schygulla uit Voices and Piano (1998)
  • Jasper & Jasper, creatie (2011)
  • Beat Furrer (1954), Voicelessness - the show has now voice (1986)

Gradus ad Parnassum : Elisa Medinilla, Jasper Van Paemel & Jasper Braet
Zondag 13 februari 2011 om 11.00 u
Koninklijk Conservatorium Gent
- Mengalzaal
Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be

Bron : tekst programmaboekje voor het Conservatorium Gent (pdf)

Extra :
Johannes Kreidler : www.kreidler-net.de en youtube
Peter Ablinger : ablinger.mur.at, www.bbc.co.uk en youtube
Beat Furrer : www.baerenreiter.com, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Twee jonge multidisciplinaire artiesten uit de elektronische muziekscene bundelen de krachten, 24/10/2010
Angela Hewitt & de Junge Deutsche Philharmonie in Muziekcentrum De Bijloke in Gent, 23/09/2010
Eindproject Jasper Braet : concert met een hoog DIY- gehalte, 20/04/2009
Gesprek met Beat Furrer, 24/03/2007
Beat Furrer en Klangforum Wien in Flagey, 8/03/2007

Beluister alvast Beat Furrers Voicelessness - The Snow Has No Voice



en Peter Ablingers "Voices and Piano", uitgevoerd door Mark Knoop op het SPOR festival 2010

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

02/02/2011

Opera in de Cinema : Nixon in China

Nixon in China Voor het vierde seizoen op rij gaat de New Yorkse Metropolitan Opera, één van 's werelds meest prestigieuze operahuizen, een samenwerkingsverband met een aantal bioscopen wereldwijd aan om 12 van zijn producties in HD én live te vertonen. Met de reeks operavoorstellingen 'Metropolitan Opera: Live in High Definition' wil de Met een nieuw publiek warm maken voor opera. De voorstellingen in New York vinden traditioneel plaats op zaterdagmiddag. Het tijdsverschil van 6 uur maakt dat Kinepolis de operazalen op de gebruikelijke avonduren kan openen. Voor de geïnteresseerden die jammer genoeg niet aanwezig kunnen zijn op de live-voorstellingen, voorziet Kinepolis sinds dit seizoen ook de mogelijkheid om de vertoning nadien opnieuw te bekijken. Elke maandag na een live vertoning van 'Opera in de Cinema' wordt deze opnieuw uitgezonden om 14.00 u. De Vlaamse cinema's voorzien opera-ondertiteling in het Engels. De kans om in de bioscoop te genieten van opera van wereldklasse mag je niet missen! The Metropolitan Opera is één van de meest befaamde operahuizen ter wereld. En door de geavanceerde technologie en een uitstekende service belooft Kinepolis de bezoekers een unieke serie voorstellingen die de meest doorgewinterde operafan zal verrassen en versteld doen staan.

John Adams - Nixon in China
Nixon in China (1985 - 1987) is een indrukwekkende opera over één van de meest historische momenten uit de Amerikaanse geschiedenis: de ontmoeting tussen Nixon, briljant vertolkt door James Maddalena, en Mao in China. Deze opera in drie bedrijven op een libretto van Alice Goodman werd voor de eerste keer opgevoerd in het Opera House in Houston op 22 oktober 1987. De opera behandelt in drie bedrijven het bezoek van Richard Nixon aan China in 1972, en zijn ontmoeting met Mao Zedong. De belangrijkste personages zijn Richard Nixon, zijn vrouw Pat Nixon en zijn adviseur Henry Kissinger namens de Amerikanen en Mao Zedong, zijn vrouw Jiang Qing en premier Zhou Enlai.
John Adams behoort ongetwijfeld tot de meest succesvolle hedendaagse componisten. Zijn muziek is zeer toegankelijk en ligt prettig in het gehoor, zonder dat ze meteen aan klanktapijt of muzak doet denken. Zijn stijl noemt hij zelf 'post-style-style' en zijn composities een celebratie van de Amerikaanse cultuur. Nixon in China was al bij de première in 1987 een grote hit. Het is dan ook een 'echte', bijna ouderwetse opera, met prachtige melodieën en nazingbare aria's.

John Adams
Toen John Adams in 1985 een samenwerkingsverband aanging met dichteres Alice Goodman en regisseur Peter Sellars, bleek dat een schot in de roos. De twee opera's die uit deze samenwerking voortkwamen, Nixon in China en The Death of Klinghoffer, staan hoog op de ranglijst van meest gespeelde, twintigste-eeuwse opera's. Deze opera's vormen overigens geen uitzondering. Adams' composities oogsten over het algemeen veel waardering en zijn geregeld terug te vinden op concertprogramma's. Hij begon zijn carrière als klarinettist, in de harmonie en locale orkestjes. Op tienjarige leeftijd begon hij bovendien te componeren. Sinds hij in 1971 afstudeerde aan Harvard University ontving Adams vele onderscheidingen voor zijn werk. Zo werd hem in 1994 de Royal Philharmonic Society Award toegekend voor Chamber Symphony, en in 2003 de Pulitzer Prize for Music voor zijn werk On the transmigration of souls. In datzelfde jaar volgde Adams Pierre Boulez op als 'composer in residence' van Carnegie Hall. In deze hoedanigheid is hij actief als componist, concertprogrammeur en dirigent. Daarnaast is hij bezig met een boek over het muzikale leven in Amerika.

Peter Sellars
Peter Sellars is vooral bekend geworden met zijn moderne ensceneringen van klassieke opera’s en toneelspelen. Als student baarde hij opzien met de opvoering van Wagners Ring cyclus als poppentheater. Na zijn studie aan de Harvard University studeerde hij in Japan, China en India. Op 26-jarige leeftijd werd Sellars directeur van het American National Theatre in Washington. Een jaar eerder sleepte hij een prijs van de MacArthur Foundation in de wacht voor zijn werk bij de Boston Shakespeare Company. In 1998 werd zijn werk in Europa beloond met de Erasmus Prijs. Sellars is een graag geziene gast bij de festivals in Salzburg, Glyndebourne en het Holland Festival, waar hij een aantal twintigste-eeuwse opera’s heeft geregisseerd. In 1999 was hij met Bijbelse Stukken te gast in het Holland Festival; zijn toneeldebuut in het Holland Festival maakte hij in 2004 met de openingsvoorstelling The Children of Heracles. Zijn enscenering van twee Bach cantates met de sopraan Lorraine Hunt-Lieberson was te zien in het Holland Festival 2005. Sellars regisseerde de wereldpremières van Nixon in China en The Death of Klinghoffer, beide van John Adams.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Opera in de Cinema : John Adams, Nixon in China
Zaterdag 12 februari 2011 om 18.30 u
Herneming op maandag 14 februari 2011 om 14.00 u
Kinepolis Brugge, Brussel, Gent, Hasselt, Kortrijk, Leuven, Oostende, Luik, Imagibraine (Braine-l'Alleud), Metropolis Antwerpen en Palace Liège

Meer info : www.kinepolis.com en www.metoperafamily.org

Extra :
John Adams op www.earbox.com, www.boosey.com, www.schirmer.com, en.wikipedia.org en youtube
Nixon in China op youtube
John Adams : speelse minimalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Uit de nieuwe wereld : deFilharmonie speelt Adams, Mozart en Dvorák in Roeselare en Antwerpen, 18/01/2011
Ralph van Raat verrast met unieke combinatie in deSingel, 12/01/2011

Bekijk alvast dit fragment uit Nixon in China (Act I, Scene 1)

07:00 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

01/02/2011

PiknikMusik met Wim Henderickx en Arvo Pärt

Arvo Pärt Vrijdagmiddag 11 februari spelen solisten van Brussels Philharmonic Gordan Trajkovic, Eleonore Malaboeuf (viool) Caroline Chardonnet (altviool), Kirsten Andersen (cello) en Gert François (slagwerk) een kamermuziekconcert met werk Wim Henderickx en Arvo Pärt (foto).

In 'African Suite' (1992) van Wim Henderickx (1962) worden twee instrumenten - viool en percussie - die kenmerkend zijn voor twee totaal verschillende culturen geconfronteerd met elkaar. Daardoor ontstaat een vermenging van Westerse melodiek met Afrikaanse ritmiek. Door het gebruik van een ritmisch ostinaat patroon met wisselende maatsoorten en door het plaatsen van onregelmatige ritmische accenten binnen een constant metrum krijgt dit werk een zeer opzwepend karakter. De virtuoze vioolpartij versterkt nog eens deze indruk. In 2007 werd dit werk herschreven voor sopraansaxofoon en percussie en in 2010 voor cello en percussie.

'OM: Strijkkwartet Nr 1' werd gecomponeerd in 1992 in opdracht van BAP - Sabam. Het werk bestaat uit 5 delen die attacca in elkaar overgaan. Het basisgegeven voor deze compositie is de primitieve, Boeddhistische oerklank OM, de toon die Oosterse monniken reciteren en steeds herhalen in hun gebed en zang. Deze toon (onze Cis-toon) heeft de componist gecombineerd met 4 andere tonen die (F, G, As, C) - in hun traditie - een helende werking zouden hebben.
Deze vrij consonante notengroep was de kiemcel tot een compositie die baadt in een meditatieve sfeer, ook teweeggebracht door de zachte nuances en het homogene timbre met de typische vermenging van de klankkleuren der instrumenten. Het werk is voor een stuk aleatorisch. De exacte metrische notatie werd vervangen door een aanduiding in reële tijd om periodes van elkaar af te scheiden. Binnen deze tijdsblokken zijn de uitvoerders redelijk vrij.

Sinds midden jaren tachtig kent de muziek van Arvo Pärt (1935 ) een ongekend succes. Werken als 'Passio', 'Fratres' en 'Tabula Rasa' behoren tot de best verkochte 'klassieke' muziek. Pärts klankwereld is die van het Gregoriaans, van de 'paralelle organa' van Leoninus en Perotinus uit de middeleeuwse muziek en van vroege renaissance componisten zoals Josquin Desprez. Een van de belangrijkste drijfveren in het werk van Pärt is de religieuze: de schuldbelijdenis en het lijden der mensheid. Met componisten als Kantsjeli en Gorecki, die een vergelijkbare eenvoudige structuur in hun muziek kennen, wordt hij daarom gerekend tot de voormannen van de zogenaamde nieuwe spirituele muziek.
Toch hanteerde Pärt in de eerste tien jaar van zijn componistenloopbaan ook elementen uit de toen heersende moderne compositietechnieken zoals het serialisme en de invloeden van John Cage. Na een jarenlange bezinning ("een zoektocht vol twijfel") schreef hij het korte repetitieve pianowerk 'Für Alina' in 1976 en veranderende zijn muziek daarmee fundamenteel. Hij begon de zogenaamde tintabulli (bel- of klok-)techniek toe te passen waarin variaties van drieklanken een hoofdrol spelen op een essentieel ander manier dan binnen de tonaliteit. In 1976 en 1977 volgden nog drie verrassende werken: 'Tabula rasa', 'Fratres' en 'Cantus in memory of Benjamin Britten'. Allemaal unieke voorbeelden van Pärts geladen minimalisme. 'Fratres' van een jaar later, is een al even somber werk, waarin een koraalachtige melodie wordt herhaald tegen een achtergrond van het gegons van een kwint. Een incidentele paukenslag ondersteept het proceskarakter van het werk en de titel suggereert iets van een kloostersfeer. Het werk was oorspronkelijk bedoeld voor het Estse ensemble voor oude muziek Hortus Musicus, maar Pärt maakte er later diverse arrangementen van.

Programma :

  • Wim Henderickx, Strijkkwartet OM
  • Wim Henderickx, African Suite voor cello en percussie (2010)
  • Arvo Pärt, Fratres (arr. voor strijkkwartet en slagwerk) (1992)

Tijd en plaats van het gebeuren :

PiknikMusik : Solisten Brussels Philharmonic : Wim Henderickx , Arvo Pärt
Vrijdag 11 februari 2011 om 12.30 u
Flagey - Studio 1
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com (*), wimhenderickx.wordpress.com, www.matrix-new-music.be en youtube
Interview met Wim Henderickx op www.moodio.tv
Arvo Pärt op www.musicolog.com en youtube
Arvo Pärt (1935 - ), Tintinambulist op www.musicalifeiten.nl


Elders op Oorgetuige :
Gloednieuw slagwerkconcerto van Wim Henderickx op openingsconcert Come on! Beat it!, 31/01/2011
Boetekanon van Arvo Pärt tijdens slotconcert Musica Sacra in Bever, 6/08/2010
Wim Henderickx dirigeert eigen werk in Kortrijk, 28/04/2010
Canvas klassiek: Wim Henderickx, een Oosterling verdwaald in het Westen, 20/11/2009

Bekijk alvast Wim Henderickx' African Suite, hier in de versie voor sopraansaxofoon en percussie, uitgevoerd door Duo Sax & Stix



en Fratres van Arvo Pärt

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

31/01/2011

Gloednieuw slagwerkconcerto van Wim Henderickx op openingsconcert Come on! Beat it!

Wim Henderickx Een zelden geziene combinatie: een symfonisch orkest en een enorme batterij aan slagwerk. Een opdracht van het Brussels Philharmonic aan componist Wim Henderickx (foto) voor een nieuw werk met deze bezetting vormt de kern van het programma. Mag zeker ook niet ontbreken: Béla Bartóks Concerto voor twee piano's, slagwerk en orkest. Een andere vorm van brio krijgen we te horen in Ravels meeslepende Bolero. En tot slot geeft Luciano Berio zijn eigenzinnige interpretatie van Boccherini.

De Bolero van Maurice Ravel is de ideale opener van een slagwerkfestival. Hoewel Ravel de Bolero zelf omschreef als 'een werk voor orkest zonder muziek', werd deze briljante studie in orkestratie en crescendo zijn meest geliefde werk. Boven het Spaanse boleroritme krijgt een hypnotiserende melodie steeds andere klankkleuren, een proces dat culmineert in een extatische, jazzy climax. Een ander percussiemeesterwerk is Bartóks Sonate voor twee piano's en slagwerk, die hij in 1943 orkestreerde. Het eerste deel van dit Concerto is een indrukwekkende studie in ritmische variatie, het tweede een wonderbaarlijk inventieve 'nachtmuziek' waarin een klavierkoraal mysterieus uit de klank van het slagwerk opstijgt. Naast deze klassiekers creëert Brussels Philharmonic met solist Gert François het gloednieuwe slagwerkconcerto van Wim Henderickx.

Wim Henderickx - Groove!
Componeren is voor Wim Henderickx een roeping. In de afgelopen jaren was zijn muziek niet van de podia weg te denken. Hij krijgt lovende reacties voor zijn stevige onderbouw, zijn wisselende klankkleuren (vaak ontleend aan uitheemse culturen) en de intense expressie van zijn oeuvre. Op vraag van Brussels Philharmonic - het Vlaams Radio Orkest schreef hij in 2010 een nieuw werk, een concert voor percussie en orkest. Het was een groots project, maar zeker en vast niet zijn eerste. In 1996 ging Wim Henderickx' eerste werk voor percussie en orkest in première in Antwerpen met de Filharmonie en de befaamde percussionist Gert François als solist.

Wim Henderickx : "Toen de vraag kwam om iets nieuws te schrijven voor percussie en orkest, was dat voor mij een grote uitdaging. Dit zou mijn tweede concerto voor slagwerk worden.  Het is namelijk zo dat als je aan een tweede concerto begint, je iets speciaals wil doen, je mag dus zeker niet in herhaling vallen. De Raga is nog steeds ‘in the running’. Dat nieuwe concerto moet tegen de Raga ingaan, of hem op zijn minst verder ontwikkelen."

Wim Henderickx' muziek was tot nu toe vooral geïnspireerd op de Oosterse muziek. Daar wou hij verandering in brengen, zijn nieuwe werk moest geïnspireerd zijn door de muziek uit de hele wereld. En de hele wereld verwerken in een concerto, is een hele uitdaging. Hoe begin je daaraan? Hoe vind je een rode lijn, welke stijl volg je, en welke instrumenten kies je? Welke harmonieën verwerk je, hoe zorg je ervoor niet af te zakken in de folklore, en vooral: hoe blijf je authentiek? 

Wim Henderickx : "In Groove! worden de ritmische elementen en patronen uit diverse vormen van wereldmuziek als inspiratie genomen. In de jazz betekent 'groove' een gevoel van timing, feeling en swing gecreëerd door de interactie tussen de verschillende musici. In dit werk worden Afrikaanse instrumenten o.a. Burundese trommels, caxixi en een kalimba (duimpiano), Arabische muziek met derbuka en riqs en Aziatische muziek met tabla's, klankschalen enz. tegenover het westerse symfonieorkest geplaatst, uitgebreid met een basgitaar, een synthesizer en een bariton sax. Het materiaal dat in Gishora uit 2009 voor trompet en Afrikaans slagwerk als voorstudie werd gebruikt, wordt hier verder ontwikkeld. Als etnisch element is er de heterofonie - het simultaan variëren van eenzelfde melodie bij verschillende instrumenten. De heftige ritmische stuwing en het superponeren van verschillende muzikale lagen geeft deze compositie een grote energie. Er ontvouwt zich een dialoog en een confrontatie tussen solist en orkest. Verschillende speeltechnieken van de solist worden tot het uiterste verfijnd door het gebruik van verschillende stokken, spelen met de handen enz." (*)

Bela Bartok, Concerto voor 2 piano's, slagwerk en orkest
Bartóks concerto's werden welwillend ontvangen bij een breed publiek en waren dus de ideale pleitbezorgers van zijn muzikale stijl. Nadat hij in 1940 in de Verenigde Staten aankwam, maakte hij dan ook een orkestrale herwerking van zijn fameuze Sonate voor twee piano's en slagwerk, in de veronderstelling dat dit werk beter zou aanslaan bij het Amerikaanse publiek. Tevergeefs, het werk werd in de pers afgeschilderd als "droog en doctrinair" en het zou geeneens gedrukt worden.

Was muzikaal New York niet rijp voor deze orkestrale herwerking van zijn in 1937 geschreven Sonate voor twee piano's en slagwerk? In elk geval werd de originele versie op heel wat meer bijval onthaald : toen Bartók en zijn vrouw Ditta Pásztory het werk in 1938 uitvoerden in Bazel werd deze meesterlijke compositie meteen naar waarde geschat. De opwindende Sonate verhult nauwelijks de invloed van Stravinsky's kletterende 'Les Noces' en grossiert bijgevolg in epileptische ritmes en metaalachtig sounds. Toch wist Bartók uit deze ongewone bezetting een van originaliteit overlopend kamermuziekwerk te puren. Om de avontuurlijke compositie ook een kans te geven op het normale concertpodium werkte Bartók de Sonate om tot een concerto. Hij behield grotendeels het pianistieke materiaal en smukte het geheel op met spaarzame orkestklanken zoals sfeervolle pedaaltonen, gemeen uithalende koperblazers of lijzige glissando's. Al is het resultaat minstens even indrukwekkend als het origineel, toch zou deze concertversie niet het succes kennen waar Bartók op hoopte: nadat hij en zijn vrouw het werk in Amerika uitvoerden (het zou zijn laatste publieke optreden worden), verdween het werk terug in de schuif.

Luciano Berio - Ritirata notturna di Madrid (Quattro Versioni della ritirata notturna di Madrid di Luigi Boccherini sovrapposte e trascritte per orchestra)
Luciano Berio
(1925 - 2003) was één van de grote componisten van de vorige eeuw en iedere reden is goed om de tachtigste geboortedag van de grootmeester luister bij te zetten. Samen met Maderna sticht hij de studio voor elektronische muziek van Milaan. Vervolgens wordt hij directeur van het Ircam te Parijs. Na zijn eerste composities in Weberniaanse stijl wijdt hij het grootste deel van zijn carrière aan onderzoek en aan een intense zoektocht naar onuitgegeven klanken.

Daarnaast maakte hij ook een hele reeks bewerkingen en orkestraties van bestaande composities, waaronder Boccherini's strijkkwartet 'Ritirata Notturna di Madrid'. Ook al bezat Berio een verfijnd gevoel voor orkestrale kleuren, toch behoort dit werk eerder tot de categorie van de gelegenheidsstukjes en arrangementen. Ze tonen bijgevolg maar een heel klein facet van Berio's artistieke capaciteiten. Al charmeren de vier op elkaar gestapelde versies van Boccherini's galante niemendalletje toch weer elke keer opnieuw.

Programma

  • Maurice Ravel, Bolero (1928)
  • Béla Bartók, Concerto voor 2 piano's, slagwerk en orkest (1943)
  • Wim Henderickx, Groove! (2010, wereldcreatie - concerto voor percussie en orkest)
  • Luigi Boccherini/Luciano Berio, Ritirata notturna di Madrid (1975)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic : Ravel, Henderickx, Berio, Bartók (openingsconcert Come on! Beat it! )
Donderdag 10 februari 2011 om 20.00 u
(Inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be en www.brusselsphilharmonic.be
------------------------------
Zaterdag 12 februari 2011 om 20.15 u (Ontmoeting met: Wim Henderickx en Greet Samyn om 19.30 u )
Flagey - Studio 4
H.-Kruisplein
1050 Elsene (Brussel)

Meer info : www.flagey.be en www.brusselsphilharmonic.be
------------------------------
Zondag 13 februari 2011 om 11.00 u
Koningin Elisabethzaal Antwerpen

Koningin Astridplein 26
2018 Antwerpen

Meer info : www.zalenvandezoo.be en www.brusselsphilharmonic.be

Extra :
Wim Henderickx : www.wimhenderickx.com (*), wimhenderickx.wordpress.com, www.matrix-new-music.be en youtube
Interview met Wim Henderickx op www.moodio.tv
Tom Janssens, Willem Bruls, Vèronique Verspeurt, programmaboekje Bartok Happening in deSingel, februari 2006
Béla Bartók op nl.wikipedia.org en youtube
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Come on! Beat ! Zesdaags slagwerkfestival in Brugge, 29/01/2011
Symfonische coup de foudre met het Nationaal Orkest van België, 24/09/2010
Ensemble 21 brengt eerbetoon aan Luciano Berio, 23/07/2010
Wim Henderickx dirigeert eigen werk in Kortrijk, 28/04/2010
Canvas klassiek: Wim Henderickx, een Oosterling verdwaald in het Westen, 20/11/2009

Bekijk alvast Luciano Berio's Ritirata notturna di Madrid

07:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

30/01/2011

Ontdek de verschillende facetten van het m&m robotorkest

Dominica Eyckmans Polymorf, polychroom en uiteraard ook polyfoon: ontdek de verschillende facetten van het <m&m> robotorkest  van Stichting Logos. Het wordt een boeiende reis die je van vroege meerstemmige muziek naar 21ste eeuwse hyperpolyfonie zal leiden. Jouw gidsen, een slordige 48 muziekrobots onder leiding van Godfried-Willem Raes, staan zoals elke maand opnieuw paraat.

'Poly' (Gr. veel) is een dekmantel waarvan de betekenissen al even uiteenlopend zijn als het woord zelf. Je hebt robots in alle mogelijke vormen die heel verschillende muziekjes spelen, maar er is ook het 1000 jaar oude fenomeen van de meerstemmige muziek die op haar beurt in de loop der eeuwen een hallucinante evolutie heeft ondergaan. Zoals steeds staan nieuw werk en arrangementen van de Logosmedewerkers broederlijk naast elkaar op het programma, of het materiaal nu polyritmisch is, een overvloed aan con urrerende stemmen heeft of gewoonweg bulkt van de kleurtjes.

Eveneens krijg je de première te horen van From Gold-And-Mauve, een van de zeldzame koorwerken van Sebastian Bradt, voor de gelegenheid gesequenced voor zes geautomatiseerde koperblazers. Overige bijdragen komen nog steeds van dezelfde betrouwbare Logosploeg, bestaande uit Dominica Eyckmans, Barbara Buchowiec, Marian De Schryver, Moniek Darge, Xavier Verhelst, Helen White en Kristof Lauwers, en zij staan allen onder de artistieke leiding van Godfried-Willem Raes.

Tijd en plaats van het gebeuren :

M&M : Poly
Donderdag 10 februari 2011 om 20.00 u
Logos Tetraeder

Bomastraat 26
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

29/01/2011

Come on! Beat ! Tiendaags slagwerkfestival in Brugge

JCOME ON! BEAT IT! Binnenkort davert het Concertgebouw Brugge meer dan ooit op zijn grondvesten, want van 10 tot 20 februari vindt er immers het slagwerkfestival COME ON! BEAT IT! plaats. Percussie en beats vormen in deze periode de link tussen oude en nieuwe muziek, tussen westerse en buiten-Europese muziek, muziektheater en dans. Met twee premières (dans en muziektheater), een van de grootste drumkitster wereld, de ex-drummer van Frank Zappa én tal van internationale topartiesten is dit een niet te missen festival! Er zijn verschillende avondconcerten, een educatieve dag, een doorlopende tentoonstelling en als apotheose een heuse happening waarvan drie percussiewandelingen het kloppende hart vormen. 

Elke mens wordt blind geboren, maar horen doen we al lang vóór onze geboorte. In de baarmoeder is het kind ondergedompeld in een sonoor continuüm dat beheerst wordt door de stevige hartslag van de moeder - de existentiële beat - en door haar stem. De Duitse cultuurfilosoof Peter Sloterdijk omschrijft deze paradijselijke, nachtelijke zweeftoestand als 'het utopische continent van de protomuziek', waarnaar alle latere muziek de terugkeer voor even mogelijk lijkt te maken. Het hart slaat alleszins ook in het festival Come on! Beat it! Meer dan een week lang vormen percussie en beats de link tussen oude en nieuwe muziek, tussen westerse en buiten-Europese muziek, dans en muziektheater. Eindeloos herhaalde ritmes leiden zowel in Ravels Bolero als in Afrikaanse of oosterse percussiemuziek tot extase. Slagwerk kan ook in westerse kunstmuziek een haast primitieve energie en pure kracht opwekken, zoals in Xenakis' Oresteia of bij Bartók. Maar het kan ook broos en poëtisch zijn zoals bij Cage of opnieuw bij Bartók.

Brussels Philharmonic : Bolero - do 10/022011 om 20.00 u
De Bolero van Maurice Ravel is de ideale opener van een slagwerkfestival. Hoewel Ravel de Bolero zelf omschreef als ‘een werk voor orkest zonder muziek’, werd deze briljante studie in orkestratie en crescendo zijn meest geliefde werk. Boven het Spaanse boleroritme krijgt een hypnotiserende melodie steeds andere klankkleuren, een proces dat culmineert in een extatische, jazzy climax. Een ander percussiemeesterwerk is Bartóks Sonate voor twee piano's en slagwerk, die hij in 1940 orkestreerde. Het eerste deel van dit Concerto is een indrukwekkende studie in ritmische variatie, het tweede een wonderbaarlijk inventieve ‘nachtmuziek’ waarin een klavierkoraal mysterieus uit de klank van het slagwerk opstijgt. Naast deze klassiekers creëert Brussels Philharmonic met solist Gert François een gloednieuw slagwerkconcerto van Wim Henderickx.

Luc Mishalle, Trevor Watts, Adama Dramé, Foliba, Marockin' Brass : 11 Songs - za 12/02/2011 om 20.00 u
'11 songs' verbindt manding (West-Afrikaanse percussiemuziek) en gnawa (Marokkaanse soefi-muziek) met hedendaagse muziek voor blazersensemble. Saxofonisten Luc Mishalle en Trevor Watts en djembévirtuoos Adama Dramé schreven muziek voor drie groepen muzikanten: de uitgekiende blazerssectie van Marockin' Brass, het percussie-ensemble Foliba uit Burkina Fasso en Brusselse gnawa-musici. Aan de ritmiek van manding en gnawa, tradities die elkaar beïnvloed hebben, voegen de blazers extra kleur toe. Ze weven een klanktapijt van verglijdende akkoorden en muzikale zinnen, waaraan de eersten op hun beurt polyritmische accenten geven. Net zoals in veel traditionele muziek zijn de composities voor '11 songs' raamwerken die door de musici tijdens het concert worden ingevuld. Dit concert is een boeiende dialoog tussen muzikale culturen.

Thomas Hauert/ZOO, Michel Debrulle, Daan Vandewalle : Drum & Dance. Beat it! - wo 16/02/2011 om 20.00 u
In Drum & Dance treden de Belgisch-Zwitserse danser-choreograaf Thomas Hauert en de Belgische drummer Michel Debrulle samen voor het voetlicht. Over de genregrenzen heen putten ze inspiratie uit de traditie, folklore, improvisatie, jazz en hedendaagse dans. Samen willen ze die initiële spanning terugvinden. Het is een heel fysieke voorstelling waarin twee bezeten lichamen elkaar opzoeken. Na Drum & Dance maken Thomas Hauert en pianist Daan Vandewalle, speciaal voor het festival COME ON! BEAT IT!, een nieuwe voorstelling. Samen gaan ze aan de slag met de percussieve en pure muziek van John Cage (werk voor prepared piano). Thomas Hauert werkt in Brussel als choreograaf en danser. Van 1991 tot 1995 danste hij voor Rosas en in 1997, na de creatie van de solo Hobokendans, richtte hij zijn danscollectief ZOO op.

Muziektheater Transparant & Asko/Schönberg Ensemble : Oresteia - vr 18/02/2011 om 20.00 u
In Oresteia (457 v.C.) vertelt Aeschylos het verhaal van het koningshuis van Mycene, dat gedoemd is in een eindeloze keten van wraak ten onder te gaan. Uiteindelijk zal godin Athena de keten doorbreken en het eerste hooggerechtshof installeren. De Oresteia, waarin de rede zegeviert over de irrationaliteit van de wraak, geldt als symbool voor het begin van de Europese geschiedenis. In Xenakis' versie staat het koor centraal. Hij laat het niet alleen de rol van het volk zingen, maar ook die van de helden en goden. Aeschylos' verzen beïnvloedden sterk de expressieve, archaïsch aandoende partituur, waarvan Kassandra voor bariton en soloslagwerker het bekendste deel is. Het verraadt de invloed van het Japanse no- en kabukitheater. Zelden wist een componist treffender de blinde kracht van het noodlot en de nachtmerrie van de wraak in muziek te vatten. Het stuk wordt aangevuld met een première van de Vlaamse componiste Annelies Van Parys.

Komaan! Slaan! / Educatieve dag - za 19/02/2011 om 14.00 u
Ter voorbereiding van de BEAT IT! Happening op zondag geven topslagwerkers uit binnen- en buitenland op zaterdag enkele workshops voor jongeren. Naast een drum- en een marimbaworkshop is er ook een atelier waarin experimentele percussie en electronics aan bod komen. De toonmomenten maken deel uit van de happening.

Jordi Savall, Pedro Estevan, Dimitri Psonis, Driss el Maloumi : Orient-Occident - za 19/02/2011 om 20.00 u
Het project Orient-Occident ontstond uit de wens van Jordi Savall om muzikale ervaringen te delen met musici uit andere culturen en religies, en dit als een spiritueel antidotum tegen het groeiende conflict tussen beschavingen. Jordi Savall bundelt de krachten met Pedro Estevan (Spanje), Dimitri Psonis (Griekenland) en Driss el Maloumi (Marokko) voor een uitwisseling van ideeën en emoties via de taal van de muziek. Christelijke, joodse en mosliminvloeden uit het oude Hespèria ontmoeten volksmuziek uit het middeleeuwse Italië en improvisaties uit Marokko, Perzië, Afghanistan en het Ottomaanse Rijk. Deze klanken uit oost en west worden voortgestuwd door de bezwerende ritmes van oude percussie-instrumenten. Zoals steeds schuwt Jordi Savall de zogenaamde 'cross-over'. De dialoog die hij tot stand brengt, respecteert de muzikale eigenheid van elke partner en cultuur.

COME ON! BEAT IT! Happening - zo 20/02/2011 om 10.30 u
De tweede editie van het COME ON!-festival sluit af met een grote BEAT IT! Happening. Gerenommeerde percussionisten als Terry Bozzio, Theodor Milkov en Miquel Bernat palmen een dag lang het Concertgebouw in en nemen de bezoekers op sleeptouw in drie contrastrijke percussiewandelingen, zowel in concertzalen als in repetitieruimtes achter de schermen. Herontdek in de voormiddag de virtuoze sonates van Domenico Scarlatti in een versie voor marimba of laat je verrassen door de fascinerende klankwereld van Anthony Pateras' prepared piano. In de namiddag leiden de wandelingen langs experimentele bodypercussie en uitvoeringen van meesterwerken van Iannis Xenakis of Steve Reich. De adembenemende performance van Terry Bozzio, ooit drummer bij Frank Zappa, vormt een onvergetelijke apotheose.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Come on! Beat it!
Van donderdag 10 t.e.m. zondag 20 februari 2011
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.concertgebouw.be

07:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

28/01/2011

Céline Frisch confronteert virginalisten met François Sarhan

François Sarhan De al even nieuwsgierige als begaafde muzikante Céline Frisch is in verschillende domeinen actief. Eén constante: haar tomeloze liefde voor het klavecimbel(repertoire). Frisch - centrale figuur van het ensemble Café Zimmermann - brengt nu een groots opgezet solorecital waarin ze de muziek van de virginalisten confronteert met de kleurrijke klanken van de hedendaagse componist François Sarhan (foto). Op het programma : werken van François Sarhan, William Byrd, Giovanni Picchi, John Bull e.a.

François Sarhan (1972) is een Franse componist van hoofdzakelijk muziektheater, kamermuziek en werken voor koor. Sarhan studeerde van 1985 tot 1993 cello bij Xavier Gagnepain aan het Conservatoire National in de Région de Boulogne-Billancourt en van 1992 tot 1994 esthetica en muziekgeschiedenis bij Brigitte François-Sappey aan het Conservatoire National Supérieur de Musique in Parijs, waar hij later tevens analyse studeerde bij Alain Louvier (1996-1999) en compositie bij Guy Reibel (1996-2000).

Daarnaast nam hij deel aan de Cursus Annuel de Composition et Informatique Musicale bij het IRCAM in 1997-1998, waar hij onder anderen Brian Ferneyhough, Jonathan Harvey, Magnus Lindberg, Tristan Murail en Marco Stroppa ontmoette. Hij volgde cursussen over poëtica bij Jacques Roubaud aan de École des Hautes Études en Sciences Sociales in Parijs tussen 1997 en 2001.

Tot de prijzen die hem zijn toegekend behoren de Prix de la Ville de Bruxelles-Maïs tijdens de RADIOPHONiC klankpoëziewedstrijd in België in 2003. Zijn werk wordt over heel Europa gespeeld en het Brusselse ensemble Ictus heeft verschillende van zijn werken uitgevoerd, zoals L'Nfer, un point de détail (2006) en Telegrams from the Nose (2009). Sarhan heeft verschillende artikelen over eigentijdse muziek geschreven en publiceerde in 2002 bij Flammarion zijn muziekgeschiedenis Histoire de la Musique. In 2000 richtte hij het vocaal-instrumentale ensemble CRwTH op, gericht op multimediale projecten, waarvan hij sindsdien artistiek leider is. Tussen 1998 in 2002 doceerde hij onder meer contrapunt, harmonieleer, en de relatie tussen muziek en tekst aan het IRCAM, en sinds 1999 is hij als docent analyse, compositie en nieuwe muziek verbonden aan de Université Marc Bloch in Straatsburg.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Céline Frisch : Sir William's Musicall Humors
Woensdag 9 februari 2011 om 20.00 u
Protestantse Kapel Brussel

Museumplein
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.celinefrisch.com

Extra :
François Sarhan : www.fsarhan.net, www.myspace.com/francoissarhan, www.composers21.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Telegrams from the Nose op het Holland Festival, 17/06/2010
L'Nfer mixt Frank Zappa & Benedictus XVI, 15/12/2008

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

27/01/2011

Hypergestileerde kamermuziek in Kapel Elzenveld

Henryk Gorecki Nog niet zo heel lang geleden had niemand ooit gehoord van de obscure Pool Henryk Gorecki (foto). Nu is zijn naam onlosmakelijk verbonden met zijn hypergestileerde en ontroerende Derde symfonie. Minstens even mooi is ook zijn eerste strijkkwartet uit 1988. De muzikanten van deFilharmonie plaatsen zijn Poolse weemoed naast ander schoons uit de zone voorbij het IJzeren Gordijn.

Henryk Górecki
Henryk Górecki
(1933-2010) werd beschouwd als een muzikale zonderling, die met zijn eenvoudige muziektaal en zijn religieuze composities een groot publiek vond. Hij studeerde eerst in Katowice compositie bij Bolesław Szabelski, die een leerling van Karol Szymanowski was. Górecki debuteerde in 1958 op de "Warschauer Herfst", het belangrijkste Poolse festival voor nieuwe muziek.Lang werd Górecki's werk overschaduwd door dat van Krzysztof Penderecki en Witold Lutoslawski, maar in de jaren '60 kreeg Górecki een reeks internationale onderscheidingen.

In 1965 stopte hij met het seriële componeren en begon het muzikale materiaal te beperken. Repetitieve structuren, eenvoudige reekstechnieken, de bezinning op volksmuzikale of geestelijke bronnen beheersten vanaf toen zijn werken. Hij werd wereldberoemd met de Symfonie Nr. 3, (Symfonie van treurliederen). De opname door de London Sinfonietta, met sopraan Dawn Upshaw werd een bestseller, en belandde zelfs in diverse hitparades.

Vanaf 1965 doceerde Górecki aan zijn eigen conservatorium, de Karol Szymanowski Muziekacademie in Katowice. In 1975 werd hij er rector magnificus en twee jaar later professor.

Mauricio Kagel
Mauricio Kagel
(1931-20087) was één van de meest creatieve en veelzijdige hedendaagse componisten en het is door die veelzijdigheid ook vrij moeilijk om zijn muziek onder één noemer te vatten. Kagel begon zijn carrière in de late jaren 1950 en de vroege jaren 1960 in het spoor van de postseriële avant-garde, maar ontwikkelde al gauw een aanpak waarbij hij niet enkel de grenzen tussen theater, muziek, luisterspelen en film aftastte (Kagel was ook een begenadigd cineast), maar het theatrale aspect ook echt in de muziek binnenbracht.

In de jaren 1960 maakte hij furore met wat sindsdien de musicologische vakterm 'instrumentaal theater' heeft meegekregen: composities die, hoewel ze voor een instrumentale bezetting zijn geschreven, wezenlijk enkel theatrale handelingen bevatten. Het bekendste voorbeeld daarvan is 'Match' (1964), waarin twee cellisten op zuiver muzikale wijze suggereren dat ze een tenniswedstrijd tegen elkaar houden, met een percussionist als scheidsrechter.
Hoewel die 'instrumentaal theater'-fase maar enkele jaren duurt, blijft er onmiskenbaar een fundamenteel theatrale dimensie in alle composities van Kagel aan te wijzen. Bovenal is het basisprincipe dat muziek méér is dan een combinatie van klanken essentieel voor Kagels muziek. Dat uit zich dan ofwel in werken waarin theatrale elementen in de muziek binnensijpelen, ofwel in composities die via de muziek commentaar geven op andere zaken. Dat kan andere muziek zijn (bv de 'Sankt-Bach-Passion' (1985) of 'Ludwig Van' (1970)...) of maatschappelijke fenomenen - Kagel is steeds politiek (links) geëngageerd geweest. Hij maakte muziek die wil prikkelen en zelfs lichtjes provoceren. En daarvoor waren alle middelen - conventionele én onconventionele - toegelaten.

Kagel ontwikkelde ook nieuwe instrumenten en speeltechnieken en gebruikte niet-Europese muziek (Exotica) en eigenzinnigheden van muzikale taal in zijn composities. Kenmerkend was ook zijn humoristische benadering van kunst, zoals in de 'Phantasie für Orgel mit obligati' waarin een doorspoelend toilet deel uitmaakt van het instrumentarium.

Het bevreemdende van Kagels werk zit hem, afgezien van sommige vroege stukken, hoofdzakelijk in de manier waarop hij oudere muziek naar zijn hand zet, want muziek is telkens het onderwerp van zijn composities. Ze kunnen gewijd zijn aan componisten, van de veertiende-eeuwse meester Guillaume de Machaut tot Brahms en Stravinsky. Ze kunnen vreemde, exotische of oude (Renaissance-)instrumenten voorschrijven, of de instrumenten om zo te zeggen 'mishandelen': een piano wordt als slagwerk gebruikt. Elders krijgen onmuzikale voorwerpen (wandelstokken, boomtakken) de rol en status van instrument toebedeeld. Van de optredende musici worden geregeld vreemde dingen geëist: opzettelijk lelijk zingen, spelen achter een kamerscherm - er is zelfs een dirigent die volgens de partituur dood moet neervallen.

Kagel had een voorkeur voor zulke theatrale elementen: soms doen de decors mee, vaak de belichting en de geluidsband die, om een voorbeeld te noemen, de aanwezigheid van een hele veestapel op het podium compenseert, plus allerlei natuurverschijnselen die in in bv 'Kantrimiusik' (lees : 'country music') voorgeschreven zijn (zoals een wolk, een bergtop met sneeuw, een glooiende heuvel -en dat niet voor een avondvullende opera, maar voor een stuk kamermuziek van drie kwartier). Het lijdt geen twijfel dat Kagel de muzikale vormen en gebruiken graag vervormde en op hun kop zette.

Gya Kancheli
De Georgische componist Gya Kancheli (1935) is één van de leidende figuren binnen de wereld van de hedendaagse muziek. Hij verliet zijn vaderland in 1991, kwam via Berlijn in Antwerpen terecht en was er een tijdlang de huiscomponist van deFilharmonie, toen nog het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen. Vrijwel alle werken van deze componist zijn eendelig en duren circa 25 minuten en alle bewegen ze zich tussen de uiterste polen van een diepzinnige, melancholieke meditatie en heftig pulserende energie. Kancheli werkt blijkbaar graag net als Schnittke met grote stilistische tegenstellingen, maar hij gaat strenger en gerichter te werk waardoor zijn composities eerder wat weg hebben van de ritualistische wereld van Pärt.  

Kancheli's werken zijn ingebed in de verbondenheid met de natuur en worden gevormd door een kleurrijke beeldspraak en sterke contrasten en climaxen. Kancheli haalt zijn inspiratie uit de Georgische folklore en vult dit aan met zijn persoonlijke, verfijnde gevoeligheid. Kancheli is vooral bekend als componist van symfonieën en andere werken voor groot orkest.

"Zolang er muziek klinkt, is er hoop", zo luidt een veel geciteerde uitspraak van Giya Kancheli. De componist heeft zijn hele leven tegen een inhumane maatschappij en zijn eigen eenzaamheid gecomponeerd. Kancheli zoekt in zijn melancholieke en dikwijls religieus getinte muziek plaatsen van bezinning en stilte op.

Programma :

  • Mauricio Kagel, Pan
  • Henryk Górecki, Strijkkwartet nr.1
  • Giya Kancheli, Ninna Nanna
  • Erwin Schulhoff, 5 stukken voor strijkkwartet

Tijd en plaats van het gebeuren :

deFilharmonie : Kagel, Górecki, Kantsjeli, Schulhoff
Zondag 6 februari 2011 om 11.00 u
Onze-Lieve-Vrouwekapel Elzenveld

Lange Gasthuisstraat 45
2000 Antwerpen

Meer info : www.defilharmonie.be en www.elzenveld.be

Extra :
Mauricio Kagel : www.mauricio-kagel.com, www.edition-peters.de, brahms.ircam.fr, UbuWeb Film en youtube
Mauricio Kagel, een inleiding..., Godfried-Willem Raes op www.logosfoundation.org
There Will Always Be Questions Enough. Mauricio Kagel in conversation with Max Nyffeler op www.beckmesser.de, 23/03/2000
'Lachen om de Dood', Jacques Kruithof, verschenen in Nieuw Wereld Tijdschrift, 1989, nummer 3, fragment opgenomen in programmaboekje deSingel, december 2000
Kagel - een schets van nabij, Luk Vaes, september 2007
Mauricio Kagel (1931-2008). Leukste componist van de twintigste eeuw op www.nrc.nl, 19/09/2008
Henryk Górecki op en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
De post-modernen: Pärt, Górecki en Schnittke, Friska Frank op www.nopapers.nl
Giya Kancheli op www.schirmer.com en youtube
Provocateur van het falen : Over Giya Kancheli, Mischa Andriessen op www.rektoverso.be, 14/11/2005
Erwin Schulhoff op nl.wikipedia.org, www.schott-music.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
In Memoriam Henryk Mikolaj Górecki (1933 - 2010), 12/11/2010
In memoriam Mauricio Kagel: 1931 - 2008, 23/09/2008

Beluister alvast Mauricio Kagels 'Pan' voor piccolo en strijkkwartet



en deel 1 uit Górecki String Quartet Nr 1, 'Already it is Dusk', op. 62

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

26/01/2011

Chiaroscuro : dubbelconcert rond 'kleur' in oude en nieuwe muziek

Salvatore Sciarrino Het HERMESensemble en Capilla Flamenca slaan de handen in elkaar voor een fascinerend dubbelconcert waarbij wordt gespeeld met de plaatsing van oude en nieuwe muziek in de ruimte. Een dergelijke zoektocht naar de fysieke beleving van kunst intrigeert musici al eeuwenlang: de vernieuwer Adriaan Willaert, als Vlaming werkzaam in de San Marcobasiliek in Venetië, experimenteerde al in de vroege 16de eeuw met spatiale opstellingen en de evolutie van polyfone klankkleuren in de materiële wereld. De hedendaagse Italiaanse toonschilder Salvatore Sciarrino (foto) benadert zijn composities dan weer als levende wezens: tijdelijke, fysieke manifestaties die drijven op ademhaling, hartslag en emotionaliteit. Sciarrino stelt zich nadrukkelijk op als een muzikale graficus en schilder, getuige bijvoorbeeld zijn Ommagio a Burri, gewijd aan de abstracte kunstenaar Alberto Burri. Tijdens dit dubbelconcert wordt muziek bewust in de ruimte geplaatst, met een zinnenprikkelende totaalervaring als resultaat.

Gedurende meer dan twee millennia is het Hooglied een inspiratiebron geweest voor geleerden, gelovigen, kunstenaars en musici. Vanuit enkele gregoriaanse melodieën rond het Hooglied, laat dit programma enkele schitterende werken in hun 15de en 16de eeuwse polyfone gedaanten horen: Van John Dunstable over Guillaume Dufay tot Josquin Desprez, Orlandus Lassus, Nicolas Gombert. Deze polyfone liederen worden aangevuld door werk van Salvatore Sciarrino, gebracht door het HERMESensemble.

Chiaroscuro is een programma over 'kleur' in oude en nieuwe muziek. Vanuit principes als adem, hartslag (ritmiek) en licht (timbre) verkennen Capilla Flamenca en het HERMESensemble de relatie tussen vocale renaissancepolyfonie en hedendaagse instrumentale expressie. Vocale miniaturen van componisten als Isaac, Dunstable en Willaert treden in dialoog met het kleurrijke instrumentale werk van Salvatore Sciarrino. Sciarrino is Italië's meest vooraanstaande hedendaagse componist, geobsedeerd door de begrenzingen van klank. Hij creëert stukken in een geheimzinnig universum waarin muziek, stilte en lawaai elkaar ontmoeten. Hij schreef werken die instrumentale ensembles tot een volière omtoveren: fluiten en violen klinken als nachtegalen en zwanen, pianowerken zo stil dat ze verdrinken bij het minste voetgeschuifel van het publiek. Zijn muziek is avantgardistisch, gevoed door een diep respect voor het verleden en de evolutie in de muziek. Zijn idioom zijn vervreemde klanken, fluisterklanken die vervormen in de ruimte en afstand.

Salvatore Sciarrino over Ommagio a Burri : "De hedendaagse muziek slaagt er nauwelijks in het grote publiek te bekoren. Dat wil niet zeggen dat het publiek de muziek niet begrijpt. Integendeel, het merkt al snel wat nieuw is aan de muziek, en precies daarom wijst het de muziek af.
De verdienste van de hedendaagse muziek is net dat ze in staat is om het gedachtegoed en de klanken van onze eeuw te benaderen. Maar hedendaagse muziek volgen, vergt een inspanning van de geest. Muziek als puur tijdverdrijf beschouwen, volstaat niet om het verhaal ervan te vatten. Maar als we leren ons te concentreren op de klankveranderingen en de figuren, geeft de muziek ons haar geheimen prijs. En zo veel inspanning vergt dat overigens niet: niet meer of minder dan een ogenblik. Eén ogenblik om de geest leeg te maken en met muziek te vullen. Net zoals je de korte boodschap van een wolk probeert te vatten." (*)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Capilla Flamenca & HERMESensemble : Chiaroscuro
Zaterdag 5 februari 2011 om 20.00 u
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.hermesensemble.be en www.capilla.be
-----------------------------
Zondag 6 februari 2011 om 15.00 u
AMUZ

Kammenstraat 81
2000 Antwerpen

Meer info : www.amuz.be, www.hermesensemble.be en www.capilla.be

Extra :
Salvatore Sciarrino op brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be (*) en youtube
Sciarrino in De Nacht: Nieuwe muziek, Concertzender, 17 april 2007

Elders op Oorgetuige :
De schaduwklanken van Salvatore Sciarrino, 15/02/2008

Beluister alvast Salvatore Sciarrino's "Tre Notturni Brillanti" (1974-75), uitgevoerd door altviolist Garth Knox

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

25/01/2011

Mark-Anthony Turnages eerste compositie voor strijkkwartet in deSingel

Mark-Anthony Turnage Het Belcea Quartet, in 1994 opgericht aan de Royal College of Music in Londen, staat nu al bijna tien jaar aan de absolute top. Hun individuele timbres mengen mooi en laten een rijk gedifferentieerd kleurenpalet toe. Ze hechten veel belang aan verfijnde articulatie zonder de grote bogen uit het oog te verliezen. Wisselingen van tempo, gevoel, dynamiek en timbre gebeuren steeds met een adembenemende precisie en complete eensgezindheid. Ook veranderingen van stijl vormen absoluut geen probleem. Zo wisselen tijdens dit concert de vroege en de late Beethoven moeiteloos af met een gloednieuwe Turnage. De Brit Mark-Anthony Turnage (foto) staat bekend om zijn jazzy stuwende ritmes en 'spicy' harmonieën. Het Belcea Quartet speelt de wereldcreatie van zijn kersverse kwartet 'Twisted Blues with Twisted Ballad'. Het wordt Turnages eerste compositie voor strijkkwartet, zijn vroeger werk voor strijkkwartet en scheidsrechterfluitjes buiten beschouwing gelaten ...

De Britse componist Mark-Anthony Turnage (1960) heeft zijn reputatie gevestigd met een spraakmakende mix van hedendaags-klassiek en jazzelementen, wat onder meer het pakkende Blood on the floor heeft opgeleverd. Daarnaast getuigen zijn opera's 'Greek' en 'The silver tassie' van een echte theatrale feeling.

Wie bij moderne Britse muziek nog steeds denkt aan het bedrieglijke pastoralisme van Britten of het onorthodoxe constructivisme van Tippett, moet dringend bijscholen. Hun modernistische klanken werden in de jaren 1970 en '80 gecounterd door de hypercompacte en ingenieuze muziek van componisten als Brian Ferneyhough en Michael Finnissy. Toch was de zogenaamd 'nieuw-complexe' muziek van deze heren geen lang leven beschoren.

Aan het eind van de vonge eeuw stond met componisten als Thomas Adès, George Benjamin en Mark-Anthony Turnage in Groot-Brittannië een nieuwe generatie op, die het postmodernistische pleidooi voor een interculturele en -historische diabog nieuw leven inbliezen. De eigentijdse muziekstijl van Tumage - recent aangesteld als 'composer in residence' van het Chicago Symphony Orchestra - omvat dan ook niet toevallig een heel gamma aan muzikale invloeden en stilistische referenties. Daarbij gaat hij de confrontatie met pop, rock en jazz niet uit de weg. Al sinds zijn eerste composities - daterend uit de jaren 1980, het hoogtepunt van de 'New Complexity'-beweging - incorporeerde Turnage elementen uit populaire en gevestigde musicalia en ontwikkelde hij een schriftuur die het midden houdt tussen de experimentele klanken van jazz- en rockgrootheden als Miles Davis of Prince en de neoklassieke flair van componisten als Britten, Stravinsky, Henze en Knussen. Wanneer sprake van Turnage denken we dan ook onmiddellijk aan energieke soundscapes, ritmische adrenalinestoten, wild uithalende melodieën en smerige saxklanken, zoals bijvoorbeeld in het wereldwijd bejubelde 'Blood on the floor', Turnages compositie voor jazz-trio en groot ensemble. Dat Turnage bovendien een begenadigd orkestrator is, met een voorliefde voor langademige muzikale structuren à la Bruckner, bewees de componist met de orkestwerken die hij schreef voor het City of Birmingham Symphony Orchestra, waarvan hij begin jaren 1990 'composer in association' was. Inmiddels is Turnage - met twee opera's, een twintigtal orkestwerken en een massa kamer- en ensemblemuziek op zijn palmares - uitgegroeid tot een van de meest opmerkelijke Britse componisten van het moment.

Programma :

  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet Nr 1 in F, Opus 18 Nr 1
  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet Nr 16 in F, Opus 135
  • Mark-Anthony Turnage , Twisted Blues with Twisted Ballad (Belgische creatie)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Belcea Quartet : Beethoven, Turnage
Vrijdag 4 februari 2011 om 20.00 u
(inleiding door Yves Knockaert om 19.15 u )
deSingel - Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.belceaquartet.com

Extra :
Mark-Anthony Turnage : www.boosey.com, www.schott-music.com en youtube
Mark-Anthony Turnage (1960 - ) : Markante jazzinvloeden, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook