18/01/2011

Uit de nieuwe wereld : deFilharmonie speelt Adams, Mozart en Dvorák in Roeselare en Antwerpen

John Adams Bij deFilharmonie staat chef-dirigent Jaap Van Zweden garant voor het grote orkestrepertoire. Met zijn ruime ervaring zorgt hij voor het unieke karakter van dit vermaarde orkest. Dit concert opent deFilharmonie met John Adams' "The chairman dances", een ironische foxtrot ter gelegenheid van het bezoek van Nixon aan Mao in 1972 (uit 'Nixon in China'). Daarna tijd voor Mozart. Wolfgang Amadeus schreef voor zijn goede vriend Josepf Leutgeb zomaar eventjes vier hoornconcerti, waarvan het laatste uit 1786 op het programma staat met Michaela Buzkova als soliste. Na de pauze krijgen we de hemels mooie negende Symfonie 'Uit de nieuwe wereld' van Antonín Dvořák. In 1892 werd de Tsjechische componist uitgenodigd naar New York. Hij schreef er zijn meest populaire symfonie, waarin hij muzikale invloeden uit deze nieuwe wereld mengde met zijn eigen romantische muziektaal.

Toen Antonin Dvorák Amerika bezocht, werd hij overrompeld door nieuwe impressies. Hij ging naar Indianenballetten, Buffalo Bill's Wild West Show, las geroerd het Indianenepos The Song of Hiawatha en schreef The American Flag. Prompt doopte hij zijn nieuwe symfonie Uit de Nieuwe Wereld. Het stuk is Tsjechischer dan die naam doet vermoeden, maar het maakte de Amerikanen gek van blijdschap.

John Coolidge Adams (1947) (foto) is een van de belangrijkste Amerikaanse componisten van vandaag. Adams componeert vooral grootschalige orkestmuziek, die uitblinkt in repetitieve klankvelden en weelderige orkestkleuren. Daarnaast schrijft hij ook opera's, met opvallend bijdetijdse onderwerpen zoals bijvoorbeeld Nixon in China (over president Richard Nixon) en The death of Klinghoffer (over de kaping van het cruiseschip Achille Lauro). Zijn composities oogsten over het algemeen veel waardering en zijn geregeld terug te vinden op concertprogramma's.

Hij begon zijn carrière als klarinettist, in de harmonie en locale orkestjes. Op tienjarige leeftijd begon hij bovendien te componeren. Sinds hij in 1971 afstudeerde aan Harvard University ontving Adams vele onderscheidingen voor zijn werk. Zo werd hem in 1994 de Royal Philharmonic Society Award toegekend voor 'Chamber Symphony', en in 2003 won hij de befaamde Pulitzer Prize voor zijn compositie 'On the transmigration of souls' (over de aanslagen op de WTC-torens in 2001). In datzelfde jaar volgde Adams Pierre Boulez op als 'composer in residence' van Carnegie Hall. In deze hoedanigheid is hij actief als componist, concertprogrammeur en dirigent. Daarnaast is hij bezig met een boek over het muzikale leven in Amerika.
John Adams werd aanvankelijk erg beïnvloed door de minimal music, de met opzet extreem eenvoudige muziek van zijn collega's Philip Glass en Steve Reich, maar hij evolueerde al snel naar een rijkere maar uiterst toegankelijke muziektaal boordevol verrassingen. Zo staan bv China gates (1977) en het ruim 24 immer verrassende minuten durende Phrygian gates (1978) nog met anderhalf been in de repetitieve muziek, terwijl in Hallejujah Junction (1996) en vooral American beserk (2001) het palet enorm veel rijker is geworden.

Nixon in China (1985 - 1987) is een opera in drie bedrijven van John Adams op een libretto van Alice Goodman. Deze opera werd voor de eerste keer opgevoerd in het Opera House in Houston op 22 oktober 1987. De opera behandelt in drie bedrijven het bezoek van Richard Nixon aan China in 1972, en zijn ontmoeting met Mao Zedong. De belangrijkste personages zijn Richard Nixon, zijn vrouw Pat Nixon en zijn adviseur Henry Kissinger namens de Amerikanen en Mao Zedong, zijn vrouw Jiang Qing en premier Zhou Enlai.

Programma :

  • John Adams, The chairman dances
  • Wolfgang Amadeus Mozart, Hoornconcerto nr. 4 in Es, KV 495
  • Antonín Dvorák, Symfonie nr. 9 in e, opus 95, 'Uit de nieuwe wereld'

Tijd en plaats van het gebeuren :

deFilharmonie : John Adams, Mozart, Dvorák
Vrijdag 28 januari 2011 om 20.00 u
CC De Spil Roeselare

H. Spilleboutdreef 1
8800 Roeselare

Meer info : www.despil.be en www.defilharmonie.be
--------------------------
Zaterdag 29 januari 2011om 15.00 u
Koningin Elisabethzaal Antwerpen

Koningin Astridplein 26
2018 Antwerpen

Meer info : www.elisabethzaal.be en www.defilharmonie.be

Extra :
John Adams op www.earbox.com, www.boosey.com, www.schirmer.com, en.wikipedia.org en youtube
John Adams : speelse minimalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

17/01/2011

Virtuoze Canadese pianist Marc-André Hamelin te gast in deSingel

Marc-André Hamelin Hij speelt zo virtuoos als Horowitz, zo doordacht als Brendel, met zoveel naturel als Rubinstein en met zoveel passie als Argerich. Verder zouden we het kunnen hebben over zijn moeiteloze, buitenaardse virtuositeit, zijn oneindige differentiatie van klankkleuren en aanslag, zijn grote vertelkracht en zijn perfect legato. Maar zelfs dan zijn we er nog niet. Elke poging om Marc-André Hamelins unieke persoonlijkheid te omschrijven, schiet tekort. Kom daarom vooral zelf luisteren en laat je overdonderen door een van de grootste pianisten van onze tijd!

De Sonate opus 1 van Alban Berg was een soort meesterstuk, de bekroning van zijn lessen bij Schönberg. De stap naar de atonaliteit is niet meer veraf, toch blijft een zweem van si-klein voelbaar. Naast de toonaard heeft Bergs Sonate ook de eendeligheid en het 'schwärmerische' karakter gemeen met de briljante Sonate van Franz Liszt. In Hamelins selectie uit Debussy's tweede boek 'Préludes' zal het spectaculaire 'Feux d'artifice' zeker niet ontbreken. Tenslotte leren we Hamelin ook als componist kennen. Naast pianostukjes met een knipoog, waaronder de hilarische 'Ringtone Waltz', schreef Hamelin een reeks etudes om zichzelf uit te dagen.

De Frans-Candese Marc-André Hamelin is een pianist voor pianofielen. Hij is niet het soort pianist dat door een van de grote platenfirma's met grootschalige marketingcampagnes tot 'star' is gekatapulteerd. Roem en succes zijn niet aan hem besteed. Toch baande hij zich een weg naar de top op zijn eigen, stille manier. Alleen al door zijn opmerkelijke repertoire onderscheidt hij zich van het gros van de pianisten. Hamelins concerten en cd-opnamen zijn ware ontdekkingsreizen. Naast de bekende canon overheersen vooral obscure 'rariteiten' die hij uit de vergetelheid haalt. Waarmee hij aantoont dat het pianorepertoire oneindig veel groter is dan men denkt.

Marc-André Hamelin studeerde aan de Vincent d'Indy School of Music en Temple University in Philadelphia. Zijn belangrijkste leraren waren Yvonne Hubert, Harvey Wedeen en Russell Sherman. Hamelin wordt onder meer gewaardeerd omwille van zijn breed en divers repertoire van vroeg klassieke werken tot hedendaagse composities. Naast de bekende canon overheersen vooral obscure rariteiten die hij graag uit de vergetelheid haalt. Zo blies hij onder meer Alkan en Medtner nieuw leven in.

Hamelin geeft regelmatig recitals in de internationale pianoreeks van het South Bank Centre en in de London Pianoforte Series in de Wigmore Hall in Londen en hij keert jaarlijks terug naar de Herkulessaal in München. Recent gaf hij een reeks recitals in Tokio gewijd aan 200 jaar pianomuziek en was hij te gast op het Mostly Mozart Festival in het Lincoln Center in New York en in het Kennedy Center in Washington, speelde met Het Takács Kwartet in Spanje en met het Leopold String Trio in de Wigmore Hall in Londen. Met dat laatste ensemble nam hij de integrale pianokwartetten van Brahms op voor het label Hyperion. Voor hetzelfde label nam Hamelin een hele reeks cd's op met onder meer concerti van Bernstein, Korngold, Rubinstein, Shchedrin en Sjostakovitsj en werken voor piano solo van Alkan, Godowski, Grainger, Kapustin, Liszt, Ornstein, Reger, Villa Lobos e.a. Naast de integrale sonates van zowel Medtner als Skrjabin zette hij ook 'Iberia' en 'Espagna' van Albéniz op cd, evenals de 'Concord Sonata' van Ives en sonates van Haydn. Zijn opname van de volledige Godowski bewerkingen van de Etudes van Chopin won in 2000 de Gramophone Instrumental Award en in 2006 won hij de Preis der Deutschen Schallplattenkritik. In 2005 werd Hamelin benoemd tot Officer of the Order of Canada en Chevalier de l'Ordre National du Québec. In 2006 werd hij opgenomen in de Royal Society of Canada.

Programma :

  • Alban Berg, Pianosonate, Opus 1
  • Franz Liszt, Sonate in B
  • Claude Debussy, selectie uit 'Préludes, deuxième livre'
  • Marc-André Hamelin, selectie uit 'Twelve Etudes in all minor keys'

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pianorecital Marc-André Hamelin
Donderdag 27 januari 2011 om 20.00 u
(inleiding door Tom Janssens om 19.15 u )
deSingel - Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.marcandrehamelin.com

Extra :
Marc-André Hamelin op nl.wikipedia.org en youtube

Bekijk alvast Marc-André Hamelins pianorecital in het kader van 'Les Sommets Musicaux de Gstaad 2009'



Marc-André Hamelin speelt Feux d'artifice van Debussy



en Two Etudes uit 'Twelve Etudes in Minor Keys' van Marc-André Hamelin, uitgevoerd door Yuri Favorin

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

16/01/2011

Liquid Room: vloeibaar concert met de allures van een festival

Liquid Room Met zijn Liquid Room-concerten brengt Ictus nieuwe muziek in een ongedwongen setting en ambiance. Je komt en gaat wanneer je wil, staat recht of gaat lekker liggen, gaat iets drinken aan de bar, en intussen speelt de muziek ononderbroken door op drie podia. Live remix, improvisatie en gecomponeerde muziek wisselen elkaar af tot alles 'vloeibaar' wordt. Liquid Room laat zich inspireren door 'Nuove Sincronie', een bijzonder muziekfestival in Milaan, georganiseerd door Fausto Romitelli en Riccardo Nova. Het draait om hedendaagse muziek, maar dan in de sfeer van een rockfestival of van een nachtenlange elektronische improvisatiesessie. In ware happeningstijl geeft de zaal ruimte aan een ketting van remix, improvisatie en creaties. Voor deze tweede editie van Liquid Room, die voor de eerste keer ook in Gent neerstrijkt, nodigt Ictus de Franse elektrische vioolspecialist en componist Benjamin de la Fuente uit. Hij komt samen met zijn muzikale sparringpartner Eric Echampard, de roemruchte jazzdrummer die een blitzcarrière maakt als side-kick van gitarist Marc Ducret. Verder maken de Japanse sopraan Tomoko Taguchi en fluitiste Chrissy Dimitriou hun opwachting en zal Ictuslid Michael Schmid de rol van zanger-verteller op zich nemen in 'The Bartow & The Letter' van Harry Partch. Op het programma 160 minuten muziek van onder andere de la Fuente, Mitterer, Matuz, Partch, Reiter, Glass en Mâche.

Liquid Room is ontstaan uit een praktische vraagstelling : hoe kunnen we een programma samenstellen met erg uiteenlopende muziek voor even uiteenlopende bezettingen. Hoe laat je een compositie voor elektronica en contrabasfluit naadloos aansluiten bij een ensemblestuk voor twee slagwerkers, strijkkwartet en Fender Rhodes, zonder de onvermijdelijke podiumwissels die dodelijk zijn voor het 'momentum' van een concert? Het antwoord : gebruik maken van meerdere podia in één grote ruimte, waartussen kan worden gewisseld, volgens de noden van de composities. Dit concept levert meteen ook een heel andere concertsituatie op. Ictus heeft de consequenties daarvan doorgetrokken. Het publiek kan zelf zijn luisterafstand bepalen, kan binnen en buiten lopen, een biertje halen, of de vingerzetting van de pianist bestuderen. De eerste editie leerde al dat deze vrijheid van de luisteraar, die voor een 'klassiek' concert eerder ongebruikelijk is, precies een erg geconcentreerde luisterhouding teweeg brengt.

Liquid Room-fähigkeit
Welke muziek is Liquid Room-fähig en welke niet? Het samenstellen van een programma voor Liquid Room is een technische en dramaturgische puzzel. Vooreerst is er de grens van het praktisch haalbare: de mengtafel van geluidstechnicus Alex Fostier kreeg tijdens de eerste editie van Liquid Room het maximum van honderd inputkanalen te verwerken met evenzoveel micro's die zich vertakten naar elk van de vier podia, richting een batterij aan uiteenlopende instrumenten. De principes die op inhoudelijk vlak werden gehanteerd bij de opbouw van het programma zijn in wezen 'macro-compositorisch': alle onderdelen moeten passen binnen het open en informele kader van Liquid Room, moeten elkaars nabijheid verdragen (of zinvol op elkaar inhakken), en betekenisvol met elkaar in interactie treden. Zoals steeds krijgt muziek met een visueel aantrekkelijke en aanstekelijke performativiteit een ruimte plaats toegemeten. Maar Liquid Room zoekt ook het tegendeel op: elektronische muziek die als het ware ontlijfelijkt is, en los van de fysieke uitvoerders in de ruimte lijkt te ontstaan. Vrije impro voor een 'quasi-rockband' binnen een schetsmatig uitgetekend kader (Burkhard Stangl) vindt zijn pendant in de strakke repetitiviteit van Philip Glass of de afgelijnde compositorische schriftuur van Helmut Lachenmann. Betekenis ontstaat door de clash tussen esthetica's en opvattingen. Het loslaten van welomschreven vormen wordt bij uitstek significant in confrontatie met formeel sterk geconcipieerde muziek. Liquid Room mag dan al grenzen opzoeken of zelfs slechten, de muziek is steevast inhoudelijk sterk onderbouwd en conceptueel interessant. Het is musique savante. Het ritme van de montage van deze composities wordt mee aangegeven en voortgestuwd door het doorgedreven lichtconcept van Tom Bruwier. Nu eens wordt gewerkt met subtiele fades - de ene kleur vloeit in de andere over - naar analogie van de muzikale opeenvolging, dan weer met harde en abrupte cuts die het contrast tussen de composities op de verschillende podia markeren.

Grensbewoners
De Liquid Room-fähigkeit van Wolfgang Mitterer (°1958, Oostenrijk) is onbetwist. Je kan hem treffen als klassiek geschoold organist in een orgelrecital met Bach, Messiaen en Ligeti op het programma. Hij is ook sound wizard en 'weird keyboards' man naast avant-Jazzers als Marc Ducret, Louis Sclavis of ex-Miles Davis sidekick Dave Liebman. Hij zal tijdens Liquid Room ook de knoppen en toetsen hanteren in zijn eigen compositie 'Coloured Noise (sentence 5)', een complexe clash van ruwe beats met harmonisch raffinement. In deze meerspraak tussen erg uiteenlopende muzikale talen zorgt een veelkoppig ensemble (viool, cello, elektrische bas en gitaar, drum, percussie, twee fluiten, elektronica) voor wisselende, modulerende en traag 'morphende' kleuren. Ook Benjamin de la Fuente (°1969, Frankrijk) zal meespelen tijdens zijn nieuwe creatie voor elektrische viool (hijzelf), twee drummers, fluit, cello, elektrische bas, gitaar en sampler. Deze violist, componist, improvisator en stichter van het trio Caravaggio (met drummer Eric Echampard, die ook meespeelt tijdens Liquid Room) schreef een compositie die opnieuw de conceptualiteit en compositorisch complexiteit van de hedendaagse muziek combineert met de rauwe energie van het rockidioom. Bij uitstek het eerste en laatste deel van zijn vierdelige compositie jagen de adrenaline de hoogte in. In deel 1 nemen twee drummers aan een razend tempo de strijd op tegen een sampler. Eenzelfde densiteit keert terug in het slotdeel, een ware afvallingsrace tussen gitaar, elektrische bas, percussie en sampler. Burkhard Stangl (°1960, Oostenrijk) levert met 'Creation for a quasi-rock band' nog een werk dat zich begeeft op het snijvlak tussen hedendaagse muziek en het rockidioom. Het maakt deel uit van een reeks compositieopdrachten vanwege Ictus aan verschillende componisten om stukken te schrijven met een schriftuur die het gebruik van partituren overbodig maakt. Een kader voor gestructureerde impro dus.

In contrast met deze composities voor 'quasi-rock band' staan de stukken voor solo-instrumenten, al dan niet aangevuld met elektronica. In 'Eros Machina' van Marc Monnet (°1940, Frankrijk) trachten elektrische bas en gitaar een al te complexe ménage à trois op de sporen te houden. De instrumentensectie wordt vermeerderd met twee metronoomsporen op tape. Eén spoor is onderhevig aan heel sterke temposchommelingen maar moet door de muzikanten slaafs worden gevolgd, een ander spoor functioneert zowel voor muzikanten als voor de luisteraar als stoorzender. Liquid Room gaat ook over les choc des idées: wat gebeurt er als je verschillende esthetica's tegenover elkaar uitspeelt? Zo krijgt ook de meer klassieke esthetiek van Philip Glass (°1937, USA) een plaats, met een spitant, vroeg werk voor twee fluiten (Piece in the Shape of a Square, 1967). Hoewel Philip Glass steevast als 'minimalist' bestempeld wordt, resulteert de steeds complexer wordende repetitieve ritmische patronen eerder in 'maximalisme' (Glass verkoos dan ook de omschrijving 'music with repetitive structures' boven het label 'minimal'). Ook 'Pression' (1969-1970) van Helmut Lachenmann (°1935) behoort intussen al enige tijd tot de hedendaagse canon. Deze grafisch genoteerde cellosolo betekende een herijking van het klankvocabularium voor cello. De partituur bestaat in wezen uit motorische instructies en onderzoekt het klankpotentieel van frictie, wrijving en motorische activiteit op de cellotoets en -snaren en klankkast. Een ander onderzoek naar extended techniques, voor fluit dit keer, is 'The Glizz' van Istvan Matuz (°1947, Hongarije). De fluitist bouwt in deze compositie via circulaire ademhaling een minutendurende glissandoboog op, van de laagste noten tot de allerhoogste (de recente ROSAS-creatie En Atendant opende met dit 'adembenemend' huzarenstukje van Ictusfluitist Michael Schmid). Als muzikale afterthought kan 'Apostrofe' (2000) van Ivan Fedele (°1953, Italië) tellen. Voor de (zeldzame) contrabasfluit, schreef de Duitse componiste-gambiste Eva Reiter (°1976) 'Konter', een werk dat de grijze zone verkent tussen spreken en spelen. Via een reeks graduele transformaties beweegt het werk zich naar een fascinerende artificieel-elektronische klankwereld. Tenslotte neemt ook de menselijke stem zelf een belangrijke plaats in tijdens Liquid Room. Ictus heeft al een tijdje iets met de Amerikaanse componist Harry Partch, (°1901, USA), componist, instrumentenbouwer, onderzoeker, just intonation innovator, guru en hobo (zwerver). In de vroege jaren van de 20e eeuw verwierp Partch de Westerse traditie om instrumenten getemperd (in de oren van Partch 'vals') te stemmen. Hij bouwde zelf instrumenten volgens het wiskundig veel 'zuiverder' systeem van just intonation (orgels die met 48 klaviertoetsen één octaaf beslaan, gitaren met verknipte en verplakte frets, bijgeslepen marimba’s, complexe 'kitharai' (oud-Griekse 'gitaren') met meerdere 'open' gestemde snaarpartijen). Zelf omschreef hij zich als 'a philosophic music-man seduced into carpentry'. Zijn bouwsels zijn na zijn dood bijgezet in een museum. Ictus werkte echter samen met componist en instrumentenbouwer Tim Mariën die een 12-snarige gitaar, een zyther, een buffetpiano en een harmonium eigenhandig omturnde tot microtonale instrumenten. Ictus brengt tijdens Liquid Room 'Barstow' en 'The Letter', voor spoken voice (avant la lettre). De aangrijpende tekst voor 'The Letter' ontleende Partch aan een brief die hij ontving van een fellow hobo (Partch besloot tijdens de Great Depression om tien jaar lang te leven als een zwerver op en langs het uitgestrekte Amerikaanse spoornetwerk). Het resultaat klinkt als een duet tussen John Cage en Woody Guthrie. Ictusfluitist Michael Schmidt neemt overtuigend de rol van zanger-verteller op zich. Partch' compositorisch benadering van de menselijke stem verraadt zijn enorme expertise op dit terrein: tijdens zijn zwerversjaren hield hij notities bij van de stembuigingen van de gesprekken tussen zijn medezwervers (Partch sprak overigens in het dagelijks leven alsof hij figureerde in een sangspiel).

De menselijke stem vertroebelt tenslotte verder de grens tussen spreken en zingen in de compositie 'Kengir' (1991) van François-Bernard Mâche (°1935, Frankrijk). Verder doorgedreven dan zijn leermeester Olivier Messiaen gebruikt deze Franse grootmeester 'natuurlijk' klankmateriaal (bijvoorbeeld het menselijk spreken) om dit vervolgens door toepassing van transformatieve procedés te abstraheren en uit te puren. De Japanse sopraan Tomoko Taguchi laat (reconstructies van) Sumerische liefdesgedichten in dialoog treden met een sampler, die de live-stem nu eens doet interfereren met een mannenstem, dan weer met een koto (Japanse luit) of doet baden in de onnatuurlijk lange resonantie van wat klinkt als Chinese tempelklokken. Muziek van een andere wereld.

Het kleinste van de vier podia zal als 'draaischijf' fungeren voor het volledige programma. In deze interzone (een mooie alternatieve metafoor voor wat Liquid Room beoogt) brengen sopraan Tomoko Taguchi en Jean-Luc Plouvier interpretaties van o.a. Claude Debussy (°1862, Frankrijk) en Gabriel Fauré (°1845, Frankrijk) voor sopraan en Fender Rhodes. Of hoe zelfs de lasnaden van het Liquid Roomprogramma muzikaal en inhoudelijk zullen boeien.

Vrijplaats
Liquid Room is een vrijplaats voor uitvoerder en luisteraar. De 'bevrijding' van de luisteraar leidt tot een 'desacralisatie' van de klassieke concertsituatie, waarbij de luisteraar de stille, bewegingsloze, welhaast afwezige toeschouwer is van een muzikale 'consecratie'. Partch, die de klassieke, in zijn ogen 'burgerlijke' muziektempels van zijn tijd verachtte, is op Liquid Room dus goed gecast. Liquid Room beoogt veel meer de sfeer van een happening: je bent als toeschouwer getuige van en dus ook deelachtig aan een unieke muzikale 'gebeurtenis'. Eerder een Hindoetempel met onaflatende va-et-vient dan een katholieke hoogmis. Het opengooien van de wat bedompte hedendaagse muziekmicrokosmos, was ook de achterliggende idee van een belangrijke inspiratiebron voor Liquid Room, het muziekfestival 'Nuove Sincronie' in Milaan. Fausto Romitelli en Riccardo Nova, de flamboyante organisatoren die dit festival nieuw leven inbliezen, verklaarden de hedendaagse muziek om ter hardst dood en begraven (en vervolgens opgebaard in het mausoleum van de bestofte burgerlijke smaak). De hedendaagse muziek kan volgens hen enkel overleven door het vuur van experimentele populaire muziek ('de anonieme massa van jongeren die een computer bezitten', schrijft Romitelli). Liquid Room kadert ook binnen deze visie op de plaats van hedendaagse muziek in het muzieklandschap: als subcultuur naast en in interactie met andere subculturen, verankerd in overlappende en fluctuerende netwerken.

Doe de test en jaag de zoekterm 'noise' eens door google. Het levert hits op van lo-fi-drones tot Lachenmann, van Cage tot blip hop. Liquid Room past binnen deze nieuwe muzikale en virtuele vrijplaats, maar brengt tezelfdertijd een duidelijke kwalitatieve hiërarchie aan. Google mag dan wel Lachenmann en heavy metal gelijkschakelen (of het laatste zelfs op louter kwantitatieve gronden hoger 'ranken'), Ictus doet dat nadrukkelijk niet. Het weloverwogen en uitgebalanceerde programma laat hierover geen twijfel bestaan. De happening-setting fungeert niet als gesuikerde omhulling van een bittere pil ('moeilijke hedendaagse muziek'), maar biedt de juiste context voor een uitdagende muzikale trip. Veeleisend maar genereus. Te nemen of te laten.

Programma :

  • M. Monnet (1947), Eros Machina voor elektrische gitaar, basgitaar en tape (1978)
  • B. de la Fuente (1969), Fil Rouge voor viool, drums, dwarsfluit, elektrische gitaar, elektrische bas, piano en cello (2011), creatie
  • H. Partch (1901-1974), Barstow & The Letter voor stem, gitaar en klavier
  • F.-B. Mâche (1935), Kengir voor sopraan en sampler (1991)
  • Interzone voor sopraan en Fender Rhodes, liederen van G. Fauré (1845-1924) en C. Debussy (1862-1918)
  • P. Glass (1937), Piece in the Shape of a Square voor twee dwarsfluiten (1967)
  • I. Matuz (1947), 'The Glizz' voor dwarsfluit
  • W. Mitterer (1958), 'Coloured Noise, sentences 5' voor strijkers, 2 fluiten, slagwerk, keybord, e-gitaar en electronica, creatie
  • E. Reiter (1976), 'Konter' voor basfluit en elektronica
  • H. Lachenmann (1935), 'Pression' voor cello (1969-1970)
  • B. Stangl (1960), Creation for a quasi-rock band
  • I. Fedele (1953), Apostrofe (2000) voor fluit solo

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus : Liquid Room #2
Woensdag 26 januari 2011 om 20.15 u
Handelsbeurs Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be en www.ictus.be
--------------------------
Woensdag 2 februari 2011 om 20.30 u
Kaaitheater

Sainctelettesquare 20
1000 Brussel

Meer info : www.kaaitheater.be en www.ictus.be

Extra :
Ictus - Liquid Room #2. Bekijk het eens van de andere kant, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 6/01/2011
Marc Monnet : www.marcmonnet.com en brahms.ircam.fr
Benjamin De La Fuente : www.benjamindelafuente.com, www.myspace.com/benjamindelafuente en youtube
Review : Benjamin de la Fuente - La Longue Marche, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 25/05/2010
Mikroton 13 : Omtrent Harry Partch, Sebastian Bradt op www.logosfoundation.org
Harry Partch op www.harrypartch.com, www.corporeal.com, www.schott-music.com en youtube
American Mavericks: Harry Partch's Instruments - playable with explanations and musical examples
François-Bernard Mâche op brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en youtube
Entretien : François-Bernard Mâche. L'homme qui écoute la musique animale op www.nouvellescles.com
Philipp Glass : www.philipglass.com, www.glasspages.org (fansite), www.chesternovello.com en youtube
Philip Glass (1937-) : Succesvolle minimalist op www.musicalifeiten.nl
Istvan Matuz op youtube
Wolfgang Mitterer : www.wolfgangmitterer.at, de.wikipedia.org en youtube
Eva Reiter : www.echoraum.at/reiter.htm
Helmut Lachenmann op www.arsmusica.be en youtube
Thinking About Helmut Lachenmann, Dan Albertson op www.lafolia.com, november 2004
Gegen die Vormacht der Oberflächlichkeit, Interview met Helmut Lachenmann, Claus Spahn in Die Zeit, 29/04/2004
Burkhard Stangl : stangl.klingt.org, www.myspace.com/stanglkling en youtube
Ivan Fedele op brahms.ircam.fr en youtube

Elders op Oorgetuige :
Liquid Room : parcours doorheen de vloeibare tijd, 30/03/2009

Beluister alvast Helmut Lachenmann's 'Pression' for solo cello, uitgevoerd door Marta Brietzke



En Philip Glass' Piece in the Shape of a Square, uitgevoerd door Femke Van Leuven & Sabine Warnier (Champ d'Action)

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

15/01/2011

Eerste editie van de Week van de Klank in Brussel

Week van de Klank De Week van de Klank presenteert van 24 tot en met 30 januari 2011 een aantal evenementen die betrekking hebben tot klank. Dat zal gebeuren op verschillende locaties in Brussel. De bedoeling is het publiek een betere kennis van de klank bij te brengen en het belang van klank aan alle spelers in de samenleving te benadrukken.

Semaine du Son
Met als voortrekker de 'Semaine du Son' die in Parijs in 2004 werd opgericht door Christian Hugonnet (en tot op heden wordt georganiseerd in een veertigtal steden in Frankrijk en in Québec), organiseert Halolalune Production in januari 2011 de eerste editie van 'La Semaine du Son / De Week van de Klank' in Brussel. De steden Genève en Vancouver zullen ook deel uitmaken van de editie 2011.

Kruisbestuiving van invalshoeken
Halolalune Production wil dit evenement zodanig coördineren dat zowel de culturele, pedagogische, medische, ecologische als economische aanpak m.b.t. tot de (problematiek van) klank aan bod komt. Een kruisbestuiving van invalshoeken en deelgebieden die ook in de programmatie van deze eerste editie van de Week van de Klank zichtbaar moet worden. Op het programma staan o.a. conferenties, debatten, ontmoetingen en tentoonstellingen over heel verschillende domeinen die alle iets te maken hebben met het fenomeen klank en de perceptie ervan in bv. het gebied van de gezondheid, de creatie, de technologie, de architectuur, de akoestiek, het milieu, de opleiding, de economie, de sociologie, de psychologie, enz. Verder kan je genieten van enkele filmprojecties, installaties en een hommageconcert aan Henryk Gorecki door Musiques Nouvelles in Flagey (29/01).

Tijd en plaats van het gebeuren :

Week van de Klank
Van maandag 24 tot en met zondag 30 januari 2011
Op verschillende locaties in Brussel

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.lasemaineduson.org

14/01/2011

Vertelorkest met mobiele objecten, klank, video, licht en schaduw

Fortellerorkesteret Impact Sessions programmeert ook dit jaar weer zo gedifferentieerd mogelijk. Voorstellingen waarbij het gebeuren primeert op het object en de actie op het resultaat. Voorafgaand is er een lezing door de performer. Zo wordt de voorstelling in een ruim perfectief geplaatst binnen zijn internationale artistieke context en binnen het oeuvre van de kunstenaar.

Het Noorse Verdensteatret beweegt zich tussen uiteenlopende artistieke grenzen. "Mobiele objecten, klank, video, licht en schaduw, zonder mensen," zo beschrijft de groep uit Oslo de installatie Fortellerorkesteret (Het vertelorkest). Al meer dan 20 jaar schept het Verdensteatret (Theater van de wereld) een eigen universum met behulp van motoren, robots, software en allerlei prullaria. Het Fortellerorkesteret is een polyfoon instrument, een bewegende sculptuur, een indrukwekkende machine die een ruimte zienderogen verandert in een andere.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Impact Sessions : Verdensteatret
Dinsdag 25 januari 2011 om 17.30 u
(lezing door Lezing door Lisbeth J. Bodd, Asle Nilsen, Piotr Pajchel ) en om 20.30 u (Filmprojectie/performance)
Recyclart
(station Brussel-Kapellekerk)
Ursulinenstraat 25
1000 Brussel
Gratis toegang

Meer info : www.impactsessions.be, www.recyclart.be, www.sintlukas.be en www.verdensteatret.com
------------------------------
Verdensteatret - Fortellerorkesteret (The Telling Orchestra)
Van vrijdag 14 t.e.m. zondag 23 januari 2011
(Dagelijks ontmoeting met de artiesten om 13.30 u )
Bozar - Raadzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en en www.verdensteatret.com

Extra :
Verdensteatret op youtube

Bekijk alvast de video van Fortellerorkesteret

07:00 Gepost in Concert, expositie, Muziek | Permalink |  Facebook

13/01/2011

Radu Malfatti, Kevin Drumm & Lucio Capece in de Brusselse Q-O2 werkplaats

Radu Malfatti Vrijdag 21 januari zijn Radu Malfatti (foto), Kevin Drumm en Lucio Capece te gast in de Brusselse Q-O2 werkplaats voor een unieke performance in het kader van hun Europese tournee. Malfatti is een 67-jarige Oostenrijkse trombonist die speelde met zowat alle grote namen van de improvisatiescène in Europa en daarbuiten (Derek Bailey, Evan Parker, Misha Mengelberg, Chris McGregor, Barry Guy, Roscoe Mitchell...). Voor deze gelegenheid werkt hij samen met Lucio Capece en Kevin Drumm.

In de jaren 70 en 80 was Radu Malfatti een van de leidende figuren in de vrije improvisatiescène, de 'free jazz', in de jaren 90 maakte hij dan weer minimalistische compositie. Hij is lid van de 'Wandelweiser Komponisten', een internationale groep met zenuwcentrum in Berlijn, waarbij echter niet alleen componisten uit Duitsland aangesloten zijn, maar evengoed uit Zwitserland, de Verenigde Staten, Korea en Nederland. Deze kunstenaars verenigen zich rond een zelfde artistieke visie, die in het verlengde ligt van de ideeën van John Cage, Morton Feldman en Christian Wolff. Hun doel is muziek uit te puren tot zijn essentie, wat een krachtig minimalisme als resultaat heeft. Q-O2 heeft met Wandelweiser een sterke inhoudelijke affiniteit, waardoor er een goede internationale samenwerking is gegroeid.

Lucio Capece (1960) is een Argentijns muzikant die nu in Berlijn woont. Hij speelt sopraansaxofoon, basklarinet en studeerde gitaar in Buenos Aires. Hij legt zich vooral toe op geïmproviseerde muziek, gaande van extreem reductionistische muziek tot noise. Zijn instrumenten prepareert hij soms met plastic flessen, pingpong balletjes, water, papier en allerhande analoge electronica. Als elektronische muzikant speelt hij op een set bestaande uit een non-input mixer met 12 kanalen en een sampler. De geluiden van de mixer worden gebruikt door de sampler die functioneert als controller, processor, editor in real time. Zijn werk put heel wat inspiratie uit de beeldende kunsten en cinema en ontstaat telkens in een improvisatiecontext, waarbij vooral de ervaring van tijd en perceptie centraal staat. In zijn zoektocht kruist hij geregeld het pad van verwante klankzoekers zoals Keith Rowe, Yannis Kyriakides en Mattin.

Kevin Drumm werkt als een echte kameleon in zeer uiteenlopende muziekprojecten. Hij smelt naadloos zijn akoestische en elektronische klanken samen tot op de grens van stilte, maar blijft daarbij binnen de lijnen van de muzikale virtuositeit.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Radu Malfatti, Kevin Drumm & Lucio Capece
Vrijdag 21 januari 2010 om 20.30 u
Q-O2 werkplaats

Koolmijnenkaai 30-34
1080 Brussel

Meer info : www.q-o2.be

Extra :
Radu Malfatti op www.timescraper.de en youtube
Interview met Radu Malfatti, Dan Warburton op www.paristransatlantic.com, februari 2001
Lucio Capece : www.luciocapece.blogspot.com en youtube
Kevin Drumm : en.wikipedia.org

15:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Russische topmeeting met het NOB in Bozar

Rodion Shchedrin Onder de titel 'Russische topmeeting' brengt het Nationaal Orkest van België een integraal Russisch programma met Julian Reynolds en Natalia Gutman.De Britse dirigent en pianist Julian Reynolds (1962) studeerde piano aan de Hochschule für Musik van Wenen, theoretische studies aan het King’s College (Londen) en orkestleiding aan de Guildhall School of Music en in Wenen. Op op 18-jarige leeftijd assisteerde hij Claudio Abbado en Leonard Bernstein bij het European Community Youth Orchestra. Sinds 1986 is hij muziekdirecteur van de Nederlandse Opera (Amsterdam). Hij brengt bij het NOB Ravels orkestratie van Musorgsky's 'Schilderijententoonstelling' en Rodion Shchedrins symfonische studies 'Dialogues with Sjostakovitsj'. Het wordt bij die gelegenheden ook uitkijken naar de komst van Natalia Gutman. Deze beroemde Russische celliste zal het eerste celloconcerto van Sjostakovitsj vertolken. Met al haar ervaring en vakmanschap staat ze garant voor temperamentvolle en beklijvende vertolkingen die Sjostakovitsj' meesterwerk zonder meer goed uit de verf zullen doen komen.

Rodion Shchedrin - Dialogues with Shostakovitch
Rodion Shchedrin (foto) werd in 1932 in Moskou geboren als zoon van een componist en muziekleraar. Hij bezocht de koorschool van Moskou en studeerde daarna aan het Conservatorium aldaar. In 1955 studeerde hij af in de vakken compositie en piano bij bij Joeri Sjaporin en Nikolaj Mjaskovski afstudeerde. In 1958 trouwde hij de zeven jaar oudere bekende ballerina Maja Plisetskaja.

Shchedrins vroege composities zijn nog tonaal, kleurrijk georkestreerd en vaak zijn er stukken volksmuziek in te horen, terwijl hij in zijn latere werken gebruik maakt van twaalftoontechniek en serialisme. In het westen is hij vooral bekend geworden doordat Mstislav Rostropovitsj een aantal van zijn werken opnam.

Het bekendst zijn Het kleine paardje met de bochel (1955), de Carmen Suite (1967), gebaseerd op de opera Carmen van Georges Bizet (een project dat door zowel Dmitri Sjostakovitsj als Aram Chatsjatoerjan geweigerd werd), Anna Karenina (1971, op basis van het boek van Leo Tolstoj), en Mevrouw met schoothondje (1985), en de opera's Niet Alleen Liefde (1961) en Dode Zielen (1976, naar Nikolai Gogols roman). Verder componeerde hij pianoconcerten, symfonieën, kamermuziek en pianostukken. Nadat hij 24 preludes en fuga's van Sjostakovitsj gehoord had schreef hij een compositie met dezelfde titel.

In 1989 verkreeg hij het lidmaatschap van de Akademie der Künste in Berlijn en ontving hij in 1992 de Russische Staatsprijs van president Boris Jeltsin voor zijn bijdragen aan de klassieke muziek. Hij was een virtuoos pianist en organist en trad zelf als solist op in de eerste drie premières van zijn zes pianoconcerten. Na de ineenstorting van het Sovjet imperium maakte Shchedrin vele internationale reizen. Momenteel verblijft hij afwisselend in München en Moskou.

Dmitry Sjostakovitsj - Concerto voor cello en orkest
Dmitry Sjostakovitsj schreef zijn Celloconcert Nr. 1 in Es-majeur opus 107 in 1959. Het stuk is geschreven voor en opgedragen aan Mstislav Rostropovitsj die het stuk binnen vier dagen uit het hoofd leerde. Rostropovitsj was de solist tijdens de première in Leningrad in het Conservatorium van Leningrad op 9 oktober 1959, waarbij Jevgeni Mravinski dirigeerde. Een paar dagen later volgde de Amerikaanse première in Philadelphia met dezelfde solist, toen Sjostakovistj een van zijn schaarse buitenlandse reizen mocht maken.

Over het instuderen door Rostropovitsj gaat een verhaal de ronde. Sjostakovitsj wilde beginnen met het doornemen van het stuk nadat hij het een aantal dagen eerder aan Rostropovitsj had meegeven. Toen Sjostakovitsj van de piano opstond om een bladmuziekstandaard voor Rostropovitsj te pakken, antwoordde Rostropovitsj dat hij het gehele stuk al had uit het hoofd kende. Waarschijnlijk beschikte Rostropovitsj dan ook over een fotografisch geheugen.

Het concert duurt ongeveer 25 minuten en bestaat uit vier delen : Allegretto - Moderato - Cadenza / Attacca - Allegro con moto. Sjostakovitsj hergebruikte thema's uit het celloconcert in zijn 8ste strijkkwartet.

Natalia Gutman is een ideale soliste in het Eerste celloconcert van Sjostakovitsj. De celliste is een leerlinge van Mstislav Rostropovitsj, voor wie Sjostakovitsj het werk schreef.

Programma :

  • Rodion Shchedrin, Dialogues with Shostakovitch, symfonische studies
  • Dmitry Sjostakovitsj, Concerto voor cello en orkest Nr. 1, op. 107
  • Modest Musorgsky, Schilderijen van een tentoonstelling

Tijd en plaats van het gebeuren :

NOB : Shchedrin, Sjostakovitsj, Musorgsky
Vrijdag 21 januari 2011 om 20.00 u
(inleiding door Renate Weytjens om 19.30 u )
Zondag 23 januari 2011 om 15.00 u (inleiding door Renate Weytjens om 14.30 u )
Bozar - Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.nob-onb.be

Extra :
Rodion Shchedrin : www.shchedrin.de, www.sikorski.de, www.schott-music.com en youtube
Composer Rodion Shchedrin. A conversation with Bruce Duffie op www.kcstudio.com
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Sjostakovitsj, Concerto voor cello en orkest Nr. 1, op. 107 op en.wikipedia.org
Program notes Dmitry Sjostakovitsj Cello Concerto No. 1, Barbara Heninger op www.barbwired.com, 30/09/2007

Bekijk alvast het eerste deel (Allegretto) uit Sjostakovitsj' eerste celloconcert door Pieter Wispelwey en de Hong Kong Sinfonietta

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

12/01/2011

Barbara Hindahl & Hans W. Koch op zoek naar de oorspronkelijke taal van de schepping

Hans W. Koch Op het einde van de 16de eeuw had de Engelse wiskundige John Dee naar eigen zeggen gesprekken met engelen. Die leerden hem hun complexe taal, die God gebruikte toen hij de wereld schiep. De boeken die ze hem tijdens deze gesprekken dicteerden, bestaan uit grote tabletten met letters in het tot dusver onbekende Enochiaanse alfabet, waaruit namen en woorden werden afgeleid door bepaalde bewegingen tussen de velden van die tabletten. Dat materiaal dient als vertrekpunt voor de verkenningstocht van Barbara Hindahl en Hans W. Koch naar de oorspronkelijke taal van de schepping, een evolutionaire matrix, die meer dan de genetica en de cryptografie, het raadselachtige van dit alles op het oog heeft. Of, om het in minder gewichtige woorden uit te drukken, een audiovisueel spel van wederzijdse vertalingen en al dan niet juiste interpretaties.

De Duitse audiovisueel kunstenaar, componist en performer Hans W. Koch (foto) studeerde muziek, geschiedenis en natuurkunde aan de Universiteit van Weingarten en compositie aan de Universiteit van Muziek in Keulen, waar hij nog steeds woont en werkt. Naast het ontwikkelen van voorstellingen voor verschillende, vaak interdisciplinaire ensembles, creëert hij geluidsinstallaties. Het zoeken naar verborgen aspecten van dagelijkse voorwerpen, zoals huishoudelijke elektronica, haardrogers en oude computers, speelt een belangrijke rol in zijn werk.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Performance Barbara Hindahl + Hans W. Koch
Maandag 17 januari 2010 om 20.30 u
Q-O2 werkplaats

Koolmijnenkaai 30-34
1080 Brussel

Meer info : www.q-o2.be

Extra :
Hans W. Koch : www.hans-w-koch.net en youtube
Barbara Hindahl op www.wcl-shipping.com en youtube

15:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Ralph van Raat verrast met unieke combinatie in deSingel

ralph_van_raat.jpg De jonge Nederlandse pianist Ralph van Raat (foto) wordt internationaal gelauwerd voor zijn opnamen en concerten van hedendaagse muziek. Hij zette onder meer het volledige piano-oeuvre van John Adams, Louis Andriessen en Magnus Lindberg op cd. Met het programma van zijn debuutrecital in deSingel voegt hij een mooi orgelpunt aan deze cyclus toe. Hij kiest resoluut voor twee sleutelwerken van de minimal music. 'Phrygian Gates' is de compositie waarmee John Adams definitief zijn eigen stem vond. Met van Raat aan het klavier wordt het een soort eenmansorkestwerk met grote romantische gebaren. Toch weet hij tegelijk de muziek compleet 'minimal' te houden. 'Piano Phase' van Steve Reich is hét schoolvoorbeeld van minimal in zijn meest strikte vorm. Reich maakt in dit stuk voor het eerst gebruik van tapeloops voor verschuivende patronen in een live uit te voeren werk. Joep Franssens, die tot Nederlands boegbeeld van de nieuwe spiritualiteit zou uitgroeien, schreef zijn componistendebuut 'Between the Beats' met Reich als grote inspirator. Als 'amuse-gueule' van dit concert stellen Ralph van Raat een pianosonate van de Est Erkki-Sven Tüür en 'China Gates' van John Adams voor. Een menu dat vele liefhebbers zal overtuigen.

Nog voor Ralph Van Raat (1978) naar het Conservatorium Amsterdam trok, had hij al twee prijzen op zak. Hij studeerde in Chicago, Keulen en Parijs en bouwde een ijzersterke carrière uit. We zagen hem als solist bij de London Sinfonietta, het BBC Symphony Orchestra en het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Zijn cd's voor Naxos werden bejubeld en ondertussen geeft hij zelf les in Utrecht en Amsterdam. En dan hebben we het nog niet over de talrijke prijzen die hij won. Met andere woorden: een man met adelbrieven. Van Raat "kan bovenal de luisteraar onverbiddelijk op zijn hand krijgen door zijn grote muzikale verbeeldingskracht" (Trouw). Zijn programma's weet hij zo samen te stellen dat je telkens opnieuw verrast wordt door de unieke combinaties.

Erkki-Sven Tüür- Piano Sonata
Enige experimenteerdrift kan je de Estse componist Erkki-Sven Tüür (1959) niet ontzeggen. Als student percussionist en fluitist was hij van 1979 tot 1983 de drijvende kracht achter de rockband In Spe ('In hoop'). Met deze groep mixte hij muzikale technieken uit de rockmuziek van Frank Zappa, King Crimson, Yes en Genesis met barokke ritmes en Gregoriaanse modi en zanglijnen. Na zijn studies aan het conservatorium van Tallinn - waar hij compositie studeerde bij Jaan Rääts - zegde hij het rockmilieu vaarwel en trad hij naar voren als componist van polyfone en repetitieve, quasi-minimalistische kamermuziekwerken. Al snel wisselde hij opnieuw van gezicht en knoopte hij vanaf het strijkkwartet 'In memoriam Urmas Kibuspuu' zijn repetitieve schrijfstijl aan de massieve, vaak brutale klankvelden waarmee zijn avantgardistische collega's in de jaren 1960 naam maakten. Sindsdien is geen enkele muzikale techniek veilig voor Tüürs experimentele gretigheid. Van ingewikkelde twaalftoonspassages tot hypereenvoudige en minimalistische kleuren: in zijn zoektocht naar telkens de juiste muzikale expressie worden - in de beste postmodernistische traditie - alle compositorische registers opengetrokken. Tüürs muziek laat zich dan ook moeilijk omschrijven. In zijn meest recente werken zoekt de componist voortdurend het midden op tussen tonale en atonale sferen, wat een bijzonder dramatische spankracht aan zijn composities verleent. Naar eigen zeggen is deze aanpak gegroeid uit een behoefte om binnen één enkele compositie op een organische wijze een brug te slaan tussen deze twee tegengestelde 'werelden'.

Tüürs eigenzinnige klankenwereld werd pas ontdekt in de jaren 1990, toen het ijzeren gordijn viel en de dirigentenfamilie Järvi (Neeme, Kristjan en Paavo) zijn werk op de internationale concertpodia brachten. Eigenlijk mag het een klein wonder heten dat Tüür zoveel invloeden oppikte van de internationale muziekscène en deze met veel smaak omwerkte. In de sovjetstaat Estland was de actuele muziek uit het westen zo goed als onbeluisterbaar en dus was Tüür aangewezen op illegale reisjes richting Zweden en Finland, om daar in Stokholm, Oslo en Kopenhagen de nieuwste trends op te pikken en daar partituren, kopieën, cassettes en plaatopnames te verzamelen. Zo slaagde Tüür erin om een breed spectrum aan internationaal relevante compositietechnieken te ontwikkelen en om deze af te stemmen op zijn eigen stijl. Het is in dat licht veelbetekenend dat Tüür over zijn eigen muziektaal spreekt als een 'metataal': een taal die eerder een reflectie is van en op andere muziektalen, dan wel een autonome, in een traditie gewortelde en door strakke conventies opgelegde of uitgedaagde taal. Anders gezegd, Tüürs veelzijdige en heterogene muziekstijl verzoent én bevraagt het gangbare Europese (post)modernisme. Een positie die paradoxaal genoeg net het resultaat is van zijn geïsoleerde, door anti-modernistische sovjetstructuren gedicteerde bestaan.

Tüürs zorg voor een interne logica en een structurele aanpak is een kernbegrip in diens compositorische denken: "Voor ik mijn muzikaal materiaal op papier zet, heb ik een soort abstract visueel idee of een architecturaal proces in gedachten. Nadien tracht ik dit beeld op te trekken met puur muzikale elementen." Typisch voor Tüürs werkwijze is bovendien de manier waarop hij binnen zijn rigide structuren het muzikale materiaal transformaties laat ondergaan en zo het geheel een 'energie' verleent. "Deze werkwijze begon met mijn Celloconcerto en een van de belangrijkste zaken waar ik me nu tegenover geplaatst zie, is het verdelen van de energiestromen in muziek. Alle verschillende compositietechnieken (diverse ritmische patronen, akkoordenstructuren en harmonische progressies) zijn nooit een doel op zich, maar manieren om de energie-ontwikkeling te vormen en vast te leggen. Ik hecht erg veel belang aan het bewegen en pendelen tussen verschillende energieniveaus: hoe de energie stroomt, hoe het innerlijke drama zich ontwikkelt." (*)

John Adams - China Gates, Phrygian Gates
John Coolidge Adams (1947) is een van de belangrijkste Amerikaanse componisten van vandaag. Adams componeert vooral grootschalige orkestmuziek, die uitblinkt in repetitieve klankvelden en weelderige orkestkleuren. Daarnaast schrijft hij ook opera's, met opvallend bijdetijdse onderwerpen zoals bijvoorbeeld Nixon in China (over president Richard Nixon) en The death of Klinghoffer (over de kaping van het cruiseschip Achille Lauro). Zijn composities oogsten over het algemeen veel waardering en zijn geregeld terug te vinden op concertprogramma's.

Net als veel van zijn collega's experimenteerde de Amerikaanse componist John Adams met seriële technieken, alvorens hij een eigen stijl ontwikkelde. Deze is sterk beïnvloed door zijn oudere landgenoten Steve Reich en Philip Glass, maar in de loop der jaren ging Adams zijn minimalistische klankweefsels kruiden met flinke scheppen Mahler en populaire muziek. Dat leidde tot onomstreden meesterwerken als de opera's Nixon in China en The Death of Klinghoffer. Zelf beschouwt Adams Phrygian Gates voor piano solo uit 1977 als zijn opus 1. In een half uur tijd doorloopt de pianist in steeds terugkerende thema's de hele kwintencirkel - een soort minimalistische tegenhanger van Bachs Wohltemperiertes Klavier. In het verwante China Gates pendelen lyrische arpeggio's tussen twee toonsoorten.

John Adams begon zijn carrière als klarinettist, in de harmonie en locale orkestjes. Op tienjarige leeftijd begon hij bovendien te componeren. Sinds hij in 1971 afstudeerde aan Harvard University ontving Adams vele onderscheidingen voor zijn werk. Zo werd hem in 1994 de Royal Philharmonic Society Award toegekend voor 'Chamber Symphony', en in 2003 won hij de befaamde Pulitzer Prize voor zijn compositie 'On the transmigration of souls' (over de aanslagen op de WTC-torens in 2001). In datzelfde jaar volgde Adams Pierre Boulez op als 'composer in residence' van Carnegie Hall. In deze hoedanigheid is hij actief als componist, concertprogrammeur en dirigent. Daarnaast is hij bezig met een boek over het muzikale leven in Amerika.
John Adams werd aanvankelijk erg beïnvloed door de minimal music, de met opzet extreem eenvoudige muziek van zijn collega's Philip Glass en Steve Reich, maar hij evolueerde al snel naar een rijkere maar uiterst toegankelijke muziektaal boordevol verrassingen. Zo staan bv China gates (1977) en het ruim 24 immer verrassende minuten durende Phrygian gates (1978) nog met anderhalf been in de repetitieve muziek, terwijl in Hallejujah Junction (1996) en vooral American beserk (2001) het palet enorm veel rijker is geworden.

Steve Reich - Piano Phase
Steve Reich, geboren op 3 oktober 1936 in New York, wordt beschouwd als één van de grondleggers van de minimal music, samen met LaMonte Young, Terry Riley en Philip Glass. De beperkte uitgangspunten van deze stijl heeft hij echter al vroeg verlaten. Zijn oeuvre kenmerkt zich door een gestage evolutie en door het voortdurend verkennen van nieuwe gebieden. De wereldwijde invloed die hij met zijn muziek heeft uitgeoefend, en nog altijd uitoefent, maakt hem tot een sleutelfiguur in de muziek van de twintigste eeuw.

Tijdens experimenten in de elektronische studio ontdekte Reich de techniek die hij phase shifting noemde. Toen hij twee identieke bandlussen tegelijk afspeelde verschoven die geleidelijk ten opzichte van elkaar, omdat twee bandrecorders nooit werkelijk even snel lopen. Dat leidde tot twee op gesproken fragmenten gebaseerde werken, It's gonna rain (1965) en Come out (1966). In Piano Phase en Violin Phase, beide uit 1967, paste hij die techniek toe op instrumenten.

Joep Franssens - Between the Beats
Joep Franssens (1955) componeert vanuit een diepe verbondenheid met de natuur en de medemens. Zijn onafhankelijke houding maakt hem tot een eenling binnen de Nederlandse muziekwereld, des te meer omdat hij een grote scala aan inspiratiebronnen omarmt, van Palestrina tot Steve Reich en van Bach tot de symfonische rockband Yes. Sommige collega’s en critici fronsen de wenkbrauwen, maar Franssens blijft trouw aan zichzelf en weet zich door een groeiende schare fans in binnen- en buitenland gesteund.

Joep Franssens studeerde compositie bij Louis Andriessen aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Hij vervolgde zijn opleiding bij Klaas de Vries aan het Rotterdams Conservatorium die hij succesvol afsloot met de Compositie Prijs 1988. Franssens schrijft voor diverse bezettingen, van solo werken tot groot orkest, van instrumentale werken tot werken voor koor. Franssens' muziek wordt op internationaal niveau uitgevoerd met belangrijke ambassadeurs als pianist Ralph van Raat, het Rotterdams Philharmonisch Orkest,  het Orkest van het Oosten, dirigenten Daniel Raiskin en Tõnu Kaljuste. Zijn koormuziek stond op de lessenaars van het Zweeds Radio Koor, het Latvian National State Choir, de BBC Singers, Het Fins Radiokoor en het Nederlands Kamerkoor. Laatstgenoemd koor bracht o.l.v. Tõnu Kaljuste zijn muziek veelvuldig onder de aandacht van het publiek in Nederland en daarbuiten in o.a. Duitsland, Tsjechië en Hongarije, Estland en de USA.

Programma :

  • Erkki-Sven Tüür, Piano Sonata (1985)
  • John Adams, China Gates (1977)
  • Steve Reich, Piano Phase voor piano en tape (1967)
  • Joep Franssens, Between the Beats voor piano en tape (1979)
  • John Adams, Phrygian Gates (1978)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ralph van Raat : Erkki-Sven Tüür, John Adams, Steve Reich, Joep Franssens
Vrijdag 21 januari 2011 om 20.00 u (inleiding door Yves Knockaert om 19.15 u)
deSingel
- Muziekstudio
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.ralphvanraat.com

(*) Bron : Tekst programmaboekje deSingel, Tom Janssens, maart 2006

Extra :
Ralph van Raat op youtube
Erkki-Sven Tüür : www.erkkisven.com, www.edition-peters.com en youtube
John Adams op www.earbox.com, www.boosey.com, www.schirmer.com, en.wikipedia.org en youtube
John Adams : speelse minimalist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Review : Ralph van Raat : John Adams - Complete Piano Music op www.hifi.nl
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl
Joep Franssens : www.joepfranssens.com, www.muziekcentrumnederland.nl, www.muziekencyclopedie.nl en youtube

Video's :
Ralph van Raat over de pianomuziek van John Adams



John Adams 'China Gates' door pianist Emanuele Arciule



Steve Reich's 'Piano Phase' door Blair McMillen en Stephen Gosling

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

11/01/2011

Het Collectief brengt Kaija Saariaho, Peter Eötvös en Jean-Marie Rens in Espace Senghor

Jean-Marie Rens Woensdag is Het Collectief te gast in het Etterbeekse Cultuurcentrum Espace Senghor. Op het programma staat werk van Kaija Saariaho, Peter Eötvös en Jean-Marie Rens. Centraal staat 'Tristes Lettres' van Jean-Marie Rens (foto). De componist zal erbij zijn en het stuk zelf aan je voorstellen. CD release voorzien in maart 2011.

'Tristes Lettres' is een doelbewust ludiek stuk. De teksten zijn van de hand van Arnould Massart en zijn rechtstreeks geïnspireerd op het lettrisme, een stroming die in 1945 gelanceerd werd door Isidore Isou. Vijf teksten hebben de inspiratie geleverd voor vijf melodieën plus nog een interludium, maar het geheel dient als één stuk te worden beschouwd.
De teksten die de muziek hebben geïnspireerd zijn op het eerste gezicht asemantisch. Maar een verfijnde lectuur doet hier en daar toch een betekenis vermoeden. Zo'n lectuur - we zouden kunnen zeggen zo'n interpretatie door de auteur - bepaalt het karakter van ieder stuk van dit werk. Sommige teksten hebben politieke connotaties, andere zijn eerder lyrisch en minstens één tekst is zonder twijfel erotisch getint.

Jean-Marie Rens (1955) studeerde aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel, waar hij een eerste prijs voor harmonie behaalde in de klas van Jean-Claude Baertsoen en een eerste prijs voor contrapunt en een eerste prijs voor fuga in de klas van Marcel Quinet. Bij Quinet studeerde hij ook nog compositie en orkestratie. Hij bekwaamde zich vervolgens verder via stages "Acanthes" in Avignon bij Olivier Messiaen, Pierre Boulez en Toro Takemitsu.
Verschillende van zijn werken werden gecreëerd door groepen zoals Musique Nouvelle, het orkest van de RTBF, het Philharmonisch Orkest van Luik, het Nationaal Orkest van België, Voices of Europe, het Wereldkoor van jongeren, en werden bekroond in compositiewedstrijden.
Momenteel is Jean-Marie Rens directeur van de Muziekacademie van Sint-Gilles en docent muziekanalyse aan het Conservatorium van Luik. Hij gaf eveneens les in analyse en muziekschriftuur aan de Universiteit van Lille.
Behalve deze activiteiten van leraar en componist, geeft hij talrijke voordrachten, concertanalyses en seminaries voor de Belgische Vereniging voor Muziekanalyse waarvan hij ondervoorzitter is, aan de Université Libre de Bruxelles, aan de Universiteit van Lille, voor de voortgezette opleidingen die door de Franse Gemeenschap worden georganiseerd, aan verschillende muziekacademies van het land.

Kaija Saariaho over Cendres (1998): "I found the basis of the musical material for this piece in my double concerto ...à la fumée for alto flute, cello and orchestra. The name of the piece also derives from this.
While writing Cendres, I was mainly concentrating on the interpretation of particular musical ideas by the three different instruments of the trio, each of which has its unique character and palette of colours. Musical tension is created and regulated by sometimes bringing the instruments as close together as possible in all ways (pitch, rhythm, dynamics, articulation, colour etc.), or, at the other extreme, letting each of them express the music in their most idiomatic fashion. Between these two extremes there is an unlimited number of possible ways to create more or less homogenous musical situations. The consciousness of this variety was the rope on which I was balancing whilst working on the piece."(*)

In 1993 schreef Peter Eötvös (1944) een cimbalomconcerto in opdracht van de SDR Stuttgart, 'Psychokosmos'. Wellicht vormt dat de aanleiding om het instrument drie jaar later ook te gebruiken in 'Psy', een trio waarvan oorspronkelijk twee versies tot stand kwamen (fluit, cello, cimbalom of marimba), en in 2002 nog een versie voor fluit, altviool en harp. Misschien zijn de twee laatstgenoemde versies wel ontstaan uit pragmatische overwegingen. Slagwerkers (marimba) zijn imers makkelijker te vinden dan cimbalomspelers, en in het kielzog van Debussy's triosonate voor fluit, altviool en harp zijn er heel wat vaste ensembles ontstaan die de 2002-versie op hun repertoire kunnen nemen. Tijdens dit concert horen we wellicht de versie zoals ze écht bedoeld is door de componist. Alleszins verwijst 'Psy' muzikaal ook terug naar een veel ouder werk, namelijk 'Now, Miss!' (1972) voor viool, synthesizer en tape. De tape bevat 'concrete' klanken, namelijk zeegeluiden. Misschien gaat de stormachtige cimbalompartij wel daarop terug ?

Programma :

  • Kaija Saariaho, Cendres
  • Peter Eötvös, Psy
  • Jean-Marie Rens, Tristes lettres

Tijd en plaats van het gebeuren :

Het Collectief & Els Crommen : Tristes Lettres
Woensdag 12 januari 2011 om 20.30 u
CC Etterbeek - Espace Senghor

Waversesteenweg 366
1040 Etterbeek

Meer info : www.senghor.be en www.hetcollectief.be

Extra :
Jean-Marie Rens op www.compositeurs.be en www.cebedem.be
Jean-Marie Rens : Stimulante complexité. Entretien avec Isabelle Françaix op www.musiquesnouvelles.com
Kaija Saariaho : www.saariaho.org, www.chesternovello.com, www.finncult.be en youtube
Kaija Saariaho: de geboren buitenstaander, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Peter Eötvös : www.eotvospeter.com, brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
L'Amour de loin : een hedendaagse opera die het grote romantische gebaar niet schuwt, 14/09/2010
Vlaamse opera opent seizoen met concert rond Mahler en Saariaho, 1/09/2010
Interview met Kaija Saariaho en Jean-Baptiste Barrière, 22/02/2007
Peter Eötvös : een gesprek uit de archieven, 16/01/2007

15:04 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook