14/02/2011

Een Oresteia : bloedwraak en gerechtigheid in een regie van Caroline Petrick

Iannis Xenakis In Oresteia (457 v.C.) vertelt Aeschylos het verhaal van het koningshuis van Mycene, dat gedoemd is in een eindeloze keten van wraak ten onder te gaan. Uiteindelijk zal godin Athena de keten doorbreken en het eerste hooggerechtshof installeren. De Oresteia, waarin de rede zegeviert over de irrationaliteit van de wraak, geldt als symbool voor het begin van de Europese geschiedenis. In Xenakis' versie staat het koor centraal. Hij laat het niet alleen de rol van het volk zingen, maar ook die van de helden en goden. Aeschylos' verzen beïnvloedden sterk de expressieve, archaïsch aandoende partituur, waarvan Kassandra voor bariton en soloslagwerker het bekendste deel is. Zelden wist een componist treffender de blinde kracht van het noodlot en de nachtmerrie van de wraak in muziek te vatten. Het stuk wordt aangevuld met een première van de Vlaamse componiste Annelies Van Parys, die haar muzikaal antwoord op dit meesterwerk van Xenakis zal formuleren. Van Parys schreef, naast een proloog en een epiloog twee monologen voor drie vrouwensolisten. Kytaemnestra krijgt zo een stem.

Op het snijvlak van ritueel en muziektheater baarde Iannis Xenakis (foto) in 1966 opzien met Oresteia, een avant-gardistische opera gebaseerd op Aischylos' gelijknamige trilogie over bloedwraak en gerechtigheid. Oresteia is het op een na langste werk van Xenakis , die vrij naar Aeschylus het tragische verhaal van Agamemnon, Klytaemnestra en hun zoon Orestes op muziek zette. Met een keur aan vocale technieken en een indrukwekkend slagwerkarsenaal tekende de Grieks-Franse componist voor een messcherpe partituur op het snijvlak van avant-garde en archaïsme. Xenakis herzag dit muziektheaterwerk tot viermaal toe. Naast het alomtegenwoordige koor schittert in de definitieve versie een bariton solo, met stembuigingen die de invloed van het Japanse noh- en kabukitheater verraden.

De definitieve versie van deze opera - met een hoofdrol voor bariton solo, slagwerk en reciterend koor - dient als basis voor Een Oresteia. Regisseuse Caroline Petrick plaatst het werk van Xenakis in een kader waarin Klytaimnestra als personage op de voorgrond treedt. Componiste Annelies Van Parys tekent voor een proloog, een epiloog en twee emotionele monologen die tegenwicht bieden aan de mannelijke, afstandelijke klankwereld van Xenakis. De scenische voorstelling Een Oresteia is een productie van Asko|Schönberg en Muziektheater Transparant uit Antwerpen in coproductie met Concertgebouw Brugge en VocaalLAB Nederland.

Iannis Xenakis - Oresteia
De geënsceneerde voorstelling Een Oresteia bestaat uit verschillende lagen, die naar uiteenlopende tijden en plekken verwijzen. In 458 vC. schrijft Aischylos in Athene de Oresteia, de enige trilogie uit de Griekse oudheid die volledig bewaard is gebleven. Op 14 december 1966, wordt dit drieluik opgevoerd in de Amerikaanse stad Ypsilanti (Michigan), met begeleidende muziek van Iannis Xenakis. Deze Grieks-Franse componist, vooral bekend om zijn avant-gardecomposities gebaseerd op complexe wiskundige berekeningen, tekent voor een sobere partituur van bijna twee uur, waarin het koor net als in de Griekse tragedie een prominente functie krijgt.

Al snel brengt Xenakis zijn compositie terug tot ongeveer drie kwartier, waardoor de band met Aischylos' verhaallijn vanzelf losser wordt. Pas in 1987 volgt de scenische doop van zijn fragmentarische Oresteia in de Siciliaanse stad Gibellina, op enkele kilometers van de plek waar Aischylos zijn laatste rustplaats gevonden heeft. Voor de gelegenheid heeft de componist een nieuw stuk voor bariton en slagwerk, Kassandra, in het eerste deel, Agamemnon, ingevoegd. Hij schrijft in 1992 nog een fragment, La déesse Athena, voor bariton en instrumentaal ensemble, dat halverwege het derde deel Les Euménides dient ingelast te worden.

Xenakis' definitieve versie, inclusief de twee toevoegingen, fungeert anno 2011 als basis voor de voorstelling Een Oresteia. Regisseur Caroline Petrick heeft deze compositie gedramatiseerd en voorzien van een kaderstructuur waarin de figuur van Klytaimnestra sterk op de voorgrond treedt. De nieuwe stukken betreffen een proloog, een epiloog en twee monologen van Klytaimnestra die respectievelijk tussen deel één en twee, en deel twee en drie, een plaats krijgen. Voor de muziek van deze kaderstructuur tekent de Vlaamse componiste Annelies Van Parys.

In het voorwoord van zijn partituur vraagt Xenakis uitdrukkelijk om 'een sobere en strenge handeling' tijdens de opvoering. De muziek van zijn Oresteia, op het raakvlak van ritueel en muziektheater, komt inderdaad afstandelijk over. Zo zingt het koor zonder vibrato, met een beperkte melodische ambitus alsof het de tekst aan het reciteren is en in een taal (Oudgrieks) die de hedendaagse luisteraar niet verstaat. Zelfs het alomtegenwoordige slagwerk, in andere werken van Xenakis uitermate virtuoos toegepast, klinkt hier enigszins vervreemdend. Op zoek naar abstractie laat de componist zich door de Japanse theatervormen kabuki en nô inspireren. Dat blijkt ook uit de samenstelling van het instrumentale ensemble, waarin de blazers de boventoon voeren.

Een Oresteia
Hoe moet een hedendaagse regisseur omgaan met de onderkoelde benadering van Xenakis? In haar intentienota bij het ontwerp van deze productie vatte regisseur Caroline Petrick de uitdaging als volgt samen: "Het fragmentarische karakter van Xenakis' Oresteia en de concertante opvoeringsituatie (koren en vocale solisten zingen niet uit het hoofd) roepen de vraag op of er in een dergelijke situatie wel geënsceneerd kan worden. Alles wijst er op dat Xenakis het statische karakter van de Griekse tragedie heeft willen accentueren. Zijn twee inserties, Kassandra en Athena, versterken deze statische indruk door hun monologische aard. Het feit dat Xenakis de rollen Kassandra en Athena toekent aan mannen, hoort thuis in de Griekse opvoeringspraktijk. Het is ook een ingreep die afstand creëert." Als tegenwicht kiest Caroline Petrick ervoor om een stevige dosis vrouwelijke bewogenheid in te voeren. Zij geeft Klytaimnestra, de drijvende kracht achter de hele trilogie, haar belangrijke rol terug. In Een Oresteia is Klytaimnestra voortdurend aanwezig. Zij geeft de aftrap tot elk deel en eist alle aandacht op tijdens twee lyrische ontboezemingen. Daardoor ontstaat een contrast met de abstraherende aanpak van Xenakis.

"Klytaimnestra doorbreekt de muur die Xenakis heeft opgetrokken", aldus Petrick in haar intentienota. "Zij spreekt in het Frans en richt zich nu eens rechtstreeks tot het publiek, dan weer rechtstreeks tot het koor van furiën. Met de keuze voor het Frans brengen we een emotionele tegenkleur aan. Door bewust pathos binnen te halen creëren wij de mogelijkheid tot sym-pathie (Grieks, sym-pathein: mede-voelen). Alles wat Xenakis niet wilde in zijn Oresteia, wordt opnieuw geïnjecteerd met de inserties van Annelies Van Parys. Onmiddellijke verstaanbaarheid, emotionele inleving, persoonlijk gekleurde expressie: de toeschouwer krijgt het allemaal. We brengen uitersten samen, in een zoektocht naar evenwicht."

Annelies Van Parys componeerde voor Klytaimnestra zangerige lijnen die tegen Xenakis' archaïserende partituur afsteken. "Ik ben binnen mijn eigen spectrale stijl gebleven", zegt zij. "Uiteraard moest ik me houden aan de bezetting van Xenakis' instrumentale ensemble, waardoor ik te maken kreeg met extreme registers zoals piccolo en hoge esklarinet tegenover contrafagot en contrabasklarinet. Maar voor de rest heb ik me vooral door de sfeer en de patronen van de nieuwe tekst laten leiden."

De rol van Klytaimnestra wordt verdeeld tussen drie zangeressen die aanvankelijk samen optreden maar al snel los van elkaar gaan opereren. Terwijl de eerste Klytaimnestra haar bloederige handelingen rechtvaardigt, uit de tweede vrouw heftige wraakgevoelens. De derde zangeres belichaamt de kwetsbare kant van Klytaimnestra en zingt in een ingehouden, wiegeliedachtige stijl over haar pijn en verdriet.

Aan het eind kiest Annelies Van Parys bewust voor sombere klanken: "De epiloog vormt bij mij een donker spiegelbeeld van de proloog, overeenkomstig de tragedie van Aischylos. Klytaimnestra is bij hem een slachtoffer. Het matriarchaat is overgegaan in een patriarchale samenleving." Caroline Petrick beaamt dit: "De eerste twee delen van Aischylos' drieluik beslaan mythische tijden waarin de werkelijkheid bedekt wordt door een sluier van betovering. In het derde deel heeft een scheiding plaatsgevonden tussen de mysterieuze krachten en de heldere kijk op de wereld die de godin Athena vertegenwoordigt. Het gaat om een beslissende breuk. In het echte leven kunnen wij niet meer terug, maar het theater gunt ons een blik in vervlogen tijden."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Asko/Schönberg & VocaalLAB: Een Oresteia
Vrijdag 18 februari 2011 om 20.00 u
( Inleiding door Lieven Van Ael om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.askoschoenberg.nl, www.vocaallab.com en www.transparant.be
---------------------------
Woensdag 23 februari 2011 om 20.00 u ( Inleiding door Kevin Voets om 19.15 u )
deSingel - Blauwe Zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.askoschoenberg.nl, www.vocaallab.com en www.transparant.be

Bron : Tekst programmaboekje Concertgebouw Brugge

Extra :
Iannis Xenakis : www.iannis-xenakis.org, www.arsmusica.be, www.xenakis-ensemble.com en youtube
Iannis Xenakis (1922-2001): Mathematicus en filosoof, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Annelies Van Parys : www.anneliesvanparys.be , anneliesvanparys.spaces.live.com en www.matrix-new-music.be

Bekijk alvast dit fragment uit Xenakis' Oresteia

14:24 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Van Belgische creatie tot Slavische traditie met het NOB

Jean-Paul Dessy De jonge Singaporese dirigent Darrell Ang maakt deze week zijn debuut bij het NOB. Hij vervangt de Tsjechische dirigent Zdenek Macal die om gezondheidsredenen verstek moet geven. Darrell Ang won in 2007 op zijn 29ste de Grote Prijs, de publieksprijs en de prijs van de orkestleden op het prestigieuze Concours voor jonge dirigenten van Besançon. In 2008 kon hij ook de Arturo Toscaniniwedstrijd in Parma op zijn naam schrijven. Telkens werd zijn dynamische en inspirerende dirigeerstijl geprezen. Sindsdien kwam deze jonge talentvolle dirigent ook in Europa steeds vaker in beeld bij belangrijke orkesten en operahuizen. Bij het NOB dirigeert hij een wereldcreatie van Jean-Paul Dessy (foto) en de zevende symfonie van Antonin Dvorak. De jonge generatie is goed vertegenwoordigd tijdens deze concerten want onder leiding van Darrell Ang zal de 25-jarige Servische violist Nemanja Radulovic het vioolconcerto van Tchaikovsky vertolken.

Ang brengt tijdens dit concert de wereldcreatie van "Serene Sirens", een nieuw werk van de Jean-Paul Dessy (1963) . Deze Belgische componist, cellist en dirigent schreef op vraag van het NOB een orkestwerk. Dessy heeft al meer dan honderd wereldcreaties gedirigeerd en bijna tweehonderd hedendaagse muziekwerken, waarbij hij steeds op zoek gaat naar de diversiteit van de klank op de grens tussen het profane en het religieuze.

Jean-Paul Dessy is in de eerste plaats en vooral bekend als cellist. Hij combineerde zijn muziekstudies aan de conservatoria van Luik en Brussel met Romaanse Filologie. Hij was de oprichter van het strijkkwartet Quatuor Quadro, dat in de periode 1988-'94 heel wat creaties bracht, onder meer van Hus. Later begon Dessy zich ook als componist te profileren. Ook hij zocht de combinatie met de podiumkunsten in samenwerkingen met Hussein Chalayan, Frédéric Flamand, David Géry, Jacques Lassalle, Nicole Mossoux et Patrick Bonté, Lorent Wanson e.a. Een andere voorkeur van Dessy is de combinatie van live-instrumenten met elektronische muziek. Hij omschrijft dit als 'co-créations électro-contempo' en zoekt daarvoor het gezelschap op van specialisten uit de elektronische muziekwereld, zoals Scanner, Christian Fennesz en DJ Olive. Dessy is tegenwoordig ook bekend als dirigent van o.a. het ensemble Musique Nouvelles en het Orchestre de Chambre de Wallonie, waarmee hij het integrale oeuvre voor strijkorkest van Giacinto Scelsi op cd zette.

Programma :

  • Jean-Paul Dessy, Symphonic meditation 1 "Serene Sirens", wereldcreatie (opdracht NOB/Bozar)
  • Pyotr Tchaikovsky, Concerto voor viool en orkest, op. 35
  • Antonin Dvorak, Symfonie nr. 7, op. 70

Tijd en plaats van het gebeuren :

NOB : Dessy, Tchaikovsky, Dvoràk
Donderdag 17 februari 2011 om 20.00 u
Théâtre Royal de Mons - Bergen

Grand Place
7000 Mons

Meer info : www.lemanege.com en www.nob-onb.be
-----------------------------------
Vrijdag 18 februari 2011 om 20.00 u ( inleiding door Katleen Van Bavel om 19.30 u )
Bozar - Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.nob-onb.be

Extra :
Jean-Paul Dessy op www.compositeurs.be

12:21 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Emanon stelt nieuw programma voor op Kulturama

Frank Nuyts Ensemble Emanon stelt deze week een nieuw programma voor. Het trio (klarinet, cello, piano) is stilaan een vast gegeven voor Emanon. Een paar jaar geleden bracht het hedendaags klassiek ensemble uit Leuven een succesvol programma met werk van filmcomponist Nino Rota en van de vorig jaar overleden Henryk Gorècki. Nu wordt gekozen voor het gekende 'Trio opus 114' van Johannes Brahms en twee werken van Frank Nuyts (foto) : 'Bajadillas' en een nieuwe pianosonate die is opgedragen aan Emanon. Voorafgaand wordt Rota nog eens opgediept.

Frank Nuyts (1957) is docent compositie en orkestratie aan het conservatorium van Gent. Hij studeerde slagwerk en kamermuziek aan het Gentse conservatorium, later compositie en analyse van 20ste-eeuwse muziek bij Lucien Goethals. De vroege werken van Nuyts zijn gecomponeerd in een postserieel idioom. Door zijn interesse voor niet-klassieke muziek en door zijn vriendschap met de componist Boudewijn Buckinx slaat hij in '86 een nieuwe weg in en zo wordt hij samen met Buckinx één van de belangrijkste vertegenwoordigers van postmodernisme in Vlaanderen. Om een geëigende accurate uitvoering van zijn werken te garanderen richt hij in '89 de groep Hardscore op. Met Hardscore wil hij een brug slaan tussen meer commerciële muziek en hedendaagse muziek. Zijn werk wordt regelmatig uitgevoerd in binnen- en buitenland. De componist won verschillende prijzen, waaronder in 1995 de vijfjaarlijkse cultuurprijs van de stad Gent. Hij werkte onder meer voor deFilharmonie, het Spectra Ensemble en Ensemble Leporello.

Frank Nuyts schreef 12 pianosonates, waarvan nummer 2 tot 6 op plaat verschenen op het label Etcetera, gespeeld door een aantal jonge, beloftevolle pianisten. Sonates schrijven in de 20ste eeuw is tricky. In onze eeuw is een sonate allang niet meer het strakke vormschema dat diende om de tonaliteit te baas te kunnen. Wat overbleef, is de zoektocht naar manieren om met duidelijk afgelijnd maar beperkt gehouden materiaal een 'grote' vorm te genereren. Nuyts zocht in zijn 12 sonates muzikale bouwstenen bijeen om de bovengrens van eenvoud en de ondergrens van complexiteit te verkennen.

De Italiaanse componist Nino Rota (1911-1979) is vooral bekend om zijn filmmuziek, o.a. voor 'The Godfather'. Rota was behalve de vaste filmcomponist van Federico Fellini ook een begenadigd 'klassiek componist'. Zijn eerste oratorium, L'infanzia di San Giovanni Battista, componeerde hij op zijn elfde en werd in het begin van de jaren twintig opgevoerd. Hij werd eerst onderwezen door Ildebrando Pizzetti aan het conservatorium van Milaan, en verhuisde later naar Rome waar hij lessen volgde aan het Accademia Nazionale di Santa Cecilia. Tussen 1930 en 1932 woonde Rota in de Verenigde Staten, waar hij studeerde aan het Curtis Institute te Philadelphia. Daar volgde hij lessen in orkestratie bij Fritz Reiner en compositie bij Rosario Scalero.

In de jaren veertig was hij voornamelijk actief als filmcomponist. Hij componeerde de filmmuziek voor enkele van de belangrijkste filmregisseurs van Italië, waaronder Luchino Visconti, Franco Zeffirelli en Mario Monicelli. Het vruchtbaarst was zijn samenwerking met Federico Fellini. Hij was verantwoordelijk voor de muziek van alle films die Fellini maakte tussen 1952 en 1978. Hij was tevens de componist van de eerste twee The Godfather-films. Hij werd voor beide films genomineerd voor de Academy Award voor beste originele muziek, maar zijn eerste nominatie werd teruggetrokken toen bleek dat hij de muziek gedeeltelijk van een vorige film had gebruikt. Voor The Godfather II won hij samen met Carmine Coppola de Oscar. Zijn muziek werd ook postuum nog voor verscheidene films gebruikt.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Emanon Ensemble : Trio
Donderdag 17 februari 2011 om 20.00 u
M - Museum Leuven

Vanderkelenstraat 28
3000 Leuven

Meer info : www.kulturama.be, www.emanon.be, www.hardscore.be en www.mleuven.be

Extra :
Frank Nuyts : www.franknuyts.com, www.hardscore.be, www.matrix-new-music.be en youtube
Nino Rota : www.ninorota.com, en.wikipedia.org, www.schott-music.com, www.imdb.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Kulturama : de culturele hoogdagen van Leuven, 9/02/2011
The Wider World of Wonder : Frank Nuyts in het Conservatorium van Gent, 25/11/2010
Kamermuziekensemble van De Munt brengt Rota en Martinu in Brussel en Leuven, 21/11/2010
Frank Nuyts 50 jaar op dreef, 7/07/2007

09:59 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

13/02/2011

Alexander Gebert & Anna Magdalena Kokits brengen Dünser, Grieg, Miaskovski en Schnittke in Leut

Richard Dünser Sinds het voorjaar van 2007 concerteren Alexander Gebert en Anna Magdalena Kokits als duo. Ze vertolken in Leut 20ste eeuwse muziek van Miaskovski en Schnittke en de recente compositie van Richard Dünser (1959), The Garden of Desires, die aan hen beiden werd opgedragen en door hen werd gecreëerd in de Musikverein Wien in april 2010.

Het duo Gebert-Kokits debuteerde in januari 2009 in de Musikverein Wien en een eerste cd verscheen in de loop van 2010 bij Gramola. Pianiste Anna Magdalena Kokits (1988, Wenen) won talrijke eerste prijzen op internationale wedstrijden, waaronder Prima La Musica, de 26ste Internationale Smetana Pianowedstrijd in Pilsen/Tsjechië, het 17de Concorso Pianistico Internazionale Roma 2006, en was te gast op muziekfestivals, zoals het Internationale Brahmsfest Mürzzuschlag, de 13de Klavierfrühling Deutschlandsberg en het Nei suoni dei luoghi Festival in Italië.

Cellist Alexander Gebert (1977, Warschau) werd in 1989 toegelaten tot de Sibelius Academie in Helsinki. Tussen 1995 en 1998 studeerde hij aan de Chopin Academie te Warschau, daarna bij Philippe Muller aan het Conservatorium van Parijs en aan de Stuttgarter Musikhochschule bij Natalia Gutman. In 1997 werd hij 2de op de Lutoslawski Wedstrijd Warschau, in 2000 3de op de Antonio-Janigro Wedstrijd in Zagreb, 2de (en publieksprijs) op de Internationale Wedstrijd in Genf (waar hij met het Orchestre de la Suisse Romande o.l.v. Heinrich Schiff speelde) en hij won datzelfde jaar de 1ste prijs op het Concorso Valentino Bucchi in Rome. Alexander Gebert speelde in Europa en Noord- Amerika als solist en kamermusicus op diverse gerenommeerde festivals (Kuhmo Festival, Oleg Kagan Muziekfestival, Festival de Deauville, Ravinia Festival) en is sinds 2004 cellist van het Altenberg Trio Wien.

Programma :

  • Richard Dünser, The Garden of Desires (2010)
  • E. Grieg, Sonate in A klein, Op. 36
  • N. Miaskovski, Sonate nr 2 in A klein Op. 81 (1948)
  • Alfred Schnittke, Sonate NR 1 (1978)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Alexander Gebert & Anna Magdalena Kokits : Dünser, Grieg, Miaskovski, Schnittke
Donderdag 17 februari 2011 om 20.15 u
Sint-Pieterskerk Leut

Sint-Pietersstraat 1
3630 Leut

Meer info : www.ccmaasmechelen.be

Extra :
Richard Dünser : www.richard-duenser.at
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com, www.arsmusica.be, www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Alfred Schnittke's Sonate nr 1 voor cello en piano op nl.wikipedia.org

Bekuister alvast het eerste deel uit Schnittke's Sonate nr 1, uitgevoerd door Heinrich Schiff (cello) en Paul Gulda (piano)

00:07 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

12/02/2011

Adrian Brendel & Tim Horton in deSingel

Adrian Brendel Adrian Brendel (foto) is allesbehalve een showman. Uit zijn heldere en precieze speelstijl spreekt steeds een groot respect voor de componist, iets wat hij ongetwijfeld met de paplepel meekreeg van zijn vader. Vooraleer Alfred Brendel het concertpodium vaarwel zei, toerden vader en zoon twee jaar de wereld rond met het hele cello-pianorepertoire van Beethoven. Ook pianist Tim Horton komt uit de Brendelstal. Zijn carrière kreeg een enorme boost toen hij in 1995 voor de zieke Alfred Brendel inviel in Schönbergs Pianoconcerto, een concert met het City of Birmingham Orchestra onder leiding van Sir Simon Rattle. Al een geruime poos vormen Tim Horton en Adrian Brendel een trouw kamermuziekduo. Beiden voelen zich in alle stijlen thuis, van barok tot hedendaags.

Geen betere manier om een concert te openen dan met een heerlijke, elegant voortkabbelende sonate van Bach, gevolgd door de onlangs herontdekte Cellosonate van Zemlinsky uit 1894 die nog sterk Brahmsiaanse trekjes vertoont. Een sprong van honderd jaar brengt ons bij 'Pas de Deux', een abstract balletstuk van York Höller. Nog recenter is de cyclus 'Bogenstrich' van Harrison Birtwistle. Het derde deel daaruit, 'Variationen', beleefde in 2007 zijn wereldcreatie in handen van Adrian Brendel en Till Fellner. Jij geniet het voorrecht getuige te zijn van de Belgische première.

Harrison Birtwistle werd in 1934 geboren in Accrington (Noord-Engeland). Birtwistle wordt beschouwd als één van de meest toonaangevende Britse componisten. Samen met Goehr, Maxwell Davies, Ogdon en Howarth vormde hij in 1953 de New Music Manchester Group die zich toelegde op de uitvoering van werken van seriële componisten. Hoewel hij reeds lang volgens de principes van het serialisme componeerde, besefte Birtwistle dat dat serialisme hem geen voldoening kon brengen. Hij ging zich toeleggen op de meer 'beschrijvende' rnuziek. Componisten als Stravinsky, Webern, Messiaen en Varèse werden zijn voorbeelden. Daarnaast zocht hij zijn inspiratie vaak in de schilderkunst: Picasso, Breughel, Cezanne, Dürer en KIee bepaalden zijn denkwereld. Birtwistle heeft tal van opera's op zijn naam staan. Het drama is nooit ver te zoeken in zijn werk.

Programma :

  • Johann Sebastian Bach, Sonate voor viola da gamba en klavier in G, BWV1027
  • Alexander von Zemlinsky, Sonate voor cello en piano in A
  • York Höller, Pas de Deux (1993)
  • Sir Harrison Birtwistle, Bogensctrich - Variationen (2006-2009, Belgische creatie)
  • Ludwig van Beethoven , Sonate voor cello en piano Nr 5 in D, Opus 102 Nr 2

Tijd en plaats van het gebeuren :

Adrian Brendel & Tim Horton
Donderdag 17 februari 2011 om 20.00 u (inleiding door Adeline Boeckaert om 19.15 u)
deSingel - Blauwe zaal
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

Extra :
York Höller : www.yorkhoeller.de, en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Sir Harrison Birtwistle op en.wikipedia.org, www.boosey.com, www.arsmusica.be, www.compositiontoday.com en youtube
Harrison Birtwistle Interview, Dan Warburton op www.paristransatlantic.com, 8/07/1995

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

11/02/2011

Fusion, avontuur in beeld en muziek

FUSION Improvisatie en cross-over, jazz en experimentele muziek, tijdens Kulturama kan het allemaal. Onder de titel FUSION slaan ensemble XXI, ensemble Fusion, MATRIX en SLAC/academie beeldende kunst de handen in elkaar voor een avontuur in beeld en muziek. Waar de tocht heen leidt ? Dat blijft een verrassing, maar spannend wordt het zeker!

Tijdens enkele workshops gaan ensemble XXI (o.l.v. Kim Van den Brempt) en ensemble Fusion aan de slag met de Argentijnse componist en jazzpianist Juan Carlos Tolosa. Een ontmoeting langs én over de grenzen van wereldmuziek, hedendaags klassiek, jazz, improvisatie en experiment. Kunstenaars-docenten van SLAC/Academie Beeldende Kunst presenteren werk als spel tussen improvisatie en betekenis, in de vorm van cross-overs of fusion tussen kunst en locatie
Klank en beeld vinden elkaar op donderdag 17 februari 2011 tijdens de vernissage van de tentoonstelling FUSION (met korte muzikale act). En op zondagnamiddag 20 februari is er een concert van ensemble XXI o.l.v. Kim Van den Brempt, wereldmuziekensemble Fusion én een gezamenlijke improvisatie o.l.v. Juan Carlos Tolosa.

Juan Carlos Tolosa (1966) is een pianist en hedendaags componist uit Argentinië. Hij studeerde compositie in zijn geboortestad Cordoba (Argentinië) en aan het conservatorium van Brussel en ontpopte zich zo tot een muzikale duizendpoot. Hij is professor compositie aan het conservatorium van Cordoba, dirigent van het Cordoba Ensemble en intendant van het hedendaagse muziek festival aldaar. In zijn vrije tijd improviseert hij graag aan de piano, o.a. in het pianoduo Nager-Tolosa of bij Apikon Dià.

Tijd en plaats van het gebeuren :

FUSION
Vernissage : donderdag 17 februari 2011 om 20.00 u
Concert : zondag 20 februari 2011 om 15.00 u
Tentoonstelling te bezoeken van vrijdag 18 t.e.m. zondag 20 februari, telkens van 11.00 u tot 18.00 u.
Predikherenkerk Leuven

Onze-Lieve-Vrouwstraat
3000 Leuven

Meer info : www.kulturama.be en www.matrix-new-music.be

Extra :
Juan Carlos Tolosa op en.wikipedia.org, www.myspace.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Kulturama : de culturele hoogdagen van Leuven, 9/02/2011

17:00 Gepost in Concert, expositie, Muziek | Permalink |  Facebook

Alternatief pianoconcert op Indische vleugel(s)

P-ART Alternatief pianoconcert van P-ART met indische spirit: hoofdzakelijk eigen werk op vleugel, lithofoon, tabla's, bansuri radio's en andere klankobjecten. Piano in de dubbele betekenis : piano en zacht. Met respect niet voor de decibels maar voor de innerlijke draagkracht van toon en boventonen. Instant compositions. Organisch-intuïtief spel van componist, vertolker, improvisator en luistesteraar. In tijden van discussie over de wettelijk toegelaten geluidsgrens van 99 db, 103 of 107 db is dit alternatief pianoconcert een verademing voor wie zijn oren en niet de boxen wil geloven.

Neoromantiek? Experimentele muziek? Vrije improvisatie? Ethnische muziek? Soundartist? Op de muziek van P-ART is moeilijk een label te plakken.
Al 50 jaar is hij in de ban van de piano en aanverwanten. Zijn artistiek talent is veelzijdig. Hij is creatief op muzikaal, beeldend, audiovisueel en poëtisch vlak
Organisch-intuïtief koestert P-ART het onverwachte op zijn artistiek pad. Met oneindig respect voor de innerlijke draagkracht van elke toon. Intuïtief musiceren, componeren, improviseren, integreren van de omringende sound, alles in één: weg van franjes en glitter. Met openheid voor alles zoals het is ('de indische spirit') gunt P-ART ruimte aan de klanken die hij laat geboren worden en doet opgroeien als schepsels van deze aarde.

Programma :

  • Robert Schumann, Vogel als Prophet Waldszene nr. 7 Opus 82 voor piano
  • Zoltan Jeney, Arthur Rimbaud in the Desert for keyboard
  • P-ART, Lithophonia voor P-ART-lithofoon
  • P-ART, Organic Raga for Grand Piano
  • P-ART, De indische ruimte (Free piano)
  • P-ART, Polyfone vlucht voor 3 radiostemmen en pianobox
  • P-ART, Bansuri krijgt vleugels voor bamboefluit, vleugelpiano en andere percussievoorwerpen
  • P-ART, Indian Vibrators For Tablas + Grand Piano Strings
  • P-ART, New Prepared Piano For Grand Piano + Effectprocessor

Tijd en plaats van het gebeuren :

P-ART : Piano op Indische vleugel(s)
Donderdag 17 februari 2011 om 20.30 u
CC Oratoriënhof Leuven

Mechelsestraat 111
3000 Leuven

Meer info : users.skynet.be/P-ART en www.oratorienhof.be

Extra :
Zoltan Jeney op en.wikipedia.org en info.bmc.hu

13:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Vijay Iyer met HERMESensemble en e-XXI in deSingel

Vijay Iyer Pianist Vijay Iyer (foto) is bij jazzliefhebbers geen onbekende meer, maar hoe zit het met zijn gedaante als 'klassiek' componist ? Deze nog minder bekende kant wordt op 16 februar in deSingeli belicht door het HERMESensemble, e-XXI en Iyer zelf.

Vijay Iyer is een zuiver autodidact. Hij behoort tot het nec plus ultra in het wereldje van jazzpianisten. Vermetel, origineel en met milde ironie weet hij, via het minste geluid dat tussen twee noten kan zitten, zijn luisteraars te verblinden. Hij creëert magische, hypnotische zones waarin Karnatische muziek met jazz versmelt, Beethoven en Ligeti tegen Prince en The Police aanlopen. Zo ontstaat een provocerende, hybride soundscape. Ritmisch complex, mysterieus georkestreerd en innovatief qua textuur.

'Interventions' schreef Iyer in opdracht van Russell Davies' American Composers Orchestra. Het werk alterneert tussen genoteerde secties en groepsimprovisaties. De uitvoerders beslissen in realtime over acties die zich contrapuntisch tot elkaar verhouden. 'Mutations' is een suite in tien bewegingen voor strijkkwartet, piano en laptop. Als solist levert Iyer commentaar vanaf de zijlijn, conform Ellington: de pianist als stand-in voor het publiek op het podium. Truman Capote parafraserend, dringt Iyers muziek op slinkse wijze "into a little corner of your soul".

Een zoon van immigranten uit India, die zichzelf inwijdde in de geheimen van de Amerikaanse jazz. Vijay Iyer werd in 2006 en 2007 in DownBeat Magazine als pianist en componist verkozen tot 'Rising Star'. Nu is hij een van de meest gezaghebbende jazzmusici in New York, dankzij de ongelooflijke breedheid en diepte van zijn werk. Iyer is een zeer getalenteerde artiest, die naast muziek ook andere uitdagingen nodig heeft: hij bezit universitaire graden in wiskunde en natuurkunde. Door het science-tijdschrift Seed werd hij gekozen als een van de zogenaamde 'Revolutionary Minds'. Een zeer begaafde en veelzijdige man dus, die als pianist, componist en bandleider actief is. Composities van hem werden onder meer uitgevoerd door the American Composers Orchestra. Iyer richt zich op zeer uiteenlopende bezettingen, waaronder ook grootscheeps orkestraal werk.

HERMESensemble is een Antwerps collectief voor hedendaagse muziek en kunst. Het repertoire en de uitvoeringspraktijk van de klassieke avant-garde vormen steeds het startpunt van de producties, maar het ensemble streeft er bewust naar artistieke grenzen te verleggen; enerzijds zoekt het confrontaties op met oude muziek, pop- en wereldmuziek, anderzijds onderzoekt het synergieën met andere disciplines zoals (muziek)theater, beeldende kunsten, video, film en multimedia. Vele van de concerten worden door een expliciet visueel karakter gekenmerkt, zoals de projecten met historische pelicules. Vaak vinden ze plaats op bijzondere, passende locaties of in een interessante industriële architectuur.

E-XXI is een jong studentenensemble binnen de werking van WHAM (Werkgroep hedendaagse en Actuele Muziek van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen). Ze worden gecoacht door componisten als Wim Henderickx, Luc Van Hove en Luc Brewaeys en dirigenten als Koen Kessels en Filip Rathé.

Programma :

  • Vijay Iyer, Interventions (2007, Belgische creatie)
  • Vijay Iyer, Mutations I-X (2005, Belgische creatie)
  • Vijay Iyer, Piano solo pieces

Tijd en plaats van het gebeuren :

Vijay Iyer & HERMESensemble & e-XXI
Woensdag 16 februari 2011 om 20.00 u (inleiding door Piet Van Bockstal om 19.15 u)
deSingel
- Muziekstudio
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be, www.hermesensemble.be en www.vijay-iyer.com

Extra :
Vijay Iyer op en.wikipedia.org en youtube
Vijay Iyer, HERMESensemble, e-XXI. Geen jazz light, Koen Van Meel op Kwadratuur.be, 31/01/2011

Bekijk alvast Vijay Iyer solo op het Festival Stranger than Paranoia in Tilburg, 2009

07:00 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

10/02/2011

Nieuwe dansvoorstelling met livemuziek in het Concertgebouw Brugge

Drum & Dance In Drum & Dance treden de Belgisch-Zwitserse danser-choreograaf Thomas Hauert en de Belgische drummer Michel Debrulle samen voor het voetlicht. Over de genregrenzen heen putten ze inspiratie uit de traditie, folklore, improvisatie, jazz en hedendaagse dans. Samen willen ze die initiële spanning terugvinden. Het is een heel fysieke voorstelling waarin twee bezeten lichamen elkaar opzoeken. Na Drum & Dance maken Thomas Hauert en pianist Daan Vandewalle, speciaal voor het festival COME ON! BEAT IT!, een nieuwe voorstelling. Samen gaan ze aan de slag met de percussieve en pure muziek van John Cage. Thomas Hauert werkt in Brussel als choreograaf en danser. Van 1991 tot 1995 danste hij voor Rosas en in 1997, na de creatie van de solo Hobokendans, richtte hij zijn danscollectief ZOO op.

"Sonatas and Interludes" (1946-1948), een compositie voor geprepareerde piano uit twintig delen, is eéén van de hoogtepunten uit het oeuvre van John Cage (1912-1992). Inspiratiebron voor deze compositie was het boek "The Dance of Shiva" van de Indiase kunsthistoricus Ananda Coomaraswamy. Dit boek beschrijft de theorie van de zogenaamde 'permanente emoties', vier 'zwarte' (woede, verdriet, angst en haat) en vier 'witte' (heldhaftigheid, erotiek, humor en verwondering) die elkaar opheffen in kalmte. Met "Sonatas and Interludes" heeft Cage deze theorie verklankt. Het werk wordt gekenmerkt door een uiterst gevarieerd klankpalet en is tegelijk vitaal en intiem. Naar het einde toe wordt het stuk steeds meditatiever. De uitvoering van dit bijzondere werk van ruim een uur is een zeer speciale ervaring voor zowel de vertolker als de luisteraar.

De structuur van het werk is symmetrisch. De compositie spiegelt als het ware tussen de tweede en derde Interlude. Voordat Cage aan het werk ging, maakte hij een schema zodat hij precies wist hoelang elk deel zou duren en uit hoeveel maten het zou bestaan. Zelf zegt Cage over zijn werkwijze: "Spelend en improviserend met de geprepareerde pianoklanken vond ik melodieën en klankcombinaties die in het schema pasten."

Voor "Sonatas and Interludes" worden 45 snaren van de vleugel geprepareerd met rubber, schroeven en bouten. De op die manier verkregen klank lijkt nu eens op een tamboerijn of cimbaal, dan weer op een compleet gamelanorkest. Het prepareren vergt een speciale studie. Cage geeft in zijn partituur gedetailleerd aan waar het materiaal geplaatst moet worden en wat voor klank hij wil, maar hij tekent er ook bij aan dat in de praktijk zal blijken dat elke vleugel weer anders is. Om die reden doet hij een beroep op de creatieve inbreng van de uitvoerder zelf.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Thomas Hauert/ZOO, Michel Debrulle, Daan Vandewalle : Dance & percussion
Woensdag 16 februari 2011 om 20.00 u
(Aansluitend nagesprek door Steven De Belder)
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be, www.zoo-thomashauert.be en www.daanvandewalle.com

Extra :
John Cage : www.johncage.info
John Cage op UbuWeb Film, UbuWeb Sound en youtube
John Cage, anarchie van de stilte, Lotte Devoeght op www.rektoverso.be
John Cage at Seventy: An Interview, Stephen Montague (1985) op UbuWeb Papers
John Cage Online : links compiled by Josh Ronsen
John Cage (1912 - 1992) : Goeroe of charlatan ?, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Come on! Beat ! Tiendaags slagwerkfestival in Brugge, 29/01/2011
De diva van de avant-garde pianisten en de materiaalkoffer van John Cage, 29/09/2007

Bekijk alvast deze dit fragment uit John Cage's 'Sonata X for Prepared Piano', uitgevoerd door Tim Ovens

15:20 Gepost in Concert, Dans, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Hans W. Koch & Julien Maire op Artefact

Computermusic In 1996 startte Hans W. Koch met zijn onderzoek naar het instrumentale potentieel van oude computers. Hij werkt niet met bits en bytes maar met een rechtstreekse aanval op de circuits, het moederbord en elektronische componenten. Zijn bijzondere performances zijn nooit identiek doordat zijn interventies drastisch ingrijpen op de werking en structuur van de machines.

De Duitse audiovisueel kunstenaar, componist en performer Hans W. Koch studeerde muziek, geschiedenis en natuurkunde aan de Universiteit van Weingarten en compositie aan de Universiteit van Muziek in Keulen, waar hij nog steeds woont en werkt. Naast het ontwikkelen van voorstellingen voor verschillende, vaak interdisciplinaire ensembles, creëert hij geluidsinstallaties. Het zoeken naar verborgen aspecten van dagelijkse voorwerpen, zoals huishoudelijke elektronica, haardrogers en oude computers, speelt een belangrijke rol in zijn werk.

Voor Exploding Camera (te zien tijdens Artefact 2008) dissecteerde en amputeerde Julien Maire een camera zoals in een hedendaagse versie van een anatomische les. In de Open Core performances werkt hij daarop verder en roept hij herinneringen op aan de publieke anatomische dissecties uit de 16de eeuw. Dat anatomisch theater lag mee aan de basis van het moderne spektakel. In deze performance opent de kunstenaar enkele 'machines of vision' zoals camera's en webcams terwijl hij ook een oude Super 8 projector draaiende houdt.

Maar voor Maire is het ontmantelen of analyseren nooit een eindpunt of doel op zich. Hij impliceert steeds een nieuwe synthese, een re-animatie, hij ontwikkelt nieuwe vormen van 'levende' beelden zonder enig negatief. Zijn benadering is altijd constructief.

Hans W. Koch : Computermusic 1 / Julien Maire : Open Core
Dinsdag 15 februari 2011 om 21.00 u
Kunstencentrum STUK

Naamsestraat 96
3000 Leuven

Meer info : www.artefact-festival.be

Extra :
Hans W. Koch : www.hans-w-koch.net en youtube
Julien Maire : www.julienmaire.blogspot.com en youtube

Elders op Oorgetuige :
Artefact Festival focust op elementaire deeltjes van media en technologie, 7/02/2011
Barbara Hindahl & Hans W. Koch op zoek naar de oorspronkelijke taal van de schepping, 12/01/2011

07:00 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook