01/06/2011

René Mogensen & Nicolas Deletaille in Logos : een voorstelling met een hoog gamegehalte

Rene Mogensen Multimedia troef op het openingsconcert van deze maand in Logos : de Deense componist-saxofonist Rene Mogensen (foto) krijgt carte blanche om zich uit te leven op traditionele Cypriotische muziek en op de M&M robots, maar evengoed op computergames. Samen met de Franse arpeggionist/cellist Nicolas Deletaille meandert Mogensen tussen interactive environments en feedback loops om ettelijke zintuigen bij jou te prikkelen. Een voorstelling met een hoog gamegehalte.

De Deense komponist-saxofonist Rene Mogensen is van vele markten thuis. Zijn veelgelaagde output omvat onder meer muziek voor kamerorkesten, solostukken, jazzcomposities, dansstukken, hoorspelen, theaterprodukties en installaties. Als saxofonist toerde hij rond in Europa en de USA en in New York leidde hij zelfs even een eigen ensemble in de periode 1991-2001. De prijzen die hem in de loop der jaren in handen vielen, kwamen van onder meer de Yvar Mikhashoff Trust for New Music, the Eubie Blake Fund, the John Anson Kittredge Fund, Meet the Composer, the Danish Arts Foundation en vele andere. Hij bezit tevens een master in elektronische muziek aan de koninklijke academie in Aarhus (Denemarken).

Zijn 'All Numbers Language' voor cello en interaktief computercircuit is een multimediaal stuk 'kamermuziek' waarin alles draait rond visuele impressies, symbolische tekens, muziek, computergeluid en menselijke performance. De partituur van de cellist bestaat uit enkele losse (en goed vermomde) citaten uit de cello solo-literatuur van de 20ste eeuw, maar bundelt zich naar het einde toe in een consistente eklektische mix. De videoprojekties die daarbij horen, zijn van de hand van Johan Lievens en zijn volkomen realtime, i.e. voor 100% afhankelijk van de geanalyseerde input van de cellist.

Salamis is een site aan de oostkust van Cyprus en was een belangrijk handels- (en oorlogs-)centrum in de Oudheid. Vandaag de dag is het een unieke trekpleister voor archeologen. Mogensen bezocht de plek in maart vorig jaar en raakte sterk onder de indruk van de oude ruïnes. 'Salamis Dances', het stuk dat hij daarrond componeerde, swingt heen en weer tussen referenties aan traditionele Cypriotische volksmuziek en een eigentijdse toonspraak, waarbij de sfeer van de lange geschiedenis van Salamis op een stilistisch enigzins dubbelzinnige wijze wordt opgeroepen.

De arpeggione is een in 1823 door de Weense vioolbouwer J. G. Staufer ontworpen kruising tussen een gitaar en een cello. In 'Walls of Nicosia' is een belangrijke rol weggelegd voor dit instrument, dat zich een weg vreet tussen brokken dodecafonie, flarden folkloristische tunes en virtuele elektroakoestische ruïnes. Hier en daar duikt een timbre op dat aan Berio, Ligeti of Harvey refereert, maar dat is slechts muzikaal toerisme. 'Walls of Nicosia' is en blijft een compositieopdracht van het Statens Kunstfond uit 2010.

In 'Details of Spaces' is het de beurt aan de saxofoon om een wandeling te maken doorheen vijf elektroakoestische environments. Realtime analyse van wat de saxofonist inspeelt, wordt gebruikt om op hun beurt die environments mee te beïnvloeden. Op die manier wordt een feedback loop gesmeed tussen uitvoerder (die zijn output via de luidsprekers hoort klinken) en de apparatuur (die de input van de saxofoon analyseert).

Afsluiter 'Game Dialogue' is opnieuw de interaktie zelve, ditmaal tussen beide solisten en de computer. Dit stuk is, de projekttitel indachtig, het meest game-georiënteerd. De musici bevinden zich immers alweer in een virtueel environment (simpeler gesteld: een driedimensionele matrix van mogelijke situaties) terwijl de computer hun input analyseert. De muzikale keuzes die zij maken, bepalen het verdere verloop van het spel. Het stuk wordt in twee versies gebracht: de resultaten van versie 1 worden in het computergeheugen opgeslagen en dienen als vertrekpunt voor versie 2.

Cellist Nicolas Deletaille studeerde in Brussel en in de USA. Als uitvoerend musicus is hij vast lid bij Mendelssohn Ensemble en Rosamonde String Quartet en als studiomuzikant nam hij reeds Bachs integrale cellosuites op, evenals Beethovens cellosonates en enkele grote repertoirestukken van Kodály, Cassadó, Ysaÿe en Ligeti. Pas in een later stadium ging hij zich specialiseren in de arpeggione, na opname van Schubert's Arpeggione Sonata. Zoals zoveel solisten die hun instrument in een 21ste-eeuwse muzikale context willen profileren, creërde hij reeds meer dan 50 werken die speciaal voor hem geschreven werden.

Programma :

  • Salamis Dances (arpeggione solo)
  • Walls of Nicosia (arpeggione & computer)
  • The Swarm Breaks Through the Net (<M&M> robots)
  • Details of Spaces (sax & computer)
  • Game Dialogue (game 1) (sax & computer) - creatie
  • Game Dialogue (game 2) (sax, cello & computer)
  • All Numbers Language (cello & computer)

Tijd en plaats van het gebeuren :

New Media XVI - Game Dialogue : René Mogensen & Nicolas Deletaille
Woensdag 8 juni 2011 om 20.00 u
Logos Tetraëder Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org 

Extra :
René Mogensen : www.myspace.com/ReneMogensen
Nicolas Deletaille : www.nicolasdeletaille.com

17:47 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

31/05/2011

Jonge gitarist Nico Couck maakt solodebuut met virtuoos recital in Hamme

Nico Couck Zondag maakt de jonge gitarist Nico Couck (foto) zijn solodebuut met een virtuoos recital. Nico studeert momenteel bij Roland Broux aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen en kaapte vorig jaar de tweede prijs weg in het Nationaal Concours Klassieke Gitaar georganiseerd
door Rotary Brussel. Het programma van dit recital is min of meer een staalkaart van de klassieke gitaar. Er zullen vier werken gespeeld worden, waarin de vele facetten van het instrument te zien/horen zijn. Eerst krijg je twee werken die je tot de lichte klassieke muziek kan rekenen. De laatste twee werken zijn werken waarin de architectuur en het abstracte centraal staan : de Suite in a BWV 995 van Bach en het monumentale Sequenza XI van Luciano Berio.

In 1958 schreef Luciano Berio zijn eerste 'Sequenza' voor fluit solo. Dit stuk is het eerste ooit dat proportioneel werd genoteerd. Er wordt geen gebruik gemaakt van uitgeschreven ritmes maar de afstand tussen de noten bepaalt de tijdsspanne ertussen. Jammer genoeg slaagde volgens Berio geen enkele fluitist erin dit juist te interpreteren en later schreef hij een tweede versie met ritmes. Sinds de Sequenza voor fluit zijn de in totaal 14 Sequenza's de rode draad in zijn oeuvre gebleven. Berio schreef de Sequenza's voor de meest uiteenlopende solo-instrumenten, waarbij hij de expressieve en technische mogelijkheden van het betreffende instrument onderzocht. Berio's Sequenza's worden gekenmerkt door hun extreme virtuositeit, die altijd boeiend, vaak theatraal, maar nooit oppervlakkig is. Hij gebruikt zijn verbeelding om het instrument uit zijn rolpatroon te halen en het te laten herboren worden tot een nieuw wezen, met bredere expressiemogelijkheden die het klankpatroon en de luistergewoonten van het publiek in de war sturen.

Programma :

  • Fernando Sor, Introductie en variaties op een thema van Mozart, op. 9
  • Carlos Rivera, Whirler of the Dance (1998)
  • Johann Sebastian Bach, Suite in a, BWV 995
  • Luciano Berio, Sequenza XI (1988)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Gitaarrecital Nico Couck
Zondag 5 juni 2011 om 16.00 u
ID+Art Hamme

Sint-Jansstraat 27
9220 Hamme

Extra :
Carlos Rivera : www.riveramusic.net
Luciano Berio op www.compositiontoday.com, www.themodernword.com, brahms.ircam.fr, www.arsmusica.be (*) en youtube
Portret Luciano Berio, J-L Plouvier op www.ictus.be
Luciano Berio (1925 - 2003): Duivelskunstenaar, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Luciano Berio, Sequenza XI op en.wikipedia.org
A Polyphonic Mode of Listening: Luciano Berio's Sequenza XI for Guitar, Mark David Porcaro op www.unc.edu, 2003

Elders op Oorgetuige :
Eerste Biënnale van het Belgisch Genootschap voor Muziekanalyse in het kader van Luciano Berio's Sequenza's voor soloinstrumenten, 20/03/2011
Ensemble 21 brengt eerbetoon aan Luciano Berio, 23/07/2011

Beluister alvast Luciano Berio's Sequenza XI (1988) voor gitaar, gespeeld door Nico Couck tijdens LAbO III, maart 2011

15:25 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Integrale uitvoering van de strijkkwartetten van Helmut Lachenmann tijdens Hölderlinweekend in Brugge

Helmut Lachenmann Dit weekend kan je in het Concertgebouw Brugge terecht voor een integrale uitvoering van de strijkkwartetten van Helmut Lachenmann (foto), één van de belangrijkste componisten van het moment. Tijdens het Hölderlinweekend speelt het Danel Kwartet zijn drie grote kwartetten, samen met werk van Beethoven, Nono en Schumann. Het Hölderlinweekend begint op vrijdag 3 juni met een afzonderlijke lecture-performance door pianist Jan Michiels. Op zaterdagnamiddag is er een gesprek met Helmut Lachenmann gevolgd door een concert. Zaterdagavond is er opnieuw een concert, net als op zondagvoormiddag. Het concert van de zondagnamiddag wordt voorafgegaan door een lezing door Stefan Hertmans over 'Hölderlin en de goden van onze tijd'.

Voor romantische componisten was Beethoven een god. Hij was de 'Einzelgänger' die het wezenlijke kenmerk van goede muziek had gerealiseerd : originaliteit. "Vrijheid, verdergaan is in de kunst, net als in de hele schepping, het doel", schreef Beethoven ooit in de lijn van het Duitse idealisme van de jonge Friedrich Hölderlin - één van de belangrijkste dichters van de Duitse romantiek - die in zijn roman 'Hyperion' toonde hoe echte vrijheid slechts door schoonheid wordt verwezenlijkt. De muzikale weg die Beethoven insloeg, werd in de negentiende eeuw gevolgd door Schumann en veel later ook nog door hedendaagse componisten als Helmut Lachenmann en Luigi Nono. Net als Schumann in zijn strijkkwartet in F, alludeerde Nono aan een van Beethovens late kwartetten in zijn door Hölderlin geïnspireerde 'Fragmente - Stille, an Diotima'. Beethovens muzikale drang naar vernieuwing en zijn prometheïsche geloof dat kunst de wereld kon veranderen, ging gepaard met een klassiek vormgevoel. Toen Schumann zijn kwartetten in 1842 concipieerde, schafte hij zich de partituren van Beethovens kwartetten aan. Geen wonder dat de strenge opbouw van Schumanns kwartetten aan Beethovens absolute muziek herinnert. De ritmische en harmonische ambiguïteit en introverte lyriek typeert dan weer de romanticus Schumann, die net als Hölderlin 'umnachtet', geestesziek, zou sterven.

Helmut Lachenmann werd geboren te Stuttgart in 1935 en studeerde er aan de Musikhochschule tussen 1955 en 1958. Zijn interesse voor de toenmalige avant-garde werd versterkt door zijn eerste bezoek aan de Darmstadt Ferienkurse in 1957 waar hij voor het eerst Luigi Nono onmoette met wie hij zou verder studeren in Venetië tussen 1958 en 1960. Later kruist zijn pad de figuur van Stockhausen tijdens de Kölner Neue Musik Kurse. Met een extreme radicaliteit stelt de muziek van Lachenmann elke luisterconventie in vraag. Vanuit een schijnbare geborgenheid wil Lachenmann doorstoten tot de werkelijkheid van de ongeborgenheid om de rijkdom aan nog onvermoede ervaringen te openbaren. Schoonheid door het afwijzen van gewenning, kunst als een openlijk verzet tegen traditionalisme en formalisering. Wat een componist immers moet verwezenlijken is een nieuwe vorm van horen: een situatie van bevrijde waarneming en dit door een volledig nieuwe belichting en een herdefiniëring van het vertrouwde. Componeren gaat voor Lachenmann ook veel verder dan het tautologisch benutten en herschikken van wat aan expressiviteit reeds voorhanden is: het is geen 'samenstellen', wel een 'uit elkaar halen'. Alle traditionele structuren en middelen worden onderworpen aan een compromisloos deconstructieproces: Lachenmann bouwt nieuwe instrumenten, laat ze ruisen, krassen, spreken. Eerst ziet men een stuk van hem, vervolgens hoort men het. De musici schijnen zich hierbij te bekwamen in absurde handelingen die nog in het pre-muzikale terrein liggen. Langzaam tast Lachenmann deze ruimte af en de luisteraar is als een blinde die zich pas geleidelijk weet te oriënteren.

Lachenmann's drie strijkkwartetten overspannen een periode van drie decennia. Zijn benadering van het genre veranderde wel enigszins in de loop der jaren. Helmut Lachenmann : " Gran Torso was het eerste werk waarin ik mijn idee van de zogenaamde 'musique concrète instrumentale' naar een compositie vertaalde zonder gebruik te maken van 'exterritoriale' geluiden, dus met zuiver instrumentale middelen. In de composities die ik daarvoor schreef, gebruikte ik voorwerpen als radio's, droge takken en emmers met water om de fysieke energie te articuleren als het meest bepalende aspect van klank en klankprocessen. Nadat ik dit 'strijkkwartet in mijn leven' had geschreven - dat ik opvatte als een landschap in transformatie - was ik zeker dat ik nooit nog een ander zou schrijven. Deze citroen was als het ware uitgeperst.
Toen ik 18 jaar later - in 1989, dus in mijn 'latere leven' - gevraagd werd een nieuw kwartet te schrijven, was er maar één manier om mijn idee-fixe van een energetische klank te behouden zonder mezelf te herhalen. Ik focuste op één element: de zogenaamde 'flautato'-techniek, waarbij bijna geen boogdruk wordt uitgeoefend en waardoor enkel de toonhoogtes kleur geven aan de verschillende wrijvingsgeluiden. Het was meteen vrij duidelijk dat een dergelijk principe radicaal getransformeerd moest worden van de pure wrijvingsgeluiden naar het tegenovergestelde: een landschap van pizzicato impulsen.
In mijn derde strijkkwartet (Grido, 2001) leefde de idee van 'musique concrète instrumentale' nog steeds, maar dan in andere richtingen, die ik vroeger had vermeden. Het blijven zoeken naar nieuwe klanken is voor mij eerder een natuurkundig dan een artistiek idee. Het doel was nooit om nieuwe klankeffecten te vinden, maar wel om een nieuwe perceptie te vinden die kan leiden tot ongewone manieren van klank- of geluidsproductie, en die tegelijk min of meer vertrouwde klankelementen in een ander daglicht kan stellen. Zo is het laatste deel van Grido een soort gigue, waarbij het typische gigueritme slechts een soort skelet is voor een energetisch geladen prestissimo." (*)

Lecture-performance Jan Michiels : Schumann, Hölderlin & de 20ste eeuw - vrij 3/06 om 20.00 u
Het Hölderlinweekend begint op vrijdag 3 juni met een afzonderlijke lecture-performance door pianist Jan Michiels. Robert Schumann en de geniale dichter Friedrich Hölderlin hadden zowel wat hun biografie als hun werk betreft heel wat gemeen. Pianist Jan Michiels gaat na waarom de aforistische late werken van beide kunstenaars vooral aan het einde van de 20ste eeuw heel wat componisten hebben beïnvloed, onder wie Luigi Nono, Wolfgang Rihm en György Kurtág.

Gesprek met Helmut Lachenmann / concert - za 4/06 om 15.00 u
Helmut Lachenmann (1935), Strijkkwartet nr. 1 'Gran Torso'

In zijn eerste strijkkwartet 'Gran Torso', (1971-72) bouwde Lachenmann een grote vorm volledig op met alternatieve, 'concrete' klanken (fluit- en krastonen door respectievelijk onder- en overdruk van de boog, bestrijken van kam, snarenhouder of klankkast in plaats van de snaren, enzovoort). In het werk komt een 'normale' viool-, altviool- of celloklank niet voor, op de enkele keer dat men aan de snaren plukt na.

Toelichting Helmut Lachenmann Gran Torso, Frank Madlener op www.arsmusica.be
Helmut Lachenmann, Gran Torso op nl.wikipedia.org

Concert Danel Kwartet : Beethoven, Schumann, Nono - za 4/06 om 20.00 u (inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u )

Programma :

  • Ludwig van Beethoven (1770-1827), Strijkkwartet opus 18, n.t.b.
  • Robert Schumann (1810-1856), Strijkkwartet in a, opus 41 nr. 1
  • Luigi Nono (1924-1990), Fragmente-Stille, an Diotima

De Italiaanse componist Luigi Nono (1924 - 1990) was één van de centrale figuren binnen de naoorlogse avant-garde. Maar steeds was hij zijn eigen weg gegaan, en werden zijn composities in de eerste plaats gekenmerkt door een fel politiek-maatschappelijk engagement. Met 'Fragmente-Stille, an Diotima' tekende Nono echter voor een minder provocatieve, meer verinnerlijkte muziek, zonder daarbij evenwel zijn geëngageerde idealen uit het oog te verliezen. Tenslotte, zo zei hij, wordt elke revolutie in de eerste plaats gedragen door een groot gevoel van liefde.

En zo droeg Nono zijn eerste strijkkwartet op aan de liefde: an Diotima, pseudoniem voor Susette Gontard, de eeuwige geliefde en muze van Friedrich Hölderlin. Zoals wel meerdere componisten eind jaren '70 ontwikkelde namelijk ook Nono een grote interesse voor het werk en het denken van deze romantische dichter, die bovendien een exacte tijdgenoot van Beethoven was. Vooral de subtiele variaties in zijn poëzie, teweeggebracht door kleine veranderingen in ritme, kleur of semantiek, die het geheel plotseling in een volledig nieuw licht plaatsen, fascineerden de componist, die ook in zijn muziek op zoek ging naar deze fijnzinnige nuances. 
 
Niet de grote gebaren kenmerkent dit werk, maar eerder de kleine geste die een grootse boodschap uitdraagt. De fragiliteit van deze muziek dwingt de luisteraar tot opperste concentratie, tot een actief luisteren dat zijn eigen grenzen overschrijdt. Tot men tenslotte daar komt, waar men ook de stilte hoort.

Het strijkkwartet 'Fragmente-Stille, an Diotima' kwam er op expliciete vraag van het LaSalle Quartet. De componist deed er erg lang over. De première vond plaats op 2 juni 1980 in het kader van het 30ste Beethovenfest. De titel alleen al en het feit dat het werk 'mit innigster Empfindung' aan hen werd opgedragen verraadt dat het om fragiele muziek gaat die ons tot opperste concentratie dwingt.

Fragmente-Stille. An Diotima van Lachenmann's leermeester Luigi Nono is één van de belangrijkste strijkkwartetten uit de 20ste eeuw. Wat maakt dit werk zo uniek? Helmut Lachenmann : "Vandaag is het onmogelijk om in een paar woorden iets te zeggen over dit ongelooflijke werk waarin tijd, stilte en klank een wereld van oneindige dimensies articuleren. Dit is in ieder geval 'het strijkkwartet in Nono's leven'. Alle typische bewegingen en gestes uit Nono's orkestmuziek - de fanfares van koperblazers, percussieve elementen, de klemtoon op het melodische - zijn terug te vinden in dit kwartet, maar dan in een radicaal getransformeerde vorm. De inzet van de twee violen is al meteen een soort vervormde fanfare, in een compleet veranderde context. Ik zou het kunnen uitdrukken als 'dit is geen muziek', maar dat zou verkeerd begrepen kunnen worden. Het is een open klanktoestand die niets uitdrukt, en dat 'niets' is sterker, expressiever en raakt meer dan om het even welke superexpressieve muziek van voor en na Nono. Nono gaf de idee van muziek een nieuwe en open dimensie. " (*)

Concert Danel Kwartet : Beethoven, Lachenmann, Schumann - zo 5/06 om 11.00 u (inleiding door Maarten Beirens om 10.15 u )

Programma :

  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet nr. 10 in Es, opus 74 'Harp'
  • Helmut Lachenmann, Strijkkwartet nr. 2 'Reigen seliger Geister'
  • Robert Schumann, Strijkkwartet in F, opus 41 nr. 2

Helmut Lachenmann over 'Reigen seliger Geister' : Reigen seliger Geister (Reidans van gelukzalige geesten) - perceptiespel: klanken uit de 'lucht' gegrepen - 'lucht' uit de klanken geperst. Nadat ik in mijn eerste strijkkwartet Gran Torso de exterritoriale wateren van de instrumentale klankvorming heb verkend - waar anderen nu hun pleziertochten kunnen maken - grijp ik in dit stuk terug op intervalstructuren ('tekst'), dienend als 'façade', als 'voorwendsel' ('pre-tekst') om bij de realisering ervan de natuurlijke akoestische grenzen van de voortgebrachte klank – zijn timbre-articulatie, demping - bij het wegsterven, bij het afstoppen van de trillende snaar (maar bijvoorbeeld ook de fluctuatie van het element ruis die de strijkstok zwervend tussen sul ponticello en sul tasto teweegbrengt) door het 'dode' klankweefsel heen tot levend object van de ervaring te maken.
Zo worden speeltechnisch bepaalde handelingsgebieden gecreëerd, gewijzigd, opgedeeld, verlaten, verbonden. Het pianissimo fungeert als kader voor een veelvoudig fortissimo possibile van onderdrukte tussenwaarden: figuren die door het verplaatsen van de strijkstok in toonloze ruis wegzinken of eruit opduiken, het pizzicato dat ondanks zijn vluchtigheid ook nog eens voortijdig gedeeltelijk wordt afgedempt, 'uitgefilterd'. Zo men wil: een pleidooi van de verbeelding voor de nieuwe kleren van de keizer."

Toelichting Helmut Lachenmann Gran Torso, Frank Madlener op www.arsmusica.be
Helmut Lachenmann, Reigen seliger Geister op nl.wikipedia.org

Lezing door Stefan Hertmans : Hölderlin en de goden van onze tijd - zo 5/06 om 14.00 u

Concert Danel Kwartet : Beethoven, Lachenmann, Schumann - zo 5/06 om 15.00 u

Programma :

  • Ludwig van Beethoven, Strijkkwartet nr. 15 in a, opus 132
  • Helmut Lachenmann, Strijkkwartet nr. 3 'Grido'
  • Robert Schumann, Strijkkwartet in A, opus 41 nr. 3

Zoals voor vele andere werken heeft Lachenmann ook voor 'Grido' verschillende versies geschreven. De eerste versie dateert uit 2000-01, de definitieve versie uit 2002, en in 2004 werd nog een uitvergrote versie gecreëerd voor achtenveertig strijkers ('Double. Grido II'). Stilistisch is dit Derde Strijkkwartet de synthese van de vorige twee kwartetten. In zijn eersteling ('Gran Torso', 1971-72) bouwde Lachenmann een grote vorm volledig op met alternatieve, 'concrete' klanken (fluit- en krastonen door respectievelijk onder- en overdruk van de boog, bestrijken van kam, snarenhouder of klankkast in plaats van de snaren, enzovoort). Het Tweede Strijkkwartet ('Reigen seliger Geister', 1989) was een oefening in concentratie op de zachte klankregisters. In 'Grido' tenslotte brengt Lachenmann alle registers samen, waardoor zijn klankwereld ongemeen rijk wordt. Een strijkkwartet waarin op zo'n fantasievolle, poëtische manier met sonoriteit wordt omgesprongen, is hoogst uitzonderlijk en een geschenk aan de luisterende mensheid.

Helmut Lachenmann, Grido op nl.wikipedia.org

Tijd en plaats van het gebeuren :

Hölderlinweekend
Van vrijdag 3 t.e.m. zondag 5 juni 2011
Concertgebouw Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be

Bronnen :
(*) Hölderlinweekend. Het strijkkwartet in het leven van Helmut Lachenmann. Interview met Helmut Lachenmann, Klaas Coulembier in het Concertgebouwmagazine, jaargang 9, nummer 2, april-juni 2011, p.8-9
Guy Vandromme voor deSingel, februari 2003
Stephan Weytjens voor deSingel, september 2004

Extra :
Helmut Lachenmann op www.arsmusica.be en youtube
Thinking About Helmut Lachenmann, Dan Albertson op www.lafolia.com, november 2004
Gegen die Vormacht der Oberflächlichkeit, Interview met Helmut Lachenmann, Claus Spahn in Die Zeit, 29/04/2004
Luigi Nono : www.luiginono.it, www.arsmusica.be, d-sites.net en youtube
Luigi Nono : Antifascist, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Luigi Nono: een hedendaags Italiaans componist, Harry Mayer op www.mayertjes.nl, 19/12/2006
Luigi Nono: on what would have been the composer's 80th birthday, John Warnaby reflects on his life and music, John Warnaby op www.musicweb-international.com, 2004

Elders op Oorgetuige :
Danel Kwartet op het scherp van de snee op openingsdag Ars Musica, 25/02/2011

Beluister alvast het eerste deel uit Helmut Lachenmann's Strijkkwartet nr. 2 'Reigen seliger Geister' (1988-89)



het eerste deel uit Helmut Lachenmann's Strijkkwartet nr. 3 'Grido'



en het eerste deel uit Luigi Nono's 'Fragmente-Stille, an Diotima' (1980)

12:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

28/05/2011

Orde en chaos op het Holland Festival

Holland Festival Voor muziektheater, dans en muziek is het Holland Festival in Amsterdam van 1 tot en met 26 juni de uitgelezen plek. Het Holland Festival is al meer dan zestig jaar het grootste internationale podiumkunstenfestival van Nederland. Het is ook het oudste en bekendste multidisciplinaire festival van Nederland. Ook in de 64ste editie komen hier theater, muziek, dans, opera, film en beeldende kunsten samen. Zowel hedendaags als klassiek. Westers en niet-westers. 

Het Holland Festival is sinds 1947 het toonaangevende internationale podiumkunstenfestival in Nederland. Muziektheater en muziek vormen het kloppend hart van de programmering. Naast podiumkunsten (theater, muziektheater, dans, opera en muziek) is er aandacht voor beeldende kunsten, literatuur en architectuur. Artistiek directeur Pierre Audi wil kwaliteit laten zien en horen die het Nederlandse publiek nergens anders kan beleven. Hij presenteert een mix van grote namen en gedurfde experimenten.

De strijd tussen orde en chaos is het thema van deze editie van het Holland Festival. De Griekse god Dionysos staat voor chaos en heeft kunstenaars altijd geïnspireerd en bepaalt ook nu de artistieke boodschap, aldus artistiek directeur Pierre Audi. Het Holland Festival laat zich volgens Audi ook niet afschrikken door bezuinigingen en blijft risico's nemen. ''Het voortbestaan van de kunst ligt in de noodzaak de dilemma's van de mensheid te spiegelen. Kunst zonder risico en debat is kunst die haar functie heeft verloren.'' Het aanbod op dit festival is dit jaar breder en gevarieerder dan ooit, waarbij alle disciplines aan bod komen. Er zijn in totaal 51 producties en meer dan 150 voorstellingen.

Het festival opent met de opera 'Mea Culpa' van de controversiële Duitse filmmaker en regisseur Christoph Schlingensief die het stuk schreef in 2009, nadat bij hem longkanker was geconstateerd. De verwarring, woede en angst van Schlingensief komen hierin naar voren. De muziek in deze opera varieert van Richard Wagner tot Roy Orbison. Met deze presentatie brengt het Holland Festival een hommage aan Schlingensief, die vorig jaar overleed op 49-jarige leeftijd. Christof Schlingensiefs laatste twee werken zijn te zien, alsmede een retrospectief van alle films hij maakte. De altijd controversiële regisseur die ooit in Wenen een soort Big Brother maakte voor asielzoekers, waarbij het publiek mensen het land uit mocht stemmen, wist tot op het laatst onrust te stoken. Dat hij ook nog visionair genoemd zou mogen worden, laten we aan jou.

Het Holland Festival brengt de Tony Awardwinnende Broadwaymusical Fela! over het leven van Fela Kuti. De musical, die het festival 14 dagen lang in samenwerking met Koninklijk Theater Carré presenteert, is geregisseerd en gechoreografeerd door Bill T. Jones. Het Holland Festival opent op donderdag 2 juni met Mea Culpa van het Burgtheater, als onderdeel van het eerbetoon aan de in 2010 overleden Duitse performer Christoph Schlingensief. Het festival sluit af op zondag 26 juni met een concert van de immens populaire Libanese zangeres Fairouz.

Een in het oog springende productie in de 64ste editie is het locatietheaterproject in een kantoorpand op de Amsterdamse Zuidas, Before I Sleep, van het Britse gezelschap dreamthinkspeak. In een coproductie van The Barbican en het Holland Festival regisseert Deborah Warner de klassieke Engelse klucht The School for Scandal van Richard Brinsley Sheridan. Odéon Théâtre de L'Europe brengt Un Tramway in regie van Krzysztof Warlikowski met in de hoofdrol de beroemde Franse actrice Isabelle Huppert. Het festival programmeert in samenwerking met Frascati werk van een jongere generatie makers: Massimo Furlan uit Zwitserland, Zoltán Balázs uit Boedapest, Toshiki Okada uit Tokio en de Nederlandse Arnoud Noordegraaf.

In coproductie met de Salzburger Festspiele en De Nederlandse Opera brengt het festival Dionysos van Wolfgang Rihm, in regie van Pierre Audi. Daarnaast regisseert Audi het muziektheaterstuk The Cricket Recovers van Richard Ayres, naar een boek van Toon Tellegen. Nestor Peter Brook bewerkt ingrijpend Die Zauberflöte van Mozart. Het eerste weekend van het festival staat in het teken van de componist Iannis Xenakis met vier concerten en een tentoonstelling in het Muziekgebouw aan 't IJ. Het festival brengt compositieopdrachten met Markus Stockhausen, Liza Lim, Richard Ayres en Roderik de Man. Behalve klassieke hedendaagse componisten komen de popgroepen The National en The Irrepressibles met geënsceneerde theaterconcerten. De dansprogrammering bevat werk van Lemi Ponifasio, Abou Lagraa, Jerôme Bel, Sasha Waltz, Sidi Larbi Cherkaoui en David Dawson. Met ruim 50 producties en meer dan 150 voorstellingen toont het Holland Festival een gevarieerd en breed programma in alle disciplines.

Focus Xenakis
Het eerste weekend van het Holland Festival 2011 bevat een focus op componist en architect Iannis Xenakis, bestaande uit vier concerten door verschillende ensembles op 4 en 5 juni en een tentoonstelling. De van oorsprong Griekse Iannis Xenakis (1922-2001) geldt als een van de meest exacte van de modernistische componisten die na de Tweede Wereldoorlog furore maakte. Daarnaast was hij als architect werkzaam, onder andere als assistent van Le Courbusier.

Het concertprogramma in het Muziekgebouw aan 't IJ ziet er als volgt uit:
Phlegra en werken van Wolfgang Rihm en Richard Ayres (4 juni, 15.00 u)
Terretektorh, tweemaal uitgevoerd, zodat het publiek vanaf verschillende plaatsen het effect van klank in de ruimte kan ervaren (4 juni, 20.15 u) Tussendoor speelt Arne Deforce Xenakis' magistrale cellowerk 'Nomos Alpha'. Het Residentie Orkest speelt 'Nomos Gamma'.
'architectonische werken' van Xenakis, Hans Werner Henze, Orlando di Lasso en Josquin Desprez (5 juni, 15.00 u)
Kraanerg, 'ballet voor orkest en geluidsband', visueel ondersteund met videobeelden (5 juni, 20.15 u)

De tentoonstelling Iannis Xenakis: Composer, Architect, Visionary onderzoekt de belangrijke rol die Xenakis' architectonische schetsen en tekeningen speelden in zijn werk als componist. Te zien zijn onder meer handschriften, architectonische tekeningen, concepten, schetsen en grafische partituren. De tentoonstelling, samengesteld door Xenakis-onderzoeker Sharon Kanach en criticus Carey Lovelace, was eerder te zien in het Drawing Center in New York, het Canadian Centre for Architecture in Montreal en het Museum of Contemporary Art in Los Angeles en oogstte daar goede kritieken.

Utopia :: 47 - a very last passion
Op 21 juni gaat Utopia :: 47 - a very last passion, een opera/performance van de Vlaamse componist en saxofonist Eric Sleichim, in première. De voorstelling omspant vele eeuwen: van 1647, het laatste jaar van de Dertigjarige Oorlog die grote delen van Europa meesleepte in een bloedig religieus conflict, tot 2047, het laatste jaar van een toekomstig Dertigjarig Wereldconflict dat de menselijke beschaving aan de rand van de afgrond brengt. Het werk wordt uitgevoerd door Sleichim, de Italiaanse mezzosopraan Cristina Zavalloni, het saxofoonkwartet BL!NDMAN [sax] en het vocale kwartet BL!NDMAN [vox]. Utopia :: 47 is een productie van Muziektheater Transparant & BL!NDMAN. De voorstelling beleeft zijn première tijdens het Holland Festival op 21 juni 2011 in het Muziekgebouw aan 't IJ en zal daarna nog worden uitgevoerd in Brugge, Brussel en Antwerpen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Holland Festival 2011
Van woensdag 1 t.e.m. zondag 26 juni 2011
Op verschillende locaties in Amsterdam


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.hollandfestival.nl

Pierre Audi spreekt op persconferentie Holland Festival 2011

27/05/2011

Sportswear Revenge : improvisatie en research tussen statische klankravijnen en extreme muziek

Sportswear Revenge Sportswear Revenge is een elektro-akoestisch project van drie jonge Italiaanse muzikanten, afkomstig uit de experimentele/underground & academische Italiaanse muziekwereld. Enrico Malatesta, Roccardo Baruzzi en Lorenzo Senni trokken al met hun persoonlijke projecten door Europa en sinds 2008 deden ze als Sportswear Revenge ook al twee Europese tours. Sportswear Revenge brengt een breed scala aan klanken voort. Voeg daar de knetterende en zoemende elektronische stroom van analoge deeltjes uit Baruzzi's draaitafel aan toe, gespeeld met verschillende objecten erop, Malatesta's geconcentreerde en persoonlijke manier van percussie spelen en de frisse, digitale real time soundsynthese van Lorenzo Senni, en je krijgt improvisatie en research tussen statische klankravijnen en extreme muziek.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Sportswear Revenge : Riccardo Baruzzi / Lorenzo Senni / Enrico Malatesta
Dinsdag 31 mei 2011 om 20.30 u
Q-O2 werkplaats Brussel

Koolmijnenkaai 30-34
1080 Brussel

Meer info : www.q-o2.be

Extra :
Sportswear Revenge : www.myspace.com/sportswearrevenge en youtube

Bekijk alvast deze performance van Sportswear Revenge

17:09 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

26/05/2011

Sonic Cathedral 2 : een spirituele reis door verschillende muzikale landschappen

Sonic Cathedral Het project Sonic Cathedral # 2 sluit zondag de zeventiende editie van Les Nuits Botanique af. Tijdens dit haast spirituele concert worden klassieke muziek en wereldmuziek in elkaar gepast en met een stofwolk elektronica getooid zodat een broeierige mix wordt bekomen. De ondertoon zal worden ingekleurd door Jean-Paul Dessy en zijn ensemble Musiques Nouvelles (een mix van klassieke muziek met moderne injecties). Daarboven voorziet Xavier Deprez, de Belgische grootmeester, imponerende orgelklanken. De Gregoriaanse gezangen van Psallentes stofferen de sfeer vervolgens dermate waardoor het geheel bijna liturgisch kan wordt. De Maloya (Creoolse blues) van Danyèl Waro uit Réunion - op basis van trommels, zelfgemaakte instrumenten en Creoolse zang - zorgt vervolgens voor de bevreemdende factor. Deze exotische component wordt verder nog versterkt door traditionele elementen uit India - Dhruba Ghosh op sarangi - en Ierland - Alyth McCormack met Keltische zang.

Jean-Paul Dessy & Musiques Nouvelles
De leefwereld van Jean-Paul Dessy vindt zijn ontstaan deels door een klassiek traject (cellist en dirigent), maar ook bewandelde hij de dwarsweg van elektro en rock. Onder zijn leiding verzamelt het 'Ensemble Musiques Nouvelles' geniale muziekvirtuozen, die zich volledig verdiepen in deze betekenisvolle muziek. Van het eeuwenoude repertoire gaan ze vlotjes over naar de creatie van hedendaagse meesterwerken. Tijdens dit concert brengen ze werk van Dietrich Buxtehude, Dimitri Sjostakovitsj, Jean-Paul Dessy, Dhruba Ghosh,  Stephan Mathieu en Arvo Pärt.
www.musiquesnouvelles.com

Danyel Waro
Danyel Waro
is trouw gebleven aan de akoestische traditie van de maloya, de blues van het eiland Réunion, die hij met veel enthousiasme uitdraagt. Als muzikant en dichter brengt hij het Creools tot leven : "Maloya is voor mij in de eerste plaats het woord. Ik zoek de kadans, het beeld, het ritme in het woord. Dankzij maloya heb ik afstand kunnen nemen van de Cartesiaanse filosofie en van te persoonlijke oordelen. Maloya heeft mij terug één gemaakt met Réunion, de mensen en de taal."

Na lange tijd in de vergetelheid te zijn geraakt, beleefde maloya een heropleving in de jaren '70 in de bewegingen die naar onafhankelijkheid streefden, om dan herboren te worden in de jaren '80. Danyel Waro heeft nu de oorspronkelijke bedoeling ervan teruggevonden en draagt in zich een boodschap van revolte, van hoop en moed, die het culturele patrimonium terug in de belangstelling brengt. Hij klaagt de nieuwe vormen van afhankelijkheid, die de eilanden verbindt met de Franse staat, aan in het Creools en over een basis van trommels. De instrumenten, die Waro zelf fabriceert, bespeelt hij ook : de kayanm, een plat instrument gemaakt uit de stengels van rietbloemen, de bob, een kalebas met snaar op een boog en de roulér, een grote trom gemaakt uit een rumvat met daarop een runderhuid gespannen.

Psallentes
Het gezelschap Psallentes werd in 2000 door Hendrik Vanden Abeele opgericht om de essentie van Gregoriaanse gezangen doorheen de geschiedenis te verkennen. Daarbij ligt de nadruk vooral op de Middeleeuwen en de Renaissance.Tussen de talloze albums die Psallentes heeft opgenomen zit onder andere muziek van Johannes Brassart (2000), Arnold de Lantins (2001) en Pierre de la Rue (2002 en 2005, bekroond met de Diapason d'Or). Ook op twee cd's van het Spaanse collectief Capilla Principe de Viana kan je dit ensemble terugvinden. In 2006 werden nog eens drie platen opgenomen: een samenwerking met Capilla Flamenca (de muziek ter ere van Maria van Obrecht - Muziek in Wallonië), een project met het Franse collectief Millenarium (Mis der Zotten - Ricercar) en de Gentse versie uit de XVde eeuw van de Luikse mis voor de Heilige Drievuldigheid uit de Xde eeuw (Ricercar). In 2007 volgde er dan nog een album met Millenarium over de Spanish Llibre Vermell van Montserrat en in 2008 werd er nog een cd met Capilla Flamenca over het thema Oorlog en Vrede gemaakt. Psallentes speelde op verscheidene festivals in Vlaanderen en over heel de wereld.
www.psallentes.be

Xavier Deprez
Xavier Deprez
is organist en artistiek adviseur van de Messes Festives van de Sint-Michiels en Sint-Goedele Kathedraal van Brussel. Hij is tevens organist-titularis van de Finisterraekerk in Brussel en docent orgel aan het conservatorium van Mons. Hij concerteert als solist in Europa en Japan. Daarnaast is hij ook continuo-speler van het barokorkest Les Agrémens.

Dhruba Ghosh
Dhruba Ghosh wordt in India beschouwd als een van de grootmeesters van de sarangi. Als telg van meerdere generaties grote muzikanten draagt hij een eeuwenoude muzikale traditie mee, waarvan Bombay de bakermat is. De sarangi is een strijkinstrument dat verwant is met de westerse cello.
Hoewel Dhruba Gosh zijn traditie in ere houdt door ze te verspreiden, staat hij ook open voor hedendaagse westerse klanken. Hij geldt als een van de weinige Indische grootheden in dit veld, zoals Ravi Shankar, die samenwerkte met Philip Glass en Michael Nyman. Met zijn kennis, begrip en waardering voor hedendaagse westerse muziek bouwt hij een brug tussen de westerse moderniteit en het eeuwige India.
Dhruba Ghosh trad reeds meermaals op met Jean-Paul Dessy - zeer actief in het domein van de opkomende muziek – tijdens concerten waarbij verwante instrumenten hun respectievelijke horizonten verenigen aan de hand van improvisatie. Bij deze optredens kregen ze de smaak te pakken om een muzikaal trefpunt te creëren voor India en het Westen, tijdloze geluiden en actuele klanken, een traditioneel en electro-instrumentarium, broeden en bruisen…
www.myspace.com/dhrubaghosh

Alyth McCormack
Alyth McCormack is geboren en getogen op het eiland Lewis, langsheen de noordelijke kust van Schotland. Gepokt en gemazeld in de Gaelische cultuur zette ze al vroeg haar eerste stapjes op het podium, waarna ze de wijde wereld introk. Na veelvuldige collaboraties met talloze artiesten (op meer dan 16 albums) bracht ze haar eerste eigen plaat uit in 2000: 'An Iomall / The Edge' (Vertical Records). Sindsdien werd ze op heel wat festivals ontvangen: Celtic Colours, The Endinburgh International Festival, The German Folk Festival Tour, Bath International Festival, Black Knights Festival (Estland), BEO Festival in Dublin, Tartin Week in New York,…
De muzikale invloeden van Alyth McCormack bevinden zich uiteraard in Gaelische sferen, maar ze laat zich ook graag inspireren door rock, jazz of minimalisme (Reich, Adams,…). In 2007 nam ze onder de auspiciën van Musiques Nouvelles deel aan de creatie van 'Saint Kilda, l’Ile des Hommes Oiseaux' in Bergen, België: een opera die voorgesteld werd op het Edinburgh International Festival in augustus 2009. Haar tweede soloalbum, 'People like me', verscheen in 2009 bij Navigator Records.
www.alyth.net en www.myspace.com/alythspace

Stephan Mathieu
Stephan Mathieu begon zijn carrière als improvdrummer en groeide uit tot een van de meest vooraanstaande laptopmuzikanten van het moment. Zijn muzikale modus operandi is grotendeels gebaseerd op het gebruik van verouderde instrumenten, obsoleet materiaal en soundscapes. Hij wordt stilistisch vergeleken met de landschapschilderkunst van Caspar David Friedrich en de colorfield painting van Mark Rothko, Barnett Newman en Ellsworth Kelly. Het uiterst persoonlijke resultaat van zijn klinische muzikale alteraties dompelt de luisteraar onder in een omvangrijke complexiteit met buitengewoon bonte klanktapijten, abstract en direct, gelardeerd met unheimische geluiden en kristalheldere broze melodietjes.
www.bitsteam.de  

Tijd en plaats van het gebeuren :

Sonic Cathedral #2
Zondag 29 mei 2011 om 20.00 u
Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal Brussel

Sint-Goedelevoorplein
1000 Brussel

Meer info : www.botanique.be

Extra :
Les Nuits Botaniques. De snelweg naar een hete festivalzomer, Bert Mestdagh op Kwadratuur.be, 1/05/2011

16:09 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Alternatieve versie van Bizets opera 'Carmen' voor sopraan, accordeon, elektrische gitaar en video in deSingel

David del Puerto Rejoice! is een variabel en multidisciplinair ensemble. Hun avontuurlijke concerten gaan van gecomponeerde muziek over improvisatie, met steeds een prominente rol voor de stem. Voor 'Carmen replay' maakte David del Puerto (foto) een bewerking van de belangrijkste scènes uit Bizets opera 'Carmen'. De zangeres krijgt de rol van Carmen en gaat ze in dialoog met de musici en de descriptieve of conceptuele videobeelden van Ion Ruiz. Andalusiasche klanken worden gemixt met jazz, rock en electronics. Het was een opdrachtwerk van Teatro Real, het operahuis in Madrid.

David del Puerto (1964) studeerde gitaar en compositie bij Francisco Guerrero en Luis de Pablo. Als prille twintiger werd hij al uitgenodigd door het Londense Almeida Festival en korte tijd daarna gaf Pierre Boulez hem een opdracht voor het Ensemble Intercontemporain. Zijn composities werden gespeeld op de belangrijkste festivals in Europa, Japan, Australië, de Verenigde Staten, Canada en Latijns Amerika. Befaamde orkesten als London Sinfonietta, Finnish Radio Symphony Orchestra en Orquesta Nacional de España speelden zijn werk. Momenteel doceert hij muziekanalyse aan Reina Sofia in Madrid. In 2005 ontving hij de Spaanse music award voor compositie.

Ángel Luis Castaño wordt algemeen erkend als de beste accordeonist van Spanje. Hij heeft een groot hedendaags repertoire en studeerde in Parijs en Kopenhagen. Hij won ondermeer de eerste prijs op de befaamde Internationale Wedstrijd van Trossingen (Duitsland). Hij was solist op tal van hedendaagse muziekfestivals. Hij doceert accordeon aan het conservatorium van Aragón en is voorzitter van de Spaanse accordeonisten. Hij gaf concerten in Finland, Polen, Duitsland, Indonesië, Turkije, Frankrijk, Spanje, Italië en Groot Brittannië.

Laia Falcón behaalde een doctoraat podiumkunsten aan de Parijse Sorbonne en audiovisuele communicatie aan de universiteit van Madrid. Zij studeerde piano aan de conservatoria van Madrid en Salamanca. Als sopraan studeerde ze bij Tom Krause en zijn team van Reina Sofia in Madrid en bij Teresa Berganza. Ze vervolmaakte zich bij grote musici als James Conlon, Jeff Cohen, Barbara Bonney e.v.a. Haar zangcarriëre nam recent een hoge vlucht met opnames voor de Deense radio en concerten in Oostenrijk, Spanje, Frankrijk, Nederland en Zwitserland. In 2010 won ze de zangwedstrijd van het Mozarteum Salzburg.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Rejoice! Carmen replay
Vrijdag 27 mei 2011 om 20.00 u

deSingel - Muziekstudio
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be

Is deze alternatieve versie van Bizets opera 'Carmen' iets voor jou? Laat dan deze kans op vrijkaarten voor een voorstelling van het festival OPERA XXI in de Muziekstudio van deSingel op vrijdag 27 mei niet liggen! Voor de eerste 50 antwoorden op deze mail via invitations@transparant.be liggen op naam twee vrijkaarten klaar aan het besprekbureau van deSingel.

Extra :
David del Puerto : www.daviddelpuerto.com, en.wikipedia.org en youtube

Beluister alvast dit fragment uit de voorstelling

15:20 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Het Collectief brengt twee sleutelwerken uit het oeuvre Sjostakovitsj in Mechelen

Dmitri Sjostakovitsj In het kader van de expo Joris Gekiere brengt het Brusselse kamerensemble Het Collectief in De Garage in Mechelen twee sleutelwerken uit het imposante oeuvre van de Russische componist Dmitri Sjostakovitsj. Het 'Pianotrio opus 67' is misschien wel het meest uitgevoerde kamermuziekwerk van Sjostakovitsj. Het werd in 1944 geschreven ter nagedachtenis van één van zijn compositiestudenten. De extreme treurige ondertoon en de bijna cynische verwijzingen naar de dood plaatsen dit werk in de traditie van de elegische pianotrio’s van die andere Russische grootmeester Peter Tjaikovski. De '7 Romances naar Gedichten van Alexander Blok' werden in 1967 geschreven, in opdracht van de cellist Mstislav Rostropovitsj. De donkere thematiek van Bloks poëzie wordt door Sjostakovitsj op een huiveringwekkende manier verklankt. Het werk verenigt zo de gevoelswerelden van beide kunstenaars in tijden van oorlog en Sovjetrepressie.

Toen de gezondheid van Sjostakovitsj eind jaren zestig te wensen overliet, deed hij het wat rustiger aan en doodde hij de tijd met lezen. Zo maakte hij kennis met de De twaalf, een ballade van Alexander Blok (1880-1921). Het werk van Blok sprak Sjostakovitsj zozeer aan dat hij inging op de uitnodiging van cellist Mstislav Rostropovitsj om poëzie van Blok op muziek te zetten. Sjostakovitsj zag echter al snel in dat een combinatie van zang met pianotrio meer expressieve mogelijkheden bood. Zo komt het dat elk deeltje uit deze liedcylus voor een verschillende combinatie van instrumenten is gecomponeerd, van viool-, cello- of pianosolo met zang tot een combinatie van de vier muzikanten samen. De thematiek is erg donker en richt zich op angst, duistere voorgevoelens en de dood.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Het Collectief : Sjostakovitsj
Zondag 29 mei 2011 om 20.15 u
CC Mechelen
- De Garage
Minderbroedersgang 5
2800 Mechelen

Meer info : www.cultuurcentrummechelen.be en www.hetcollectief.be

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Gradus ad Parnassum : Sjostakovitsj, Goeyvaerts, Silvestrov en Brackx, 24/04/2011

Beluister alvast de vijfde van Sjostakovitsj' 7 romances Opus 127

14:08 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Dag in de Branding 20 : de wonderlijke wisselwerking tussen film en muziek

Dag in de branding 20 Op 28 mei vindt in Den Haag de twintigste editie plaats van Dag in de Branding, het festival voor eigentijdse muziek. Het thema van deze editie, filmmuziek, zal op diverse cultuurpodia in de Haagse binnenstad worden belicht. Door uiteenlopende ensembles en musici als Lilian Hak, Field of Ears en Ensemble Klang. Dat gezelschap wijdt zich sinds 2003 aan de muziek van een nieuwe generatie componisten en maakte speciaal voor deze festivaleditie de voorstelling 'Music for Motion Pictures'. De productie is een eerbetoon aan filmmuziekgrootheden als Ennio Morricone, Bernard Herrmann en John Barry, wier klassiekers in een eigentijds jasje worden gestoken.

Zo klinken op de planken van het Korzo theater onder meer splinternieuwe arrangementen van de muziek van bovengenoemde meesters, maar ook een aantal nieuwe composities. Componisten John de Simone, Anne Wellmer, Pete Harden, Matthew Wright, Jan-Bas Bollen en Aaron Gervais werkten mee aan dit programma. Stuk voor stuk jonge componisten die zich kenmerken door een sterke multi-mediale insteek, waarbij zij vaak inspiratie putten uit de filmmuziek. In opdracht van Ensemble Klang schreven zij eigentijdse soundtracks bij beroemde filmscènes. Door deze vermenging van oude beelden met nieuwe muziek werpt de voorstelling licht op de essentiële rol van muziek bij de beleving van film. Zo wordt het publiek tijdens 'Music for Motion Pictures' meegezogen in een nieuwe filmervaring, waarbij blijkt hoezeer muziek de perceptie van filmbeelden kleurt.

Op uitnodiging van een vriend vertrok de Utrechtse zangeres Lilian Hak voor enkele weken naar Bangkok. In haar bagage een flinke stapel filmklassiekers, waarvan ze de soundtracks nauwgezet afspeurde naar materiaal voor een nieuwe cd. Vanaf 22 hoog uitkijkend over de Thaise hoofdstad ontstond zo sample voor sample 'Old Powder, New Guns'. Een bontgekleurd album, waarop flarden film noir muziek een enerverend verbond aangaan met muziekfragmenten uit spaghetti westerns en oude Hollywood blockbusters. In samenwerking met productiehuis Oost Nederland (ON) zocht Hak vervolgens naar mogelijkheden om het album te vertalen naar een live-uitvoering. Het resultaat is tijdens deze editie te beluisteren in het Paard van Troje, waar Hak met een elf-koppige band haar nummers ten gehore brengt.

Het Theater aan het Spui vormt op 28 mei het decor voor een co-productie van de Veenfabriek, Muziektheater Transparant en het Antwerpse Hermes Ensemble. Voor de voorstelling 'Medea' maakte de Vlaamse dichter-schrijver Peter Verhelst een eigentijdse bewerking van Euripides' gelijknamige Oud-Griekse tragedie, die door Paul Koek van een regie is voorzien. Voor de muziek tekende de Antwerpse componist Wim Henderickx, die liet zich al vaker liet inspireren door verre muziekculturen. Voor 'Medea' putte Henderickx uit de klankwereld van het Midden-Oosten, die nagalmt in klagende lijnen voor de duduk, een traditioneel Armeens blaas-instrument.   

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dag in de Branding 20
Zaterdag 28 mei 2011 vanaf 15.00 u

Op diverse locaties in Den Haag (NL)

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.dagindebranding.nl

Elders op Oorgetuige :
Een nieuwe kijk op een oude mythe : wereldcreatie Medea in deSingel, 16/05/2011

13:50 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Oestvolskaja Festival in Amsterdam: hommage aan markante componiste

Galina Oestvolskaja en Reinbert De Leeuw Het driedaagse Oestvolskaja Festival brengt een hommage aan de markante Russische componiste Galina Oestvolskaja (1919-2006). Van vrijdag 27 t/m zondag 29 mei klinken in Muziekgebouw aan 't IJ in Amsterdam hoogtepunten uit haar kleine, maar unieke oeuvre.  Het festivalprogramma biedt vijf concerten door gerenommeerde uitvoerders als Asko|Schönberg en pianist/dirigent Reinbert de Leeuw, twee bijzondere Oestvolskaja-documentaires en een internationaal symposium in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam.

De Petersburgse componiste Galina Oestvolskaja schreef haar compromisloze muziek in volstrekte afzondering. Haar leraar Sjostakovitsj bewonderde haar grote talent. Maar Oestvolskaja's 'uit graniet gehouwen klanken' werden in de Sovjet-Unie niet geaccepteerd. Pas op latere leeftijd kreeg Oestvolskaja erkenning, mede dankzij componist/auteur Elmer Schönberger en Reinbert de Leeuw. Schönberger 'ontdekte' haar muziek en gaf haar de bijnaam 'de vrouw met de hamer'. De Leeuw slaagde erin om haar naar Nederland te krijgen en werkte intensief met haar samen.

Hoogtepunten festivalprogramma
Hoogtepunten in het festivalprogramma zijn o.a. de openingsavond, waar het Noord Nederlands Orkest onder leiding van Reinbert de Leeuw de relatie tussen de muziek van Oestvolskaja en Sjostakovitsj belicht, de 'reprise' op zaterdagavond van de allereerste Oestvolskaja-muziek die ooit in Nederland heeft geklonken en de uitvoering op zondagmiddag door Asko|Schönberg en pianist Reinbert de Leeuw van Oestvolskaja's composities nrs. 1, 2 en 3, waaronder 'Dies Irae'. Dit verpletterende werk kent een bezetting van acht contrabassen, piano en een houten kist.

Bijzondere Oestvolskaja-documentaires
Naast vijf concerten vertoont  het festival twee bijzondere Oestvolskaja-documentaires: 'Galina Oestvolskaja' uit de serie Toonmeesters (Cherry Duyns/VPRO) en 'Schreeuw in het heelal' (Josée Voormans/VPRO). De eerste documentaire doet verslag van de zoektocht die Reinbert de Leeuw in 1994 in toenmalig Leningrad ondernam naar de componiste, die toen nog weigerde voor de camera te verschijnen. De tweede film is een indringend persoonlijk portret van de componiste door de Nederlandse Josée Voormans, die met haar een intense vriendschap wist op te bouwen.

Noord Nederlands Orkest - vrij 27 mei 2011 om 20.15 u
Oestvolskaja beweerde altijd dat haar werk geen enkele overeenkomst had met welke componist dan ook. Toch zijn er duidelijke overeenkomsten te horen tussen haar pianoconcert en Poema en Sjostakovitsj' overdonderende en tragische Suite.

Programma :
- Galina Oestvolskaja, Poema nr.1 - Concert voor piano, groot strijkorkest en pauken
- Dmitri Sjostakovitsj, Suite op teksten van Michelangelo Buonarroti, op. 145a

www.nno.nu

Doelenkwartet e.a. - za 28 mei 2011 om 15.00 u
Oestvolskaja's leraar was Sjostakovitsj. Toch zei deze geniale componist haar jaren later dat hij meer van haar had geleerd dan andersom: 'Niet jij staat onder mijn invloed, maar ik onder de jouwe.' In dit concert is die wederzijdse invloed te horen, met werken van Oestvolskaja en het Strijkkwartet nr. 5 van Sjostakovitsj, waarin de leraar zijn leerling letterlijk citeert.

Programma :
- Galina Oestvolskaja, Trio voor klarinet, viool en piano - Groot duet voor cello en piano
- Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 5, op. 92

www.doelenkwartet.nl

Asko|Schönberg + Orkest van het Conservatorium van Amsterdam - za 28 mei 2011 om 20.15 u

Na een leven lang obscuriteit werd Oestvolskaja's muziek eind jaren tachtig ontdekt door de Nederlandse componist Elmer Schönberger. Hij reisde naar Rusland, redde haar muziek van de vergetelheid en bracht deze naar Nederland. In dit concert een reprise van de eerste Oestvolskajamuziek die ooit (1989) in Nederland klonk: de prachtige tweede symfonie, 'Ware eeuwige zaligheid.'

Programma :
- Galina Oestvolskaja, Octet - Pianosonate nr. 5 - Sonate voor viool en piano - Symfonie nr. 2 'Ware eeuwige zaligheid'

www.askoschoenberg.nl

Asko|Schönberg + Kamerkoor Oktoich - zo 29 mei 2011om 11.00 u

De muziek van Oestvolskaja is doortrokken van een sterk spirituele geest, duidelijk te zien aan titels als 'Gebed' en 'Amen.' Wel zette de componiste zich altijd af tegen een louter religieuze interpretatie van haar werk. Haar bijzonder mysticisme komt nog het best tot uiting tegen de achtergrond van Russisch-orthodoxe kerkmuziek.

Programma :
- Russisch-orthodoxe kerkmuziek
- Galina Oestvolskaja Symfonie nr. 4 'Gebed' - Symfonie nr. 5 'Amen'
- Ivan Moody, Angel vopijashe (wereldpremière, mede mogelijk gemaakt door het Amsterdams Fonds voor de Kunst)

www.ivanmoody.co.uk en www.oktoich.nl

Asko|Schönberg - zo 29 mei 2011 / 15.00 u
Elmer Schönberger doopte Oestvolskaja 'de vrouw met de hamer'. Nergens is die naam zo toepasselijk als in haar 'Dies irae', een verpletterend werk voor acht contrabassen, piano en een houten kist.

Programma :
- Galina Oestvolskaja Compositie nr. 1 'Dona nobis pacem' - Compositie nr. 2 'Dies irae' - Compositie nr. 3 'Benedictus qui venit'

Internationaal Oestvolskaja-symposium - vrij 27 mei van 10.00 u tot 17.00 u
Internationaal symposium over Galina Oestvolskaja, haar werk en haar bijzondere plaats in de muziekgeschiedenis van de Sovjet-Unie.
I.s.m. de Universiteit van Amsterdam
Redactie : prof. dr. Rokus de Groot en musicoloog Elmer Schönberger
Sprekers : Alexander Ivashkin, Olga Panteleeva, Rachel Jeremiah-Foulds, Elena Nalimova, Sander van Maas, Rokus de Groot, Elmer Schönberger
M.m.v. Anne Veinberg, piano + Leo Svirsky, piano
Het symposium is mede mogelijk gemaakt door KNAW (Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen), ICG (Instituut voor Cultuur en Geschiedenis), ASCA (Amsterdam School for Cultural Analysis), UvA (Leerstoelgroep Muziekwetenschap)

'Galina Oestvolskaja' Documentaire uit de serie 'Toonmeesters' ( Cherry Duyns / VPRO) - vrij 27 mei om 18.45 u en za 28 mei om 13.00 u
In 1994 ging Reinbert de Leeuw naar Rusland op zoek naar Oestvolskaja. Filmmaker Cherry Duyns volgde hem. Een omtrekkende zoektocht naar de persoon Galina Oestvolskaja, die uiteindelijk weigerde voor de camera te verschijnen. Cherry Duyns en Reinbert de Leeuw maakten in 1994 deze fascinerende documentaire over Oestvolskaja voor de VPRO-serie Toonmeesters.

www.vpro.nl

'Schreeuw in het heelal, Galina Oestvolskaj' (Josée Voormans / VPRO) - za 28 mei om 14.00 u en om 18.45 u
Oestvolskaja bracht haar leven door als kluizenaar en meed publiciteit. De Nederlandse documentairemaker Josée Voormans - die Russisch spreekt - was de enige die tot haar door wist te dringen en bouwde zelfs een intense vriendschap met haar op. Schreeuw in het heelal is een indringend portret van deze markante componiste.

www.vpro.nl

Filmregistratie Symfonie nr. 2 'Ware eeuwige zaligheid' (Josée Voormans / VPRO) - za 28 mei om 22.30 u
Registratie van de uitvoering van Oestvolskaja's Tweede Symfonie door het Radio Filharmonisch Orkest in Muziekgebouw in 't IJ in 2005, gedirigeerd vanachter de vleugel door Reinbert de Leeuw. Oestvolskaja was bij deze uitvoering persoonlijk aanwezig.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Oestvolskaja Festival
Van vrijdag 27 t.e.m. zondag 29 mei 2011
Muziekgebouw aan 't IJ Amsterdam


Alle verdere info vind je op www.muziekgebouw.nl

Het hele festival wordt uitgezonden als webcast door de VPRO. Het Radio 4-blog Eigentijds besteedt in mei uitgebreid aandacht aan leven en werk van Galina Oestvolskaja.

Extra :
Galina Oestvolskaja op muziekgebouw.wordpress.com
Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de en youtube
Mokerslagen op de poort van de eeuwigheid: Galina Ivanovna Oestvolskaja (1919 - 2006), Kristel Vastenavont op www.opusklassiek.nl, mei 2008 (pdf)
Ustvolskaya. A Grand Russian Original Steps Out Of The Mist, Alex Ross in The New York Times, May 28, 1995 op www.therestisnoise.com
Ligeti, Oestvolskaja, Kagel, Yves Knockaert, programmaboekje voor het concert van Schönberg Ensemble/Asko Ensemble & Reinbert de Leeuw in deSingel op 23 mei 2003, 20 mei 2003 op www.desingel.be (pdf)
Viktor Suslin over Galina Oestvolskaja op www.sikorski.de (pdf)
Galina Ivanova Oestvolskaja (1919 - 2006): Vrouw met de lithurgische moker, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl
The Lady with the Hammer. The music of Galna Ustvolskaya, Ian MacDonald op www.siue.edu

Beluister alvast Galina Oestvolskaja's Compositie nr. 2 'Dies irae'

13:31 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook