22/03/2012

Feesten van angst en pijn topstuk Ars Musica Antwerpen

Bram Van Camp Het topstuk van het Antwerpse festivalluik van Ars Musica is ongetwijfeld de productie 'Feesten van angst en pijn' naar de dichtbundel van Paul van Ostaijen. De jonge Antwerpse componist Bram Van Camp (foto) is al van kindsbeen af gefascineerd door dit experimentele literaire werk waarin van Ostaijen de tekst tracht los te koppelen van zijn betekenis door zijn toevlucht te zoeken in het sonore en visuele. Dat streven wordt hier versterkt door Van Camps muzikale arbeid en in zijn visuele dimensie verder doorgetrokken door videast Klaas Verpoest. Composities van Mauricio Kagel en Karel Goeyvaerts zetten deze reflectie over tekst en beeld verder. Voorafgaand aan het concert kan je Mauricio Kagel beter leren kennen als filmmaker. Je ziet twee surrealistische prenten van zijn hand: 'Match' en 'Antithèse'.

Op twee kortere stukken na gaan alle werken die tijdens dit concert op het programma staan in dialoog met een buitenmuzikaal gegeven. Mauricio Kagel vertrekt in 'Schattenklânge' van de sonoriteit van de basklarinet om een schaduwspel op te voeren. Dat is letterlijk te nemen, want Kagel voorziet een uitvoering achter een transparant scherm met een gedetailleerd lichtplan. De uitvoerder is daardoor enkel als schaduwfiguur zichtbaar. Muzieklessenaars zijn visueel storend en bijgevolg verboden; de basklarinettist speelt het stuk dus bij voorkeur uit het hoofd (of desnoods van op de grond liggende partituurbladzijden). De basklarinettist verplaatst zich ook tijdens de uitvoering. Samen met de langzaam wijzigende belichting resulteert dat in diffuse en in elkaar overvloeiende schaduwbewegingen. Het is duidelijk dat de scenische visualisering van dit stuk even belangrijk is als de muziek.

Ook het 'Phantasiestück' voor fluit en piano biedt een mooi staaltje van het zogenaamde 'instrumentale theater' waarvoor Kagel beroemd is geworden. De titel verwijst onmiskenbaar naar de negentiende-eeuwse muziek, in het bijzonder naar die van Robert Schumann. Naast de vrij opgevatte vorm en het quasi geïmproviseerde karakter zijn er inderdaad heel wat stilistische verwijzingen naar het romantische idioom. De fantasie krijgt een regelrecht magische dimensie op het ogenblik dat - geheel onverwacht - een achter een scherm onzichtbaar opgesteld ensemble als in een droom muzikale herinneringen en toevoegingen speelt. Opnieuw verwerft de muziek pas betekenis in dialoog met dit scenische gegeven.

Naast instrumentaal theater staat er ook vocale muziek op het programma. Het gaat om werk van twee Antwerpse componisten die in dialoog treden met poëzie van twee Antwerpse dichters, maar daar houdt de vergelijking grotendeels op. Karel Goeyvaerts schreef 'De Schampere Pianist' op tekst van Gust Gils. De titel kan verklaard worden door de schampere commentaar die de pianist tijdens de uitvoering te berde geeft. Het gaat dus om een stuk voor een reciterende pianist. De tekst is licht absurd, nihilistisch, gezagsondermijnend en humoristisch bedoeld, en de muziek volgt deze tekst op de voet.

Bram Van Camp baseerde zijn 'Feesten van angst en pijn' op de gelijknamige cyclus van Paul Van Ostaijen. De band tussen literatuur en muziek is hier veel hechter. Van Camp maakt dankbaar gebruik van de meerduidigheid, het (onder)zoekende karakter en de nagestreefde semantische hulpeloosheid van Van Ostaijens teksten, precies eigenschappen die ook het medium van de muziek kenmerken. Daarnaast vormen de bladschikking en het gebruik van verschillende kleuren in deze bundel een dankbaar aangrijpingspunt voor de interne geleding van de compositie en voor kruisverwijzingen in de partituur. Er zijn slechts weinig directe voorbeelden van tekstuitbeelding. De algemene expressie en de dramatiek van de gedichten worden echter treffend gevat, niet in het minst door de verschillende vocale technieken die ingezet worden.

Bram Van Camp over 'Feesten van angst en pijn' : "Deze liedcyclus, gebaseerd op gedichten uit 'De Feesten van Angst en Pijn' (1918-1921) van Paul Van Ostaijen, vormt een aaneengesloten geheel. In de cyclus werden mijn 'Drie Liederen' (2010) opgenomen die gebaseerd zijn op 'Vers', 'Vers 2' en 'Vers 3'. De cyclus besluit met 'De Marsj van de Hete Zomer', waaruit de eerste 20 bladzijden werden getoonzet. Hoewel het oorspronkelijk de bedoeling was om ook 'Vers 4' (2001) in de cyclus op te nemen, heb ik om stilistische redenen besloten om dit vroege werk als een aparte compositie te blijven beschouwen. Materiaal uit 'Vers 4' is echter wel aanwezig als herkenningspunt in de introductie en de tussenspelen die de verschillende gedichten met elkaar verbinden.

Het geheel is opgevat als een monoloog, gebracht door een personage dat krankzinnig is. De stem vertolkt de tekst in het ritme van het gesproken woord, op sommige gezongen passages na. Vermits de teksten inhoudelijk wemelen van de contrasten, is de solopartij een uitdaging voor elke zangeres omdat ze de waanzinnige sfeer met verschillende stemtypes in snelle afwisseling moet weergeven. Zo is er naast gezongen en gesproken of gedeclameerde tekst ook een combinatie van de twee (de Schönbergiaanse 'Sprechstimme'). Ook fluisteren, roepen en gillen worden deel van de muziek, teneinde de waanzinnige dramatiek kracht te kunnen geven.
Hoewel de eerste 'Drie Liederen' in 2010 geschreven werden en 'Do Marsj van de Hete Zomer' in 2011-2012. zijn 'De Feesten van Angst en Pijn' één compositie die vormelijk en harmonisch samenhangt door hetzelfde harmonische systeem.

Op de première zal het handschrift synchroon met de muziek worden geprojecteerd door videokunstenaar Klaas Verpoest. Het handschrift werd speciaal voor deze gelegenheid gedigitaliseerd door typograaf Jo De Baerdemaeker "

Als smaakmaker voor deze eerste Ars Musica-avond in Antwerpen worden er twee films van Mauricio Kagel zelf vertoond. 'Match' uit 1966 behoort tot Kagels vroege producties, waarin de invloed van het surrealisme en de Frans - Duitse avant-garde film à La Luis Buñuel. René Clair of Hans Richter duidelijk merkbaar is. Drie jaar later maakte hij 'Antithese', naar de gelijknamige compositie voor tape en performer uit 1962. De film speelt zich af in een obscure surrealistische wereld van komische paranoia waarin een studio- ingenieur de waanzin nabij is tijdens zijn klankexperimenten.

Programma :

  • Karel Goeyvaerts, Pièce pour trois (1960) - Voor Harrie, Harry en René (1990) - De Schampere Pianist (1975)
  • Mauricio Kagel, Phantasiestück (1989) - Schattenklänge (1995)
  • Bram Van Camp, Feesten van angst en pijn (2010 - '12) (wereldpremière)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Het Collectief : Feesten van angst en pijn
Vrijdag 23 maart 2012 om 20.00 u (Films Mauricio Kagel om 18.15 u - inleiding concert door Mark Delaere om 19.15 u )
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.arsmusica.be, www.desingel.be en www.hetcollectief.be

Bron : tekst Mark Delaere en Bram Van Camp voor deSingel, maart 2012

Extra :
Karel Goeyvaerts op www.matrix-new-music.be, www.cebedem.be en youtube :
Mauricio Kagel : www.mauricio-kagel.com, www.edition-peters.de, brahms.ircam.fr, UbuWeb Film (met de volledige versie van 'Match' en 'Antithèse.) en youtube
Mauricio Kagel, een inleiding..., Godfried-Willem Raes op www.logosfoundation.org
There Will Always Be Questions Enough. Mauricio Kagel in conversation with Max Nyffeler op www.beckmesser.de, 23/03/2000
'Lachen om de Dood', Jacques Kruithof, verschenen in Nieuw Wereld Tijdschrift, 1989, nummer 3, fragment opgenomen in programmaboekje deSingel, december 2000
Kagel - een schets van nabij, Luk Vaes, september 2007
Mauricio Kagel (1931-2008). Leukste componist van de twintigste eeuw op www.nrc.nl, 19/09/2008
Bram Van Camp : www.bramvancamp.com en www.matrix-new-music.be

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012
In memoriam Mauricio Kagel: 1931 - 2008, 23/09/2008

19:20 Gepost in Concert, Festival, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Huldeconcert en cd-voorstelling Lucien Posman in het Conservatorium Gent

Lucien Posman Een componist die zestig wordt, heeft nog veel in het verschiet, maar kijkt ook terug op een mooi traject. Dat kan Lucien Posman (foto) zeker doen, en dat mag gevierd worden. Het kamerkoor Aquarius, docenten, alumni en studenten van het Koninklijk Conservatorium Gent brengen een huldeconcert op donderdag 22 maart 2012 (de dag van zijn verjaardag). Aquarius heeft een zeer goede band met deze componist van wie het in 2002 de CD Some Blake works opnam (Cyprès 4616) en begin 2012 de CD Welcome Stranger (Phaedra). Tijdens dit concert wordt een bloemlezing uit deze Cd gebracht en wordt hij officieel voorgesteld.

Lucien Posman (1952) is een voorvechter van 'neonormaliteit' in de wereld van de moderne muziek. Zijn muziek kan tot het postmodernisme worden gerekend. In zijn latere werken hanteert hij de Toonklok-compositiemethode van Peter Schat. Posmans oeuvre omvat een zestigtal werken, waaronder een symfonie, een opera, kamermuziek voor diverse bezettingen en een relatief groot aantal vocale werken, vooral op teksten van William Blake.

Posmans Blake-werken vormen het belangrijkste deel van zijn oeuvre. Zij omvatten zes cantates, zes koorliederen en 25 Songs of Experience. Deze laatste werden getoonzet als koor- of sololiederen. Dit deed Posman in vier bundels Songs of Experience, de eerste gecomponeerd in 1988, de laatste in 1996. Het symbolische van Blake's filosofische teksten wordt muzikaal weergegeven d.m.v. een beperkt aantal ideeën die consequent worden volgehouden. De spanningscurve van de - direct aansprekende - muziek omschrijft hijzelf als "neonormaal-retorisch".

Typisch in Lucien Posmans werken, uitgezonderd die uit de laatste twee jaren, is dat de micro- en macrostructuren bepaald worden door mathematische reeksen (Fibonaccireeksen). Deze worden aangewend in functie van het melodische, harmonische en dynamische verloop en van het kleurgebruik. In latere werken is meer plaats voor het spontane en het onberekende.
De instrumentatie is zeer kleurrijk. De courantste nieuwe speeltechnieken worden aangewend. Toch wordt de kleur nooit een doel op zich.
Wat de harmonie betreft, streeft Lucien Posman enerzijds naar "stuurbaarheid", naar voortgang in de muziek, anderzijds komen ook vaak harmonische stilstandpunten voor. In de vroege werken worden de akkoorden, geput uit het vierde octaaf van de boventoonreeks, vrij dissonerend gezet. De harmonie genereert dan vaak expressieve melodieën met een grote ambitus. In de latere composities is de harmonie gebaseerd op sets van drieklanken, die vrij of georganiseerd verbonden en boven mekaar gezet worden. Hier wordt een mildere zetting nagestreefd. De uit de harmonie voortkomende melodieën zijn verfijnder, zeer beheerst en onvoorspelbaar.
Vanaf 1999 maakt de componist voor de toonorganisatie gebruik van de Toonklok van Peter Schat (een compositiesysteem waarin muzikale relaties tussen tonen op een niet-hiërarchische basis centraal staan, resulterend in een tonale muziek die evenwel 'atonicaal' is).
Het ritme is enerzijds vaak geënt op de waarneembare puls. Het is dan doorgaans beweeglijk en nerveus. Anderzijds is de ritmiek vaak zwevend: het samenvallen van metrum en ritme wordt vermeden. Daarnaast maakt Posman gebruik van gecombineerde ritmische ostinaten, polymetriek en kruisritmiek. In vroege werken wordt het ritme uit rekenkundige reeksen afgeleid.

Tot zijn omvangrijkste vocale werken sinds 2000 behoren enkele cantates op Blaketeksten zoals 'The Book of Los' en 'The Book of Thel'.
The Book of Los voor sopraan, koor, fluit en piano (2000), handelt over de schepping van de elementen ontstaan uit tweestrijd tussen de rede en de verbeelding. Dit is een van Posmans meest uitgebalanceerde Toonklok- stukken waarin hij het broze evenwicht aftast tussen volmaakte consonantie en schrille dissonantie.
The Book of Thel voor zang en klein instrumentaal ensemble (2001), is een cantate die de frustratie bezingt van een ongeboren ziel en haar confrontatie met het aardse bestaan. Parallel met de tekstinhoud hanteert Posman hierin ook een brede gamma van expressiemogelijkheden waartoe zowel de volmaakte drieklank als kwarttonen behoren.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Aquarius : Lucien Posman 60!
Donderdag 22 maart 2012 om 20.00u
Koninklijk Conservatorium Gent

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be en www.gc-aquarius.be

Bron : Teksten Klaartje Gonnissen en Klaas Coulembier voor MATRIX

Extra :
Gentse componist Lucien Posman is zestig op www.nieuwsblad.be, 22/03/2012
Lucien Posman op www.matrix-new-music.be

13:19 Gepost in CD, Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

21/03/2012

M&M Jeux d'Eau: unieke special rond water, spel en waterspelen in Logos

M&M : Jeux d'eau Uitgerekend dié materie die ongelooflijk nefast is voor het goed funvtioneren van het Logos robotorkest, staat deze maand in de kijker. 'Water' (of H²0 voor de leek) is de verbindende substantie voor deze Mens & Machine-produktie, maar ook met het onderdeel 'Jeux' gaan ze zich bij Logos - speelvogels als ze zijn- eens goed amuseren. Met voorts knipogen naar allerlei watermuziekjes en een hoofdrol voor de druipende Dripper.

Water is een vrij essentieel goedje voor het voortbestaan van elk levend wezen. Een mens zou bijvoorbeeld maar voor 25% mens zijn indien er geen water was, want wij bestaan voor driekwart uit deze kleur-, reuk- en smaakloze substantie. Maar wat voor ons relevanter is, is dat er in de Schone Kunsten thematische verwijzingen zát zijn die aan water zijn gerelateerd. Als we aan ons eigenste werkterrein, de muziek, denken, dan levert alleen al een vluchtige blik op de muziekgeschiedenis massa's voorbeelden op, die op water zijn gestoeld.

Uiteraard hét schoolvoorbeeld van watermuziek in de letterlijke zin van het woord staat op naam van Georg Friedrich Händel. Die vertrouwde in 1717 -in opdracht van koning George I, voor diens boottochtje op de Thames- zijn onsterfelijke Water Music aan de muziekhistorische annalen toe.

Ook in de progressieve klassieke muziek van de 20ste eeuw was water de aanleiding voor tal van concepten. Denken we maar aan Rainforest en Water Walk van John Cage, Vox Balaenae van George Crumb, Die Silbersee van Kurt Weill, The Tides of Manaunaun van Henry Cowell of de Water Passion van Tan Dun. Of aan In ruhig Fliessender Bewegung (derde deel uit Berio's Sinfonia), dat op zijn beurt een heuse stroom van aan water gerelateerde citaten aaneenbreit. Overigens: zonder water geen Finnegans Wake van James Joyce, oh no. Olivier Messiaen's Turangalîla Symphonie verwijst in verscheidene delen naar de door water gesymboliseerde kringloop van leven, dood en resurrectie.

Ook de Japanse componist Toru Takemitsu had een bijzondere affiniteit met water, in zoverre zelfs dat zijn SEA-motief (een drietonig setje, bestaande uit de noten (E)S-E-A, see?) als rode draad terugkeert in zijn Toward the Sea, Rain Tree Sketch en I Hear the Water Dreaming.

Anderzijds is er natuurlijk ook 'Jeux' en laten ze bij Logos in het diepst van hun gedachten en bezigheden nu allemaal volbloed speelvogels zijn die graag experimenteren met vanalles en nog wat ... Je mag je aan een goedgevuld en vooral gevarieerd concert verwachten waarin je ondergedomped wordtin talloze hydromuzikale aangelegenheden. En welke muziekrobot zou daar een betere performance kunnen in neerzetten dan hun eigenste Dripper, de in 2003-04 ontwikkelde drip-bot die een geritmeerd schouwspel van vallende druppels kan tevoorschijn toveren? Uiteraard komt ook de rest van ons 50-koppig machine-orkest volop aan het woord.

M&M Jeux d'Eau wordt verzorgd door de input van volgende Logos-medewerkers: Dominica Eyckmans, Moniek Darge, Helen White, Sebastian Bradt, Kristof Lauwers, Barbara Buchowiec en Xavier Verhelst. Het geheel staat onder leiding van de bezieler en robotbouwer, Godfried-Willem Raes.

Tijd en plaats van het gebeuren :

M&M : Jeux d'eau
Donderdag 22 maart 2012 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

14:27 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Barakstad : verbaal vuurwerk met live muziek van Kaat De Windt

Barakstad In Barakstad laat acteur-regisseur Guy Dermul, samen met Nico Sturm en David Dermez, drie verschillende perspectieven op armoede met elkaar botsen. Eerst en vooral komt de betreurde cultauteur JMH Berckmans aan bod, die met veel zelfspot over zijn eigen lotgevallen als kansarme aan de rand van de samenleving schreef. Daarnaast wordt geplukt uit de schotschriften van Patrick Declerck, een antropoloog en psychoanalyticus die jarenlang met daklozen werkte en geregeld publiceerde over hun schrijnende toestand. De laatste in de rij is Theodore Dalrymple. De controversiële Britse psychiater is van mening dat "onze verzorgingsstaat de onderklasse heeft doodgesubsidieerd". Als tegengewicht voor het verbale vuurwerk is er de muziek - een compositie van Kaat De Windt live uitgevoerd door het Ictus Strijkkwartet en drummer Han Bennink - die een heel andere zeggingskracht heeft.

Kaat De Windt (1963) studeerde piano bij André De Groote aan het Conservatorium van Brussel, bij Konstantin Bogino in Portogruaro (Italië) en bij Georges Deppe ( Grez-Doiceau, België). Als componiste en muzikante is ze actief bij hedendaagse ensembles als Ictus en QO2, maar ze componeerde ook voor ettelijke dans- en muziektheaterproducties. Ze maakt deel uit van van 'Bureau des pianistes' ( met o.a. Jean- Luc Plouvier en Jean- Luc Fafchamps), vormt een duo met mezzo-sopraan Marianne Pouseur en creëert muziek van verscheidene hedendaagse componisten (Walter Hus, Jan Kuyken, Denis Pousseur…)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Barakstad
Woensdag 21, donderdag 22 en vrijdag 23 maart 2012, telkens om 20.00 u
KVS BOL - Brussel

Lakensestraat 146
1000 Brussel

Meer info : www.kvs.be

Elders op Oorgetuige :
Espace Senghor focust op Draaiorgelpunt van Kaat De Windt, 10/12/2011
Woede en aanklacht, reflectie en poëzie in Barakstad, 27/12/2010

13:31 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Ensemble InterContemporain brengt concert in het teken van de seriële muziek en haar erfenis

Johannes Boris Borowski Het Ensemble InterContemporain brengt vanavond in Bozar een concert in het teken van de seriële muziek en haar erfenis. Van Pierre Boulez staat een van zijn belangrijkste werken op het programma. George Benjamin dirigeert, in wereldpremière, een compositie van jong talent Borowski. Donatoni was dan weer een adept van dodecafonisch voorvechter Bruno Maderna. Om af te sluiten een werk van Arnold Schönberg, met wie het een eeuw geleden allemaal begon.

Johannes Boris Borowski (foto) werd geboren in 1979 in Hof (Duitsland). Hij studeerde compositie en muziektheorie bij Hanspeter Kyburz, Marco Stroppa en Jörg Mainko. Sinds 2007 onderwijst hij muziektheorie aan de Hanns Eisler Academie van Berlijn. In 2006 werd hij geselecteerd door het International Contemporary Ensemble om deel te nemen aan het 21ste Century Young Composers Project in New York. In 2008 werd Change voor orkest uitgevoerd op het Festival van Lucerne door het Orchestre de l'Academy van het Festival onder leiding van Pierre Boulez. De werken van Johannes Boris Borowski worden door verscheidene formaties uitgevoerd, zoals ondermeer door het Esemble Modern, het Ensemble Intercontemporain, het International Contemorary Ensemble, het Orchestre de la Radio de Stuttgart en het Orchestre Philharmonique de la Radio de Sarrebruck. Johannes Boris Borowski ontving reeds verschillende prijzen, waaronder de Hanns-Eisler Prijs voor Compositie in 2003 en de Prijs voor Compositie van Stuttgart in 2005.

Programma :

  • Franco Donatoni, Tema (1981)
  • Johannes Boris Borowski, Second (2011)
  • Pierre Boulez, Éclat/Multiples (1966-1970)
  • Arnold Schönberg, Suite op. 29 (1912)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ensemble Intercontemporain : Donatoni, Borowski, Boulez, Schoenberg
Woensdag 21 maart 2012 om 20.00 u (inleiding door David Baeck om 19.30 u )
Bozar - Henry Le Boeufzaal
Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be, www.bozar.be en www.ensembleinter.com

Extra :
Franco Donatoni op brahms.ircam.fr, en.wikipedia.org en youtube
Johannes Boris Borowski : www.johannesborisborowski.de
Pierre Boulez op brahms.ircam.fr en youtube
Pierre Boulez : veelzijdig revolutionair, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012

12:40 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Motion Trio: accordeonacrobatie uit Polen in deSingel

Motion Trio Het prettig gestoorde Motion Trio uit Polen laat het accordeon lachen en janken, fluiten, knarsen, sissen, fluisteren en brullen. Ongehoorde klanken uit het accordeon halen, luidt hun motto en dat zullen we geweten hebben. Deze drie avontuurlijke muzikanten vinden het accordeon opnieuw uit voor de eenentwintigste eeuw. Geen volksmuziek. Geen tango. Geen musette. In plaats daarvan klanktapijten vol ritme, drive en percussie waarboven melodieën zweven. Met elementen uit de rock, jazz, minimal music, techno, heavy metal, Bach en Chopin … In nummers als 'Play-Station' en 'Ufo' schept het Motion Trio intergalactische klankdimensies waarbij samples en electronics puur akoestisch gesimuleerd worden. Ooit begonnen als straatmuzikanten op de grote markt van Krakau, hebben ze ondertussen de internationale podia veroverd en werkten ze samen met coryfeeën als Bobby McFerrin en Michael Nyman. Kortom: een 'trio infernal' dat zowel bij de poppy jeugd als bij het nieuwsgierige klassieke publiek aanslaat.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Motion Trio (Janusz Wojtarowicz , Pawel Baranek & Marcin Galazyn )
Woensdag 21 maart 2012 om 20.00 u
(inleiding Yves Knockaert om 19.15 u )
deSingel - Antwerpen
Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.motiontrio.com

Extra :
Acrobatie op accordeon op Cobra.be

11:57 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

20/03/2012

De Blinden : muziektheater van Patrick Corillon & Daan Janssens op tekst van Maurice Maeterlinck

Daan Janssens In 2011 is het precies honderd jaar geleden dat Maurice Maeterlinck de Nobelprijs literatuur kreeg, in 2012 vieren we zijn honderdvijftigste geboortejaar.
De jonge Brugse componist Daan Janssens (foto) gaat samen met beeldend kunstenaar Patrick Corillon aan de slag met Maeterlincks poëtische wereld. Uitgangspunt voor de scenografie is de magische lantaarn, een machine die door de zangers wordt gemanipuleerd, eenvoudig, haast kinderlijk knutselend.
In 'De Blinden' zien we zes blinden (zangers) die in een donker herfstbos de terugkeer van een priester afwachten. De blinden spreken, om hun angst veroorzaakt door de dreigende omgevingsgeluiden te temperen. De natuur geeft hen signalen: een vlucht nachtvogels, de wind in de dode bladeren, het ruisen van de naburige zee. Ze interpreteren dat steeds nadrukkelijker als signalen van een naderende catastrofe, de dood. Het dramatische ritme wordt bepaald door een afwisseling van eb en vloed, van angst en hoop, die doorheen het stuk gestaag versnelt. Tot op het moment dat ze het dode lichaam van de priester ontdekken, de enige die hen de uitweg kon wijzen ...

Patrick Corillon en Daan Janssens lezen in Maeterlincks fabel een prangend actuele vraag: waarvoor is de westerse mens blind, waarmee heeft hij het zintuiglijke contact verloren? Met zichzelf, zo lijkt het. En met de natuur. Ongevoelig voor de plaats van zichzelf en zijn lichaam in de natuurlijke wereld, doof voor de taal van de natuur heeft de mens ook het besef van zijn sterfelijkheid verloren. Hij is ziende blind.

De jonge componist Daan Janssens (1983) verklankt met zijn muziek de sombere tragiek in Maeterlincks korte, hypnotiserende tekst. Daartegenover stelt de Luikse plastisch kunstenaar/theatermaker Patrick Corillon een heldere, lumineuze scenografie. Muziek en scenografie tonen beide keerzijden van de medaille, de vervlechting van duisternis en licht in de wereld van Maeterlinck: een wereld waarin het tezelfdertijd middag en middernacht is; waar de catastrofe dichtbij is maar toch ingebeeld. Uiteindelijk ligt de oplossing binnen bereik - mits we ze willen zien.

De muziek van Daan Janssens wordt gekenmerkt door een gelaagde en subtiele opbouw van spanning die echter nooit tot uitbarsting komt. Zijn muziek is verontrustend, 'unheimlich', minimaal maar toch narratief en retorisch. Hij schuwt daarbij de romantische gestiek niet: een noot die in een trage vibrato plots in dubbele forte uithaalt en in een organisch-ademende frasering opnieuw in diminuendo wordt neergelegd. Zijn poëtica verwijst tegelijkertijd naar Feldman en Kurtag als naar de romantische Sehnsucht van beeldend kunstenaar Thierry De Cordier. Het resultaat is een uiterst spannende onbehaaglijkheid. Een gelijkaardige onderhuidse spanning vond Daan Janssens in 'Les Aveugles'. Het contrast in De Blinden tussen narratieve stilstand en emotionele ritmiek bleek wonderwel aan te sluiten bij zijn persoonlijke compositorische poëtica. De tekst werd drastisch ingekort. Toch is de componist erin geslaagd het verhaal te vertellen, onder meer door de interactie tussen zang en muziek. Zangers houden een enkel woord lang aan, in schijnbare rust. De instrumentale onderstroom die deze gezongen noot begeleidt suggereert onrust, grilligheid en kan deze in een plotse crescendo overwoekeren. De instrumentatie kan dus context bieden bij het gezongen woord, het gezongen woord zelfs tegenspreken of overstemmen.

Op macroniveau hanteert Janssens twee dramatische structuren, een verhalende en een strikt vormelijke. De dramatische structuur van 'Les Aveugles' dient als verhalende leidraad: de gestaag versnellende afwisseling tussen hoop en angst en tussen pregnante tekst en ledig gepraat. De cesuur bij de vondst van het lijk van de priester, de dramatische stroomversnelling die daarop volgt en de climax zonder oplossing vormen het skelet van de compositie. Daarnaast maken ook de stemmen een ontwikkelingsboog door. Aanvankelijk behandelt Janssens de zes stemtypes van de zangers als een ongedifferentieerde groep. De zes zangers zijn één. Ze vertolken geen individuen, er zijn geen rollen toegekend. De zes stemtypes bewegen zich ook allemaal binnen eenzelfde middenregister: de bas zingt te hoog en de sopraan te laag om tot een welluidend en comfortabel belcanto te komen. Geleidelijk aan worden de zangers individuen, en zingen ze meer en meer binnen hun eigen stemregister. De verhalende en de stemtechnische ontwikkelingsboog komen samen in de vondst van het lijk. Op het moment dat de blinden in aanraking komen met de lichamelijkheid van de dood (het lijk van de priester), bereiken ook de stemmen opnieuw hun natuurlijke register en kunnen ze de aanvankelijke verkramping van zich afwerpen. De dood weekt de stemmen los uit de ongedifferentieerde gemeenschap, en veroordeelt hen tot individuen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

LOD, Patrick Corillon & Daan Janssens : De Blinden
Dinsdag 20, woensdag 21 en donderdag 22 maart 2012, telkens om 20.00 u
Le Manège - Mons

Rue des Passages 1
7000 Bergen

Meer info : www.arsmusica.be en www.lemanege.com
-------------------------------
Zaterdag 24 maart 2012 om 20.00 u (inleiding door Maarten Beirens om 19.15 u)
Zondag 25 maart 2012 om 15.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.arsmusica.be en www.desingel.be
-------------------------------
Donderdag 29 maart 2012 om 20.00 u ( Inleiding door Wannes Gyselinck om 19.15 u )
Concertgebouw - Brugge

't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.arsmusica.be en www.concertgebouw.be
-------------------------------
Vrijdag 27 en zaterdag 28 april 2012, telkens om 20.00 u
Kunstencentrum Vooruit Gent

Sint-Pietersnieuwstraat 23
9000 Gent

Meer info : www.vooruit.be en www.maeterlinck100.be
-------------------------------
Dinsdag 8 mei 2012 om 20.15 u (inleiding : Maarten Quanten spreekt met Daan Janssens om 19.30 u )
Kortrijkse Schouwburg
Schouwburgplein 14
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be, www.lod.be, www.vocaallab.com en www.musiquesnouvelles.com

Bron : tekst Wannes Gyselinck voor deSingel, maart 2012

Extra :
Patrick Corillon : www.corillon.org
Daan Janssens : www.daanjanssens.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012
Espace Senghor plaatst jonge Vlaamse componist Daan Janssens in de kijker, 8/03/2012

Bekijk de trailer van De Blinden

21:58 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

19/03/2012

Bleu : een unieke reis doorheen kleur en illusie

Bleu In navolging van Georges Aperghis brengt la compagnie L'Indiscrète een theater dat zijn oorsprong vindt in de muzikale tijd. Een ludieke regie ligt aan de basis van muzikale creaties vol emotie en betekenissen en rond banale situaties die doorheen hun ontmoetingen, gebaren, geluiden en sterke beelden antwoorden op vage teksten, een comédienne en een saxofonist.

Bleu is een totaalervaring, een unieke reis doorheen kleur en illusie. Dit schouwspel zet esthetisch en technisch in op de trilling van de kleur. Een indrukwekkend klank- en lichtarsenaal staat in dienst van krachtige en energieke muziek, een scenische poëzie die de zintuigen doet trillen. Sterke beelden beantwoorden aan vluchtige teksten die door hun oproepfunctie de waarneming voorbereiden of bevestigen. Midden in deze grootse droom vertellen verloren personages ons een veelheid aan mini-verhalen doorheen gebaren en geluiden. De toeschouwer verliest zich in de illusie van een wereld die hij meent te kennen, een beetje zoals in de monochrome doeken van Yves Klein, die het ontstaan van deze waarneming zelf oproept door een beroep te doen op onze innerlijke waarneming. Een artistiek en technisch buitengewone regie verenigt een comedienne en een getalenteerd saxofonist in een nieuwe manier op ruimte en klank te beleven.

Tijd en plaats van het gebeuren :

La Cie L'Indiscrète : Bleu, geënsceneerde poëzie van Geoffrey François
Dinsdag 20 maart 2012 om 20.15 u
CC Etterbeek - Espace Senghor

Waversesteenweg 366
1040 Etterbeek

Meer info : www.arsmusica.be en www.senghor.be

Extra :
Geoffrey François : geoffreyfrancoiscompositeur.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012

16:52 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Marie-Dominique Gilles brengt bagatellen voor piano in Espace Senghor

Marie-Dominique Gilles De bagatelle als muzikaal genre vormt het leitmotiv van dit programma - een bagatelle is meestal een kort werk, vaak voor klavier, in een opgewekte en lichte stijl. De kern van het programma wordt gevormd door de Bagatelles van Pierre Bartholomée, die daarentegen echte studies in virtuositeit zijn. Deze 'kleine stukken' van 2 tot 3 minuten gaan het educatieve ver te boven en hun beluistering laat niet altijd de struikelblokken vermoeden die ze bevatten. Hun atmosfeer varieert van knal tot wegstervend gemurmel, over de dansante vloeiendheid en stormen van obsessie, angst en mysterie. Een Bagatelle van Bartók en twee Bagatellen van Beethoven omkaderen Outre-Page, een creatie van de jonge Franse componist Aurélien Dumont, in opdracht van Ars Musica.

Aurélien Dumont werd geboren in 1980, in Marcq-en-Baroeul in het noorden van Frankrijk en studeert eerst kunsttherapie - universitair diploma aan de faculteit geneeskunde in Tours, en musicologie aan de Universiteit van Lille - master in esthetica en kunstenpraktijk. Tegelijkertijd, studeert hij elektronische muziek aan de Musikhochschule van Keulen, vervolgens compositie aan het CNSM in Parijs in de klas van Gérard Pesson, waar hij onder meer de cursus analyse volgt bij Claude Ledoux. In april 2011, sluit hij de Cursus 1 van muzikale informatica aan het Ircam af. Hij neemt ook deel aan de sessie 'Voix nouvelle de Royaumont', in het centrum Acanthes en aan de wedstrijd San Fedele in Milaan. Aurélien Dumont is laureaat van de 'Innovatoires' met het muziektheaterproject Grands défilés, gecreëerd aan de Opéra van Lille in oktober 2011. Sinds 2010, krijgt hij meerdere opdrachten - opdracht van de Franse staat, van Radio France, van de Péniche Opéra, van de Sacem, van het Symphonisch Orkest van Mulhouse, van het Festival de Violoncelle in Beauvais, etc... Aangezien hij gepassioneerd is door de Japanse cultuur, is hij genodigd componist in 2012 voor het festival van Takefu en krijgt een opdracht van het ensemble Muromachi in Tokyo - december 2012. Aurélien Dumont wordt ondersteund door de Meyerstichting, de Lacourstichting voor muziek en dans en ook door het Huis van de kortfilm te Parijs. Zijn werk concentreert zich vooral op het onderzoek van een bijzondere relatie tussen het timbre en de vorm, vaak geïnspireerd door het literaire universum - Dickinson, Borgès, Luca of Volodine. Zijn benaderingswijze leidt tot een nauwe samenwerking met de dichter Dominique Quélen voor stukken voor barokke ensembles, opera's en cantates…

Programma :

  • Ludwig van Beethoven, Bagatelle op. 126 No.5 (1824)
  • Aurélien Dumont, Outre-Page (2011)
  • Ludwig van Beethoven, Bagatelle op. 126 No.6 (1824)
  • Franz Liszt, Bagatelle sans tonalité (1885)
  • Béla Bartók, Bagatelles op. 6 (1908) uittreksels
  • Pierre Bartholomée, Bagatelles (2009) uittreksels

Tijd en plaats van het gebeuren :

Marie-Dominique Gilles : Bagatelles
Dinsdag 20 maart 2012 om 12.30 u
CC Etterbeek - Espace Senghor

Waversesteenweg 366
1040 Etterbeek

Meer info : www.arsmusica.be en www.senghor.be

Extra :
Aurélien Dumont op www.ensemble-circonstances.fr en youtube
Pierre Bartholomée : www.pierrebartholomee.com, www.cebedem.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Musiques Nouvelles opent het Ars Musica in Flagey met werk van Aurélien Dumont, Tim Gouverneur en Ramon Lazkano, 12/03/2012
Ars Musica 2012 : viering van het anderszijn en de ontdekking, 24/02/2012

16:25 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

16/03/2012

Componistenportret Octaaf van Geert in het Conservatorium Gent

Octaaf van Geert Het oeuvre van Octaaf van Geert is het best bewaarde geheim van het Conservatorium van Gent. Het heeft geen affiniteit met de huidige wellnesscultuur, het is opgetrokken uit ongepolijst graniet of brons of gewapend beton. Collega's, alumni en studenten zetten hun tanden in zijn werk aan de vooravond van zijn pensionering

Vanaf dit jaar wordt in de reeks docentenconcerten telkens een componist in de kijker gezet. Dit keer is het de beurt aan Octaaf A. Van Geert. Aan het Koninklijk Conservatorium Gent doceert hij harmonie, contrapunt, compositie en instrumentenleer. Zijn werken werden gecreëerd door onder meer het Hans Memling Trio, het Nieuw Vlaams Symfonieorkest onder leiding van Patrick Peire, het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen onder leiding van Muhai Tang, het Ensor strijkkwartet, het pianoduo Kolacny en het VRT-orkest onder leiding van Hans Rotman. Octaaf Van Geerts werk is divers qua bezetting, concept en werkwijze. De grondslag van zijn werken is evenwel vaak te vinden in een fascinatie voor de natuur, en in het bijzonder voor het materiaal steen. Concreet vertrekt hij vaak van een fysieke realiteit zoals bijvoorbeeld de tabel van Mendeljew in zijn Strijkkwartet nr. 2 (2002), die dan vertaald wordt in de muziek via getallenstructuren, instrumentatie in lagen, clusterfiguren, of andere compositiemethodes die de basisidee van de wetenschappelijke realiteit tastbaar pogen te maken. Hoewel de bezetting van zijn werken vaak vrij klassiek blijft is de invulling vaak zeer expressionistisch.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Docentenconcert Concervatorium Gent : Rond Octaaf van Geert
Zondag 18 maart 2012 om 17.00 u
Koninklijk Conservatorium Gent - Miryzaal

Hoogpoort 64
9000 Gent

Meer info : cons.hogent.be en www.debijloke.be

Extra :
Octaaf van Geert op www.muziekcentrum.be, www.cebedem.be en www.matrix-new-music.be

20:50 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook