09/05/2012

Dominique Pauwels vertolkt dood en verlies voor de herdenking van de 500ste verjaardag van Clemens non Papa

Dominque Pauwels Het tegenover elkaar plaatsen van de dodenmis van Clemens non Papa en het requiem van Dominque Pauwels geeft vonken. Zo sereen en gelaten de dodenmis van Clemens non Papa klinkt, zo opstandig en vurig schreeuwt het requiem van Dominique Pauwels zijn gevoelens uit.

Clemens non Papa aanvaardt de dood en vertrouwt op de goedertieren God. Zijn Missa Pro Defunctorum schrijdt met sombere ondertoon in een rustige, contrapuntige cadans, om aan lot en noodlot in statige waardige klanken gestalte te geven. Dominique Pauwels' requiem betreurt geen dode maar een gebroken liefde. Zijn tekst revolteert en blaft naar de maan. Zijn muziek schalt uit opstandige kelen en kwade harten. Tussen deze uitersten beweegt zich de romantische Felix Mendelssohn (1809-1847). Zijn verrassend uitgebreide kooroeuvre is geheel religieus. Oprecht gelovig van inborst, klinkt in zijn vocale muziek een warm, menselijk medeleven.
Hoe Clemens non Papa, Felix Mendelssohn en Dominque Pauwels - door eeuwen gescheiden - dood en verlies vertolken, levert niet alleen een boeiend muzikaal panorama op, maar toont ons bovendien de adembenemende cultuurverschillen waarmee de mens, elk in zijn tijd, met het onvermijdelijke omging.

Dit concert vormt een onderdeel van het feestprogramma Clemens500  in samenwerking met diverse partners. Meer info op www.clemens500.be

Tijd en paats van het gebeuren :

Aquarius : Eros en Thanatos
Vrijdag 11 mei 2012 om 20.00 u
Sint-Niklaaskerk Diksmuide


Meer info : www.cckruispunt.be en www.gc-aquarius.be

Extra :
Dominique Pauwels op www.matrix-new-music.be en www.lod.be

22:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Ictus brengt The Wayward in Kortrijk

Harry Partch De muziek van Harry Partch (foto) staat buiten elke categorie. Ze zweeft tussen experimentele blues, 'spoken word' en klassiek monodrama. Uniek door Partchs eigenwijze manier van componeren op zelfgebouwde instrumenten. Speciaal voor Ictus herwerkte Tim Mariën 'The Wayward', een liedcyclus die Partch schreef tijdens zijn omzwervingen in het Amerika van de Grote Depressie. Het instrumentarium werd aangepast en het 'arrangement' is ook geen noot per noot exacte transcriptie van de originele partituur. Met zuiver akoestische middelen werd de werkwijze van Partch subtiel gekleurd zonder daarbij de essentie uit het oor te verliezen. Op hetzelfde concert - en in dezelfde geest - horen we nieuw werk van Tim Mariën, 'Toeënwâs' en, ter introductie, 'A Portrait of Harry' van Thomas Smetryns.

Harry Partch (1901-1974) is veruit de grootste vrijbuiter onder Amerikaanse componisten. Zodra hij inzag dat de gangbare getemperde stemming strijdig is met eender welke natuurlijke intonatie, ontwikkelde hij als uitweg een radicaal nieuw systeem van microtonaliteit. Gaandeweg bouwde hij daarvoor eigenhandig een indrukwekkend instrumentarium bijeen. Zijn visie op 'Just Intonation', uiteengezet in het boek Genesis of a Music, wint wereldwijd alleen maar aanhangers bij. Tijdens de Depressie koos Partch voor een zwerversbestaan. Spontane  spreekmelodieën van kleurrijke figuren die hij toen ontmoette, leverden de inspiratie voor vier geliefkoosde composities, gebundeld als The Wayward. Componist en musicoloog Tim Mariën vond dit unieke werk te waardevol om het Europa te onthouden en kwam zo terecht bij Ictus. Partch' bricoleursgeest indachtig verbouwde Mariën instrumenten als een twaalfsnarige gitaar, reed organ en citer voor microtonale doeleinden. Het  'arrangement' is echter geen noot-voor-noot-transcriptie van de originele partituur, maar geeft er subtiel kleur aan. Binnen de Partchiaanse context wordt overigens een recent werk gespeeld van Mariën. Als student musicologie ontdekte Mariën de muziektheorie van Harry Partch. Het was een openbaring die hem hielp zijn eigen ideeën verder vorm te geven. Verder wordt er ook een nieuw werk gecreëerd van aanstormend componist Thomas Smetryns.

Zwerver, componist, instrumentenbouwer, anarchist, knutselaar, guru, voorvechter van de just intonation. Het parcours van de Amerikaan Harry Partch (1901-1974) is uniek. En vooral: eerlijk. Zijn cyclus 'The Wayward' omvat vier composities die hij schreef tijdens of naar aanleiding van zijn leven als zwerver. Partch leidde tijdens de Great Depression gedurende tien jaren het bikkelharde leven van hobo en doorzwierf het Amerikaanse continent als verstekeling op goederentreinen. Partch was 'a wayward', Engels voor 'eigenwijs'. Een man met een heel eigen wijsheid, en een heel eigen wijze om melodieën - wijsjes - te intoneren. In de muziekhistorische overzichten staat hij vooral bekend om zijn theoretisch baanbrekend werk over just intonation, een alternatieve stemming die een terugkeer inhield naar de Griekse (akoestische) beginselen. Bovenal was Partch Partch. Hij leefde en componeerde compromisloos: Partch schreef de muziek die hij wou schrijven, binnen een toonsysteem dat hij zelf ontwikkelde, op instrumenten die hij zelf bouwde, met muzikanten die hij zelf bijeenzocht en tijdens concerten die hij zelf organiseerde. 'Een Partch concert' is overigens een contradictio in terminis: Partch speelde geen concerten. Muziek spelen was voor hem een gemeenschapsvormend ritueel dat alle zintuigen moest bedienen: zowel het oor als het oog. Partch plaatste zichzelf bewust buiten het traditionele kader van Europese kunstmuziek. Immers: 'Life is too precious to spend it with important people.'

Laat een ding duidelijk zijn. Ictus speelt niet de muziek van Harry Partch. De reden is eenvoudig: de muziek van Partch valt in grote mate samen met zijn persoon, zijn instrumenten en zijn radicaal eigengereide levenswijze in de zelfgekozen marge van de (muzikale) wereld. Partch ten voeten uit: de bebaarde componist spreekt met vuur, verve en kennis van zaken over de typische resonanties en akoestische eigenschappen van verschillende soorten whiskyflessen. Met zijn dood stierf ook de originele uitvoeringspraktijk van zijn muziek. Althans zo vinden vele Partchianen. Wend je dus voor de originele uitvoeringen tot de platenzaak, iTunes of Youtube. Ictus speelt adaptaties van 'The Wayward' door Tim Mariën (1975), musicoloog, componist, instrumenten-verbouwer, en vooral: Partch-fan. Ook op het programma: een eigen compositie van Tim Mariën op zijn geadapteerd instrumentarium, en ter introductie 'A Portrait of Harry', een compositie van Gentenaar Thomas Smetryns (1977) speciaal geschreven voor dit concert.

Was het voor Tim Mariën het geen onmogelijke opdracht om muziek te adapteren die Partch schreef voor zeer specifieke instrumenten? Tim Mariën: "Meer nog dan een praktisch probleem vind ik het moreel erg heikel. Ik worstel daar erg mee. Wie ben ik om aan zijn composities te gaan morrelen? Het verhaal van Partch is zo eerlijk, zo authentiek en zo wars van commerciële oogmerken, dat het me soms zwaar valt om nu zelf een rol te spelen in een soort van postume recuperatie door het klassieke concertsysteem, waar hij zelf zo tegen fulmineerde. Ik had hem graag kunnen zeggen dat ik 'The Wayward' heb herwerkt uit liefde voor zijn muziek. Alles wat ik doe als componist doe ik vanuit oprechte passie. Ik ben van beroep pianostemmer zodat ik mijn muziek omwille van de muziek zelf kan maken, niet voor het geld of om mijn carrière een boost te geven. Ictus heeft me dus in zekere zin voor een onmogelijke opdracht gesteld: muziek die vergroeid is met een leven en een instrumentarium herinterpreteren voor een heel verschillende set instrumenten. Ik heb het morele en praktische probleem opgelost door de opdracht nadrukkelijk op te vatten als een bewerking, een adaptatie. Dat biedt een artistieke vrijheid die in wezen alles toelaat, zolang duidelijk wordt gecommuniceerd dat het om een versie gaat van Partch, niet om Partch zelf. Ik zie mijn versie als een vorm van communicatie tussen twee componisten. En dan is er ook nog de poëzie die ligt in het streven naar de vervulling van een onmogelijk te vervullen doel. Het is eigen aan de menselijke conditie. Die discrepantie tussen ideaal en praktijk vind je eigenlijk ook bij Partch. Zijn systeem gaat uit van een loepzuivere, wiskundige puurheid, maar in de concrete uitvoering van zijn instrumenten sluipt behoorlijk wat ruis op het systeem. Merkwaardig genoeg charmeert Partch, die steeds bleef zoeken naar die zuiverheid, precies door zijn onzuiverheid, het ongepolijste."

Hoe heeft Mariën die adaptatie concreet aangepakt? Tim Mariën: "Ik wilde geen noot per noot transcriptie van zijn muziek voor bestaande instrumenten, zoals componist Ben Johnston dat erg mooi deed voor het Kronos Quartet. Ik wilde het klankbeeld van Partch benaderen door bestaande instrumenten te verbouwen. De eerste stap was een microtonale piano, waarvan de toetsen een heel spectrum aan microtonale tussentonen bestrijkt. Om de instrumenten op de kop te tikken ben ik rommelmarkten afgegaan. Een oude zither en een banjo werden verknutseld. Ook een Chicago Reed Organ uit de jaren '20 heb ik microtonaal geadapteerd, een soort harmonium eigenlijk. Op zich vind ik het interessanter om bestaande instrumenten te adapteren, in plaats van replica's te gaan bouwen van het Partchinstrumentarium. Ik vind niet, zoals Partch, dat we nieuwe instrumenten nodig hebben. Ik hou me liever bezig met het omturnen van het bestaande arsenaal. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat wat ik met die instrumenten heb gedaan, ze vertimmeren, verbouwen en adapteren, dat ik een gelijkaardige bewerking heb uitgevoerd op de partituren. Om het klankbeeld van Partch te benaderen heb ik behoorlijk in de partituren moeten rommelen. Tussen mijn werk als instrumenten- en partiturenverbouwer zit een analogie en een eenheid die ergens ook wel aansluit bij de werkwijze van Partch zelf. Partch is in de loop van zijn leven 'The Wayward' blijven herwerken voor steeds grotere bezettingen. Je zou het kunnen zien als een levend organisme, een steeds onvoltooid blijvend work in progress. Zo bekeken is mijn versie misschien een van de evolutiestadia van 'The Wayward'."

Tegenover de adaptatie van Partch plaatst Mariën ook een eigen compositie met de enigmatische titel 'Toeënwâs'. Tim Mariën: 'Ik wou ook zelf iets bijdragen tot het project, maar dan met de instrumenten die ik voor de Partchadaptatie had uitgewerkt. Het klankbeeld is dus op het eerste gehoor erg gelijkend, wat verwarrend kan zijn. Maar het is gecomponeerd vanuit een volledig andere opvatting over stemming en klank dan die van Partch. De titel geeft aan waar het over gaat. 'Toeënwâs' is een transcriptie van het dialectwoord 'toonwijs', wat 'melodie' betekent. In het dialect van Heist-op-den-Berg kan je ook zeggen dat iemand toonwijs is in een activiteit, zoals in mijn geval het componeren van muziek. Je bent 'toonwijs' als je op een bepaald vlak de eerste stappen hebt gezet. Je bent vertrokken maar je bent er nog niet."

In opdracht van Ictus schreef Thomas Smetryns, speciaal voor dit programma, een nieuwe compositie: 'A Portrait of Harry'. Hoe werkt dat, een muzikaal portret van Harry Partch? Thomas Smetryns: "Ik wilde uitdrukkelijk een muzikale inleiding schrijven op de figuur van Partch. Je kan het vergelijken met een schildersportret door een collega. Het is daarbij niet de bedoeling dat je dat portret ook in de stijl van de geportretteerde uitvoert. Mocht Matisse een portret geschilderd hebben van Picasso dan had hij dat ook niet à la Picasso gedaan. Een portret maken van Picasso hoeft niet de reden te zijn om plots de kubist te gaan uithangen. Ik ben dus trouw gebleven aan mijn eigen aanpak. Het leek me weinig zinvol om het stemmingssysteem van Partch over te nemen, al gebruik ik wel microtonale intervallen. Alle onderdelen in de muzikale wereld van Partch zijn onderling van elkaar afhankelijk: zijn stemming, zijn instrumenten, de terugkeer naar de Griekse filosofie, het lichamelijke. Het is onzinnig om één van die aspecten eruit te lichten. Ik heb me dus geconcentreerd op een alles overkoepelend persoonlijkheidskenmerk van Partch, zijn idealisme. Het vuur waarmee hij leefde en werkte hoor je bij uitstek in zijn manier van spreken: gezaghebbend, melodieus en in bewoordingen die je meteen in marmer kan gaan uithouwen. Mijn ruw klankmateriaal bestaat dus uit geluidsfragmenten waarin Partch spreekt over zijn werk. 'I am Harry Partch, a composer', zegt hij ergens. Meer dan een voorstelling van zichzelf is het een krachtige affirmatie. Ik heb deze en andere frases akoestisch geanalyseerd, vertraagd en gearrangeerd voor contrabasfluit, trombone, zithers en geprepareerde gitaar. Dat klopt ook met de muzikale praktijk van Partch zelf. Als hobo noteerde hij uitspraken van zijn collegazwervers in notenschrift. Hetzelfde doet hij in de bundel 'Bitter Music' waarin hij bij sommige dialogen de stembuiging in noten uitschreef. Ik pas een Partchiaans procedé dus toe op Partch zelf.
De oorspronkelijke tekst zelf is niet meer decodeerbaar. Wel heb ik voor de muzikanten aangegeven welke woorden ze in hun partij vertolken. Ik ben er van overtuigd dat de muzikanten met de tekst in het achterhoofd hun partij met een welbepaald engagement zullen spelen. Die speelhouding zal dan weer wel voor de luisteraar waarneembaar zijn. Daarnaast confronteer ik de instrumenten met samples van Partch' stem. Ik selecteerde specifiek die uitspraken waarin zijn overtuiging en de strijdvaardigheid duidelijk tot uiting komen. Die samples worden vertolkt door een typisch 20e eeuwse datadrager, de vinylplaat. Het creëert een tastbare visuele link tussen klankproducent en de klank. De vinylplaat is bovendien zijn medium. Partch stuurde eigenhandig zijn vinylplaten op naar zijn klanten overal ter wereld, met je adres op de kartonnendoos in zijn handschrift."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ictus : The Wayward
Vrijdag 11 mei 2012 om 20.15 u
(Gratis inleiding om 19.30 u : Maarten Quanten spreekt met Tim Mariën)
Concertstudio Kortrijk
Conservatoriumplein 1
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be en www.ictus.be

Bron : Tekst Wannes Gyselinck voor de Handelsbeurs

Extra :
Review : Ictus : The Wayward, 19 januari 2012, Handelsbeurs, Guy Peters op www.goddeau.com, 20/01/2012
Mikroton 13 : Omtrent Harry Partch, Sebastian Bradt op www.logosfoundation.org
Harry Partch Information Center : www.harrypartch.com
Harry Partch Foundation : www.corporeal.com
Harry Partch op www.schott-music.com
American Mavericks: Harry Partch's Instruments - playable with explanations and musical examples
Downloadable audio from the out-of-print LP "The World of Harry Partch"<
Harry Partch op youtube (met o.a. een BBC documentaire uit 2006)
Thomas Smetryns : www.thomassmetryns.be, www.myspace.com/thomassmetryns, www.matrix-new-music.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Festival van Vlaanderen Kortrijk : klassiek, hedendaagse muziek & geluidskunst, 24/04/2012
Tegendraadse blues van Harry Partch door Ictus in Gent, 19/01/2012
Harry Partch : Amerikaans pionier van de muziek in juiste boventoonstemming, 3/03/2008

22:21 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

07/05/2012

Opera meets pop in Sága

Dez Mona In haar concertante opera brengt de Antwerpse experimentele popgroep Dez Mona verhalen van de Germaanse godin Sága naar vandaag. Onder het motto 'Home is where the heart is' gaat Dez Mona op zoek naar thuiskomen. Met een reeks intense ballades en verhalen als resultaat. Het grote stembereik van zanger Gregory Frateur en het spel van contrabassist Nicolas Rombouts bepalen de sound. Ze worden bijgestaan door het barokensemble BOX, lichtkunstenaar Jan Pauwels én kostuumontwerpster Veronique Branquinho. De Morgen blokletterde: "‘Dez Mona verwondert, verrukt en verbluft met opera Sága!".

Sága verwijst naar de godin van de geschiedenis uit de Noordse mythologie die zingt over het heden, verleden en toekomst. Net zoals Sága vertelt Dez Mona over de wereld rondom ons en over de menselijke ziel en de schoonheid van haar gebreken. Is het een utopie gebleken dat de mens in staat is zichzelf te veranderen en naar een hoger niveau te tillen? Voor Sága wordt een nieuw repertoire geschreven van intense ballades en verhalen met een voor Dez Mona kenmerkende dramatiek en theatraliteit. Muzikaal slaat Dez Mona de handen in elkaar met de barokmusici Jutta Troch (barokharp) en Pieter Theuns (theorbe) van BOX. Barokharmonieën versmelten met de klankwereld van Dez Mona tot een feeërieke weerspiegeling van onze tijd.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dez Mona feat. B.O.X.: Sága
Woensdag 9 mei 2012 om 20.15 u
(gratis inleiding om 19.30 u : Lieselotte Deforce spreekt met de muzikanten)
Kortrijkse Schouwburg

Schouwburgplein 14
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be en www.dezmona.com

Elders op Oorgetuige :
Dez Mona creëert met Sága een opera als weerspiegeling van onze tijd, 4/09/2011

Bekijk alvast de trailer van Sága

18:21 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

01/05/2012

Accordeonist Tuur Florizoone geselt live documentaire van Karen Dicken en Diederick Nuyttens

Tuur Florizoone In de zomer van 2011 zworven Karen Dick en Diederick Nuyttens wekenlang doorheen Oost-Europa. Op het eerste zicht nemen hun videobeelden je mee op een alledaagse excursie door de Balkan. De belevenisvolle fragmenten tonen reisbeelden over mensen, gewone mensen op straat. Je kan dergelijke videoverslagen beeld per beeld beschouwen - maar in dit geval zijn de makers na één beeld niet vertrokken: ze namen de tijd, ze bleven er overnachten, en de camera bleef draaien.
Deze ongewone documentaire wordt live muzikaal gegeseld door accordeonist Tuur Florizoone (foto). Hij brengt zijn klanken pur sang, zonder elektronische hulpmiddelen.

Op erg korte tijd is Florizoone (1978) uitgegroeid tot wellicht een van de meest geliefde muzikanten van Vlaanderen. Met grote flair en onweerstaanbare podiumprésence bewijst hij dat zijn ongewone instrument tot meer in staat is dan de gebruikelijke hoempapa op de straathoek. Jazz is slechts één van de vele muziekjes die hij in zijn plunjezak meedraagt. Dat hij zich evengoed in de pop- of wereldmuziek thuis voelt, bewijst het schier oneindige lijstje namen waarmee hij al het podium of de opnamestudio deelde: Carlos Nunez, Manu Chao, Alfredo Marcucci, Zahava Seewald, Chris Joris, Rocco Granata, Jo Lemaire ...
In 2008 viel het publiek tijdens de prestigieuze World Soundtrack Awards als één blok voor zijn passionele score voor de Vlaamse film Aanrijding in Moscou. Het internationale succes van deze soundtrack doet vermoeden dat Tuur goed op weg is om onze eigenste Yann Tiersen te worden. Melancholische, eenvoudige melodietjes die de aanzet zijn voor een breed palet aan emoties en kleuren, zijn Tuurs forte. Met een minimum aan middelen, zoveel mogelijk muziek maken.

Tijd en plaats van het gebeuren :

OFFoff cross-over : Tuur Florizoone / Karen Dick & Diederick Nuyttens
Vrijdag 4 mei 2012 om 20.30 u
Art Cinema OffOff Gent

Begijnhof Ter Hoye
Lange Violettestraat 237
9000 Gent

Meer info : www.offoff.be en www.tuurflorizoone.be

23:02 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook

Poëtische zoektocht naar een muzikale vorm voor de symboliek van Maeterlinck

Joachim Brackx Op vrijdag 4 en zaterdag 5 mei stelt Joachim Brackx (foto) /Nabla zijn nieuwe muziektheatervoorstelling Maeterlinck voor in Muziekcentrum De Bijloke Gent. In het werk van Maurice Maeterlinck, de Gentse Nobelprijswinnaar voor Literatuur, bekruipt de lezer altijd een gevoel van bevreemding. Dat gevoel wordt niet zozeer opgewekt door wat de personages uiten, maar vooral door datgene wat ze niet uiten.

De voorstelling 'Maeterlinck' is geen nieuw verhaal, noch een verklanking van een bestaand stuk van Maeterlinck. Het is een poging om die ongeschreven regels, het bevreemdende gevoel van de symbolische wereld van Maeterlinck een poëtische muziektheatrale vorm te geven. Een wereld waarin eenvoudige handelingen de kracht krijgen van een ritueel dat tegelijk oud aanvoelt en toch onbekend is.

De symbolistische gedachtewereld van Maurice Maeterlinck fascineert 150 jaar na zijn geboorte nog steeds. Een vreemde aantrekkingskracht gaat uit van de duistere manier waarop zijn personages beslissingen nemen. Ze lijken niet meer dan poppen die hun lotsbestemming volgen, in een wereld waar niets eenduidig is. Dit troebele water van de menselijke verzuchtingen is de aanleiding voor een muziektheatervoorstelling van Joachim Brackx. Geen verklanking van een bestaand literair stuk, maar een zoektocht naar een muzikale vorm voor de typische thema's en symbolen van Maeterlinck. Brackx doet een beroep op Jolien De Gendt en het Maeterlinck Kwartet.

Maurice Maeterlinck (1862-1949) is een Gentse dichter, toneelschrijver, prozaïst en essayist, die voornamelijk in het Frans schreef. In 1911 kreeg hij, als enige Belg tot nog toe, de Nobelprijs voor de Literatuur, voor zijn veelzijdige literaire verwezenlijkingen en de kwaliteit van zijn dramatische werken. Hij werd nooit echt populair in zijn geboortestad, maar genoot wereldfaam, ondermeer met zijn theaterstukken Pelléas et Mélisande (1892) en l'Oiseau bleu (1908), waarin zijn mystieke gedachte over stilte tot een hoogtepunt gebracht wordt. Maeterlinck gaf een theatrale vorm aan het symbolisme en bereidde zo de weg voor het  modernistisch theater.

De voorstelling "Maeterlinck" is een zoektocht. Een onderzoek naar een poëtische uitdrukking in muziek en handeling van de grondgevoelens, symbolen en concepten die het basissubstraat vormen voor de verhalen die Maeterlinck heeft geschreven. In de uitgebreide narratieven van Maeterlinck bekruipt de lezer altijd een gevoel van bevreemding. Dit gevoel wordt niet zozeer opgewekt door wat de personages uiten, maar vooral door datgene wat ze niet uiten. De ongeschreven regels van het spel dat het universum van Maeterlinck is, zijn vaak veel belangrijker voor de ontwikkeling van het verhaal dan de dialogen zelf. Intussen lijkt alles op het niveau van de interactie van de personages toch heel normaal. Dit gevoel is wat Maeterlinck zelf beschrijft als "cette sensation de choses qui ne sont pas à leur place" en wat hij erkent als centraal voor zijn oeuvre. De voorstelling "Maeterlinck" is dan ook geen nieuw verhaal. Het is een poging om die ongeschreven regels, het bevreemdende gevoel van de symbolische wereld van Maeterlinck een poëtische muziektheatrale vorm te geven, waarin eenvoudige handelingen de kracht krijgen van een ritueel dat tegelijk oud aanvoelt en toch onbekend is.

Nabla is een productiehuis voor hedendaagse muziek en muziektheater ontstaan uit de wil van artistiek leider Joachim Brackx om een eigen visie te realiseren. Kernideeën daarbij zijn de vreugde van het musiceren, het verbinden van de werelden van de creatieve en uitvoerende kunstenaars, het zoeken naar een meer doorleefd creatieproces en het in vraag stellen van de traditionele verhouding tot het publiek.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Maeterlinck Kwartet & Jolien De Gendt : Joachim Brackx, Maeterlinck
Vrijdag 4 en zaterdag 5 mei 2012, telkens om 20.00 u
Muziekcentrum de Bijloke Gent

Bijlokekaai 7
9000 Gent

Meer info : www.debijloke.be en nabla-muziektheater.be

Extra :
Joachim Brackx : www.brackx.info, www.matrix-new-music.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
MULTIPLE voice/vision II : barokke en hedendaagse polyfonie in Amuz, 10/04/2012
Joachim Brackx stelt nieuwste creatie voor op MAfestival in Lissewege, 3/08/2010
La mort au bal masqué : wereldpremière Ensoriaanse kameropera in Oostende, 2/02/2010
Die Entführung aus dem Paradies : een opera over de organisatie van de liefde, 15/06/2009

22:17 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

30/04/2012

Woeste improvisaties van Antez & Joris Ruhl in Logos

Antez De experimentele klarinettist Joris Ruhl en slagwerker Antez slaan de handen in elkaar voor een reeks woeste improvisaties. En als we zeggen woest, bedoelen we ook woest. Een kijk- en luisterbeurt op hun website confronteert ons met plooiend metaal, resonerende drumvellen en hier en daar iets wat naar een versplinterd muziekinstrument klinkt. Laat al je hoop op muzikale subtiliteit varen en onderga het puurste improvisatorisch geweld.

Wie naar het Franse duo Ruhl-Antez googlet, wordt niet echt overladen met informatie. Welgeteld één enkele alinea op hun website (www.antez.org) licht toe dat we te maken hebben met een experimenteel slagwerker en dito klarinettist die tijdens hun improvisaties graag een rauwe, rechttoe-rechtane impressie neerzetten. En dat is allerminst overdreven: even luisteren naar een live opname van op Festival Umlaut in Parijs maakt duidelijk dat beide heren het liefst werken met brute, ongepolijste materie. De manier waarop ze dat doen, is al even bruut en ongepolijst. Hun gesofisticeerdheid ligt in de exploratie van alles wat klank maakt, niet in de verfijning ervan. Hun typerende lange spanningsbogen en intense opbouw maken het plaatje kompleet.

Joris Ruhl speelt in ensembles als l'Instant Donné, Hiatus en Timeart Ensemble en heeft al optredens op zijn palmares staan met oude Logos-bekenden Michel Doneda, Metamkine, Carl-Ludwig Hübsch en Thierry Madiot. Hij speelde op festivals als Moers Festival, Neue Musik Berlin, Manchester International Festival en Festival d'Automne in Parijs.

Antez is zowel percussionist als beeldhouwer die zijn métier met een zekere geobsedeerdheid bestiert. Je kan hem een beetje zien als een Franse evenknie van Peter Jacquemyn, maar dan eentje die liever op van alles en nog wat slaat i.p.v. bomen met kettingzagen te lijf te gaan. Daarbij komt ook dat hij van elke performance een choreografie op zich maakt: soms slaat hij woest om zich heen, soms blijft hij in een trance als een derwisj om zijn as draaien. Gevoelige kijkers zijn hierbij gewaarschuwd.

Antez beschouwt zijn drumset als een machine die hij naar believen kan ontmantelen en op andere manieren kan reassembleren. Drums studeerde hij bij Jacques Givry en elektroakoestische muziek bij Xavier Garcia. Hij heeft een bescheiden palmares bijeengespeeld waarin teater, dans, installaties en film zijn output een multimediaal cachet geven.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Antez & Joris Ruhl
Donderdag 3 mei 2012 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

23:17 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Musiques Nouvelles speelt Steve Reich in Bozar

Steve Reich Woensdagavond brengt Musiques Nouvelles in Bozar vier werken van de Amerikaanse componist Steve Reich (foto), waaronder twee relatief recente die voor het eerst in België worden uitgevoerd. Met het overwegend ritmische Double Sextet won hij in 2009 een Pulitzer Prize, de allereerste uit zijn carrière. 2x5 is het verlengstuk van die compositie, maar ditmaal met rockinstrumenten.

Steve Reich over Electric Counterpoint (1987): " Electric Counterpoint (1987) was commissioned by the Brooklyn Academy of Music’s Next Wave Festival for guitarist Pat Metheny. It was composed during the summer of 1987. The duration is about 15 minutes. It is the third in a series of pieces (first Vermont Counterpoint in 1982 for flutist Ransom Wilson followed by New York Counterpoint in 1985 for clarinettist Richard Stolzman) all dealing with a soloist playing against a pre-recorded tape of themselves. In Electric Counterpoint the soloist pre-records as many as 10 guitars and 2 electric bass parts and then plays the final 11th guitar part live against the tape. I would like to thank Pat Metheny for showing me how to improve the piece in terms of making it more idiomatic for the guitar.

Electric Counterpoint is in three movements; fast, slow, fast, played one after the other without pause. The first movement, after an introductory pulsing section where the harmonies of the movement are stated, uses a theme derived from Central African horn music that I became aware of through the ethnomusicologist Simha Arom. That theme is built up in eight voice canon and while the remaining two guitars and bass play pulsing harmonies the soloist plays melodic patterns that result from the contrapuntal interlocking of those eight pre-recorded guitars.

The second movement cuts the tempo in half, changes key and introduces a new theme, which is then slowly built up in nine guitars in canon. Once again two other guitars and bass supply harmony while the soloist brings out melodic patterns that result from the overall contrapuntal web.

The third movement returns to the original tempo and key and introduces a new pattern in triple meter. After building up a four guitar canon two bass guitars enter suddenly to further stress the triple meter. The soloist then introduces a new series of strummed chords that are then built up in three guitar canon. When these are complete the soloist returns to melodic patterns that result from the overall counterpoint when suddenly the basses begin to change both key and meter back and forth between E minor and C minor and between 3/2 and 12/8 so that one hears first 3 groups of 4 eighth notes and then 4 groups of 3 eighth notes. These rhythmic and tonal changes speed up more and more rapidly until at the end the basses slowly fade out and the ambiguities are finally resolved in 12/8 and E minor. " (*)

Steve Reich over 2x5 (2009) : " My first thought was that with two electric basses I could write interlocking bass lines that would be clearly heard. This would not be possible on acoustical basses played pizzicato. I then began to think about 2 pianos and 2 electric basses being the motor for a piece that would use electric guitars and small drum kit as well. The classic rock combination of 2 electric guitars, electric bass, drums and piano seemed perfect - so long as it was a doubled quintet resulting in 2 basses, 2 pianos, 2 drums and 4 electric guitars. This made possible interlocking canons of identical instruments. The piece can be played either with 5 live musicians and 5 pre-recorded or with 10 musicians.  

2x5 is clearly not rock and roll. Like any other composition, it's completely notated while Rock is generally not. 2x5 is chamber music for rock instruments.  

We're living at a time when the worlds of concert music and popular music have resumed their normal dialogue after a brief pause during the 12 tone/serial period. This dialogue has been active, I would assume, since people have been making music. We know from notation that it was active  throughout the Renaissance with the folk song L'homme Armè used in Masses by composers from Dufay to Palestrina. During the Baroque period dance forms were used by composers from Froberger and Lully  to Bach and Handel. Later we have a folk songs in Haydn's 104th, Beethoven's 6th, Russian folk songs in Stravinsky's early Ballets, Serbo Croatian folk music throughout Bartok, Hymns in Ives, folk songs and jazz in Copland, the entire works of Weill, Gershwin and Sondheim and on into my own generation and beyond. Electric Guitars, Electric Basses and drum kits, along with samplers, synthesizers and other electronic sound processing devices are now part of notated concert music. The dialogue continues. " (*)

Steve Reich over Different Trains (1988) " Different Trains, for String Quartet and pre-recorded performance tape, begins a new way of composing that has its roots in my early tape pieces It’s Gonna Rain (1965) and Come Out (1966). The basic idea is that carefully chosen speech recordings generate the musical materials for musical instruments.

The idea for the piece form my childhood. When I was one year old my parents separated. My mother moved to Los Angeles and my father stayed in New York. Since they arranged divided custody, I travelled back and forth by train frequently between New York and Los Angeles from 1939 to 1942 accompanied by my governess. While the trips were exciting and romantic at the time I now look back and think that, if I had been in Europe during this period, as a Jew I would have had to ride very different trains. With this in mind I wanted to make a piece that would accurately reflect the whole situation. In order to prepare the tape I did the following:

  1. Record my governess Virginia, then in her seventies, reminiscing about our train trips together.
  2. Record a retired Pullman porter, Lawrence Davis, then in his eighties, who used to ride lines between New York and Los Angeles, reminiscing about his life.
  3. Collect recordings of Holocaust survivors Rachella, Paul and Rachel, all about my age and then living in America – speaking of their experiences.
  4. Collect recorded American and European train sounds of the ‘30s and ‘40s.
In order to combine the taped speech with the string instruments I selected small speech samples that are more or less clearly pitched and then notated them as accurately as possible in musical notation.

The strings then literally imitate that speech melody. The speech samples as well as the train sounds were transferred to tape with the use of sampling keyboards and a computer. Three separate string quartets are also added to the pre-recorded tape and the final live quartet part is added in performance.

Different Trainsis in three movements (played without pause), although that term is stretched here since tempos change frequently in each movement. They are:
  1. America- Before the war
  2. Europe - During the war
  3. After the war
The piece thus presents both a documentary and a musical reality and begins a new musical direction. It is a direction that I expect will lead to a new kind of documentary music video theatre in the not too distant future. " (*) Steve Reich over Double Sextet (2007) : " There are two identical sextets in Double Sextet. Each one is comprised of  flute, clarinet, vibraphone, piano, violin and cello. Doubling the instrumentation was done so that, as in so many of my earlier works, two identical instruments could interlock to produce one overall pattern. For example, in this piece you will hear the pianos and vibes interlocking in a highly rhythmic way to drive the rest of the ensemble.

The piece can be played in two ways; either with 12 musicians, or with six playing against a recording of themselves. In these premiere performance you will hear the sextet Eighth Blackbird, who commissioned the work, playing against their recording.

The idea of a single player playing against a recording of themselves goes all the way back to Violin Phase of 1967 and extends though Vermont Counterpoint (1982), New York Counterpoint (1985), Electric Counterpoint (1987) and Cello Counterpoint (2003). The expansion of this idea to an entire chamber ensemble playing against pre-recordings of themselves begins with Different Trains (1988) and continues with Triple quartet (1999) and now to Double Sextet.  By doubling an entire chamber ensemble one creates the possibility for multiple simultaneous contrapuntal webs of identical instruments. In Different Trains and Triple Quartet all instruments are strings to produce one large string fabric. In Double Sextet there is more timbrel variety through the interlocking of six different pairs of percussion, string and wind instruments.

The piece is in three movements fast, slow, fast and within each movement there are four harmonic sections built around the keys of D, F, Ab and B or their relative minor keys b,d,f and g#. As in almost all my music, modulations from one key to the next are sudden, clearly setting off each new section.

Double Sextet is about 22 minutes long and was completed in October 2007. It was commissioned by Eighth Blackbird and will receive its world premiere by that group at the University of Richmond in Virginia on March 26, 2008. The New York Premiere will be at Carnegie Zankel Hall on April 17, 2008. " (*)

Programma :

- Steve Reich, Electric Counterpoint - 2x5 - Different Trains - Double Sextet

Tijd en plaats van het gebeuren :

Musiques Nouvelles : Steve Reich
Woensdag 25 april 2011 om 20.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.musiquesnouvelles.com

Extra :
Steve Reich op www.stevereich.com, en.wikipedia.org, www.boosey.com (*) en youtube
Steve Reich (1936 - ) : Groot minimalist op www.musicalifeiten.nl

Beluister alvast Steve Reichs Electric Counterpoint



Steve Reichs 2x5



en het eerste deel uit Steve Reichs Different trains

22:51 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

28/04/2012

Bokkenpoten, sulfer & zwaveldamp : Daan Vandewalle ontbindt zijn duivels in Kortrijk

Daan Vandewalle Pianist Daan Vandewalle (foto) ontbindt zijn duivels in Kortrijk! Speciaal voor het Festival van Vlaanderen ontwikkelt hij een programma met demonische muziek in 'Bokkenpoten, Sulfer & Zwaveldamp'. Vandewalle belicht het diabolische op verschillende manieren. Hij is gefascineerd door het getal 13 in György Ligeti's pianostudie L'Escalier du Diable en door de zondeval in de bewerking van J.S. Bachs Durch Adams Fall ist ganz verderbt door Ferruccio Busoni. Binnen deze context past Karlheinz Stockhausens Luzifers Traum: Klavierstück 13, waarbij de pianist letterlijk de duivel uitbeeldt. In Alexander Skirabins negende sonate De Zwarte mis, is dan weer eerder sprake van psychologische angst voor de duivel. Om al deze bokkenpotenmuziek toch enigszins te relativeren komt het mooie 'Regard des Anges' uit Olivier Messiaens Vingt Regards sur L'Enfant-Jésus om het hoekje kijken.

György Ligeti over L'Escalier du Diable : "Bij een eerste oogopslag herkent men in de twaalfde studie (L’escalier du diable) een chromatische toonschaal die vanuit de diepte van de lage si opstijgt naar de la en gebonden is aan het metrische model van een toevoegingsritmiek van zeven, negen tot elf achtste noten (2+2+3/2+2+2+3/2+2+2+2+3). De accentuering van de twaalftonige stijgende toonladder met naslaande achtste tonen - in verkorte vorm is deze blijvend aanwezig in de studie - wordt vlug vierstemmig verrijkt. Op een tweede niveau wordt deze toonladder parallel gebruikt in tertsen en sexten maar ook in kwinten. Na een eerste deel zetten de chromatische loopjes in, na drie verschillende faseverschuivingen. Vervolgens wordt enerzijds de zelfstandigheid van de handen (akkoorden tegenover eenstemmige ontwikkeling) en anderzijds hun synchroniciteit beklemtoond. De razernij van steeds snellere en voortdurend condenserende accentueringen mondt uit in een deel dat door middel van imposante akkoorden tegelijk variatie en rust uitdrukt om dan tenslotte de chromatisch opklimmende toonladder te doorbreken."

Tijd en plaats van het gebeuren :

Daan Vandewalle : Bokkenpoten, Sulfer & Zwaveldamp
Woensdag 2 mei 2012 om 20.15 u
(inleiding om 19.45 u : Pauline Driessen spreekt met Daan Vandewalle)
Concertstudio Kortrijk
Conservatoriumplein 1
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be en www.daanvandewalle.com

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006
Karlheinz Stockhausen : www.stockhausen.org en youtube
Karlheinz Stockhausen, een unicum als componist, Sebastian op duits.skynetblogs.be, 9/12/2007
Klankbeeldhouwer Karlheinz Stockhausen, Hellen Kooijman op www.computable.nl, 8/06/2001
Stockhausens Klavierstücke op en.wikipedia.org

Elders op Oorgetuige :
Festival van Vlaanderen Kortrijk : klassiek, hedendaagse muziek & geluidskunst, 24/04/2012
Vingt Regards sur L'Enfant-Jésus : monumentaal werk van Messiaen op Midis-Minimes, 19/07/2008
In memoriam Karlheinz Stockhausen (1928 - 2007), 10/12/2007

Bekijk alvast György Ligeti's L'Escalier du Diable



en het eerste deel uit Stockhausens Klavierstück XIII

14:50 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

27/04/2012

Oscarwinnaar Brussels Philharmonic brengt spannend programma met Berlioz, Górecki en Cage in Kortrijk

John Cage Was het een jarenlange onbeantwoorde liefde die aan de basis lag van Berlioz' ophefmakende Symphonie Fantastique? Zeker is dat Berlioz er geschiedenis mee schreef. Alleen al door een romantisch verhaal aan een orkestwerk te binden. Het subtiele Kleines Requiem für eine Polka van Henryk Górecki vormt het ideale tegengewicht. Klokken luiden een mijmerend minidrama in waarin de tijd - hier in de gedaante van een Pools meisje - langzaam voorbijdrijft. In 4'33'' van John Cage (foto) geniet je van de stilte om je heen. Luister naar toevallig aanwezige, niet geregisseerde omgevingsgeluiden zoals je ademhaling en het kloppen van je hart. Een experimenteel stuk dat aantoont dat absolute stilte niet bestaat. Onder leiding van de charismatische chef-dirigent Michel Tabachnik.

Voor 'Kleines Requiem fur eine Polka' inspireerde de Poolse componist Henryk Górecki zich op de polyfonie van Palestrina en liturgische orgelmuziek, maar evenzeer op de dynamiek van Beethoven en zelfs op eenvoudige 'boerenmuziek'. Het requiem voor een Poolse vrouw (Polka) is een smeltkroes van al deze muziekstijlen.

Weinig composities zijn zo berucht (en controversieel) als 4'33'' (1951) van John Cage. Dat hoeft ook niet te verwonderen, want met dit werk stelde Cage heel radicale vragen, die dwingen om na te denken over wat muziek nu eigenlijk is. Toen Cage in 1951 in de partituur van 4'33'' bij elk van de drie delen (de driedeligheid is het enige echt 'klassieke' aspect van dit werk) enkel de instructie 'tacet' noteerde - de instructie die de muzikant verbiedt te spelen - ontketende hij met die zeer eenvoudige ingreep een bijzonder spraakmakende evolutie. De impact van dit korte werkje op de hedendaagse muziek is zeer groot én zeer fundamenteel.

Wat 4'33'' zo controversieel maakt, is natuurlijk dat het een compositie is die alleen uit stilte bestaat. Een paradox die veel mensen onnoemelijk absurd zullen hebben gevonden en misschien nog steeds vinden. Echter in Cages gedachtegoed, was dit een volkomen normale stap. Voor John Cage waren alle geluiden per definitie muzikaal. Hij maakte geen onderscheid tussen conventionele (een piano, een viool) of onconventionele klanken (elektronische klanken, alternatieve speeltechnieken). Ook alle mogelijke alledaagse geluidsbronnen (een stofzuiger of de scharnier van een deur) waren voor hem evenwaardig. Immers, als je bereid bent aandachtig naar een geluid te luisteren, zal je merken dat dat interessant is.

Die nadruk op de intentie van de luisteraar om zich onvoorwaardelijk open te stellen voor wat hij hoort, hangt dan weer samen met de hevige interesse die Cage had voor zen-boeddhisme. Wat in 4'33'' gebeurt, is dat Cage niet enkel de hiërarchie tussen muzikale en niet-muzikale geluiden in vraag stelde, maar ook die tussen intentionele en niet-intentionele geluiden, met andere worden: de omgevingsgeluiden, die we doorgaans negeren (het gezoem van de airconditioning, het geschuifel van het concertpubliek, het verkeer in de verte) hoeven niet minderwaardig te zijn aan de klanken die de muzikanten bewust produceren. Door alle intentionele geluiden te elimineren, blijven in 4'33” enkel de niet-intentionele geluiden over. De stilte die je verwacht, blijkt helemaal niet zo stil te zijn, wanneer je je naarmate de klanken van de muzikanten uitblijven, geleidelijk aan bewust wordt van wat er intussen wel te horen is. Sterker nog, absolute stilte, de volledige afwezigheid van geluid, is onmogelijk. Cage verwees graag naar zijn bezoek aan een anechoïsche kamer van de universiteit van Harvard - een ruimte die volledig geluidsdicht was en waarin geluidsgolven niet weerkaatst worden. In plaats van stilte, hoorde hij twee tonen, één hoge en één lage, die - zo legden de wetenschappers hem nadien uit - respectievelijk door Cages eigen zenuwstelsel en bloedsomloop werden voortgebracht. De echte paradox van 4'33'' is dus niet dat stilte muziek kan zijn, maar dat stilte eigenlijk helemaal geen stilte is.

Programma :

  • Henryk Górecki, Kleines Requiem fur eine Polka, op. 66
  • Hector Berlioz, Symphonie fantastique, op. 14
  • John Cage, 4'33"

Tijd en plaats van het gebeuren :

Brussels Philharmonic : Górecki, Berlioz, Cage
Zondag 29 april 2012 om 15.00 u
Kortrijkse Schouwburg

Schouwburgplein 14
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be en www.brusselsphilharmonic.be

Extra :
Henryk Górecki op en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
De post-modernen: Pärt, Górecki en Schnittke, Friska Frank op www.nopapers.nl
Composer Henryk-Mikolaj Górecki. A conversation with Bruce Duffie, Bruce Duffie op www.bruceduffie.com, 1994
John Cage : www.johncage.info en youtube
John Cage at Seventy: An Interview, Stephen Montague (1985) op UbuWeb Papers
John Cage Online : links compiled by Josh Ronsen
John Cage (1912 - 1992) : Goeroe of charlatan ?, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
4'33". The Sound of Silence, Andrew Schulze op www.kalvos.org

Elders op Oorgetuige :
Festival van Vlaanderen Kortrijk : klassiek, hedendaagse muziek & geluidskunst, 24/04/2012
In Memoriam Henryk Mikolaj Górecki (1933 - 2010), 12/11/2010

23:16 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Jasper TX gunt blik op zijn muzikaal universum

Jasper TX Zondagavond gunt Jasper TX ofte Zweedse componist en multi-instrumentalist Dag Rosenqvist ons een blik op zijn muzikaal universum. Met een resem zachte instrumenten arrangeert hij gevoelige noise en lo-fi esthetiek. Sinds zijn debuutalbum 'I'll Be Long Gone Before My Light Reaches You' was uit 2005 bracht hij meer earcandy uit bij labels als Miasmah, Fang Bomb, Kning Disk en SMTG Limited. Verpletterend breekbaar zacht.

Gitaar, piano, glockenspiel, violen, orgel, trombone,… het is dikwijls een verrassing welke akoestische instrumenten de Zweed Dag Rosenqvist als Jasper TX in zijn klankcomposities zal verwerken. De akoestische klanken geven een melancholische ondertoon aan zijn steeds donkerder wordende albums vol ijle drones, noise en distortion. Hierdoor worden de nummers dus niet pikzwart geverfd en ademen ze kleurrijke tinten (bruinzwart, roodzwart,…). Op zijn laatste soloalbum ‘The Black Sun Transmissions’ zijn duidelijke elementen uit zijn postrock verleden te horen (in het duo De La Mancha) met langgerekte stukken waar laagje na laagje wordt opgestapeld tot oorverdovende climaxen. Liefhebbers van Fennesz en Svarte Greiner zullen zich bij de muziek van Jasper TX helemaal thuis voelen.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Concert Jasper TX
Zondag 29 april 2012 om 21.30 u
Muziekcentrum Kinky Star - Gent

Vlasmarkt 9
9000 Gent
Gratis toegang

Meer info : www.kinkystar.com en jaspertx.wordpress.com

Extra :
Jasper TX op youtube en soundcloud
Review : Jasper TX 'The Black Sun Transmissions', Vincent Welleman op Kwadratuur.be, 9/04/2012

17:36 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook