19/09/2012

Lutoslawski Quartet zet Poolse muziek in de kijker

Lutoslawski Quartet Levendig en verfijnd, met hier en daar een knipoogje - zo kan het spel van het Lutosławski Quartet worden aangeduid. Opborrelend talent dat intussen een reeks prijzen en titels op hun palmares heeft staan. Qua repertoire willen ze de Poolse muziek extra in de kijker plaatsen. En terecht! Op donderdag 27 september brengen ze in de Refter van het STAM in Gent een gevarieerd programma van Poolse strijkkwartetten met als orgelpunt de Genesis van Górecki. In dat werk gaat de componist op zoek naar het pure geluid - een zuivere, herkenbare en natuurlijke klank.

Wie Górecki kent van zijn 'Symphony of Sorrows' (1976), net als wie de componist kent van zijn 'Three Pieces in Old Style' (1963), en even goed wie hem kent van zijn religieuze werken, zoals 'Ad Matrem' (1972) of 'Beatus Vir' (1979) zal verwonderd opkijken als hij Genesis hoort. Genesis bestaat uit drie delen: het tijdens dit concert gespeelde Genesis 1. Elementi voor strijktrio (1962), Genesis 2. Canti instrumentali voor ensemble (1962) en Genesis 3. Monodramma voor sopraan, percussie en zes contrabassen (1963). De titel Genesis is geen verwijzing naar het Oude Testament, maar een allusie op het 'klank zoeken', het standpunt dat de componist inneemt bij het schrijven van deze trilogie.

Alhoewel Genesis en de stukken in oude stijl onmiddellijk na elkaar gecomponeerd zijn, is de stijl ervan sterk verschillend. Genesis behoort niet tot de 'eenvoud' als stijlprincipe, die Górecki is gaan hanteren vanaf 1963 (de zgn. 'oude stijl'), maar tot zijn eerste stijlperiode, waar hij de intentie had alle vernieuwingen van de avantgarde te verwerken, om daar uiteindelijk komaf mee te maken en te kiezen voor de muziek die zijn 'ziel' hem dicteerde. Dat betekent dat in Genesis 1. Elementi de 'elementen' waarmee geluid en klank worden gemaakt, centraal staan. De 'genesis' die Górecki bedoelt, heeft niets te maken met de Bijbel of met zijn religieuze belijdenismuziek; hier gaat het om de zoektocht naar de 'genese' of het ontstaan van de klank. Gedurende het hele stuk spelen de drie strijkers geen melodie, geen maat gebonden ritme, maar een 'oerklank', die knarsend en snerpend, maar ook mooi kan zijn. Klank en geluid worden gezocht, 'gegenereerd' - om niet te schrijven 'gegenese-erd'. Genesis staat bijgevolg voor twee zaken: enerzijds het authentieke zoeken naar het 'eigen' geluid, anderzijds - en tegelijk - de basis voor de muziek die Górecki in de toekomst zou schrijven: zijn eigen weg volgend, wars van alle gangbare modernistische en modieuze tendensen. De 'elementen' van Genesis 1 zijn harde klanken sul ponticello (op de kam gestreken), glissandi, tremolo's, ook strijken over de kam of aan de 'verkeerde kant' van de brug tot en met de zeer harde druk op de boog die ruisen veroorzaakt.

Deze zoektocht naar het geluid deelde Górecki oorspronkelijk met zijn landgenoot Penderecki. Hun 'sonorisme' moest het niet hebben van melodie of herkenbare ritmiek, maar van timbre, textuur, articulatie, dynamiek en beweging. Als luisteraar word je uitgenodigd om de ontwikkelingen binnen deze klankwereld te volgen, meer niet. Opgave genoeg: een bijzonder spannende zoektocht in het 'onbekende' geluid, even onbekend nu, een halve eeuw later: Genesis is vijftig jaar geleden gecomponeerd.

Twee jaar na Genesis, in 1964, componeerde Lutosławski zijn enige Strijkkwartet. De structuur is vergelijkbaar met de 'twee-eenheid' van een preludium en een fuga bij Bach: beide delen werken hetzelfde materiaal uit. Het eerste deel is strikter vastgelegd en meer gespannen dan het tweede deel, dat met vrijheid of 'aleatoriek' werkt. Verder is het stuk ingedeeld in episodes, die telkens uitlopen op het 'refrein': een octaafpassage, consonant en ritmisch geaccentueerd, bijzonder herkenbaar als houvast voor de luisteraar. De globale structuur bestaat uit een zeer lange crescendo, een climax-moment en een lange diminuendo. De crescendo is langer dan de diminuendo (verhouding van 4:3).

Lutosławski vatte zijn kwartet op als één eenstemmige melodische lijn, die enkel door overlappende herhaling van elementen door de verschillende strijkers tot meerstemmigheid leidt. Het aleatorische element bestaat er bijvoorbeeld in dat elke speler een keuze krijgt uit drie mogelijkheden per onderdeeltje van het stuk. De aanzet van de vier strijkers moet telkens gesynchroniseerd zijn, het vervolg is aleatorisch. Een andere aleatorische mogelijkheid is het noteren van rusten met een relatieve duur: ca. twee seconden bijvoorbeeld.

Door de notatiewijze zelf wil Lutosławski het 'mobiele' karakter van zijn muziek realiseren: "Als je mij vraagt waarom ik zo'n belang hecht aan het niet-bestaan van de totaalpartituur van mijn stuk, is het antwoord heel eenvoudig: als ik een normale partituur had geschreven en de verschillende partijen mechanisch boven elkaar gesuperponeerd had, dan zou dat vals zijn, misleidend, en zou het een ander werk voorstellen. De score zou bijvoorbeeld veronderstellen dat de noten die verticaal boven elkaar staan altijd gelijktijdig moeten gespeeld worden, wat in tegenstelling is met mijn bedoeling. Het zou het stuk enkel hinderen in zijn 'mobiel' karakter, dat een van de belangrijkste kenmerken is."

Lutosławski refereerde voor zijn Strijkkwartet aan de mobiele sculpturen van Alexander Calder: "Het begrip 'mobile' verwijst naar de variabele lengte van de secties in de verschillende instrumentale partijen, die samengaat met groepsspel ad libitum. Het werk bestaat uit een aantal zeer lange secties, die elk verschillende minuten duren, waardoor elke uitvoering zeer verschillend is van de andere. Daarom verwijs ik naar de mobiliteit van de verschillende lagen in het werk, afhankelijk van de uitvoeringswijze. Ik zou willen benadrukken dat mijn bedoeling niet zozeer lag in de variabiliteit zelf. Ik wilde meer de tijdsrelaties opheffen en zo een specifieke textuur bereiken, die we een 'fluïde' textuur zouden kunnen noemen. Dit soort compositie zou kunnen vergeleken worden met beeldhouwen in niet-soliede, bijna vloeibaar materiaal, hoe paradoxaal dat ook klinkt."

Marcin Markowicz is tweede violist van het Lutosławski Quartet. Zijn Strijkkwartet nr. 3 dateert uit 2009 en is getekend door een felle ritmiek en een voortdurende beweeglijkheid in melodie en dynamiek. Plotse eenstemmige momenten doorbreken het geheel als een soort 'refrein', vergelijkbaar met de octaafmomenten in Lutosławski's Strijkkwartet. In groot contrast hiermee staan langzame passages, gedragen door één melodie, die zowel in de viool als in de cello kan liggen. Markowicz geeft de luisteraar een duidelijke leidraad om zijn muziek op de voet te volgen.

Paweł Mykietyn is componist en klarinettist. Hij wordt tot de meest begaafde van de jonge generatie Poolse componisten gerekend. Op zijn werkenlijst staan twee symfonieën en verschillende concerto's voor piano, klavecimbel, viool en cello. Hij past in de Poolse traditie door zijn Markuspassie uit 2008. Hij schrijft direct aansprekende muziek, door de melodie gedragen en dicht aanleunend bij een herkenbaar 'ontspannen' eigentijds idioom, soms gebroken door rusten als plotse stilstanden. Hij verleidt de luisteraar op zijn muzikale wandelingen en tochten, bijv. met zijn Strijkkwartet nr. 2 uit 2006.

Programma :

  • W. Lutosławski, Strijkkwartet
  • M. Markowicz, Strijkkwartet nr. 3
  • P. Mykietyn, Strijkkwartet nr. 2
  • H.M. Górecki, Genesis I, op. 19/1

Tijd en plaats van het gebeuren :

Lutosławski Quartet : Lutosławski, Markowicz, Mykietyn, Górecki
Donderdag 27 september 2012 om 14.00 u
Refter STAM - Gent

Godshuizenlaan 2
9000 Gent

Meer info : www.festivalgent.be

Bron : tekst Yves Knockaert voor Gent Festival van Vlaanderen

Extra :
Henryk Górecki op en.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
De post-modernen: Pärt, Górecki en Schnittke, Friska Frank op www.nopapers.nl
Composer Henryk-Mikolaj Górecki. A conversation with Bruce Duffie, Bruce Duffie op www.bruceduffie.com, 1994
Witold Lutoslawski op www.chesternovello.com, en.wikipedia.org en youtube
Witold Lutoslawski (1913 - 1994) : Poolse tussenpaus op www.musicalifeiten.nl
Paweł Mykietyn op en.wikipedia.org, www.otherminds.org en youtube

Elders op Oorgetuige :
Topkwaliteit en beleving staan centraal tijdens de 55ste editie van het Festival van Vlaanderen Gent, 11/09/2012
Brussels Radio Philharmonic zet Polen in de spotlights met werk van Gorecki, Lutoslawski, Penderecki en Szymanowski, 5/10/2011
Contemplatief kamerconcert als eerbetoon aan de Poolse componist Henryk Gorecki, 22/01/2011
In Memoriam Henryk Mikolaj Górecki (1933 - 2010), 12/11/2010

22:03 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Isabelle Faust, Alexander Melnikov & Teunis van der Zwart brengen drie bijzondere 20ste-eeuwse meesterwerken in Brugge en Leuven

Isabelle Faust Folkloremuziek speelt zowel een belangrijke rol in de kamermuziek van de Hongaarse componist Béla Bartók als in die van zijn landgenoot en beroemdste muzikale erfgenaam György Ligeti. Bartók liet zich voor zijn viool- en pianosonates vooral inspireren door de ritmes en melodieën van de Hongaarse en Roemeense volksmuziek die hij samen met Zoltán Kodály transcribeerde en bestudeerde. Ligeti schiep in zijn even experimentele als nostalgische Hoorntrio echter een heel eigen 'imaginaire en synthetische' vorm van folklore. Hij verbond Latijns-Amerikaanse elementen met Oost-Europese invloeden en creëerde een muzikale synthese waarin samba en rumba nauwelijks van balkan- en zigeunermuziek te onderscheiden zijn. Het is uitkijken naar de vertolkingen van Isabelle Faust (foto), Alexander Melnikov en Teunis van der Zwart, drie muzikale persoonlijkheden die behoren tot het kruim van de hedendaagse kamermuzikanten.

Het 'Trio voor viool,hoorn en piano' (1982) van Ligeti is een hommage aan Johannes Brahms, die een trio voor dezelfde bezetting schreef. Eigenzinnig als hij is, laat Ligeti echter geen klassieke bezetting aan bod komen: in feite staan de drie vertegenwoordigers van de instrumentenfamilies onverzoenlijk tegenover elkaar - zelfs in het dansante tweede deel.

Ligeti's Hoorntrio is fundamenteel betrokken op de muziekgeschiedenis. De bezetting refereert aan Johannes Brahms het basismotief is een quasi-citaat uit Beethovens pianosonate 'Les Adieux' (de ironie in Ligeti's keuze mag duidelijk zijn) en de traditionele muzikale vormen en types van materiaal die hij in het verloop van het werk aan bod laat komen, maken de referenties enkel maar rijker. Het eindpunt en emotionele hoogtepunt van het werk is het 'Lamento' van het vierde deel: opgebouwd als een passacaglia op een dalend chromatisch motief: een archetypische manier om een weeklacht toon te zetten die uit de barok stamt. Het lamento is een vorm die vanaf dan nog vaker in Ligeti's muziek opduikt - de schrijnende chromatische intervallen in het tweede deel uit het Pianoconoerto zijn er bijvoorbeeld duidelijk aan verwant.
De brede recuperatie van allerlei muzikale ideeën (die dan steevast tot iets heel authentiek 'Ligetiaans' worden omgewerkt) beperkt zich echter niet tot muziekhistorische elementen en categorieën. Ligeti's fantasie laat hem toe invloeden uit de hele wereld te verzamelen en die zo samen te voegen tot bizarre, maar fascinerende combinaties. De 'Etudes' brengen zowel Afrika, de Balkan als Indonesië samen in de wervelende verkenning van het pianoklavier. Zelfs in het zo op klassieke modellen gestoelde Hoorntrio, is die eclectische greep uit wereldwijde invloeden merkbaar. Ligeti zelf beschreef het tweede deel uit dat werk als een "imaginaire, synthetische folklore van Latijns-Amerikaanse en Balkan-elementen", wat te horen valt in de asymmetrische dansritrnes. De creatieve veelzijdigheid die uit zulke werken spreekt, geeft - meer nog dan het overzicht van de veelzijdigheid van zijn carrière - een beeld van de scherpe muzikale geest die in zijn muziek tentoonspreidde.

Programma :

  • Béla Bartók (1881-1945), Pianosonate, BB88 - Vioolsonate nr. 2, BB85
  • György Ligeti (1923-2006), Hoorntrio

Tijd en plaats van het gebeuren :

Isabelle Faust, Alexander Melnikov & Teunis van der Zwart : Bartók, Ligeti
Woensdag 26 september 2012 om 20.00 u
(Inleiding door Jan Christiaens om 19.15 u )
Concertgebouw Brugge
't Zand 34
8000 Brugge

Meer info : www.concertgebouw.be
--------------------------------------
Donderdag 27 september 2012 om 20.30 u (inleiding door Pauline Driesen om 19.45 u )
Grote Aula Maria Theresia - Leuven
Sint-Michielsstraat 6 (Hogeschoolplein)
3000 Leuven

Meer info : www.festivalvlaamsbrabant.be

Bron : tekst Maarten Beirens voor deSingel, mei 2009

Extra :
György Ligeti : www.schott-musik.de en youtube
Györgi Ligeti (1923 - 2006): emotioneel scepticus, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl, juni 2006

Elders op Oorgetuige :
Novecento zet exploratie verder van de wonderbaarlijke muzikale 20ste eeuw, 19/09/2012

Beluister hier alvast het eerste deel uit Ligeti's Hoorntrio

21:51 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Ghost Road : requiem voor een verwoeste beschaving

Dominque Pauwels Het Brusselse Théâtre National opent dit seizoen met een nieuw avontuur. De jonge Waal Fabrice Murgia (1983), één van de meest in het oog springende nieuwe regisseurs in Europa, nam zich voor bij het Vlaamse productiehuis LOD muziektheater te maken over plekken op de wereld die verlaten zijn onder druk van de grote rampen van deze tijd: economisch verval, politieke chaos of ecologische rampspoed.  

Een oude dame is alleen op scène. Ze is een van de zeldzame bewoners van een stad die losgekoppeld is van de menselijke beschaving, een stad in het midden van de woestijn. Ze is op zoek naar redenen die haar ertoe brengen om deze eenzaamheid te overleven. Is ze achtergelaten door een gemeenschap die gedwongen was te vluchten? Of heeft ze zichzelf tot haar eenzaamheid veroordeeld ? Het is een reis langs bijna ontvolkte steden, leegstaande panden en roestige benzinestations in Californië, Arizona en Nevada die regisseur Fabrice Murgia en componist Dominique Pauwels inspireerde tot deze creatie: een initiatiereis, een queeste, een vlucht. Ze vertellen de verhalen van mannen en vrouwen die vertrokken zijn. Volgens Murgia "zal het een heel muzikale voorstelling worden, bijna een opera, maar ook van een grote eenvoud: de monoloog speelt in op de beelden die door liederen worden geïllustreerd".

De werkelijkheid sijpelt het verhaal binnen via de beelden die Fabrice Murgia maakte tijdens een road trip langs de beroemde maar in onbruik geraakte ‘Route 66’ van Chicago naar LA. De ontvolkte steden, achtergelaten huizen en verroeste tankstations inspireerden hem tot Ghost Road, een triptiek over de wildernis die overblijft na de teloorgang van een samenleving. Elk deel van deze trilogie brengt een plek in kaart die verlaten is onder druk van de drie grote catastrofes van onze tijd: economisch verval, politieke chaos of ecologische rampspoed. Ghost Road is het testament van een beschadigd tijdsgewricht, het restbeeld van een maatschappij en een individu in staat van ontbinding.

Dominique Pauwels (foto) is een uiterst veelzijdig componist. Hij krijgt opdrachten voor muziektheater en dans, voor film, reclame, publiciteit en televisie. Hij tekende voor de muziek van de meeste Woestijnvisproducties (Man bijt hond en Het Eiland, om er maar een paar te noemen). De componist staat bekend om het gebruik van technologie en software in zijn muziek, 'nieuwe' klanken die hij op kenmerkende manier combineert met klassiek klinkende composities. Dominique Pauwels is huiscomponist van LOD, het Gentse productiehuis voor muziek en muziektheater.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Fabrice Murgia & Dominique Pauwels : Ghost Road
Van dinsdag 25 september t.e.m. zaterdag 6 oktober 2012, telkens om 20.15 u (wo 26/09 en wo 3/10 om 19.30 u )
Théâtre National - Brussel

Emile Jacqueminlaan 111-115
1000 Brussel

Meer info : www.theatrenational.be en www.lod.be

Deze productie gaat in première op 20/09 in de Rotterdamse Schouwburg. Ze is later nog te zien op 19/01/2013 in De Spil in Roeselare, op 16/03/2013 in het NTGent en op 14/05/2013 in het CC Hasselt.

Extra :
Dominique Pauwels op www.matrix-new-music.be en www.lod.be

Elders op Oorgetuige :
Dominique Pauwels vertolkt dood en verlies voor de herdenking van de 500ste verjaardag van Clemens non Papa, 9/05/2012
Adams appels : een krankzinnige trip door de wereld van goed en kwaad, 26/05/2009
Judaspassie : apologie van de zwakke menselijkheid, 3/03/2009

18:54 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Novecento zet exploratie verder van de wonderbaarlijke muzikale 20ste eeuw

Novecento Novecento is een jaarlijks terugkerende cyclus van zeven concerten met uitsluitend muziek uit de voorbije eeuw. De keuze voor een geschakeerde mengeling van bekend met minder bekend repertoire uit de voorbije eeuw, was meteen een schot in de roos. Het Novecentorecept bestaat uit een bijzondere bezetting, 'nooit live gehoord', topmusici, hun bijzondere affiniteit met de muziek en last but not least: altijd steengoede muziek. Ook dit jaar presenteert Novecento een verrassende editie met enkele concerten waarin composities uit de 20ste eeuw zij aan zij staan met ouder werk. Dat belooft naast flinke afwisseling ook boeiende confrontaties.

Blikvanger dit jaar is 'Das Lied von der Erde' van Gustav Mahler met mezzo Christianne Stotijn in een glansrol. Bovendien staan ook de Amerikaanse tenor Donald Litaker - gepassioneerd Mahler liedvertolker - en het Belgische topensemble Oxalys op het podium. Op het openingsconcert zingt stersopraan Christiane Oelze fijnzinnige Franse chansons in interactie met het wereldwijd bewierookte Britse Nash Ensemble. Keller Quartet komt opnieuw naar Leuven en deze keer met de andere strijkkwartetten (1, 4 en 6) van Béla Bartók. Drie topsolisten: Isabelle Faust (viool), Alexander Melnikov (piano) en Teunis van der Zwart (hoorn), blazen verzamelen voor o.a. het Hoorntrio van György Ligeti. 'Huiscellist' Pieter Wispelwey kiest Alasdair Beatson (piano) en Dimitri Ashkenazy (klarinet) uit voor zijn eerste uitvoering van het massieve Lerchenmusik van Górecki. En de broers Benjamin en Thomas Dieltjens staan nog eens samen op het podium voor de crème van de piano- en klarinetliteratuur uit de 20ste eeuw. Op het slotconcert speelt meesterpianist Abdel Rahman El Bacha zijn lievelingscomponisten Prokofiev en Ravel.

Maandag 24 september - Nash Ensemble & Christiane Oelze : Fijnzinnige chansons en kamermuziek
Het openingsconcert zal vonken met het fameuze Nash Ensemble, de wereldberoemde Duitse sopraan Christiane Oelze én een zinderend programma. De exotische Chansons madécasses van Ravel creëren een sensuele Oosterse sfeer. Fauré klinkt nog expressiever met La bonne chanson (gedichten Paul Verlaine). Debussy zorgt met maar één dwarsfluit voor een portie dramatiek in Syrinx. En tot besluit hoort u een topper in kamermuziek: het Pianokwintet van Shostakovich.

Donderdag 27 september - Isabelle Faust, Alexander Melnikov & Teunis van der Zwart : Hongaarse trots
Drie uitzonderlijke musici: Isabelle Faust, Alexander Melnikov en Teunis van der Zwart komen met drie bijzondere 20ste-eeuwse meesterwerken naar Leuven. De magistrale Pianosonate van Béla Bartók die een verrassende barokke levendigheid met de ritmische tegendraadsheid van de Roemeense volksmuziek combineert. De Tweede Vioolsonate die het hoogtepunt van Bartók’s expressionistische periode vormt. Van landgenoot György Ligeti spelen ze het aangrijpend Hoorntrio waarin de traditionele stemming van piano en viool schuurt tegen de natuurlijke harmonieken van de hoorn op het ritme van Caraïbische muziek.

Woensdag 3 oktober - Oxalys, Christianne Stotijn & Donald Litaker : Das Lied von der Erde
Als een tijdloos monument staat Mahlers Das Lied von der Erde aan het begin van de 20ste eeuw. U hoort dit werk in de wondermooie versie voor ensemble van Schönberg. Mahler evoceert een wereld waarover het doek definitief gevallen is en overstelpt u met een onbeschrijflijk gevoel van weemoed en onmacht. Oxalys, topniveau uit eigen land, kijkt zelf uit naar de uitzonderlijke uitvoering met twee zangers van wereldformaat: mezzo Christianne Stotijn en tenor Donald Litaker. Als u één concert moet aanstippen in uw agenda dan is het dit Mahlerproject.

Donderdag 11 oktober - Benjamin Dieltjens &Thomas Dieltjens : De crème van de piano- en klarinetliteratuur
De muzikale broers Benjamin en Thomas Dieltjens brengen pareltjes voor klarinet en piano uit de 20ste eeuw. Alban Berg komt verrassend romantisch uit de hoek. Debussy klinkt fragiel en poëtisch in de Préludes. En Stravinsky troont u mee van Rusland over New York naar Parijs met zijn jazzy gedreven ritmiek. Lutoslawski bezingt zijn Poolse heimat in volkse melodieën terwijl landgenoot Penderecki kiest voor radicale avant-garde mét melodieuze kwinkslagen. De Dieltjens wisselen gezwind van solo naar duo op klarinet en piano in dit kleurrijke programma.

Maandag 15 oktober - Keller Quartet : Bartók expressief
Innovatieve verbeelding, bruisende vitaliteit, indrukwekkende muzikale expressiekracht… De strijkkwartetten van de Hongaarse trots Béla Bartók vormen een hoogtepunt van de 20ste-eeuwse kamermuziek. De drie strijkkwartetten in dit programma weerspiegelen de zoektocht naar een eigen individuele toonspraak. Bartók linkt er zijn roots aan de modernistische invloeden die destijds kwamen aangewaaid uit West-Europa. Keller Quartet bracht het festivalpubliek in 2009 al in vervoering met een adembenemende uitvoering van de strijkkwartetten 2, 3 en 5. Dit is uw kans om ook nog 1, 4 en 6 live te beleven of om aflevering twee zeker niet te missen.

Donderdag 18 oktober - Pieter Wispelwey, Alasdair Beatson & Dimitri Ashkenazy : Religieuze en mystieke sferen
De Nederlandse stercellist Pieter Wispelwey – vaste leverancier van topconcerten bij het festival in Leuven – laat zich deze keer naar hogere sferen voeren. Olivier Messiaen verkondigt met een uiterst langzaam ontwikkelend lijnenspel de eeuwigheid van het Rijk Gods in Louange à l’Eternité de Jésus. In composities als L’Abîme des Oiseaux tracht hij het hemels gezang van de vogels muzikaal te vatten. De in Polen geboren en getogen Mikael Górecki leunt eerder aan bij het transcendente. De ontroerende eenvoud en menselijkheid van Górecki’s grote klaagzang (Lerchenmusik) raakt tot in de ziel. 

Dinsdag 23 oktober - Abdel Rahman El Bacha : Pianistiek meesterschap
Je krijgt hier El Bacha in een programma dat hem op het lijf geschreven is, dat het een bijzonder en uniek slotconcert wordt is hiermee verzekerd. Prokofievs Visions fugitives is een indrukwekkende cyclus van twintig pianostukken ontstaan aan de vooravond van de Revolutie. Zijn Tweede Pianosonate is bekend voor het Andante dat diepe tragiek combineert met zachte eenvoud. Ravel componeerde zijn Valses nobles et sentimentales als een  knipoog naar het traditionele genre. Gaspard de la nuit bulkt daarentegen van onlogische wendingen en rusteloosheid.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Festival van Vlaanderen Vlaams-Brabant : Novecento
Van maandag 24 september t.e.m. dinsdag 23 oktober 2012
Op verschillende locaties in Leuven


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalvlaamsbrabant.be

Extra :
Novecento 2012. Hét meest spraakmakende festival van 2012 ? , Hildegart Maertens op Kwadratuur.be, 10/09/2012

17:27 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

17/09/2012

ORCiM research festival 2012 : From the Known to the Unknown

ORCiM research festival Van 3 tot en met 5 oktober 2012 organiseert het Orpheus Instiuut Gent voor de vierde keer het ORCiM research festival rond het thema Artistic Experimentation. Op het programma staan o.a. discussiepanels, internationale projectpresentaties, concerten en performances. Inschrijven kan tot 19 september.

De Research Fellows van het ORCiM en enkele eminente gastsprekers stellen via concerten, presentaties en discussierondes hun nieuw verworven inzichten in vele verschillende aspecten van het muzikale bedrijf voor. Voor musici en musici-onderzoekers wil dit ORCiM-festival een bron van inspiratie zijn, op weg naar een beter begrip van de artistieke kennis die door artistiek onderzoek gegenereerd kan worden. Naast het verspreiden van onderzoeksresultaten zal het festival ook aangeven welke richting het ORCiM in de toekomst uitgaat.

ORCiM is het onderzoekscentrum in muziek dat in de schoot van het Orpheus Instituut (advanced studies & research in music) ontstond in 2007: het eerste onderzoekscentrum in zijn soort in Europa. Artistiek onderzoek in muziek is de laatste 10 jaar uitgegroeid tot een 'hot' fenomeen en tijdens dit festival brengen de onderzoekers naar trouwe gewoonte een showcase van het onderzoek dat ze het afgelopen jaar deden. Dat via presentaties, performances, panels, workshops en concerten. Thema dit jaar is 'From the Known to the Unknown. Possible Worlds for Artistic'. Speciale gast is de Duitse componist Helmut Lachenmann, van wie er ook heel wat werken op het programma staan. Uitkijken wordt het verder vooral naar de internationale première van de reconstructie van Mauricio Kagels 'Tactil' en 'Unter Strom' op woensdag 3/10 in de Minardschouwburg.

Tijd en plaats van het gebeuren :

ORCiM Research Festival 2012
Van woensdag 3 tot en met vrijdag 5 oktober 2012
Orpheus Instiuut Gent
Korte Meer 12
9000 Gent

Meer info : www.orcim.be en www.orpheusinstituut.be

Bekijk hier alvast het promofilmpje voor het ORCiM Research Festival 2012

14:14 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

TIME CANVAS presenteert een mix van muziek, performance en installatiekunst in het M HKA

Polychord TIME CANVAS is op zondag 23 september aan zijn 9de editie toe. Dit unieke festival onder artistieke leiding van ChampdAction en in samenwerking met M HKA vertrekt dit jaar vanuit het thema 'ecologie & technologie'. Beide topics worden stevig door elkaar geschud tot een mix van muziek, performance en installatiekunst in een gebalde zondagnamiddag in het M HKA. Met o.a. een creatie van componist Godfried-Willem Raes met robots en live musicus, een nieuwe installatie van Hans Beckers (laureaat Canvascollectie) en de presentatie van de 2de generatie ChamdAction synths van Tim Vets, alles in opdracht van ChampdAction 

Ecologie neemt het voortouw in de installatie 'VIVO' van de Peruviaan Jaime Oliver die met gerecycleerd piepschuim een levende installatie bouwt die reageert op de toeschouwers. De Belgische kunstenaar Hans Beckers - dit jaar nog één van de laureaten van de Canvascollectie met zijn vorige installatie 'Sonare Machina' - toont voor het eerst een nieuw werk dat hij in opdracht van ChampdAction maakte. Het betreft een zandlopermachine gevuld met zand uit woestijnen uit verschillende uithoeken in de wereld waarmee hij de vraag opwerpt hoe wij mensen omgaan met schaarste en overvloed. De Duitse componist en instrumentenbouwer Volker Staub legt een link tussen ecologie en technologie in zijn installatie Polychord 2 (foto) waarin zes lange staalsnaren door contact met andere materialen en ventilatoren in beweging worden gezet. De Belgische pianiste en filosofe Kathleen Coessens brengt met 'Sounding Cartograms' de onzichtbare lagen van stedelijke ecologie artistiek in kaart. De eveneens Belgische Ann Eysermans onderzoekt op een artistieke manier de verschillende lagen van treinnetwerken en herleidt deze tot een cartografisch skelet dat de basis vormt voor een grafische partituur. ChampdAction gaf de Gentse componist Godfried Willem Raes (Logosfoundation) opdracht om een nieuwe compositie te maken voor TIME CANVAS met zijn zelfgebouwde robots (M&M) en live ChampdAction musicus. De jonge, bijzonder interessante Duitse componist Johannes Kreidler werd onlangs door ChampdAction geselecteerd als één van de twee 'artists in residence' in het kader van het Europese netwerkproject NEW FORUM Jeune création. In TIME CANVAS is hij te gast met een wel erg actueel en maatschappijkritisch stuk dat getriggerd wordt door de beurskoersen. Antwerpenaar Tim Vets ten slotte presenteert de tweede versie van de Champ synthesizer die op een beperkte oplage wordt verkocht. Live performances door ChampdAction artiesten doorspekken het hele parcours tot in de vroege avond.

Tijd en plaats van het gebeuren :

TIME CANVAS Festival: tEchnOLOGY
Zondag 23 september 2012 13.00 u tot 17.00 u
Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen

Leuvenstraat 32
2000 Antwerpen

Meer info : www.muhka.be en www.champdaction.be

12:45 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Avanti! Een vleugje muziek afgewisseld met een fietstocht door het groene havengebied van Gent

Avanti! Bij het Festival van Vlaanderen Gent is alles mogelijk! Of wat dacht je van een muzikale fietstocht door het verrassende groen van Lochristi, Oostakker, Mendonk, ...? Laat je meevoeren op de klanken van klassieke en wereldmuziek en geniet ondertussen van de pittoreske dorpjes, verborgen havensites en tal van groene parels. Elk concert wordt drie keer gespeeld zodat je zelf je tempo kan bepalen. Wacht niet langer en geniet op zondag 23 september mee van een ontspannende nazomerdag.

Een greep uit het programma : in de hangaar van het Havenbedrijf Gent (Desteldonk) schippert Erik Bosgraaf met een twintigtal blokfluiten tussen oude muziek en meer hedendaags werk: Jacok Van Eyck, Tom Räisänen, Igor Stravinsky ... Erik Bosgraaf (Drachten, 1980) is een van de meest begaafde, expressieve en veelzijdige blokfluitisten van de nieuwe generatie.

Laurent Taquin, de meester van de 'wilde instrumentenbouw', heeft op het terrein van Transportfirma De Schoenmacker in Lochristi iets bijzonders in petto: ventilatoren in de lucht, vervormd en in dozen gewikkeld. Hij bestuurt ze met harmonische fluiten en snaren. Windmolens waar melodieën uit voortvloeien ?

De Hop Frog Fanfare is dan weer een excentriek tienkoppig mobiel orkest. Met zotte choreografieën, frisse improvisaties en meeslepende melodieën spelen ze voortdurend in op wat zich voor hun ogen afspeelt. Voor 'Avanti!' doet de Hop Frog Fanfare een 'muzikale ode aan het wiel'. 

Verder kan je kennis maken met cellist, multi-instrumentalist en -componist Rufus Cappadocia. Strijkend, tokkelend en drummend op zijn cello verdraait hij even het dagelijkse ritme van Oostakker. Met een schijnbaar gemak en een theatrale intensiteit tovert Cappadocia alle genres uit zijn instrument. Van Midden-Oosterse tot West-Afrikaanse klanken, Europese folk, rock en jazz. Een snuifje van zijn Amerikaanse roots erbij en deze topmusicus neemt ons mee voor een reis rond de wereld in 30 minuten. De ideale start om achteraf na te genieten op het terrasje.

Bezield door de culturen van de zijderoute, heeft percussionist Joël Grare zich een hele reeks instrumenten eigen gemaakt: de Japanse trommel, gongs, Chinese cimbalen en dan komen ineens ook de koebellen van Chamonix op zijn pad terecht. Joël Grare is een 'land-bouwer van muziek', een autodidact die altijd op zoek gaat naar nieuwe klanktinten. Zondag brengt hij een aantal muzikale miniaturen met een relaas onder de noemer 'De klok en de vlinder': een konvooi van het klokgelui tot aan de grenzen van het hemelgewelf.

En in het kleinste Gentse kanaaldorp Mendonk staat een nog kleiner dorp waarin elk element muziek maakt. Als één schakel in beweging wordt gezet, reageren de andere in harmonie. De reuzeninstrumenten van 'Les Instruments Géants' (foto) vormen een soort eigen wonder- en ontdekkingsland voor jong en oud. Roer ze aan en ervaar het aan den lijve.

'In alles zit muziek!', dat is het credo van het percussietrio Trashbeatz. Het zijn echte percussie-acrobaten die inspelen op de ruimte. Met een opzwepend ritme krijgen voorwerpen die niet meer gebruikt worden, nieuw leven ingeblazen. Een lege brandblusser, moersleutels, een balustrade … het weerklinkt vanuit alle hoeken! Stilzitten wordt moeilijk … dit is een goede energieboost!

Tijd en plaats van het gebeuren :

Avanti!
Muzikale fietstocht van +/- 25 km doorheen het groene havengebied van Gent (Oostakker, Desteldonk, Mendonk & Lochristi) met 14 concertlocaties
Zondag 23 september 2012 van 11.00 u tot 18.00 u

Start : 11.00 u - 12.15 u op het dorpsplein van Oostakker

Het volledige programma en alle verdere info vind je op avanti.gentfestival.be

Elders op Oorgetuige :
Topkwaliteit en beleving staan centraal tijdens de 55ste editie van het Festival van Vlaanderen Gent, 11/09/2012

12:29 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

Feniks Festival : driedaagse ontdekkingsreis in de wondere wereld van muziek, theater, opera, beeldende kunst & performance

Feniks Festival Dit weekend vint in de muziektheaterwerkplaats van Walpurgis aan het Deurneleitje in Mortsel de 9de editie van het Feniks Festival. Ook deze keer mag je je verwachten aan een feestelijke opening, een verrassende librettolezing en tal van andere artistieke projecten in allerlei stadia van ontwikkeling: van eerste lezing, over work-in-progress en tryouts tot nieuwe voorstellingen die al dan niet in opdracht van Walpurgis gecreëerd worden. En tussen de bedrijven door kan je buiten op het terras met een drankje op adem komen of op plundertocht gaan in het festival-winkeltje met Walpurgisrecords, accessoires en kostuums uit vroegere producties... Op zondagavond wordt het Feniks Festival feestelijk afgesloten met een gevarieerd en smakelijk buffet waarbij publiek en artiesten samen aan tafel zitten.

Artistiek gezien is het Feniks Festival behoorlijk uniek omdat het een platform is voor artistieke projecten in alle stadia van ontwikkeling : van eerste lezing, over toonmoment tot première. Op maatschappelijk vlak wil Walpurgis we met dit festival het sociale weefsel in de stad en de samenleving versterken. Door de oprichting van een solidariteitsfonds en de vruchtvolle samenwerking met organisaties zoals PC St-Amedeus, OCMW-Mortsel en Rechtop! verlagen ze de drempels voor nieuwkomers en mensen voor wie cultuur moeilijker bereikbaar is.

Hedendaagse muziektheaterproducties
Walpurgis specialiseert zich sinds haar oprichting in 1989 in de creatie en de ontwikkeling van hedendaags muziektheater waarin de zanger als maker en uitvoerder centraal staat. Walpurgis is een plek van artistieke en culturele diversiteit: multidisciplinair en meerstemmig. Zij is een open huis voor zangers, acteurs, muzikanten en een publiek met een uitgesproken interesse in muziektheater. Sinds 1999 is Judith Vindevogel (sopraan) artistiek leider. Walpurgis geeft regelmatig schrijf-en compositieopdrachten en geeft onder het label Walpurgisrecords ook CD's uit.

Het wordt vooral uitkijken naar: de Belgische première van de interactieve muziektheaterproductie Jammie!!! van het Nederlandse gezelschap Tafel van Vijf. Verder maakt illustratrice Ingrid Godon 3 nieuwe portretten voor Walpurgis, Nick Steur gaat op zoek naar de stem in de steen, en Judith Vindevogel - sopraan en artistiek leider van Walpurgis - werkt met fluitiste Elisabeth de Merode - een echte prinses die zich gespecialiseerd heeft in hedendaagse muziek - en Naomie Christiaens - een jonge illustratice van 20, waar we nog van gaan horen - aan een toonmoment van Wol en Water naar Alice in Spiegelland.

Drie van de vier nieuwe Feniks Festival-creaties zijn elke festivaldag (van 21 t/m 23 september) te zien:

Stepping Stones van 'stenenfluisteraar' Nick Steur
- de speelse vivisectie van de operaklassieker La Bohème
Vincent, Irma en Gustaaf, drie nieuwe - door WALPURGIS gechambreerde - portretten van Ingrid Godon

Deze creaties kunnen, afhankelijk van welke dag men komt, gecombineerd worden met verschillende andere optredens of workshops.

vrijdag 21 september
- de tegendraadse openingsspeech van Jeroen Olyslaegers 

zaterdag 22 september
een pittige workshop voor iedereen tussen 13 en 18 jaar  
een hoogst bijzondere jamsessie voor kinderen (5+) en hun speelgoed 
het toonmoment van de Charms ! Muziek ! Theater ! Workshop (15+)
een afscheidsritueel aan de fossiele brandstoffen bij zonsondergang

zondag 23 september
een muzikaal avontuur in Spiegelland
- Fragmenten uit Pelléas en Mélisande met studenden van het Franstalige Conservatoire de Bruxelles.
een zeer laagdrempelige straatvoorstelling
- gratis kennismakingslessen Alexandertechniek

Tijd en plaats van het gebeuren :

Feniks Festival
Van vrijdag 21 tot en met zondag 23 september 2012
Muziektheaterwerkplaats deFeniks - Mortsel
Deurneleitje 6
Mortsel

Meer info : www.walpurgis.be

Bekijk hier de officiële trailer van het Feniks Festival 2012

11:36 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

14/09/2012

deSingel plaatst Pools-Russische componist Mieczyslav Weinberg in de kijker

Mieczyslaw Weinberg Op zaterdag 22 september richt richt deSingel een hele dag lang de schijnwerpers op componist Mieczyslav Weinberg (1919-1996). Onbekend en onbemind. En wat ons betreft volledig onterecht. Deze Pools-Russische componist met joodse wortels had alles in huis om als een beroemd componist de geschiedenis in te gaan. Hij schreef een groots, indrukwekkend oeuvre bijeen met een herkenbare eigen signatuur, dat naast dat van Sjostakovitsj en Prokofjev kan staan. Het was Sjostakovitsj die het uitzonderlijke talent van Weinberg herkende en hem naar Moskou haalde. Buiten gromde de oorlog, binnen de muren van het conservatorium ontmoette hij grote musici als Gilels, Richter, Oistrach voor wie hij kon componeren. Dat deed Weinberg onafgebroken. Om het verlies van zijn uitgemoorde familie te compenseren. Om zijn joodse stem te laten horen.

Het Quatuor Danel kwam in contact met de muziek van Weinberg via de weduwe van Sjostakovitsj. Bij het spelen van Weinbergs Dertiende Kwartet was het liefde op het eerste gehoor. Inmiddels hebben de Danels alle zeventien strijkkwartetten opgenomen en doen ze er alles aan om Weinberg de bekendheid te geven die hij verdient. Wees erbij en ontdek deze intrigerende componist.

Moisey Weinberg (Mieczyslaw Vainberg) (1919-1996) was een Russische componist van Pools-Joodse geboorte. Hij studeerde piano bij Józef Turczyński aan de Frédéric Chopin Muziek Akademie van Warschau. Al snel werden zijn muzikale talenten ontdekt en geprezen.
Tijdens de Duitse invasie in Polen in 1939 vluchtte hij naar Rusland. In Minsk studeerde hij onder Vasily Zolotaryov die een voormalige student van Nikolaj Rimski-Korsakov en Mili Balakirev was. De ochtend na Weinbergs diploma-uitreiking vielen de Duitsers Rusland binnen en vluchtte hij naar Tasjkent. Daar werkte hij bij de opera en ontmoette allerlei belangrijke personen die ook geëvacueerd waren. Onder hen was ook de beroemde directeur van het Joods Theater in Moskou, Solomon Mikhoels. Hij trouwde met diens dochter.

Onder de indruk van Weinbergs eerste symfonie regelde Dmitri Sjostakovitsj in 1943 dat Weinberg naar Moskou kon komen. Daar bleef hij tot het einde van zijn leven. Na de Tweede Wereldoorlog laaide het antisemitisme in Rusland hevig op. In januari 1948 werd zijn schoonvader door de geheime politie vermoord en vele Joden met een culturele achtergrond werden gearresteerd en later doodgeschoten. Vele componisten bleven, onopgehelderd, buiten schot. In 1953 werd Weinberg gearresteerd met de aanklacht dat hij een Joodse republiek in de Krim op wilde richten. Waarschijnlijk is Weinberg de dood ontsnapt omdat Jozef Stalin op 6 februari 1953 overleed en de autoriteiten geen tijd meer hadden zich in zijn, en onnoemelijk veel andere, zaak te verdiepen.

In relatie met de vele tragedies in Weinbergs leven is het verbazend hoe creatief hij was. Hij componeerde 26 symfonieën, 17 strijkkwartetten en vele andere werken. Het grootste gedeelte van zijn werk werd in Rusland door de beroemdste en bekendste musici en orkesten uitgevoerd, o.a. door David Oistrakh, Emil Gilels, Rudolf Barshai en Mstislav Rostropovitsj.

Weinberg was bijzonder gesteld op de creatieve mogelijkheden het strijkorkest. Hij stelde : "Ik heb vaak niet meer nodig dan een goed strijkorkest om mijn gevoelens in muziek tot uiting te brengen". Zijn werken werden door de Sovjet autoriteiten regelmatige geprezen, vooral in het naoorlogse klimaat. Toch kon een Joodse componist nooit zeker van zijn zaak zijn. Daar waar Dmitri Sjostakovitsj een onaantastbare grootheid was geworden gold dat zeker niet voor Weinberg (en vele anderen). De ontvangst van zijn werken kende veel inconsistenties.

Vaak dreigde arrestatie en net als Sjostakovitsj had Weinberg altijd een koffertje klaarstaan om bij een eventuele arrestatie nog iets te kunnen meenemen. In 1948 werd de eerste Sinfonietta openlijk door de autoriteiten geprezen terwijl dit werk toch duidelijke verwijzingen naar Joodse muziek in zich heeft. Andere werken werden weer op de, nooit gepubliceerde en inofficiële, zwarte lijst gezet.

Vele malen nam Weinberg, net als Sjostakovitsj, een loopje met de muziekkennis van de autoriteiten. Zijn Rapsodie op Moldavische thema’s op.47, no.1 is zo overgoten van Joodse associaties dat het onbegrijpelijk is dat dit werk officieel werd geprezen. Een andere versie van dit werk voor viool en orkest werd door David Oistrakh in 1953 in première gebracht en dezelfde avond werd Weinberg gearresteerd.

In het Westen was Weinberg tot voor kort alleen bij kenners bekend.Dat de hoeveelheid bewonderaars steeds maar groter wordt, is mede te danken aan het CD-label OLYMPIA, dat veel van zijn werken in originele uitvoering, uitbracht en aan musicologen zoals Per Skans. Het Engelse label Chandos is in 2004 gestart met een registratie van alle symfonieën van Weinberg met het Pools Nationaal Radio-orkest, Katowice onder leiding van Gabriel Chmura.

Programma :

12.30 uur / blauwe zaal
Quatuor Danel
- Strijkkwartet nr 3, opus 14
- Strijkkwartet nr 6, opus 35

14.30 uur / blauwe foyer
Lezing door Frans Lemaire : Portret van Mieczyslav Weinberg, een componist in moeilijke tijden.

16 uur / blauwe zaal
Quatuor Danel - Ralph Van Raat, piano
- Sonate voor cello en piano nr 2, opus 63
- Sonate voor viool en piano nr 4, opus 39
- Strijkkwartet nr 8, opus 66

17.30 uur / blauwe zaal
Lecture recital door Quatuor Danel

20 uur / blauwe zaal
Quatuor Danel - Ralph Van Raat, piano
- Strijkkwartet nr 13, opus 118
- Strijkkwartet nr 15, opus 124
- Pianokwintet, opus 18 (1944)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Quator Danel : Weinberg Discovery
Zaterdag 22 september 2012 vanaf 12.30 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.desingel.be en www.quatuordanel.eu

Extra :
Mieczyslaw Weinberg op en.wikipedia.org, www.music-weinberg.net en youtube

Elders op Oorgetuige :
Danel Kwartet speelt Haydn, Weinberg en Beethoven in het Brusselse Conservatorium, 4/12/2009

17:07 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

M&M Ritual : originele openingsproduktie in Logos

M&M Ritual Een concert is op zich reeds een ritueel. Maar wat wordt het wanneer het ritueel zelf nu tot thema van het concert wordt verheven? Het Logos M&M orkest bedacht voor deze nieuwe produktie zinvolle rituelen en verzon er ook de bijhorende muziek bij. Zo wordt onder meer een nieuwe robot geboren en via de unieke sensortechnologie middels naakte dansbewegingen bestuurd. En, er zijn zowel droeve als blijde rituelen bedacht, rituelen voor overgangen en gebeurtenissen. Een originele produktie waarmee ze bij Logos het nieuwe concertseizoen spetterend van start laten gaan.

De dansers, performers en musici die meewerken aan deze voorstelling zijn: Dominica Eyckmans, Zam Martino Ebale, Barbara Buchowiec, Moniek Darge, Sebastian Bradt, Xavier Verhelst, Helen White, Emilie De Vlam en Kristof Lauwers. De artistieke leiding is in handen van Godfried-Willem Raes.

Tijd en plaats van het gebeuren :

M&M Ritual
Donderdag 20 september 2012 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org

14:55 Gepost in Concert, Dans, Muziek | Permalink |  Facebook