06/03/2013

Haagse festival voor nieuwe muziek Dag in de Branding verlegt grenzen

Luciano Berio & Cathy Berberian Nog geen weekendplannen? Het Haagse festival Dag in de Branding laat zaterdag de hele dag nieuwe muziek horen: Adriaansz, Haines en Cathy Berberian staan centraal. In deze editie presenteert Korzo een portret van componist Peter Adriaansz, speelt Greg Haines in aflevering 7 van de serie 'DayDreaming' in het Paard van Troje en bezoeken we een nieuwe locatie voor hedendaagse muziek : Het Nutshuis. Daar staat in een uitgebreid programma de Amerikaanse componiste en mezzosopraan Cathy Berberian centraal.

Grenzen verleggen is het thema van deze eerste editie van 2013. De componisten van deze editie deden dat door letterlijk te verhuizen naar een ander continent of door die reis figuurlijk te voltrekken. Een ontwikkelingsproces waarbij de jonge, onderzoekende componist na verloop van tijd zijn eigen meester wordt, een eigen herkenbare taal spreekt en die ook blijvend ontwikkelt, en zo zijn stempel drukt op de cultuur waarin hij werkzaam is. Ook voor Cathy Berberian, Peter Adriaansz en Stephanie Pan leidde het bestaan als 'expat' tot een kenmerkend open houding ten opzichte van de omgeving, terwijl hun herkomst als voedingsbodem hun koers bleef en blijft bepalen. Dankzij deze combinatie creëerden zij een volstrekt eigen wereld.

Cathy Berberian (1925-1983) was gehuwd met de Italiaanse componist Luciano Berio, die meerdere stukken schreef voor haar bijzonder wendbare en expressieve stem. Ook andere componisten als John Cage, Hans Werner Henze en Igor Stravinsky schreven werk voor Berberian. Het bekendste werk van Berberian zelf is Stripsody (1966), waarin ze haar vocale techniek exploreert door middel van stripboekklanken. Tijdens deze editie brengen studenten van het Koninklijk Conservatorium dit werk ten gehore, aangevuld met enkele sequenza's van Berio. Aansluitend wordt 'Music is the air I breathe' vertoond, een documentaire van regisseur Carrie de Swaan over het leven van Berberian (Best Documentary AFFMA Film Festival, Holllywood, 2002). De avond in het Nutshuis wordt afgesloten met een bijdrage van Kate Moore en Theater Dakota.

Korzo presenteert tijdens festival Dag in de Branding een bijzonder portretconcert rondom de Haagse componist Peter Adriaansz. Adriaansz verricht in zijn werk onderzoek naar klank, vorm en zoals hij dat zelf noemt 'hoorbare' wiskunde. Recentelijk vertonen zijn composities ook microtonale invloeden. Ensemble SCALA is hét nieuwe ensemble voor microtonale muziek in Nederland dat door Stichting Huygens-Fokker (centrum voor microtonale muziek) is geïnitieerd. Bijzonder is dat het beroemde Fokker-orgel onderdeel van dit ensemble is geworden. De musici zijn allen specialisten op het gebied van microtonale muziek, die gezamenlijk de grenzen verkennen van de kleurrijke mogelijkheden van microtonaliteit.

Greg Haines werd geboren in een klein dorpje in het zuiden van Engeland, waar hij al vanaf jonge leeftijd een interesse ontwikkelde in geluid en geluidmakers. Door een enthousiaste muziekleraar kwam Haines in aanraking met de werken van 'minimalistische' componisten zoals Steve Reich, Gavin Bryars en Philip Glass. Nog steeds zijn deze van grote invloed op het werk van deze jonge componist. ' Daydreaming' is een concertserie in Paard van Troje in het kader van festival Dag in de Branding waarin avontuurlijke muziek op de grenzen van pop, klassiek, elektronisch, experimenteel en impro centraal staan. In de Daydreaming serie zetten hedendaagse internationale componisten een nieuw en uniek geluid neer.

De Italiaanse componist Luciano Berio (1925-2003) was was getrouwd met de Amerikaanse sopraan Cathy Berberian, voor wie hij een aantal stukken gecomponeerde, waaronder Circles, Sequenza III, Visage en Récital. Zijn oeuvre omvat een breed scala aan vormen en vormexperimenten. Hij schreef zowel kamermuziek, composities voor groot orkest en vocalisten als elektronische muziek. Hij werkte zijn leven lang aan een reeks Sequenza's voor solo-instrumenten. Het gebruik van muzikale en literaire citaten en het incorporeren van allerlei soorten volksmuziek is kenmerkend voor zijn werk.

In aanvulling op Carrie de Swaan's documentaire over Cathy Berbarian presenteert Dag in de Branding de performance 'Implied Manifesto' van de in Den Haag wonende Amerikaanse stemkunstenaar Stephanie Pan. Zoals ze het zelf omschrijft, lijkt de performance op een persoonlijk manifest, maar vrijwel zonder verstaanbare woorden. In plaats daarvan vloeit de betekenis voort uit de viscerale aanwezigheid van de kunstenaar, abstracte geluiden en intonaties.

Daarnaast hoor je 'What is the current that makes machinery' van Stelios Manousakis, een stuk voor vrouwelijke stem en live elektronica, geschreven voor stemkunstenaar Stephanie Pan. Het stuk is gebaseerd op teksten uit het eerste deel van Gertrude Steins Tender Buttons: objects; food; rooms, een verzameling korte teksten geschreven in 1912. In deze modernistische teksten, die vaak worden omschreven als verbaal kubisme of taalkunst, maakt Stein composities met taal. Daarbij gaat het haar niet om de wereld die met de taal wordt uitgedrukt, maar om het eigen materiaal van de taal: tekens, klanken, ritme, synta en semantische fragmenten. Ze behandelt de taal als een herontdekt esthetisch object dat nieuwe werelden oproept in de geest van de luisteraar.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Dag in de Branding 27 : Peter Adriaansz, Greg Haines, Stephanie Pan, Cathy Berberian, Luciano Berio...
Zaterdag 9 maart 2013 vanaf 14.30 u

Op verschillende locaties in Den Haag

Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.festivalindebranding.nl

13:04 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

05/03/2013

Pavel Haas Quartet brengt Beethoven, Janáček en Sjostakovitsj in de Handelsbeurs

Pavel Haas Quartet In oktober 1923 pende Janáček in slechts 15 dagen zijn eerste strijkkwartet neer, geïnspireerd op de Kreutzersonate van Leo Tolstoj. Deze mini-opera voor strijkers vertolkt het psychologische drama van de novelle met intense passie. Ook Sjostakovitsj brengt in zijn achtste strijkkwartet een verhaal waarin de mysterieuze verklanking van persoonlijk leed en politiek protest blijft fascineren. De drang om in het genre van het strijkkwartet innerlijke worstelingen uit te drukken, gaat terug op Beethoven. Zijn opus 130 barst met zes delen uit zijn voegen en mondt uit in de Grosse Fuge, een bovenmenselijke krachttoer voor muzikant en toehoorder. Het Pavel Haas Quartet heeft alle troeven in handen om de intensiteit van deze drie kleppers uit het repertoire ten volle over te brengen. De vier Tsjechen behoren tot de top van kwartetuitvoerders. Hun cd's met muziek van Slavische meesters als Janáček, Prokofjev en Dvorák gooien hoge ogen en in 2009 vroeg BBC Music Magazine hen om een cd gewijd aan Beethoven op te nemen.

Net zoals voorheen Bartók knoopte Sjostakovitsj aan bij de grote traditie, in het bijzonder bij Beethoven. Beethoven had het strijkkwartet een architecturale grootheid en een expressieve diepgang bezorgd waardoor het genre definitief doorbrak als concertmuziek. Het model van Beethoven is in heel duidelijk aanwezig in het Achtste Strijkkwartet.

Het strijkkwartet opent en eindigt met een largo dat telkens fugatisch is opgevat met het viernotenmotief D-Es-C-H - een muzikale transcriptie van Sjostakovitsj' naam (in de gangbare Duitse versie 'D. Schostakowitsch') - als uitgangspunt. De inzet van een strijkkwartet met een fugatisch langzaam deel knipoogt naar Beethovens Veertiende Strijkkwartet, opus 131 - een idee dat ook navolging kende bij romantische componisten in het genre.

In Sjostakovitsj' strijkkwartetten leeft echter niet alleen Beethovens erfenis verder. De hele romantische verwerking van Beethovens retorische, instrumentale gebaren kent in de handen van de Russische componist een stilistische 'hertaling'. Richard Taruskin, kenner van de negentiende- en twintigste-eeuwse Russische muziek, heeft het in dat verband over een "meesterlijke exploitatie van de retoriek uit de post-Beethoveniaanse instrumentale muziek, zo vol van spanning en catharsis, zo rijk beladen met symbolen en tekens maar zonder een expliciete sleutel tot interpretatie."

Zoals eerder gesuggereerd, maakt precies het Achtste Strijkkwartet, één van Sjostakovitsj’ meest populaire kwartetten, een misleidende indruk als het op interpretatie aankomt. Officieel droeg de componist het op aan de "nagedachtenis van de slachtoffers van het fascisme en de oorlog", aldus de versie in de partituur. Hij schreef het na een bezoek aan het door de Tweede Wereldoorlog verwoeste Dresden. Uit één van de vele brieven aan Isaak Glikman - een theatercriticus en historicus uit St.-Petersburg (Leningrad) - weten we echter dat het strijkkwartet privaat een andere 'betekenis' had, een 'in memoriam' dat de componist aan zichzelf opdroeg : "Ik moest eraan denken dat na mijn dood wellicht niemand een werk zou componeren ter herinnering aan mij. Daarom besloot ik zo'n werk zelf te schrijven. Op het titelblad zou je kunnen schrijven: 'Ter nagedachtenis aan de componist van dit kwartet'. Hoofdthema van het kwartet vormen de tonen D-Es-C-H, mijn initialen (D. Sch.). (...). De pseudo-tragiek van dit kwartet is zo groot dat bij het componeren mijn tranen zo overvloedig stroomden als urine na een half dozijn glazen bier. Toen ik thuiskwam, probeerde ik het tweemaal te spelen en stortte ik opnieuw tranen. Deze keer echter niet vanwege de pseudo-tragiek, maar uit verbazing over de prachtige eenheid van de vorm."

Sjostakovitsj' sarcasme spreekt uit elke zin. Alles lijkt er op te wijzen dat de componist een onderscheid maakte tussen een politiek correcte omschrijving voor de openbaarheid - de aanklacht van de naziterreur en de daaruit voortvloeiende ravages - en een private 'betekenis'. Maar commentaren van componisten op eigen werk dienen met de grootste omzichtigheid te worden behandeld en steeds beschouwd te worden in samenhang met de sonore realiteit. Sjostakovitsj citeert in dit kwartet duchtig uit eigen werk, wat natuurlijk te verklaren is vanuit de hierboven aangehaalde autobiografische intentie. Toch zijn de diepere gronden voor de specifieke keuzen die Sjostakovitsj maakt - zelf heeft hij het over een 'allegaartje'- niet zo duidelijk.

Het joodse thema uit het Tweede Pianotrio dat we vinden in het frenetieke, gebalde tweede deel en de door Lenin geliefde revolutionaire hymne 'Gekweld door bittere gevangenschap' dat opduikt in het voorlaatste deel kunnen in de richting wijzen van de officiële opdracht - zo we natuurlijk het joodse element als een aanklacht tegen de holocaust beschouwen en dus tegen het 'fascisme'- een bij Sjostakovitsj rekbaar begrip - en niet als een verwijzing naar het antisemitisme onder Stalin. Maar wat te denken van de andere citaten zoals het zwierige walsthema uit het Eerste Celloconcerto in het derde deel en de aria 'Serjozja, mijn liefste' uit de opera 'Lady Macbeth uit Mtsensk' die naar het einde van het kwartet (vierde deel) teder weerklinkt in de cellopartij? Zeer zeker heeft de persoonlijke affectie van de componist voor bepaalde werken uit zijn oeuvre een rol gespeeld maar vergeten we ook niet dat hij in het jaar van de compositie van het kwartet lid was geworden van de Communistische Partij - een vorm van overleven in een maatschappij waarin hij nu eenmaal moest functioneren. Een emotionele tweestrijd en het zoeken van een catharsis in de muziek zijn wellicht bepalend geweest voor de spanning tussen het elegische en het ironische (of sarcastische) in de conceptie van het werk (een requiem voor een overlevend componist) - een spanning die de meeste muziek van Sjostakovitsj kenmerkt.

Tevens knoopt de componist ook aan bij het idee van de funeraire instrumentale muziek die een bekende traditie was in de Russische (kamer)muziek - denken we maar aan Rachmaninovs 'Trio élégiaque' ter nagedachtenis van Tsjaikovski of aan Tsjaikovski's eigen in memoriam voor de violist Ferdinand Laub in zijn Derde Strijkkwartet. Een traditie waartoe Sjostakovitsj' Tweede Pianotrio, geschreven ter nagedachtenis van Ivan Sollertinski - een muziekkenner en -criticus aan wie de componist veel te danken had - al eerder een steentje had bijgedragen. Ondanks de vele citaten doet het Achtste Strijkkwartet niet collage-achtig aan. Sjostakovitsj is volledig meester over zijn middelen en levert een partituur af die uitmunt in economie en raakheid.

Programma :

  • Ludwig Van Beethoven, Strijkkwartet nr. 13 opus 130 Grosse Fuge opus 133
  • Leos Janáček, Strijkkwartet nr. 1
  • Dmitri Sjostakovitsj, Strijkkwartet nr. 8

Tijd en plaats van het gebeuren :

Pavel Haas Quartet : Beethoven, Janáček, Sjostakovitsj
Zaterdag 9 maart 2013 om 20.15 u
Handelsbeurs Concertzaal - Gent

Kouter 29
9000 Gent

Meer info : www.handelsbeurs.be

Bron : Tekst Piet De Volder voor deSingel, november 2005

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Shostakovich: the string quartets op www.quartets.de

Beluister hier alvast Dmitri Sjostakovitsj' Strijkkwartet nr. 8

16:28 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Sjostakovitsj op z'n best met het Quatuor Danel in AMUZ

Dmitri Sjostakovitsj Quatuor Danel is zonder twijfel het meest prestigieuze strijkkwartet van België en een van de Europese toppers. Hun opname van Sjostakovitsj' integrale strijkkwartetten - waarvoor de groep te rade ging bij het legendarische Borodin Kwartet - wordt wereldwijd geprezen als een sensatie en geldt als actuele referentieplaat voor het repertoire.  Sinds 1991 is Quatuor Danel actief als professioneel strijkkwartet. Met meer dan tachtig concerten per jaar zijn deze musici prominent aanwezig op de internationale muziekscène. Op het podium van AMUZ brengen ze muziek waarmee ze wereldwijd hoge ogen gooiden. Wie de meesterlijke instrumentatie, bizarre contrasten en stekelige dissonanten van Sjostakovitsj op z'n best wil horen, is hier aan het juiste adres.

Het Danel Kwartet werd opgericht in 1991 en werkt geregeld samen met het Amadeus Kwartet, het Borodin Kwartet, Walter Levin (Lasalle Kwartet), Hugh Maguire (Allegri Kwartet) en Pierre Penassou (Parrenin Kwartet). Onder impuls van Valentin Berlinsky, cellist van het Borodin Kwartet, bouwt het algauw een uitgebreid repertoire op met ruime aandacht voor Russische muziek.

Het Danel Kwartet is laureaat van verschillende internationale wedstrijden en won in 1993 niet alleen de eerste prijs op de Internationale Wedstrijd Dimitri Sjostakovitsj, maar ook de speciale prijs voor de beste vertolking van een Sjostakovitsj-kwartet. De leden van het Danel Kwartet brachten al verschillende keren de volledige cyclus van vijftien strijkkwartetten van Sjostakovitsj, zowel in als buiten Europa. Hun opname voor Fuga Libera werd bijzonder enthousiast onthaald. Sinds 1995 verzamelden ze ook geleidelijk de partituren van alle kwartetten van Mieczyslaw Weinberg, een Russische componist van Poolse afkomst, daarin aangemoedigd door Berlinsky, Irina Sjostakovitsj - de weduwe van de componist - , Frans Lemaire, Alexander Raskatov en Manachir Yakoubov. Ze laten al die kwartetten graag horen aan een publiek dat zich erover verbaast dat zo’n prachtige (of waardevolle) muziek zo lang in de vergetelheid is gebleven.

Met meer dan 100 concerten per jaar heeft het Danel Kwartet blijvende internationale faam verworven. Getuige zijn frequente optredens in de meest befaamde zalen (Wigmore Hall in Londen, Concertgebouw Amsterdam, Bozar in Brussel, Century Hall in Tokio, enz.) en zijn talrijke tournees in Europa (Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Engeland, Italië, Finland, Roemenië, Turkije …) en in Rusland, China, Japan en Zuid-Amerika.

Programma :

  • Dmitri Sjostakovitsj,: Strijkkwartet nr. 1 in C - Strijkkwartet nr. 11 in f - Strijkkwartet nr. 9 in Es

Tijd en plaats van het gebeuren :

Quatuor Danel : Dmitri Sjostakovitsj, strijkkwartetten
Vrijdag 8 maart 2013 om 21.00 u
(Inleiding door Francis Maes om 20.15 u )
AMUZ - Antwerpen
Kammenstraat 81
2000 Antwerpen

Meer info : www.amuz.be

Extra :
Dmitri Sjostakovitsj op nl.wikipedia.org, www.boosey.com en youtube
Dmitri Sjostakovitsj (1906 - 1975): Strijd om de geestelijke integriteit, Jan De Kruijff op www.musicalifeiten.nl
Shostakovich: the string quartets op www.quartets.de
Danel Quartet, Shostakovich Complete String Quartets op outhere-music.com

15:36 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Breed uitwaaierende soundscapes uit Scandinavië met Christian Lindberg en deFilharmonie in deSingel

Christian Lindberg Er hoeft niet altijd binnen de lijntjes gekleurd. De Zweedse trombonist-dirigent Christian Lindberg (foto), welbeschouwd de meest flamboyante musicus ten noorden van Linkeroever, trakteert deFilharmonie op een van zijn knisperende composities. Om en rond zijn verkwikkende klankencocktail over het noorderlicht: twee ontluisterend knappe werken van Wilhelm Stenhammar, de componist die Sibelius voorafging in het bedenken van breed uitwaaierende soundscapes.

De flamboyante Zweedse trombonist, dirigent en componist Christian Lindberg is een fenomeen. Hij creëerde meer dan driehonderd werken voor zijn instrument en volgens velen is hij de beste trombonist ooit. Al in 2000 werd hij samen met Louis Armstrong en Miles Davis gekozen tot de belangrijkste koperblazer van de twintigste eeuw. Hij is van alle markten thuis en al jaren een voorbeeld voor ambitieuze trombonisten. Ook als dirigent en als componist is de internationale waardering voor zijn werk bijzonder hoog.

Lindberg begon op 17-jarige leeftijd met het spelen van trombone. Reeds twee jaar later voltooide hij zijn studies aan het Conservatorium van Stockholm, om een positie als trombonist in het Zweeds Opera Orkest aan te nemen. Op zijn twintigste legde hij zich volledig toe op een solistenloopbaan en groeide uit tot een van de meest gerenommeerde trombonisten van zijn generatie.

Hij verzorgde de première van meer dan 300 composities voor zijn instrument, maakte reeds een 70-tal opnames van het trombonerepertoire en verleende zijn naam aan een tromboneconcours in Valencia. Samen met cellist Yo Yo Ma en violist Gidon Kremer werd hij door het BBC Music Magazine uitgeroepen als solist van het jaar. Hij was de eerste Zweedse instrumentalist die als solist optrad met prestigieuze orkesten als de Berliner Philharmoniker en het Chicago Symphony Orchestra. In mei 2007 was hij artist in residence van de Wiener Musikverein. Lindberg maakte in 2000 zijn debuut als dirigent, en inmiddels werkt hij met de grootste orkesten en dirigenten overal in Europa.

Programma :

  • Wilhelm Stenhammar, Excelsior, opus 13
  • Christian Lindberg, Kundraan - The arctic light (wereldcreatie)
  • Wilhelm Stenhammar, Serenade, opus 31

Tijd en plaats van het gebeuren :

deFilharmonie & Christian Lindberg: Stenhammar, Lindberg
Vrijdag 8 en zaterdag 9 maart 2013, telkens om 20.00 u
Zondag 10 maart 2013 om 11.00 u
deSingel - Antwerpen

Desguinlei 25
2018 Antwerpen

Meer info : www.defilharmonie.be en www.desingel.be

Extra :
Christian Lindberg op www.tarrodi.se, www.defilharmonie.be, en.wikipedia.org en youtube

13:59 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Muzikaal oriëntalisme met het NOB in Bozar

Aleksandr Raskatov Andrey Boreyko en het NOB grasduinen dit weekend in het symfonische repertoire van Rusland en brengen een grote verscheidenheid aan kleurrijke en fascinerende muziek uit de 19de eeuw, van het betoverende Sheherazade van Rimski-Korsakov tot Steady Time van Alexander Raskatov (foto) uit 2007. Nogmaals het bewijs dat het Russische muzikale erfgoed fascinerend én divers is.

Dit programma van maestro Andrey Boreyko staat in het teken van het oriëntalisme. Het Oosten oefende altijd al een grote aantrekkingskracht op westerse kunstenaars uit en eind negentiende eeuw lieten verschillende componisten zich inspireren door mythologische verhalen met een oosters tintje. Van alle muzikale herscheppingen van Scheherazade, de vertelster uit Duizend-en-een-nacht, is die van Nikolaj Rimski-Korsakov ongetwijfeld de beroemdste. Met zijn betoverende orkestkleuren, exotische melodieën en dynamische ritme blijft de vierdelige symfonische suite tot op vandaag een van zijn populairste werken. Ook de jonge Maurice Ravel, die de invloed van Rimski-Korsakov onderging, voelde zich tot de verhaalmaterie aangetrokken. Hij vatte het plan op om er een opera aan te wijden, maar verder dan de ouverture Shéhérazade, zijn eerste orkestwerk, kwam het niet. Bij de première werd het stuk zwaar bekritiseerd en Ravel zou het later afdoen als een jeugdzonde. Hij bewerkte het materiaal wel tot een songcyclus voor vrouwenstem en orkest, de versie die we vanavond te horen krijgen. De soliste is de opkomende Franse mezzosopraan Nora Gubisch. Ook mythologisch van inspiratie is 'Het betoverde koninkrijk' van Nikolaj Tsjerepnin, een leerling van Rimski-Korsakov. Het werk evoceert het rijk van Kasjtsjej, een figuur uit de Slavische folklore, en valt vooral op door zijn bedwelmende harmonieën. 'Steady Time' van Alexander Raskatov uit 2007 maakt het programma volledig.

Programma :

  • Nikolaj Tsjerepnin, Het betoverde koninkrijk
  • Aleksandr Raskatov, Steady time
  • Maurice Ravel, Shéhérazade, voor mezzo en orkest
  • Nikolaj Rimski-Korsakov, Sheherazade, symfonische suite, op. 35

Tijd en plaats van het gebeuren :

NOB & Nora Gubisch : Tsjerepnin, Raskatov, Ravel, Rimski-Korsakov
Vrijdag 8 maart 2013 om 20.00 u
(Pre-talk met Andrey Boreyko om 19.15 u )
Zondag 10 maart 2013 om 15.00 u
Bozar - Brussel

Ravensteinstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.bozar.be en www.onb.be

Extra :
Aleksandr Raskatov op en.wikipedia.org, www.schott-music.com en youtube
An interview with Alexander Raskatov, Yekaterina Yusupova op www.mariinsky.ru

13:38 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

Middagconcert met werk van Benoît Mernier en César Franck in De Munt

Benoît Mernier In de stemmige Grote Foyer van de Munt brengen de Concertini elke vrijdag van begin oktober tot half juni op het middaguur vijfenveertig minuten kamermuziek die van ver of van nabij verband houdt met de hoofdlijnen van de opera-, concert- en recitalprogrammering. Musici van het huis brengen er met de diverse vaste ensembles en in wisselende formaties de bekende parels van de kamermuziek. In het kader van Ars Musica brengt het Malibran Strijkkwartet op vrijdag 8 maart werk van César Franck en Benoît Mernier (foto). Nog tot dinsdag 19 maart is ook Merniers opera 'La Dispute' te zien in De Munt.

De titel van het Tweede strijkkwartet van Benoît Mernier is een eerbetoon aan de Franse filosoof Gilles Deleuze, die een opmerkelijk natuurfenomeen gebruikt om het concept 'rizoom' te ontwikkelen en te formuleren. Sommige orchideeënsoorten nemen de vorm van een wesp aan om zich voort te planten. Door die strategie van de plant gaan mannetjeswespen op de bloemen af, die ze voor vrouwtjeswespen houden. In de val gelokt trachten ze met de vermomde orchideeën te paren, een dans die voor de verspreiding van het pollen zorgt. Op basis van die mooie metafoor ziet Deleuze de wesp en de orchidee als elkaars imitatie. De filosoof plaatst tegenover het piramidale systeem met boomstructuur, een horizontale rizoomstructuur. Elementen zijn er met elkaar verbonden door een veelheid aan wortels, waarvan de onderlinge verbindingen niet volledig zichtbaar zijn.

Merniers compositieproces gaat uit van eenzelfde idee, namelijk dat een muzikale ontwikkeling niet-lineair en discontinu kan zijn. De twee delen van Merniers compositie werken eigenlijk dezelfde figuren uit. Ze illustreren zowel het 'wesp-worden van de orchidee' als het 'orchidee-worden van de wesp', om het met Deleuzes woorden uit te drukken. Het Tweede strijkkwartet van Benoît Menier werd gecreëerd tijdens de editie 2010 van het festival Ars Musica. Voor de vertolking zorgde het Quatuor Danel, aan wie het werk is opgedragen.

Programma :

  • César Franck Quatuor à cordes en ré majeur (1889)
  • Benoît Mernier La guèpe et l’orchidée (2010)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Malibran Strijkkwartet : Benoît Mernier, César Franck
Vrijdag 8 maart 2013 om 12.30 u
De Munt - Brussel

Muntplein
1000 Brussel

Meer info : www.arsmusica.be en www.demunt.be

Extra :
Benoît Mernier op www.compositeurs.be, www.lamediatheque.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek, 4/03/2013
Wereldcreatie tweede opera La Dispute van Benoît Mernier in De Munt, 1/03/2013

11:20 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

04/03/2013

Play Time : Ars Musica en de speeltuin van de hedendaagse muziek

Ars Musica Vrijdag gaat de 25ste editie van Ars Musica van start. Het festival concentreert vanaf deze editie alle activiteiten in Brussel. 17 dagen lang worden een haast ononderbroken opeenvolging van concerten voorgeshoteld, met een aantal bijzonder feestelijke dagen. Het centrale festivalthema is Play Time. Uitvoerders, componisten en diverse publieksgroepen worden uitgenodigd om 'zich eens goed te laten gaan' gedurende het hele festival, met een programmatie in de vorm van een hinkelspel: diverse creatieve stromingen, zeer korte werken als de kraaltjes van een rozenkrans, een heleboel verschillende concertsituaties, de vaste pleisterplaatsen uit vorige edities maar ook nieuwe speelplekken.

Ars Musica opent op vrijdag 8 maart in de Munt met de première van La Dispute, een nieuwe opera van Benoît Mernier, uitgevoerd door het Symfonieorkest van de Munt onder leiding van Patrick Davin. Zaterdag volgt in Flagey het eeuwfeest van Sacre du Printemps met een reeks concerten, workshops en films. Dat evenement wordt 's avonds afgesloten met de uitvoering van de orkestversie van Sacre du Printemps door het Brussels Philharmonic. Zondag vullen leerlingen van verschillende Brusselse muziekacademies Flagey en 's avonds viert het ensemble Musiques Nouvelles er zijn 50ste verjaardag met '50 doigts pour 50 ans', waarbij elke voormalige dirigent van het ensemble een zelfgekozen werk komt dirigeren.

Op 14 maart palmt Ictus het Kaaitheater in voor de vierde editie van Liquid Room met 'A History of Synchronicity' als rode draad. La Raffinerie was vorig jaar al festivalpartner en opent nu op vrijdag 15 maart de deuren voor de Laptop & Electro Night, een wat ongewoon event voor Ars Music. Gilles Doneux, Gilles Gobert en Claude Ledoux stellen er elk een wereldcreatie voor. Loran Delforge verrijkt de avond met improvisaties en samples en laat die in de vroege uurtjes eindigen op de dansvloer. Op zaterdag weerklinkt het groots opgevatte project Hinkelspel tot in de kleinste hoeken van het Maison de la création : een veertigtal zeer korte stukken waarvan je naar eigen believen kunt komen proeven. Dat is het Play Time - event bij uitstek in het pas gerenoveerde cultuurcentrum van Laken!

Tijdens het slotweekend (22 - 24 maart) is Ars Musica onder meer te vinden in het Conservatoire de Bruxelles en in BOZAR. Op vrijdag is er het concert van het Orchestre Philharmonique royal de Liège. Zaterdagnamiddag vertolken de Solisten van het Ensemble Intercontemporain 'Death of Light, Light of Death' van de onlangs overleden Britse componist Jonathan Harvey en 's avonds begeleidt het Nationaal Orkest van België, Marie Hallynck, Lorenzo Gatto en David Lively terwijl het Ensemble Nadar de jonge componist Stefan Prins huldigt ( Prijs van de Belgische Muziekpers ). Het Quatuor Tana staat de volgende dag op het programma van Bozarsundays. En in La Raffinerie sluit Ars Musica af met What's Next, een goedgevulde dag met performances, concerten en installaties, waar het publiek onder de installaties van Hans Beckers en Johannes Westendorp en wereldcreaties van Chris Swithinbank en Joanna Baillie kan ontdekken.

Tijdens het festival worden ook twee colloquia gehouden. Op 8 en 9 maart wordt het publiek van de hedendaagse muziek onder de loep genomen, in co-organisatie met PUCK (Part icipation, University, Kulture ). Van 21 tot 23 maart brengt het colloquium Muzikale nieuwheid in de twintigste eeuw en kritische musicologie in de Académie royale de Belgique een eerbetoon aan het twintigste eeuwse gedachtengoed van de musicoloog Célestin Deliège.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Ars Musica 2013
Van vrijdag 8 t.e.m. zondag 24 maart 2013
Op verschillende locaties in Brussel


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.arsmusica.be

02:12 Gepost in Concert, expositie, Muziek | Permalink |  Facebook

02/03/2013

Kalès Guitar Quartet brengt vernieuwend programma rond Willy Vandersteen

Kalès Guitar Quartet Voor hun nieuwste projekt deed het akoestische gitaarkwartet Kalès recent een oproep aan vijf jonge Vlaamse componisten. De opdracht luidde: maak een stuk rond het werk van een striptekenaar die onuitwisbaar zijn stempel heeft gedrukt op ons nationaal geheugen : Willy Vandersteen. Het resultaat zijn vijf fantasierijke, fijnbe-snaarde creaties van Lukas Huisman, Jeroen De Brauwer, Frederik Neyrinck, Tomas Hendriks en Jelle Tassyns. Tekenaar Michel Verkinderen illustreert hun composities met tekeningen die een brug slaan tussen de muziek en de verbeelding van het publiek. Een muzikale primeur.

Kalès is een Gents gitaarkwartet dat 6 jaar geleden ontstond vanuit het Gentse conservatorium, waar het kwartet in 2009 als enige grootste onderscheiding behaalde voor klein ensemble. Hun vorig project, waarbij jonge componisten en gevestigde namen nieuwe werken voor hen schreven, werd meermaals uitgezonden op Klara. Het kwartet speelde ook op o.a. Cultuurmarkt Antwerpen, Theater aan Zee, Concertgebouw Brugge en Festival van Vlaanderen, naast vele andere plaatsen in België, Nederland en Duitsland. Kalès staat voor zuiver akoestisch en vernieuwend. Doel van het kwartet is het verkennen van de grenzen van een klassiek gitaarensemble door middel van experiment. Ze willen door nauwe samenwerking met jong talent vernieuwing brengen in het gekende klankbeeld van de gitaar en jonge componisten de kans geven voor het ensemble te schrijven.

Tijd en plaats van het gebeuren :

Kalès Guitar Quartet : Tassyns, Neyrinck, Hendriks, De Brauwer, Huisman (try-out)
Donderdag 7 maart 2013 om 20.00 u
Logos Tetraëder - Gent

Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.kalesguitarquartet.be
-----------------------------
Zondag 17 maart 2013 om 15.00 u
O.L.V.-Hemelvaartkerk Kapelle-op-den-Bos

1880 Nieuwenrode - Kapelle-op-den-Bos

Meer info : www.arte-amanti.be en www.kalesguitarquartet.be
-----------------------------
Donderdag 21 maart 2013 om 20.00 u
De Cultuurloft - Gent

Tentoonstellingslaan 147
9000 Gent

Meer info : www.decultuurloft.be en www.kalesguitarquartet.be
-----------------------------
Donderdag 28 maart 2013 om 20.00 u
Theatercafé De Nieuwe Vrede - Berchem
Vredestraat 16-21
Berchem

Meer info : denieuwevrede.be, www.boog.be en www.kalesguitarquartet.be
-----------------------------
Zondag 21 april 2013 om 11.00 u
Kasteel van Schoten

Kasteeldreef 61
2900 Schoten

Meer info : www.ccschoten.be en www.kalesguitarquartet.be
-----------------------------
Zondag 5 mei 2013 om 11.00 u
Club Klassiek (Auditorium BNP Paribas Fortis) - Kortrijk

Graanmarkt 7
8500 Kortrijk

Meer info : www.festivalkortrijk.be en www.kalesguitarquartet.be

Extra :
Lukas Huisman : www.lukashuisman.be
Frederik Neyrinck : www.frederikneyrinck.be, www.muziekcentrum.be en www.goldenrivermusic.be
Tomas Hendriks : tomashendriks.be
Jelle Tassyns : www.jelletassyns.be, www.muziekcentrum.be en youtube

00:40 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

01/03/2013

Wereldcreatie tweede opera La Dispute van Benoît Mernier in De Munt

La Dispute Wie ligt aan de basis van de ontrouw in de liefde, de man of de vrouw? Die vraag stelt Marivaux in La Dispute, een van zijn meest onthutsende en scherpe teksten die de kern vormt van het libretto van Benoît Merniers tweede opera. Om voor eens en altijd dit filosofische dispuut te beslechten, brengt een duivels experiment vier jongelui samen die ver van de beschaafde wereld opgroeiden en nu onder onze ogen de liefde zullen ontdekken, maar ook de ontrouw. Voor deze nieuwe opera werkte de Belgische componist Benoît Mernier nauw samen met de librettisten Ursel Herrmann en Joël Lauwers. Na Frühlings Erwachen uit 2007 richt hij zich met dit werk opnieuw op het ontluiken van het verlangen. Onder de muzikale leiding van Patrick Davin wordt dit 'dispuut' geregisseerd door het buitengewone echtpaar Herrmann dat hiermee voor het eerst een hedendaagse compositie aanpakt.

Voor de muziek van La Dispute beschouwde Benoît Mernier het theatrale project in zijn globaliteit en moest de muziek heel intens de tekst dienen. Net zoals in de 18de eeuw worden vormschema's afgewisseld, waardoor de opera dichter aansluit bij het Duitse Singspiel - met beurtelings gesproken en gezongen teksten op een al dan niet muzikale achtergrond - dan bij de doorgecomponeerde Wagneriaanse stijl. De alternatie van verschillende vormen wordt dus bepaald door de teksten van Marivaux zelf en daarom was de samenwerking met de librettisten zo belangrijk. Deze diversiteit laat ook toe om heel verschillende schrijfstijlen te gebruiken. Toch is de muziek geen 'pastiche' maar zit ze stevig verankerd in haar tijd. De orkestratie blijft doorzichtig, voor een klein orkest van een dertigtal spelers. Dat zal een grote samenhorigheid in de hand werken tussen muzikanten en de solisten en een goede verstaanbaarheid van de Franse tekst, in een werk dat niet langer dan twee uur zal duren.

Organist, componist en pedagoog Benoît Mernier studeerde orgel aan het Conservatorium van Luik, waar hij verschillende eerste prijzen en het Hoger diploma behaalde, en werd daarna assistent van Ferrard aan de conservatoria van Luik en Brussel, alvorens zich gedurende twee jaar te specialiseren bij Jean Boyer. In Luik ontdekte hij de hedendaagse muziek, onder meer door zijn contacten met Claude Ledoux, Henri Pousseur, Bernard Foccroulle, Célestin Deliège en Philippe Boesmans met wie hij zich toelegde op compositie. In 1995 volgde hij een stage aan het Ircam te Parijs. Sindsdien schreef hij een indrukwekkend oeuvre bij elkaar dat zowat alle genres omvat en te horen was op festivals als ArsMusica, Présences, WienModern en Gaudeamus.

Verscheidene van zijn werken werden met internationale prijzen onderscheiden: Artifices voor orgel door ‘La Tribune Internationale des Compositeurs’ van de Unesco, Blake Songs voor stem en kamerorkest door de Koninklijke Academie van België, Quintette avec clarinette kreeg de Prix Paul Gilson de la Communauté des Radios Publiques de Langue Française en Cinq Inventions voor orgel werd in 2003 geselecteerd voor het SIMC Festival. Er bestaan verschillende cd-opnames van Merniers werk, waarvan er één bekroond werd met de Snepvangers Prijs van de Belgische muziekpers (2001). Tijdens het seizoen 2002-2003 was Benoît Mernier composer in residence bij het Paleis voor Schone Kunsten (Bozar, Brussel) en in 2004 bij het Oostenrijkse festival Carinthischer Sommer.

Hij doceert orgel, improvisatie en muziekanalyse aan het Institut supérieur de Musique et de Pédagogie (IMEP) in Namen. Benoît Mernier gaf orgelrecitals in België en het buitenland (Europa, Canada en Japan), en realiseerde verscheidene opnamen, waarvan één werd bekroond met een Grand Prix de l’Académie du disque Charles Cros. Zijn volgende compositie, voor het Pro Arte Quartet in de Verenigde Staten (op bestelling van de Koussevitzky Stichting), zal net na deze nieuwe opera gecreëerd worden.

De opera La Disputeis gebaseerd op het gelijknamige toneelstuk van Pierre Carlet de Marivaux, de Franse auteur, toneelschrijver en journalist uit de 18de eeuw wiens grootste literaire verdienste erin bestond het Italiaanse volkstheater - de Commedia dell'Arte - en het meer formele Franse theater nader bij elkaar te brengen. Dat stelde hem in staat kritiek uit te oefenen op de omgangsvormen van zijn tijd. Bovendien beheerste hij als geen ander de techniek van het dubbelspel in zijn plot, waarmee hij de toeschouwer voor het lapje hield.

Zijn toneelstuk La Dispute is een meedogenloos experiment over de vraag wie het eerst was met bedriegen van de ander: de man of de vrouw? Een adellijk koppel, de Prins en Hermiane, hebben een filosofisch meningsverschil over die vraag en dus over de liefde en ze besluiten dit op te lossen door een gewaagd experiment op touw te zetten: vier kinderen werden ver van alles, van iedereen en zonder rolmodellen, helemaal geïsoleerd opgevoed in een kasteel. Het waren 2 jongens en 2 meisjes. Hun enig contact was een zwarte knecht voor de jongens, en zijn zuster voor de meisjes. Als ieder van hen voor het allereerst in contact komt met de drie anderen – en dus met 'de andere sekse' - verstoppen De Prins en Hermiane zich en kijken ze hoe hun proefkonijnen zich in de duistere valkuilen van de liefde storten. Niet eerder ervaren verliefdheid gevolgd door jaloezie, verraad en wanhoop worden hun deel, maar het antwoord op de initiële vraag wordt niet gevonden. Marivaux schreef dit stuk in 1744 op het einde van zijn carrière. Het werd destijds slecht ontvangen en raakte daarna in de vergetelheid, tot de legendarische enscenering van Patrick Chéreau in 1973.

Benoît Mernier over opera : "Het is echt een volledige expressiewijze. De componist krijgt ook de mogelijkheid om minder alleen te staan in het creatieproces, want opera is groepswerk. ... En voor mij is opera een virus, het is iets dat me meevoert, dat me raakt, waarvan ik bezeten ben. Opera, dat is in vervoering zijn van de stem en de menselijke passies. Wat me ook fascineert is dat opera ook altijd iets mysterieus en magisch heeft. Hij heeft een dimensie die noodzakelijkerwijs aan de mythe raakt, aan de universaliteit van het mens-zijn."

Waarom een tekst van Marivaux ? Benoît Mernier : " In het begin vertrok ik eerder van het idee om een symbolistisch of een recenter stuk te nemen. Ik had een stuk gevonden van Maeterlinck dat me erg raakte, maar toen ik me daar muziek bij voorstelde, klonk dat als Debussy, wat ik absoluut niet wilde, hoewel ik die componist bewonder! Dus dacht ik dat het misschien beter was een oudere tekst te zoeken, maar niet op rijm. Op die manier kwam ik terecht bij La Dispute. Ik was eerst vooral weg van het formaat dat me ideaal leek en de replieken die vrij kort waren, in tegenstelling tot de meeste grote werken van Marivaux. De taal leek me een hoog gehalte aan moderniteit te hebben en ik voelde dat ze de kracht had om zich vrij natuurlijk in een muzikaal discours te integreren."

Over het compositieproces : " Ik laat me inspireren door de personages, door wat ze zeggen, maar ook door de globale situatie van de scènes, door het gevoel dat dit alles bij mij losweekt. Ik declameer de tekst hardop om het ritme te vinden en als ik dan de goede ritmische modulatie gevonden heb, komt de melodie vrijwel gelijktijdig. ... In La Dispute moest de muzikale behandeling absoluut verschillend zijn voor de drie soorten paren ... De muzikale behandeling is verschillend, maar op het einde kom alles samen. Niet zozeer omdat de personages veranderd zijn, hoewel er een schok is op het moment dat de sluier over het experiment wordt opgelicht, maar gewoonweg omdat het experiment op zijn einde loopt en dat ze in de grond allemaal tot dezelfde conclusie komen, tot dezelfde desillusie." (*)

Tijd en plaats van het gebeuren :

Benoît Mernier : La Dispute
Di 5, do 7 en vrij 8 maart 2013, telkens om 20.00 u
Zo 10 maart 2013 om 15.00 u
Di 12, wo 13, za 16 en di 19 maart 2013, telkens om 20.00 u
De Munt - Brussel

Leopoldstraat 23
1000 Brussel

Meer info : www.demunt.be en www.arsmusica.be

Meet the Artists : Team La Dispute - zondag 3 maart 2013 om 16.15 u
Een gelegenheid om kennis te maken met de componist, regisseurs, dirigent, zangers en andere artiesten die aan deze productie productie meewerken. Met Benoît Mernier, Karl-Ernst en Ursel Herrmann, Joël Lauwers, Patrick Davin, Stéphanie d'Oustrac & Stéphane Degout. Ze spreken over hun ensceneringen, hun carrière, verklaren hun esthetica en hun dramaturgische keuzes.

(*) Interview met Benoît Mernier, opgetekend door Marie Goffette

Extra :
Benoît Mernier op www.compositeurs.be, www.lamediatheque.be en youtube

Elders op Oorgetuige :
Ars Musica opent met Frühlings Erwachen van Benoît Mernier, 7/03/2007

11:36 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

28/02/2013

Scelsi gezien door de ogen van David Ryan

Giacinto Scelsi In 'Via di San Teodoro 8' treden we in de voetsporen van de eigenzinnige Italiaanse modernist Giacinto Scelsi (1905-1988). Meer nog, samen met regisseur David Ryan nemen we een kijkje in diens voormalige huis en krijgenwe uitvoerig zicht op wat weinigen ooit aanschouwden: de vele traphallen, vista's, tuinen en talloze kleine kamertjes die het gebouw rijk is. Verschillende aspecten van dit 'Domus Romanus', vooral dan de akoestische eigenschappen ervan, komen in detail aan bod.

De film belicht ook de collectie vroege elektronische en exsotische instrumenten die Scelsi bezat. Vooral de Ondiola, een van de allereerste versterkte elektronische muziekinstrumenten waar de componist in zijn beruchte 'Derde Periode' veelvuldig op improviseerde of aan componeerde, wordt belicht. We krijgen er ook een van de zeldzame filmfragmenten te zien die van Scelsi (een notoir beeldschuw man, overigens) zijn overgebleven: een improvisatie die hij op de Ondiola hield, in samenspel met zijn voormalige leerling, pianist Oscar Pizzo.

Zondag in de Q-O2 werkplaats krijgen we ook nog de film 'Tower: a Composition for Two Musicians and Architecture' (2012) te zien. Maandag in Logos brengt David Ryan ook volgende werken voor (bas)klarinet : zijn eigen Blindtime (2013) en Para (2011) en Dark as a Dungeon (1977) van Christian Wolff.

David Ryan (1956) is zowel componist, schrijver als visueel artiest. Hij studeerde aan de University of Liverpool en aan Coventry Polytechnic, stak vervolgens Het Kanaal over om zich in Hamburg, Lübeck en Berlijn in de wereld van de nieuwe muziek te storten en kan momenteel een veteraan op dat gebied worden genoemd. Met zijn lange voorgeschiedenis als vertolker van experimenteel klarinetrepertoire deelde hij het podium met John Tilbury, Christian Wolff, Earle Brown, Phill Niblock en het polyvalente ensemble Apartment House. Maar het is vooral met het werk van de enigmatische Giacinto Scelsi dat hij een reeds lang vergroeide liefde heeft ontwikkeld.

Ryans artistieke aktieradius beslaat overigens meer dan alleen het vertolken van nieuwe muziek; de man draait ook films, doet uitvoerig research, publiceert artikels en geeft screenings, tentoonstellingen en lezingen dat het een lieve lust is. Op dit ogenblik is hij aktief als lid van het London Improviser's Orchestra en zoals steeds druk in de weer met nieuwe multimediale projekten. Tot slot mag hij zich houder noemen van de Arts Council of England-award.

Tijd en plaats van het gebeuren :

David Ryan : 2 films - Via di San Teodoro 8 / Tower: a Composition for Two Musicians and Architecture
Zondag 3 maart 2013 om 20.30 u
Q-O2 - Brussel

Koolmijnenkaai 30-34
1080 Brussel

Meer info : www.q-o2.be en www.david-ryan.co.uk
--------------------------------------
David Ryan : Via di San Teodoro 8 - film & concert
Maandag 4 maart 2013 om 20.00 u

Logos Tetraëder - Gent
Bomastraat 26-28
9000 Gent

Meer info : www.logosfoundation.org en www.david-ryan.co.uk

Extra :
Giacinto Scelsi: www.scelsi.it en youtube
Giacinto Scelsi (1905 - 1988): Muzikaal aristocraat op www.musicalifeiten.nl
The Messenger: Giacinto Scelsi discovered a world in one note by Alex Ross, The New Yorker , 21/11/ 2005
Modern music: Scelsi, Todd M. McComb op www.medieval.org, 27/01/2000
Christian Wolff op www.otherminds.org, eamusic.dartmouth.edu, en.wikipedia.org en youtube
Perfect Sound Forever : Interview met Christian Wolff, Jason Gross op www.furious.com, april 1998

15:34 Gepost in Concert, Film, Muziek | Permalink |  Facebook