18/09/2017

Van de hel naar het paradijs met Bernard Foccroulle in Bozar

Bernard Foccroulle Bernard Foccroulle (foto) heeft vol enthousiasme meegeholpen aan de restauratie van het orgel van het Paleis voor Schone Kunsten. Het is dus niet meer dan logisch dat Bozar de gerenommeerde componist en organist uitnodigt om er de wereldpremière te brengen van E vidi quattro stelle, zijn nieuwe compositie geïnspireerd op Purgatorio van Dante, het tweede deel van zijn Goddelijke komedie. Samen met beroemde solisten zoals kornetspeler Lambert Colson, bariton Nikolaj Borchev en zijn eigen dochter, sopraan Alice Foccroulle, laat Bernard Foccroulle je kennismaken met de heerlijk poëtische wereld van Dante en Petrarca: een reis doorheen heden en verleden, paradijs en hel, waarbij de tijdloze klank van het orgel en het unieke timbre van het ensemble InAlto één worden.

Van de Hel naar het Paradijs
Het ensemble InAlto vertolkt enkele pareltjes uit de vroege barok, die een grote dramatische intensiteit ademen. Ze treden in dialoog met de nieuwe muziek van Bernard Foccroulle rond het verhaal Louteringsberg van Dante. Een reis tussen verleden en heden, tussen hel en paradijs, waarin de tijdloze klank van het orgel zich vermengt met de unieke kleur van de instrumenten van InAlto.

Van het verleden...
Het programma is opgebouwd rond twee auteurs die een markante plaats innemen in de Italiaanse poëzie en de geschiedenis van de Europese literatuur in het algemeen: Dante Alighieri en Francesco Petrarca. Hun teksten kenden een enorm succes bij componisten uit de zestiende en de zeventiende eeuw. Die waren immers op zoek naar diepgaande, emotioneel geladen poëzie, met thema’s die geliefd waren bij de madrigalisten en de eerste aanhangers van de seconda prattica, zoals Jacopo Peri, Giulio Caccini, Marco da Gagliano… Het verlies van een dierbare, de nietigheid van het leven, de rondzwervende ziel en de kracht van de liefde zijn inspiratiebronnen die de teksten van Dante en Petrarca met elkaar gemeen hebben.

... naar het heden

Bernard Foccroulle - Scena 'E vidi quattro stelle' (frammenti dal Purgatorio di Dante)
Bernard Foccroulle : "Ik heb tijdens mijn reizen de kans gehad om zeer verschillende orgels uit diverse periodes te ontdekken, in Frankrijk, Spanje, Italië, Noord- en Zuid-Duitsland. Ik hou me ook heel graag bezig met hedendaags repertoire. Tijdens mijn muzikale werkzaamheden is er dus altijd een band geweest tussen muziek uit het verleden en actuele creaties. Ik heb vaak programma’s uitgewerkt waarin beide aspecten aan bod kwamen en elkaar ophelderden. Dit is ook hier het geval. Bovendien heb ik het altijd belangrijk gevonden dat zoveel mogelijk mensen muziek met elkaar zouden delen, of het nu om opera of orgel gaat. Vandaag ben ik blij dat een instrument als het orgel een nieuw publiek de kans geeft om met het instrument in contact te komen en zijn verschillende aspecten te ontdekken.

Wanneer ik begon na te denken hoe ik een compositie aan dit instrument [het orgel van de Grote Zaal Henry Le Boeuf] kon wijden, kwam ik op het idee het orgel te verbinden met de menselijke stem en met verschillende andere instrumenten. De stem geldt voor mij als model voor alle muziek. Een uitvoerder kan niets beters doen dan zijn muziek te laten zingen. Voor dit nieuwe werk koos ik dus de instrumenten uit in functie van hun vocale kwaliteiten. De cornetto en de baroktrombones zijn zeer ‘vocale’ instrumenten. Het instrumentarium is dus vergelijkbaar met wat in gebruik was ten tijde van Monteverdi, tussen het einde van renaissance en het begin van de barok. De harp dient om een dynamische toets te geven, want hij kan de inzet geven, terwijl het orgel voor de resonantie zorgt.

Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar een tekst. Louteringsberg (Purgatorio) van Dante, het centrale deel van de beroemde trilogie De goddelijke komedie, is een tekst met een onuitputtelijke rijkdom. Deze grote klassieker was dus een evidente keuze, zeker gezien hij mij al een hele tijd vertrouwd is. Mijn vader, aan wie ik mijn compositie heb opgedragen, was trouwens een groot bewonderaar van Dante. Deze tekst heeft mij enorm gevoed, zeker voor deze compositie. Het verhaal begint wanneer Dante en Vergilius de hel verlaten: een duistere, chaotische en pijnlijke plek. Ze begeven zich langzaamaan naar een berg. Tijdens de bestijging van de berg voegt Beatrice zich bij Dante. Hun ontmoeting is van een merkwaardige menselijkheid en bewogenheid. Ze is ook spanningsvol, want aanvankelijk verwijt Beatrice Dante zijn vroegere gedrag: ze vindt dat hij haar na haar dood niet trouw genoeg is gebleven. Toch lijken de verwijten te wijken voor de kracht van de liefde die hen verbindt. Dante duikt in de rivier de Lethe om gezuiverd te worden. Uiteindelijk stijgt hij op naar de sterren. Hiermee eindigt Louteringsberg.

In talrijke muziekstukken uit de renaissance is de rol van het orgel beperkt tot begeleidingsinstrument. Hier is het tegendeel waar. Ik heb het orgel een orkestrale functie willen geven. De nuances van het orgel gaan van zeer zacht tot een dynamisch niveau dat gelijk is aan, of hoger dan dat van de andere instrumenten; soms bereikt het zelfs een kracht die vergelijkbaar is met die van een symfonieorkest. Mijn stuk bekleedt een bijzondere plaats in het orgelrepertoire. Dit komt door de orkestrale rol van het orgel en het feit dat het werk zich halverwege tussen het oratorium en de opera bevindt."

Praktische info :

InAlto & Bernard Foccroulle : Des enfers au paradis
Maandag 18 september 2017 om 20.00 u
Bozar - Brussel


Meer info : www.bozar.be

Extra:
Bernard Foccroulle op nl.wikipedia.org, www.arsmusica.be en youtube

17:36 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.