18/09/2017

Nationaal Mannenkoor van Estland brengt bloemlezing van werken van Estse componisten in Bozar

Veljo Tormis Ter gelegenheid van het Estse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie ontvangt BOZAR een van de meest emblematische koren van het land: het Nationaal Mannenkoor van Estland. De Baltische staat heeft een bijzonder rijke cultuur en tijdens dit concert brengt het koor een bloemlezing van werken van Estse componisten. Veljo Tormis (foto), die in januari 2017 overleed, heeft een groot aantal hoogstaande koorwerken nagelaten. De minimalist Arvo Pärt is een van de componisten die gelukkig wel nog onder ons is. Zijn tijdloze meesterwerk De Profundis combineert intense zanglijnen met de kracht van het orgel en percussie. Een crescendo werkt gestaag naar een dramatische climax toe. Naast het koor hoor je ook het orgel aan het werk met als organist de weergaloze improvisator Toomas Trass.

Veljo Tormis (1930-2017) geldt als een van de grootste hedendaagse componisten voor koorwerk. Hij heeft zich in archaïsche vocale volksmuziek uit zijn omgeving, regilaul genoemd, verdiept en deze met behulp van moderne compositietechnieken en jarenlang veldwerk behoedzaam gereconstrueerd. Deze archaïsche zang en zijn compositionele reconstructie door Veljo Tormis verschilt duidelijk van de traditie van het Europese kunstlied. Kenmerkend voor de regilauls en Tormis' reconstructies is een sterke ritmische puls, een specifieke repetitieve structuur met aparte polyfonie en een open einde. Geen climax met een oplossende afloop. Het is alsof de basale klankenlijn (oneindig) doorloopt en de stemmen er op elk moment in kunnen voegen of er weer uit kunnen gaan. De muziek krijgt er een diepe fundering én een grote directheid door. Tormis' werk is onderdeel van een zeer vitale zangcultuur in Estland.

Tormis' vader was organist en koordirigent. Het koor oefende van zijn zesde af bij hen thuis. Toen hij 12 was ging hij naar het conservatorium van Tallinn om orgel te studeren. Zijn opleiding werd onderbroken door de Tweede Wereldoorlog, ziekte en de Russische inval. Omdat het instrument orgel aan het instituut kerk werd gekoppeld, maakten de Russen een einde aan de orgelopleiding aan het conservatorium. Tormis ging door als koordirigent en studeerde van 1951 tot 1956 aan het Moskouse Conservatorium.

Begin jaren zestig kwam zijn grote overstap naar moderne compositietechnieken en een anti-romantisch gebruik van volksmuziek. In afgelegen Estse dorpjes werd hij getroffen door de oorspronkelijke klanken en ritmes van de boerenliederen. Daarnaast werd hij geraakt de muziek van Carl Orf en van de Hongaarse koorcomponist Zoltán Kodály. Vanaf 1969 was Tormis, na een periode als muziekdocent, freelance componist. Tot zijn pensioen in 2000 componeerde hij meer dan vijfhonderd stukken.

Om de vijf jaar was er in Estland een groot koorfestival. Zingen in de eigen taal was, onder de druk van de bezetting door de Sovjet Unie, een vorm van jezelf blijven. Zijn pure Estse muziek gaf hem min of meer het aura van een dissident, maar als componist bediende hij zich louter van de symboolrijke taal van zijn muziek. De revolutie die in de Baltische staten tussen 1987 en 1990 plaats vond wordt ook wel de 'zingende revolutie' genoemd. Tormis speelde daarin zijn rol.

Programma :

  • Arvo Pärt, De Profundis
  • Toomas Trass, Improvisatie
  • Jean-Pierre Leguay, Missa Laudamus Te
  • Veljo Tormis, Hääled Tammsaare karjapõlvest (Voices from Tammsaare's Herdboy Days)
  • Veljo Tormis, Sampo tagumine (Forging the Sampo)
  • Veljo Tormis, Incantatio maris aestuosi
  • Veljo Tormis, Pärismaalase lauluke (An Aboriginal Song)
  • Veljo Tormis, Laulja (The Singer)

Praktische info :

Estonian National Male Choir & Toomas Trass : Pärt, Trass, Leguay, Tormis
Woensdag 20 september 2017 om 20.00 u
Bozar - Brussel


Meer info : www.bozar.be

Extra :
Veljo Tormis : www.tormis.ee, www.emic.ee, en.wikipedia.org en youtube

18:34 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.