04/09/2017

De Munt opent nieuw seizoen met Pinocchio van Philippe Boesmans

Pinocchio "Het is vanzelfsprekend om te denken dat Pinocchio altijd heeft bestaan, het is onmogelijk ons de wereld voor te stellen zonder hem." Italo Calvino zegt het goed: we kennen allemaal die koppige, leugenachtige maar ook ontwapenende pop... In de handen van Joël Pommerat wordt Pinocchio een opstandige jongen, die vol ongeduld en gedreven door zijn ongetemde driften de wereld in springt op zoek naar geluk. In zijn theaterbewerking van het originele verhaal van Carlo Collodi blijft Pommerat ver van een moraliserende toon of een simplistische aanpak. Hij onderlijnt integendeel de moderniteit en de rijkdom van de brontekst. Na de succesvolle samenwerking voor Au monde is het opnieuw Philippe Boesmans die Pommerats personages een stem geeft. De componist zal alle registers opentrekken om de gelaagdheid van Pinocchio met al zijn muzikale facetten weer te geven. Misschien wachten wij, jong en oud, even ongeduldig als Pinocchio op deze nieuwe creatie...

Tien jaar als huiscomponist, vijf operaopdrachten, zes creaties - zonder de nieuwe orkestratie van L'Incoronazione di Poppea te vergeten - en een medaillon met zijn naam in de Grote Zaal van de Munt: Philippe Boesmans (°1936), zonder enige twijfel een van de grootste levende Belgische componisten, is een belangrijk figuur in de geschiedenis van het huis. Vijf september 2017 wordt dan ook een belangrijke symbolische datum voor de Munt. Het gerenoveerde theater - met nieuwe machinerie en nieuwe zetels - wordt ingewijd met zijn nieuwste opera Pinocchio, een co-opdracht van het Festival d'Aix-en-Provence en van de Munt die twee maanden eerder gecreëerd wordt bij het Festival d'Aix-en-Provence. Pinocchio is aan Philippe Boesmans en Joël Pommerat.

Pinocchio volgens Philippe Boesmans en Joël Pommerat
Na de creatie van Yvonne, Princesse de Bourgogne in 2009-10 bracht Muntdirecteur Peter de Caluwe Philippe Boesmans in contact met de Franse regisseur en toneelschrijver Joël Pommerat. Die is op dat moment nog maar weinig vertrouwd met opera (één samenwerking met componist Oscar Bianchi voor het Festival d'Aix-en-Provence daargelaten), maar wel al jarenlang een van de grote namen van het gesproken theater. De ontmoeting is meteen een voltreffer. De twee delen een voorliefde voor het vertellen van verhalen en een diepe affectie voor hun personages. Elk in hun eigen taal ontwikkelen ze een precisie, juistheid en vloeiende expressie; op zeer poëtische wijze bij de componist, eerder ingetogen in het geval van de schrijver. Beiden zijn absolute meesters in hun kunstvorm, altijd op zoek naar de illusie van de ongekunsteldheid. Na deze ontmoeting toont Philippe Boesmans voor het eerst interesse in een hedendaags verhaal als onderwerp. Het werk van Pommerat, met zijn fijne toetsen, doorspekt met stiltes en onuitgesproken zaken, is een uitgelezen basis voor Boesmans' fonkelende muziek. De componist gebruikt alle mogelijke muzikale middelen uit heden en verleden om de emotie en betekenis, verborgen achter de soberheid en helderheid van Pommerats woorden, te exalteren. Het resultaat, de opera Au monde, is een absoluut meesterwerk, warm onthaald door pers en publiek.

Van verhaal voor kinderen naar een ervaring om te (her)beleven
Net zoals Mozart of Verdi lang geleden, lijkt Philippe Boesmans hier zijn Da Ponte of Boito te hebben gevonden. Mede dankzij de bijkomende dimensie van de regie is het werk van Pommerat, precies als een scalpel maar doordrongen van een delicate poëzie, perfect afgestemd op de expressiviteit van de muziek. Deze eerste positieve samenwerking kon alleen maar resulteren in een tweede. Op een zondag in september 2014 zoekt Philippe Joël op in Parijs. Ditmaal is het een tekst uit Carlo Collodi's Pinocchio, door Pommerat herschreven en geregisseerd in 2008, die hun samenwerking inspireert. Hoe word je groot zonder aan vrijheid in te boeten? Pommerat maakt van dit verhaal voor kinderen een ervaring om te (her)beleven, een levensles die evenzeer volwassenen kan aanspreken. Want de weg naar volwassenheid van deze kleine pop eindigt nooit en wordt steeds weer vervolgd in een wereld gevormd door de hardheid van de mens. Voor de regisseur zijn het schrijven en het regisseren niet los van elkaar te zien, het gaat erom dat "het ene kan doordringen in de domeinen van het andere". Het klinkt als de verre echo van wat Boesmans zei over een van zijn vorige opera's: de noodzaak om "het project geleidelijk aan uit te bouwen en te onderhouden." Alles dient dus gelijktijdig vooruit te gaan: de tekst, de muziek en de regie. Gedurende enkele maanden ontmoeten de twee elkaar veelvuldig, zowel persoonlijk als via telefoon of Skype. Elke scène wordt uitgewerkt, becommentarieerd, soms uitgebeeld, elk woord wordt bestudeerd en ontrafeld. Hoe behandelen we de eerste woorden zonder muziek? Hoe doe je de ritmiek van een zin ontstaan? Waar plaatsen we de scènemuzikanten (Fabrizio Cassol, Philippe Turiot en Tcha Limberger)?

"Hoeveel tijd voor deze verplaatsing?", vraagt de componist. "Hoeveel tijd voor deze melodie?", vraagt de regisseur. "Alles versmelt, wordt weer ontrafeld, en versmelt opnieuw", aldus Boesmans. In zijn kenmerkende persoonlijke stijl - vloeiend en zangerig, weelderig en tegelijk subtiel, inventief en expressief - geeft Philippe Boesmans beetje bij beetje een muzikale gestalte aan de kleine Pinocchio van Pommerat, en zijn bevreemdende, realistische verhaal.

Artistiek team
De muzikale leiding van het Symfonieorkest van de Munt wordt toevertrouwd aan Patrick Davin, een dirigent die erg vertrouwd is met het universum van deze Belgische componist, van wie hij zo goed als alle opera's dirigeerde. Voor de regie wordt Joël Pommerat bijgestaan door zijn vertrouwde medewerkers Eric Soyer voor het decor en de belichting, Isabelle Deffin voor de kostuums en Renaud Rubiano voor de video.

Aangezien een correcte uitspraak van primordiaal belang is voor de componist en auteur, is de zorgvuldig geselecteerde bezetting uitsluitend Franstalig. De opdeling van het werk in kleine scènes, typisch voor Pommerat, zorgt ervoor dat elke zanger verschillende rollen kan vertolken.

Bariton Stéphane Degout (Le directeur de la troupe / premier escroc / deuxième meurtrier / le directeur de cirque) kent de muziek van Philippe Boesmans erg goed, hij creëerde de rol van Ory in Au monde in 2014. Hij wordt algemeen beschouwd als een van de beste baritons van zijn generatie en treedt regelmatig op in Wenen, Londen, Parijs, Aix-en-Provence, Amsterdam, en de Munt, waar hij sinds lang een vertrouwd gezicht is. Recent zong hij nog Ulisse in de concertante uitvoeringen van Il Ritorno d’Ulisse in patria met René Jacobs, de titelrol in Hamlet en enkele recitals.

Bas-bariton Vincent Le Texier (Le père / troisième meurtrier / le maître d’école) is bij uitstek een vertolker van hedendaagse muziek, met heel wat creaties op zijn repertoire. In het seizoen 2016-17 was hij erg aanwezig in de Munt, als Harašta in FOXIE! Het Sluwe Vosje (Janáček) en Eumée in Pénélope (Fauré). In voorgaande seizoenen was hij er te gast voor Médée, Guillaume Tell en Hamlet.

Sopraan Chloé Briot zal de naïeve en goedgelovige Pinocchio interpreteren. Deze jonge zangeres is goed op weg om een bloeiende carrière uit te bouwen. In de Munt hoorden we haar eerder al in Jenůfa (Jano) en Alcina (Oberto).

Tenor Yann Beuron (Deuxième escroc / le directeur de cabaret / le juge / premier meurtrier / le marchand d'ânes), eveneens een habitué op het Munttoneel, blonk uit in de rol van Mari de la soeur ainée bij de creatie van Au monde. Recente optredens bij de Opéra de Lyon in Le Roi Carotte, in la Scala met L’Heure espagnole of de Opéra de Paris in Les Contes d’Hoffmann waren steevast een groot succes.

Twee dames uit Québec vervolledigen deze bezetting en maken hiermee hun Muntdebuut: mezzosopraan Julie Boulianne (le mauvais élève / la chanteuse de cabaret), die na de creatie van Pinocchio haar debuut maakt in het Théâtre des Champs-Élysées als Donna Elvira (Don Giovanni), en sopraan Marie-Eve Munger (La fée) die onlangs toetrad tot de Chanteurs Associés van de Nouvelle Troupe Favart aan de Opéra Comique in Parijs, waar ze Princesse Elsbeth zong in Offenbachs Fantasio, geregisseerd door Thomas Jolly.

Toneelmuzikanten Fabrizio Cassol (saxofoon en coördinatie van de improvisatie), Philippe Turiot (accordeon) en Tcha Limberger (zigeunerviool) improviseren op scène.

Praktische info :

Philippe Boesmans : Pinocchio
Van dinsdag 5 t.e.m. zaterdag 16 september 2017
De Munt - Brussel


Meer info : www.demunt.be

Bron : Tekst van Isabelle Pouget voor de Munt

Extra:
Philippe Boesmans op brahms.ircam.fr en youtube
Creatie en hercreatie van vier eeuwen opera, Erna Metdepennighen op Klassiek Centraal, 29/07/2017

Elders op Oorgetuige :
Au monde : een nieuwe opera van Philippe Boesmans in De Munt, 29/03/2014
Philippe Boesmans en de prinses van Bourgondië, 6/09/2010

19:45 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.