13/11/2016

Ars Musica plaatst Japanse hedendaagse muziek in de kijker

Ars Musica "Het Land van de Rijzende Sound" is de slogan van de 27ste editie van het Ars Musica in Brussel. Daarmee viert het hedendaagse muziekfestival de 150ste verjaardag van de Belgische-Japanse samenwerking en zet het van 12 tot 27 november Japanse muziek in de kijker. Gedurende twee weken vinden een 90-tal concerten plaats in 17 locaties verspreid over Brussel. Alle hedendaagse muziekstijlen, van improvisatie tot elektro, komen aan bod, alsook dans, film of animaties.

Japan fascineert en beroert de geest. Van de Kojiki mythologie der voorouders, tot manga en sciencefiction, van Gagaku tot uitzinnige avant-garde: Japan zit stevig verankerd in de westerse collectieve verbeelding. Tijdens zijn biënnale bouwt Ars Musica bruggen tussen oosterse en westerse oevers. Er wordt hulde gebracht aan 'historische' componisten zoals Toru Takemistu of Maki Ishii, maar ook aandacht besteed aan jong talent zoals Daï Fujikura, Kenji Sakai, Tomoko Sauvage en Reison Kuroda. Ars Musica vaart tussen al die verschillende tijdsgolven, tussen verleden en heden.

Deze nieuwe editie is ook de gelegenheid om Belgische, Amerikaanse en Europese componisten naar voren te schuiven in nooit geziene ontmoetingen met de Japanse muzikale traditie. Zo ontspruit er een 'concerto voor Shakuhashi en orkest' uit de verbeelding van Claude Ledoux, een muzikaal sprookje gebaseerd op een Japanse legende uit de pen van Stéphane Colin, uit de films van Oshima, een geïmproviseerd fresco van Michel Portal en uit een manga, een getekend concert. Ars Musica editie 2016 zit boordevol ontdekkingen en vernieuwing en is een feest van klank en muzikale bespiegelingen.

Japan is sinds mensenheugenis blijven verbazen, steeds zwevend tussen extravagante mythologie, een stevig verankerde traditie en wonderbaarlijk modernisme. Die extravagante moderniteit is ook terug te vinden in de wereld van de muziek. Talrijk zijn de musici die, naar hun grote voorbeeld Toru Takemistsu, bruggen hebben gebouwd tussen Oost en West.

Ars Musica gaat in deze nieuwe editie op verkenning in de klankwereld van het land van de rijzende zon, door hulde te brengen aan de grote klassieke meesters, maar ook door zich onder te dompelen in de elektronische muziek, de improvisatiemuziek of de noise en verliest daarbij de traditionele muziek en de filmmuziek niet uit het oog.

Om de evolutie van de Japanse muziek goed te begrijpen, moet er teruggegaan word en in de geschiedenis van het land van de rijzende zon. In de 4de eeuw brachten rondreizende Japanse monniken het schrift, de spiritualiteit en de filosofie mee vanuit China, waaronder meer bepaald het boeddhisme, het confucianisme en nieuwe sociale en politieke structuren. Diezelfde monniken bestudeerden en onderwezen vervolgens nieuwe kunstvormen aan het Japanse hof en in het bijzonder nieuwe muziekinstrumenten en tot dan toe onbekende muzikale genres. Het eerste muziekgenre dat zijn intrede deed, was muziek voor ensemble, en droeg de naam Gagaku, wat elegante of geraffineerde muziek betekent.

Die muziek werd voor de eerste keer gespeeld in 612 en groeide al snel uit tot de officiële muziek van het hof. Sinds hun intrede zijn de Japanse muziekinstrumenten aangepast aan de muzikale smaak van de Japanners, zowel bij het vervaardigen ervan als in de stijl, de techniek van spelen en het repertoire. Er bestaan zelfs verschillende versies van elk instrument. De biwa, de koto, de shamisen en de shakuhachi hebben een andere evolutie doorgemaakt dan hun Chinese voorouders. Elk instrument ontwikkelde zich op zijn manier en werd echt Japans in verschillende periodes van de Japanse geschiedenis. Deze tradities zijn in de loop ter tijden sterk verankerd gebleven en blijven een referentie, ook voor de muziek van vandaag.

Zo geraakte een van de belangrijkste persoonlijkheden van de hedendaagse Japanse muziek, Toru Takemitsu, volledig in de ban van de westerse klassieke muziek na deze op een Amerikaanse radiozender te hebben gehoord in het naoorlogse Japan. Enthousiasme en nieuwsgierig heid brachten hem ertoe de elektroakoestische muziek te gaan verkennen, de Weense school, en uitgebreid kennis te maken met Debussy en Messiaen, daarbij de Japanse traditie ver achter zich latend. Takemitsu zal echter, enkele jaren na de Tweede Wereldoorlog, in hevige beroering raken door een Binkaru voorstelling met marionetten. Hij besefte plots hoe hij de Japanse traditie volkomen links had laten liggen. "Het was een schok", schreef hij, "plots was ik me ervan bewust hoe Japans ik wel was". Vanaf dat ogenblik zal de Japanse meester elementen uit de traditionele Japanse muziek en het westerse modernisme gaan combineren. Diezelfde weg zal door musici zoals Akira Ifukube, Yuji Takahashi, Ryohei Hiro se, Shigeaki Seagusa, Toshio Hosokawa of Hakira Miyoshi afgelegd worden.

Sinds enige jaren is er een nieuwe jonge generatie Japanse componisten opgestaan die zich bevrijd heeft van iedere esthetische beperking en die zonder enige terughoudendheid meervoudige klankuniversums verkent. Ze heeft meer bepaald de volkskunst als referentiekader en wijst daarbij elk dogma af. Ze blijft echter meestal verbonden met de spiritualiteit die diep geworteld zit in de Japanse traditie. Binnen deze creatieve sfeer zijn heel wat werken van Toshio Hosokawa, Daï Fujikura of Kenji Sakai tot stand gekomen.

Muziek die niet uit die traditionele schriftuur is ontstaan, zoals geïmproviseerde muziek, elektronische muziek en noise, heeft in Japan diepe veranderingen teweeg gebracht, zowel door haar levendigheid, diversiteit als haar bijzonderheid. Van D'Otomo Yoshihide tot Ikue Mori, van Ryoji Ikeda tot Tomoko Sauvage of Hoppy Kamiyama: stromingen komen op gang, worden elders weer opgepikt en beïnvloeden op hun beurt Europese en Amerikaanse muzikanten.

Ars Musica draagt creatie hoog in het vaandel en geeft de westerse componisten de gelegenheid in dialoog te treden met dat mysterieuze Azië. Zoals tijdens een onbeweeglijke reis laten de musici hun verbeelding de vrije loop in de meest ongelooflijke vormen en talen. Van tekenconcert met de mangaka Kan takahama tot de Japanse stomme film, de ontmoeting tussen shakuhachi en symfonisch orkest in klankinstallaties, zonder de elektronische en improvisatiemuziek te vergeten, de Ars Musica biënnale neemt de geest mee op reis naar nieuwe onbekende oorden.

Japan cultiveert het mysterie als een waar geografisch klankarchipel en heeft een bijzondere aantrekkingskracht waarvan Ars Musica je alle facetten laat verkennen. De ontmoeting tussen oosterse en westerse musici, tussen bijzonder en divers instrumentarium en componisten met een meervoudige stem loopt als een rode draad door het festival, zoals een denkbeeldige brug tussen België en Japan.

Praktische info

Ars Musica
Van zaterdag 12 t.e.m. zondag 27 november 2016
Op verschillende locaties in Brussel


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.arsmusica.be

22:45 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.