12/06/2016

Sweeney Todd op de wip tussen opera en musical

Sweeney Todd Sweeney Todd (1979) is een hedendaags en tegelijk toegankelijk werk op de wip tussen opera en musical. Componist Stephen Sondeim en librettist Hugh Wheeler werkten de bekende urban legend van 'The Demon Barber of Fleet Street' uit tot een grappige en licht huiveringwekkende wraakopera. Tegen de achtergrond van een tragische liefdesgeschiedenis blijven morele vraagstukken, de soms duistere logica van het kapitalisme en de scheermesdunne grens tussen leven en dood niet onbesproken. Naar de bewering van de componist is het werk "een musical als het als musical gepresenteerd wordt, en een opera als het door een operahuis gebracht wordt"

Stephen Sondheim is een van de grootste nog levende musicalcomponisten. Geboren in New York volgt hij onder invloed van zijn mentor Oscar Hammerstein een klassieke muziekopleiding bij componist Milton Babbit - hij schrijft er onder meer een pianoconcert en vioolsonate. De poorten van de roem openen zich een eerste keer met de triomf van West Side Story, waarvoor hij de lyrics geschreven had. Dat werd in 1962 gevolgd door het eerste muzikale succes: A Funny Thing Happened On The Way To The Forum. We vinden er al de kiem in terug van wat later zijn karakteristieke stijl zal worden: dubbelzinnige teksten, melodieën die de actie dienen, muzikale gesofistikeerdheid en een explosieve mix van humor en drama, vaak gekleurd door de bitterzoete reflectie op de liefde, de maatschappij en de persoonlijke lotsbestemming.  

Gevierd in de Angelsaksische landen, worden zijn werken voorlopig nog miskend in Europa, waar hij soms ten onrechte gereduceerd wordt tot de auteur van de West Side Story-lyrics en enkele hits voor Sinatra, Streisand en Minelli. Veelmeer is Sondheim een musicus die zich moeilijk in een hokje laat duwen, die in staat is om zowel de meest toegankelijke als de meest complexe muziek te schrijven, altijd betekenisvol en van een grote kwaliteit.

Met Sweeney Todd, gebaseerd op het gelijknamige theaterstuk dat Christopher Bond zes jaar eerder schreef, componeert hij een ambitieus werk dat blijk geeft van een bijzondere muziektechnische onderlegdheid en waarin hij een meesterlijk evenwicht bereikt tussen de zang, de orkestbegeleiding en de dialogen met hun bijtende ironie. Het stuk, nu eens grappig, dan weer beangstigend of diepdroevig, herinnert aan de Dreigroschenoper van Brecht en Weill, niet in het laatst ook vanwege de historische setting in de verpauperde wijken van Londen en de omgang met het medium theater. Om zijn verhaal te bezielen zet Sondheim even hard in op de artificialiteit van het theater. De verschillende emotionele lagen glijden in elkaar over en bieden ons een scherpzinnige kijk op de menselijke ambiguïteit.  De dialogen snijden langs meer dan één kant enonthullen ons personnages met meerdere gezichten, individuen die tegelijk diep humaan, pathetisch en soms zelfs monsterlijk kunnen zijn, tragische helden vermorzeld onder een lot dat te zwaar is om te kunnen dragen. De sfeer van een horrorfilm met een infusie van zwarte humor…

Het stuk werd voor het eerst gecreëerd in 1979 en kende een weergaloos succes, met meer dan 500 voorstellingen en de Tony Award voor Best Musical in 1979. Overal ter wereld werd ze in de daaropvolgende decennia gretig opgevoerd, recent nog in Parijs en Wenen. Tim Burtons filmadaptatie met Johnny Depp en Helena Bonham Carter uit 2007 bewees dat de helse barbier ook op het witte scherm goed tot zijn recht komt.    

Sweeney Todd is een primeur voor de Munt. De regie is van de hand van de Britse theatermaker James Brining. Het is een productie die gerust omschreven mag worden als een van de meest briljante van de laatste jaren, precies omdat ze perfect de boodschap van Sondheim illustreert: niet alleen Sweeney Todd is doorgeslagen, maar vooral de corrupte en onrechtvaardige maatschappij die zo’n monster heeft kunnen voortbrengen. Deze grijnzende, wrede farce is inderdaad vooral een sociale satire en achter haar ogenschijnlijke frivoliteit gaat een tragiek schuil die de grootste opera’s waardig is.

Voor het Muntmagazine zette James Brining zijn visie uiteen: "Het balanceren tussen komedie en thriller in Sweeney Todd zorgt voor een ongemakkelijke mix. Dit werk vraagt om een maximale uitvergroting van de dramatische spanning en de psychologische intensiteit, inherent aan een klassieke wraakthriller. In het begin van het stuk lach je nog een beetje, je begrijpt het gevoel van onrecht bij Sweeney en de empathie bij Mrs Lovett voor wat de barbier voelt. We worden geraakt door het gevoel van verlies van het personage: zijn extreme wanhoop door de verkrachting van zijn vrouw en de diefstal van zijn kind."
De regisseur voegt eraan toe: "Sondheim zei over Sweeney Todd dat hij "zelden lachte, maar vaak glimlachte". Niet hij brengt de humor in dit stuk, wel de instinctieve en opvallend ongevoelige Mrs Lovett. Haar "populaire toon" neemt de mensen voor zich in. De mix tussen het duistere en emotioneel geobsedeerde van Todd, en de intelligente, instinctieve en wat afstandelijke commentaren van Mrs Lovett, verwart. We worden door beiden evenveel aangetrokken als afgestoten."

James Brining hoopt dat het publiek het stuk grappig vindt en er tegelijk door geschokt wordt: "Deze mix van registers maakt van Sweeney Todd heel sterk uitgangsmateriaal. Op een humoristische manier wordt de grimmige realiteit van het moorden op industriële schaal naast de normaliteit geplaatst van het huiselijke leven waarvan Mrs Lovett droomt. We lachen, ook wanneer we huiveren. Het hele stuk door schuurt komedie op een ongemakkelijke manier aan tegen een toenemende dramatische spanning, beladen emoties en een krachtige politieke boodschap. Behalve op het einde, wanneer Todd verlichting vindt als hij op een dieptepunt is gekomen en de duisternis van de tragedie oplost. Dan vergaat ons het lachen."

Artistiek team
Voor deze productie werd een groot aantal bekende namen terug naar de Munt gehaald. De Engelse dirigent Leo Hussain staat aan het hoofd van het Symfonieorkest en Koor van de Munt. Na zijn debuut met Le Grand Macabre zagen we hem in 2010-2011 ook in Kát’a Kabanová en George Enescu’s Œdipe aan het werk, naast meerdere symfonische concerten. Dirigent Bassem Akiki, die recent nog lovende kritieken kreeg voor Medúlla en To be sung, neemt vier voorstellingen voor zijn rekening. Hij was eerder in de Munt te gas, ondermeer voor Medulla, en zal ook volgend seizoen due uitvoeringen van Matsukaze  leiden.

De Amerikaanse bariton Scott Hendricks opent het volgende seizoen met de titelrol in onze Macbeth, maar sluit eerst het huidige af als de sombere en grillige barbier Sweeney Todd. Aan zijn zijde vinden we mezzo-sopraan Carole Wilson, die we in de Munt vooral herinneren van haar vertolking van Stařenka Buryjovka (Jenůfa) en Giovanna (Rigoletto, Verdi). Zij zal Mrs. Lovett vertolken.
Mezzo-sopraan Natascha Petrinsky creëerde vorig seizoen de titelrol in Penthesilea, de laatste opera die Pascal Dusapin voor de Munt schreef. Ook in de rol van Lucy Barker / Beggar Woman zal ze niet van tragiek gespaard worden.

Tenor Finnur Bjarnason debuteert bij de Munt als Anthony Hope. De Amerikaanse bariton Andrew Schroeder, voorheen in de Munt te beleven als Roi Arthus (Chausson), Agamemnon (Iphigénie en Aulide, Gluck) en Œdipe, geeft nu gestalte aan de corrupte Judge Turpin.

De rolbezetting wordt vervolledigd met de Engelse tenoren Christopher Gillett (Beadle Bamford), George Ure (Tobias Ragg) en Paul Charles Clarke (Pirelli), de Belgische sopraan Hendrickje Van Kerckhove (Johanna Barker) en de Canadese bariton Matthew Zadow (Jonas Fogg).

Praktische info :

Stephen Sondheim : Sweeney Todd
Van dinsdag 14 t.e.m. donderdag 30 juni 2016
Muntpaleis - Brussel


Meer info : www.demunt.be

22:22 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.