19/11/2015

In the middle of Xenakis : een heftige luisterervaring

Iannis Xenakis Dat het Brussels Philharmonic op avontuur uit is, is al langer geweten. Componist, architect, mathematicus én visionair Iannis Xenakis (foto) experimenteerde in Terretektorh met ruimtelijke klank, door het publiek tússen de musici te laten plaatsnemen. In samenhang met de andere werken creëert het orkest een radicale ervaring: de muziek van Wagner, Gabrieli en Ligeti krijgt door de confrontatie met Xenakis' ruimtelijke visie een heel nieuwe betekenis.

Iannis Xenakis schreef Terrêtektorh (1966) voor een publiek dat door 88 muzikanten ingesloten is of eerder nog voor een orkest dat in het publiek verspreid zit en realiseerde daarmee de droom van Richard Wagner. Op die manier bewijst de muziek dat ze niet alleen een tijdsgebonden, maar ook een ruimtelijke kunst is. Daarnaast zal de muziek nog maar eens demonstreren dat ze de hoogste der kunsten is door de derde dimensie te doorkruisen: prelude van Lohengrin, Gabrielli opnieuw gearrangeerd door Tabachnik, en Lontano van Ligeti.

Iannis Xenakis' muziek omgeeft de luisteraar als een muzikaal gebouw: tijd wordt opgedeeld door klankzuilen, en glijdende klankvlakten en -massa' s refereren aan gebogen architecturale vormen. Als het publiek mag plaatsnemen tussen de orkestmusici wordt dat architecturale aspect wel heel concreet. Klanken komen van alle kanten, bewegen doorheen de ruimte en worden tussen het publiek geweven. De werken van deze Griekse componist-architect vertonen vaak opvallend veel gelijkenissen met de gebouwen die hij tekende. Ondanks het feit dat Xenakis emotie uitschakelt bij het construeren van zijn klankstructuren, heeft zijn hoogst energetische muziek een heftige impact op de luisteraar, vaak ademstokkend door zintuiglijke overprikkeling. Muziek tussen intellectuele verfijning en oeremotie.

Het magistrale Lontano van György Ligeti (1923-2007) is een sleutelwerk uit de hedendaagse schriftuur voor orkest. Het is zoals steeds bij de Hongaar een subtiel en vermakelijk spel met parameters, hier voornamelijk met timbre, licht en donker schakeringen; en in de tweede plaats met toonhoogte en tijdsduur. Lontano dateert uit 1967 en onderstreept de terugkeer van Ligeti naar het symfonisch orkest, weg van de avant-garde. Het orkest bespeelt het palet van de late negentiende eeuw, waarbij de allusie naar Bruckner nooit veraf is. De abstracte moderne stijl maakt plaats voor het grote gebaar en het romantisch rubato.

Programma :

  • Richard Wagner, Ouverture uit Lohengrin
  • Giovanni Gabrieli, Canzoni e Sonate per sonar con ogni sorte de instrumenti (selectie) (arr. Michel Tabachnik)
  • Iannis Xenakis, Terretektorh
  • György Ligeti, Lontano

Praktische info :

Brussels Philharmonic & Slagwerk Den Haag: In the middle of Xenakis
Vrijdag 20 november 2015 om 20.00 u en om 21.30 u
Eskimofabriek - Gent


Meer info : www.debijloke.be, www.brusselsphilharmonic.be en www.slagwerkdenhaag.nl
------------------------------
Brussels Philharmonic : In the middle of Xenakis
Zaterdag 21 november 2015 om 20.00 u
Concertgebouw - Brugge


Meer info : www.concertgebouw.be en www.brusselsphilharmonic.be

Elders op Oorgetuige:
Surround!-festival in Brugge: muziek zoals je die (nog) niet kent, 15/11/2015

Luister alvast naar Iannis Xenakis' Terretektorh



En Ligeti's Lontano

13:24 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.