04/05/2015

Twintigste editie van het Kunstenfestivaldesarts in Brussel

Kunstenfestivaldesarts Vrijdag gaat de twintigste editie van het Kunstenfestivaldesarts van start in Brussel. Het festival plaats dat de internationale hedendaagse creatie centraal. Het Kunstenfestivaldesarts durft het aan om compromisloze kunstvormen aan het grote publiek te tonen. Het biedt de nodige creatieve ruimte om te experimenteren en dingen uit te proberen. Een ruimte die drie weken lang verlangen, nieuwsgierigheid, durf en kwaliteit ademt. Esthetische en formele verscheidenheid gaan er samen met een confrontatie van ideeën. Werk van internationaal erkende kunstenaars staat naast dat van te ontdekken talent. Er wordt een veelheid aan talen gesproken. De fysieke ruimte van de stad deint uit, de mentale ruimte verlegt haar grenzen.

Voor zijn twintigste editie wil het Kunstenfestivaldesarts hulde brengen aan de schoonheid en specificiteit van de levende voorstelling, aan de ruimte en de tijd die kunstenaars en toeschouwers met elkaar delen. et een scherp programma stelt het Kunstenfestivaldesarts de internationale hedendaagse creatie centraal, en dat doet het in een ongedwongen sfeer. De meeste van de dertig werken uit het festivalprogramma zien 'vandaag' het licht - in al hun broze schoonheid - en worden door het festival ge(co)producet. Het Kunstenfestivaldesarts brengt een veelheid aan kunstenaars en toeschouwers bij elkaar. Verschillende talen en visies leven onder één dak. Ideeën worden uitgewisseld.

'The Time We Share'
'
The Time We Share' is de titel van het boek waarvan deze twintigste editie vergezeld gaat. Net zoals de artistieke projecten die tijdens het festival te zien zijn, is het boek een ambitieuze, risicovolle onderneming geworden. Vertrekkend van enkele van de voorstellingen uit de 20 festivaledities, toont het boek hoe creaties een tijdsgeest weerspiegelen, of anders gezegd, hoe een tijdsgeest door artistieke creaties in beeld wordt gebracht.Het boek is opgevat als het script van een voorstelling en heeft het festival als thematisch ankerpunt. De grenzen van dat onderzoeksveld worden echter regelmatig overschreden. In een reeks bijdragen, waarvan vele specifiek voor het boek geschreven zijn, komen de meest diverse visies aan bod van artiesten en theoretici die de wereld bekijken vanuit de invalshoek van de podiumkunsten. Peilen naar 'de tijd die we delen' is een leitmotiv van het Kunstenfestivaldesarts dat het heden in historisch perspectief plaatst maar het publiek ook vraagt een blik op de toekomst te werpen. Aan die toekomst draagt het festival bij door werk van opkomend talent te tonen en kunstenaars die te weinig bekendheid genieten een podium te bieden: Matija Ferlin, Wen-Chi Su, El Conde de Torrefiel, Radouan Mriziga en vele anderen.

Het levende lichaam
Dit jaar steunt en toont het festival de creaties van een reeks kunstenaars die nog geen brede bekendheid genieten maar ontegensprekelijk de ontdekking waard zijn. Op de affiche prijken echter ook ‘grote namen’, in een mix van generaties en genres. De meeste van hen presenteren radicaal eenvoudige werken die de kern van hun artistieke creativiteit uitdrukken. Anne Teresa de Keersmaeker palmt WIELS in om de expositieruimte en -tijd in beweging te brengen. Negen weken lang zijn dansers en musici er aan het werk. Dag na dag wordt het publiek ondergedompeld in de levende voorstelling en de ononderbroken activiteit van de artiesten. Het kijkt niet naar een podium, maar is de bezoeker van een gemeenschappelijk beleefde ruimte. Zelf creëert en danst De Keersmaeker een korte solo: My breathing is my dancing. De choreografie ontstaat uit de essentie van de beweging: de adem. De cyclus van in- en uitademen is de directe, zowel immateriële als concrete belichaming van de levensenergie. Deze nieuwe festivaleditie staat garant voor wezenlijke ervaringen die de vinger leggen op een wereld die overheerst wordt door weelde, door de consumptiereflex en het groeimodel. Tijdens de editie 2015 zijn de podiumkunsten meer dan ooit levend. In een uiterst eenvoudig kader toont het Kunstenfestivaldesarts lichamen die op een 'natuurlijke’ manier ademen, werken, spreken, zingen, schreeuwen en zelfs… eten. In Corbeaux, een uiterst eenvoudige maar krachtige choreografische vorm, brengt Bouchra Ouizguen een twintigtal vrouwen uit Marokko en Brussel bij elkaar. De bewegingen van hun lichamen, de versnelling van hun ademhaling, de kreten die aan hen ontsnappen, dat alles brengt een bevrijdende trance teweeg in een gezamenlijk, zichtbaar aanwezig zijn. Eveneens afkomstig uit Marrakech is de jonge choreograaf Radouan Mriziga. Hij is geïnteresseerd in het functionele lichaam, in de gebaren die een landmeter of vakman maken tot wie ze zijn. Het lichaam, hier en nu, is het meetinstrument dat de mens verbindt met de ruimte en de wereld die hem omringen.

In zijn nieuwste voorstelling richt de danser Boris Charmatz zich op het innerlijk en maakt hij een studie van de dagdagelijkse handelingen die bij het eetritueel komen kijken. Vier lichamen kauwen en spuwen, zingen en dansen een langzame ‘vertering’ van de wereld. Samen met een bijzonder heterogeen en exclusief Brussels gezelschap creëert Jérôme Bel de voorstelling Gala, een hulde aan de diversiteit, waarin hij een dansende, egalitaire gemeenschap uitbeeldt. De persoonlijke voorstellen van de vertolkers, die qua leeftijd, afkomst, opleiding en tijdsbesteding erg van elkaar verschillen, vormen het basismateriaal van de voorstelling. Volgens de wensen van de regisseur is Gala het resultaat van een kort en vrolijk creatieproces. Toch wordt het publiek er geconfronteerd met de logica van de segregatie. Met de wereldpremière van Gala schiet het festival uit de startblokken in Zinnema – een alternatieve plek voor amateurkunsten – en wordt het festival afgesloten in het Kaaitheater – een instelling voor de professionele levende kunsten, in het hart van de stad. Is het naïef te denken dat de dans in staat is verschillen uit te vlakken?

De idee van het levende lichaam dat in zijn grootste natuurlijkheid tot uitdrukking komt, is bepalend voor de residentie van de grote Italiaanse filosoof Giorgio Agamben. In de loop van een uitzonderlijke lezing verklaart hij zijn theorie over het ‘werk-loze’ lichaam, dat weerstand biedt tegen de moderne politieke regimes, die op onze lichamen beslag leggen om als het ware het leven zelf in te palmen.

De levende taal
Naast het lichaam wordt ook de taal aan vereenvoudiging blootgesteld. In Uso umano de esseri umani, een opmerkelijk sobere studie, laat Romeo Castellucci een taal horen die tot haar essentie herleid is. In een reeks enigmatische taferelen blijven slechts enkele woorden over, naast zuivere emotie en de kracht van onze eigen verbeelding. Deze kostbare, zelden geprogrammeerde voorstelling doet u een intieme blik werpen op het werk van een groot regisseur, die vooral om zijn grootschalige scenische projecten bekendstaat. Bij l’Encyclopédie de la parole, het collectief van Joris Lacoste, gebeurt de ontleding van de taal heel ongedwongen. Dit jaar creëert Joris Lacoste voor het festival Suite n°2, een fijngevoelige en muzikale benadering van zowel de vormelijke als inhoudelijke aspecten van de gesproken taal. Matija Ferlin, een bijzonder beloftevolle artieste uit Kroatië, toont dan weer een taal die een normalisatieproces doormaakt. De tekst van We are kings not humans wordt weliswaar door volwassenen vertolkt, maar is geschreven met de hulp van kinderen, waardoor er problemen opduiken met het ‘benoemen’ van de wereld.

Enkelvoudige en meervoudige geschiedenis, heden en verleden, waargebeurde en fictieve verhalen
De theatervorm 'aan tafel', waarvan Sylvain Creuzevault zijn waarmerk heeft gemaakt, stelt niet alleen het woord centraal, maar ook de manier waarop het woord genomen wordt. Zijn laatste voorstelling, Le capital et son singe, is vrij geïnspireerd op Het kapitaal van Karl Marx en gaat na hoe een gemeenschap van mannen en vrouw er op een welbepaald ogenblik in slaagt de geschiedenis een nieuwe wending te geven. Marx is slechts een van de vele historische figuren die tijdens deze festivaleditie aan bod komen. Voor The Blind Poet laat Jan Lauwers zich inspireren door Arabische en Andalusische dichters uit de 11e eeuw. Aan de hand van hun werk maken we kennis met een tijd waar de vrouw macht heeft en het atheïsme wijdverbreid is. Met deze nieuwe creatie, waarvan het festival de wereldpremière presenteert, gaat Lauwers duizend jaar terug in de tijd om een verrassende blik te werpen op het begrip ‘identiteit’ in het multiculturele Europa van vandaag.

De geschiedenis komt tijdens deze festivaleditie veelvuldig aan bod. Het festival boort het 'klassieke' repertoire aan met twee producties van gezelschappen die gedreven worden door het verlangen om oude teksten een tweede, hedendaagse adem te geven. Sinds 2007 is The Wooster Group niet meer in Brussel geweest. Het New Yorkse collectief, dat in de jaren tachtig indrukwekkend pionierswerk verrichtte, laat zich tot op vandaag voeden door de nieuwste technologie, zonder daarbij zijn verankering in de fundamenten van het theatergenre te verliezen. In zijn bewerking van Troilus and Cressida, een van Schakespeares meest ondoorgrondelijke tragedies, wordt het epische verhaal over de Trojaanse Oorlog verplaatst naar de verovering van het Wilde Westen en de indiaanse oorlogen. tg STAN brengt De kersentuin/La cerisaie, een toneelstuk van Tsjechov waarin de acteurs een vlucht voor het heden zien: “Het heden bestaat nauwelijks, het wordt versmacht tussen de drang naar het verleden en het verlangen naar een onzekere toekomst”.

Het Kunstenfestivaldesarts smeedt vertrouwensbanden. Mariano Pensotti en Federico León, twee getalenteerde Argentijnse regisseurs die sinds vele jaren steun krijgen van het festival, verrassen ons elk met een nieuwe creatie. Het oeuvre van Pensotti wordt gekenmerkt door de scherpheid waarmee hij het spanningsveld tussen werkelijkheid en fictie blijft ontleden. In Cuando vuelva... openbaart de geschiedenis zich in al zijn grootsheid doorheen de kleine, dagdagelijkse wederwaardigheden van een handvol individuen. De typische, narratieve theaterschriftuur van de Argentijnse auteur resulteert in een labyrint van persoonlijke verhalen die samen een groot universeel verhaal vromen. Ook Las ideas, de nieuwste creatie van Federico León, neemt ons mee naar een fascinerend ideeënlabyrint waar werkelijkheid en fictie samenvloeien en heden en verleden in elkaar overgaan.

Documenten
In het politieke theater van Milo Rau wordt de werkelijkheid weergegeven als in een documentaire. De Zwitserse regisseur brengt dit jaar het tweede luik van zijn trilogie over Europa. Na het buitengewone The civil wars, dat vorig jaar in het kader van het Kunstenfestivaldestarts in creatie ging, behandelt Milo Rau deze keer de troebele verhouding tussen het oude continent en Rusland. De conflicten die de Balkan verdeelden en verdelen, worden belicht aan de hand van reële getuigenissen van een groep acteurs. Vertrekkend van hun intieme biografie schrijft de regisseur een stuk collectieve geschiedenis. Archive, de nieuwe choreografische creatie van Arkadi Zaides, vindt zijn oorsprong in de archiefbeelden van B’Tselem, een informatiecentrum voor mensenrechten dat camera’s ter beschikking stelt aan Palestijnse burgers, waarmee die hun dagelijks leven in de bezette gebieden vastleggen. Door dat beeldmateriaal met ‘banaal’ geweld concreet te belichamen, creëert Zaides een lichaam-archief dat bij elk van de toeschouwers een persoonlijke interpretatie uitlokt.

In Trial about fake beschrijft de Brusselse documentairemaker Manu Riche het proces van de Chinese overheid tegen kunstenaar Ai Weiwei in 2012. Is het mogelijk een simulatie objectief weer te geven? Volgens Riche is de enige manier om het proces te documenteren, er een waarheidsgetrouwe reproductie van te maken in de beslotenheid van de muren van een theater. Bewakingscamera’s registreren aleatorische beelden van een performance waar acteurs de schijnrechtszaak opnieuw opvoeren.

Revelaties
Het Kunstenfestivaldesarts zet zich in voor kunstenaars die nog aan hun weg timmeren of een bredere uitstraling verdienen. De bijzondere creaties van Marlene Monteiro Freitas of Mårten Spångberg zijn ware aanraders. De Kaapverdiaanse Marlene Monteiro, die aan de Brusselse dansschool P.A.R.T.S. studeerde, leeft en werkt in Lissabon. Ze brengt een totaalspektakel dat door zijn grote vindingrijkheid en vormelijke bravoure je hoofd aan het tollen brengt. La substance but in english van Mårten Spångberg nodigt je uit een ruimte te delen die door beweging, materie en kleur voortdurend aan verandering blootgesteld wordt. In deze performance, die ongeveer 4 uur duurt, wordt overvloed stilaan weer beheersbaar en krijgt het artificiële opnieuw een menselijke kant. Ook Halory Georger is een kunstenaar wiens parcours de nieuwsgierigheid prikkelt. Samen met Antoine Defoort creëerde hij voor de festivaleditie 2012 het uitbundige Germinal. De verwachtingen zijn dan ook hooggespannen voor Corps diplomatique, zijn nieuwste creatie, waarin hij het theater van de toekomst gestalte geeft.

Dankzij het festival krijgen een aantal jonge kunstenaars dit jaar de kans om voor het eerst een Belgisch - in sommige gevallen zelfs een Europees - podium te betreden. El Conde de Torrefiel, een collectief uit Barcelona, Leandro Nerefuh, een atypische conferencier uit São Paulo en de Taiwanese choreografe Wen-Chi Su zijn stuk voor stuk het ontdekken waard. Het aanstormende Belgische talent wordt dan weer vertegenwoordigd door choreografe Louise Vanneste en regisseuse Léa Drouet.

Risico's
Het Kunstenfestivaldesarts is een onderzoeksruimte waar nieuwe ervaringen worden uitgeprobeerd. Zo vat de grote plastische kunstenaar Michel François het plan op om een ‘theaterproject’ te creëren! Op initiatief en met de steun van het Kunstenfestival wordt een theatraal avontuur mogelijk dat de kunstenaar meesleurt naar contreien waar hij nooit eerder vertoefde. Vertrekkend van zijn eigen artistieke praktijk stuurt hij de codes en rituelen van het theater in de war, maar slaagt er tegelijk in de magie haar werk te laten doen. De ontregelende energie van Michel François laat de fysieke, ruimtelijke en temporele bestanddelen van het theater uit elkaar spatten, waarna een totaal nieuwe partituur tot stand komt.

De stad

Het Kunstenfestivaldesarts ligt in de stad verankerd. Op de trappen van de Beurs, hartje Brussel, speelt zich het openingsevenement van Anna Rispoli af. Op die plek brengt ze individuen samen die een ding gemeen hebben: ooit verhieven ze hier hun stem. Rispoli’s tableau vivant is dat van een gedeeld verlangen naar verandering. Tot slot presenteert het festival nog de Belgische première van Maria Tarantino’s film over Brussel: Our city. Hoe en wanneer kunnen we zeggen dat we aan een stad toebehoren? Wie is onze stad?

Praktische info :

Kunstenfestivaldesarts
Van vrijdag 8 t.e.m. zaterdag 30 mei 2015
Op verschillende locaties in Brussel


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.kfda.be

De commentaren zijn gesloten.