20/04/2015

Violist Augustin Hadelich toont muzikale veelzijdigheid in de Handelsbeurs

Alfred Schnittke Augustin Hadelich is een violist die je mond doet openvallen binnen de eerste halve minuut van een concert. Met een divers programma van Beethoven tot Stravinski toont hij zijn muzikale veelzijdigheid en technische grenzeloosheid, zowel solo als in duo met pianist Charles Owen.

Dat de virtuoze Duitser nu hoge toppen kan scheren, mag een wonder heten. Op zijn vijftiende raakte Hadelich ernstig gewond bij een brand. Dokters zagen de muzikale toekomst van het natuurtalent somber in. Maar enkele jaren later toerde Hadelich de wereld rond. Zijn programma verraadt zin voor avontuur: van een strenge Beethoven tot een polkadansende Stravinski. De eerste sonate van Alfred Schnittke (foto) uit 1963 laat horen dat serialisme ook kan swingen, met strakke ritmes en scherpe contrasten tussen torment en sarcasme. Op vraag van de Handelsbeurs speelt hij de derde solo sonate van de Belgische componist-violist Eugène Ysaÿe. Een zeldzame verstrengeling van virtuositeit en verzengende expressie.

Als componist in de Sovjet-Unie een statement maken, was een risicovolle aangelegenheid. De muzieksector werd via de componistenbond stevig in de tang gehouden: wie zich volgens de instanties niet aan de vage criteria van het sociaal realisme hield, werd van een elitaire bourgeoishouding beschuldigd en op het matje geroepen. Na Stalins dood trad er onder Chroesjtsjov een culturele dooi in. Zo werd in 1962 Luigi Nono de eerste Westerse avant-garde componist die de Sovjet-Unie bezocht. Voor Schnittke, toen een jonge student aan het conservatorium in Moskou die enkel in de goedgekeurde nationale stijl componeerde, was het bezoek een openbaring. Via binnengesmokkelde partituren van o.a. Pousseur, Ligeti en Stockhausen ging hij uitgebreid op verkenning in de avant-garde muziek en de mogelijkheden van de seriële compositietechnieken.

Zijn Eerste vioolsonate was daar een direct gevolg van, maar het modernisme bleek niet zo een grote bevrijding als verwacht. Hoewel de sonate van een vaste reeks van twaalf tonen vertrekt en dus dodecafone muziek is, resulteert de volgorde van de tonen in min of meer welluidende samenklanken. De dwang van de Sovjetstijl was nog steeds aanwezig. Bovendien bleef de impact van de muziek van Sjostakovitsj groot. Schnittke was enorm onder de indruk van diens Eerste Vioolconcerto, met zijn grote dramatische contrasten en het gevoel van conflict tussen viool en orkest. De genadeloze intensiteit en burlesque delen van zijn eigen sonate verraden die bewondering. Maar bovenal zag Schnittke al snel de beperkingen in van deze avant-garde technieken: "Mijn muzikale ontwikkeling verliep zoals die van mijn collega's: van een pianoconcerto-achtige romantiek, over neoklassiek academisme en pogingen tot een eclectische synthese om uit te komen bij het onvermijdelijke bewijs van mannelijkheid via zelfontkenning in het serialisme. Toen ik aan dat eindstation kwam, besloot ik uit de al overvolle trein te stappen. Sindsdien heb ik geprobeerd te voet verder te gaan."

Van dan af raapte Schnittke al wandelend allerlei brokjes historisch materiaal op en confronteerde ze met het heden. Deze polystylistiek, waarvoor hij zo berucht werd, vond zijn eerste culminatiepunt in zijn Eerste Symfonie (1974): fragmenten uit klassiekers van o.a. Beethoven en Chopin worden niet minder dan aangevallen door de moderne chaos met jazz combo's, choreografieën voor de muzikanten en elementen overgelaten aan het toeval.

Programma :

  • L. van Beethoven, Vioolsonate nr. 8 in G, opus 30
  • A. Schnittke, Vioolsonate nr. 1 (1963)
  • E. Ysaÿe, Vioolsonate nr. 3 in d, opus 27, 'Georges Enescu' (1923)
  • I. Stravinski, Divertimento voor viool en piano (1932)
  • P. de Sarasate, 'Carmen Fantasie' voor viool en piano, opus 25

Praktische info :

Augustin Hadelich & Charles Owen : Beethoven, Schnittke, Ysaÿe, Stravinski, De Sarasate
Dinsdag 21 april 2015 om 20.15 u
Handelsbeurs - Gent


Meer info : www.handelsbeurs.be

Bron : Steven Van Renterghem voor het programmaboekje van De Handelsbeurs, april 2015

Extra :
Alfred Schnittke : www.schnittke.de, www.schirmer.com, www.boosey.com en youtube
Alfred Schnittke (1934 - 1998): Meer dan een polystilistisch kameleon, Jan de Kruijff op www.musicalifeiten.nl

18:39 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.