16/03/2015

CC Hasselt plaats Baltische componisten in de kijker

Arvo Pärt De Baltische staten, Estland, Letland en Litouwen, hebben politiek een aantal onderdrukkende eeuwen achter de rug. Wat het totalitaire van de Russische beer niet kon blokkeren of ontnemen was de spiritualiteit en het creatieve denkvermogen van menig kunstenaar. De tachtigste verjaardag van Arvo Part (foto) is een ideale aanleiding om dit onder de aandacht te brengen.

De musici en componisten van de Baltische staten hebben een gecodeerde taal ontwikkeld waarin zij hun geestelijke vrijheid kunnen uitdragen naar de bevolking en waarmee ze vooral waardering kregen in het Westen waar zij nu deel van uitmaken. De begeesterende en bevrijdende invloed van het orthodoxe geloof is daarbij heel vaak het basisingrediënt. Merkwaardig is wel dat, door de steeds groter wordende politieke druk, velen toen hun heil gezocht hebben in het buitenland, ook Arvo Pärt.

Nu zijn het Europeanen geworden en is er een duidelijke artistieke ontwikkeling bezig. Dit festival geeft de mogelijkheid om kennis te maken met de jarige componist, maar ook met een aantal minder bekende collega’s. Om het verhaal in een totaalplaatje te gieten, werd ook de schrijver Jan Brokken uitgenodigd om uit zijn boek Baltische zielen te lezen, afgewisseld met muziek uit de Baltische landen.

Dinsdag 17 maart - Silesian String Quartet & Thomas Beijer (piano) : Arvo Pärt , Gustav Mahler & Alfred Schnittke

Sinds zijn zevende kreeg Arvo Pärt muziekles. Nadien volgde hij een opleiding aan het conservatorium in Tallinn, waar hij in 1963 afstudeerde. Aan het begin van zijn loopbaan stond hij onder invloed van Béla Bartók, Sergej Prokofjev en Dmitri Sjostakovitsj. Zijn eerste orkestrale compositie 'Necrolog' maakt gebruik van de twaalftoontechniek van Arnold Schönberg. Dat bezorgt hem zware kritiek van het Sovjetregime. Toen experimenteerde Pärt met meerdere compositietechnieken wat leidde tot seriële muziek. Ook dat pad zou hij verlaten. Geleidelijk ontwikkelt hij een eigen taal die hem vandaag zo herkenbaar maakt. Het regime zorgt er voor dat Pärt zijn kunst ten dienste stelt van een religieuze filosofie die hem bekendheid bezorgt tot in het Vaticaan.

Het Silesian String Quartet is één van de leidende kamermuziekensembles. Door de jaren hebben zij zich ontwikkeld onder supervisie van musici uit beroemde strijkkwartetten als La Salle, Amadeus, Juilliard, Smetana en Alban Berg. Vandaag heeft het kwartet een internationale naam en betreden ze grote podia als het Amsterdamse Concertgebouw, het Weense Konzerthaus, het Schauspielhaus in Berlin, Tivoli in Kopenhagen, de Salle Pleyel in Paris, de Carnegie Hall in New York enz.
Thomas Beijer is een jonge pianist en componist die wordt geprezen om zijn excellente techniek en artistieke integriteit. In zijn composities en gepassioneerd spel komt een helder en diepgaand muzikaal inzicht tot uiting.

Programma :

- Arvo Pärt (1935), Fratres voor viool en piano (1977) / Spiegel im Spiegel voor viool en piano (1978)
- Gustav Mahler (1860 - 1911), Pianokwartet in a (1876/78)
- Alfred Schnittke (1934-1998), Pianokwartet in a (naar Mahler 1988) / Kwintet voor piano en strijkers (1972-1976)

Woensdag 18 maart - Silesian String Quartet : Arvo Pärt, Peteris Vasks & Henryk Górecki

Peteris Vasks is een Lets componist en zoon van een baptistpredikant. Als achtjarige schreef hij zijn eerste compositie. Zijn muzikale opleiding begon in de muziekschool van Riga en ging later verder aan de Litouwse Muziek Academie van Vilnius waar hij contrabas studeerde. Hij verwerkt oude Letse volksmuziek in zijn composities. Meestal handelen ze over de strijd tussen mens en natuur. Vasks geeft les compositie aan de Emil Darzins Muziekschool in Riga.

De Poolse componist en pedagoog Henryk Mikołaj Górecki gebruikt nadrukkelijk een eenvoudige muziektaal. Zijn religieuze composities zijn erg toegankelijk voor een groot publiek. Repetitieve structuren, eenvoudige reekstechnieken, de bezinning op volksmuziek of geestelijke bronnen zijn kenmerkend voor zijn werken. In de jaren '70 en '80 vormde het katholicisme de basis voor de meeste van zijn werken. De tonaliteit werd weer in ere hersteld. Zijn definitieve doorbraak kwam er met zijn Symfonie nr. 3, de symfonie van treurliederen die hij in opdracht van de Südwestrundfunk Baden-Baden componeerde.

Programma :

- Arvo Pärt (1935), Psalom (1985 1991-1997) / Summa (1990)
- Peteris Vasks (°1946), Strijkkwartet nr. 4 (1999)
- Henryk Mikołaj Górecki (1933-2010), Strijkkwartet nr. 2 opus 64 “Quasi una Fantasia” (1990)

Donderdag 19 maart - Jan Brokken, Marcel Worms (piano) & Ursula Schoch (viool) : Baltische zielen - concertlezing

Naar aanleiding van het boek 'Baltische zielen' hebben Ursula Schoch en Marcel Worms voor deze concertlezing muziekstukken geselecteerd die als een leidraad door het verhaal lopen. Ze brengen twee werken van Arvo Pärt en één van Heino Eller, leraar compositie van Pärt en Ester Magi. Verder is er een werk van Peteris Vasks uit Letland en één van Jurgis Gaizauskas uit Litouwen. Ook luisteren we naar een bewerking door Jasha Heifetz van een prelude van George Gershwin, het wonderkind uit Vilnius, want de moeder van Jakov Gershowitz kwam uit Vilnius.

Afwisselend met de muziek vertelt auteur Jan Brokken over Baltische families, de Baltische geschiedenis en muziek. De uitgevoerde werken van het programma verschenen op het vijfsterrenalbum Baltic souls. De 80ste verjaardag van Arvo Pärt is bovendien een aanleiding om twee extra werken van Arvo Pärt uit te voeren: 'Spiegel im Spiegel' en een werk dat hij speciaal voor Gidon Kremer schreef.

Vrijdag 20 maart - Aquarius Kamerkoor o.l.v. Marc Michael De Smet : Kanon pokajanen van Arvo Pärt - Sint-Quintinuskathedraal Hasselt

Arvo Pärt : "Jaren geleden, toen ik voor de eerste keer in contact kwam met de traditie van de Russische orthodoxe kerk kwam dat door een tekst die op mij een diepe indruk maakte. Het was de Canon van Berouw. Van dan af hebben die verzen mij niet meer losgelaten en heb ik langzaam geprobeerd de zin en betekenis te achterhalen. Ik heb er twee jaar overgedaan om Kanon pokajanen te componeren. Al die tijd waren wij onafscheidelijk en was het erg verrijkend. Dat verklaart waarom deze muziek zoveel voor mij betekent."

Deze tachtigjarige Estlandse componist is één van de meest uitgevoerde en opgenomen toondichters van dit ogenblik. De Kanon pokajanen werd al één jaar na zijn ontstaan door Aquarius in Vlaanderen gezongen en is inmiddels hun meest gezongen werk. De muziek is niet complex en intellectueel, integendeel, ze biedt een rustpunt, een moment van introspectie en verstilling.

Voor dit indrukwekkende werk treedt Aquarius uitzonderlijk aan met 32 zangers in plaats van 24. De zangers staan niet op een podium, maar in een kring in het midden van een donkere kerk. De kring wordt verlicht met kaarsen en lessenaarslichtjes. De zangers komen in processie binnen en - eens de kring gevormd - zingen zij in het Oud-Slavisch. Het zijn religieuze teksten uit de 9de eeuw die het relaas doen van de zwakke, schuldige en zondige mens die boete wil doen, op mededogen hoopt en naar verlossing snakt.

Praktische info :

Arvo Pärt: Filosofische introspectie
Van dinsdag 17 t.e.m. vrijdag 20 maart 2015
CC Hasselt


Meer info : www.ccha.be

12:22 Gepost in Concert, Festival, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.