19/10/2014

Japanse grootmeester Toshio Hosokawa drie dagen te gast in Concertgebouw Brugge

Toshio Hosokawa Het Concertgebouw Brugge wijdt van 24 tot 26 oktober een Domein aan de Japanse componist Toshio Hosokawa (foto). Hosokawa werd de voorbije decennia overladen met internationale prijzen en was op vele plaatsen composer-in-residence. Als een van de iconen van de hedendaagse muziek bewandelt Hosokawa steeds de grenzen tussen de oude Japanse muziek en de hedendaagse muziek uit het Westen. Tijdens dit Domein staat een bloemlezing uit zijn strijkkwartetten centraal, naast de Belgische creatie van een ongewoon concerto voor strijkkwartet en orkest en een gloednieuw werk voor de Angel Room van het Concertgebouw. Luc Tuymans bracht in die ruimte reeds in 2012 zijn permanente muurschildering Angel aan.

Toshio Hosokawa (1955) belichaamt de ontmoeting tussen oost en west: geboren in Hiroshima, precies tien jaar na het vallen van de atoombom, en op zijn twintigste verhuisd naar Berlijn om er te gaan studeren bij Koreaan Isang Yun. Zijn grootste voorbeelden in die periode waren Toru Takemitsu en Olivier Messiaen, twee componisten die op hun beurt gefascineerd waren door de kleurenpracht van Claude Debussy. In de jaren 1980 trok hij naar Freiburg om er zich bij Klaus Huber te verdiepen in … de Japanse muziek. De sterke verbondenheid met de natuur keert steeds terug in zijn werk en vertaalt zich in titels zoals Landscape en de vele verwijzingen naar bloemen. Dat laatste is niet verwonderlijk voor een componist uit het land van de ikebana, de kunst van het bloemschikken. Bloemen en klanken hebben hun breekbaarheid en vluchtigheid gemeen. Ze kunnen prachtig bloeien, maar zijn tegelijk gedoemd om daarna opnieuw te verdwijnen.

Boeiende driedaagse opent met première
Het Domein vangt aan op vrijdag 24 oktober met de Belgische première van Drei Engel-Lieder. Toshio Hosokawa componeerde als eerste een nieuw werk in dialoog met Luc Tuymans' muurschildering Angel in het Concertgebouw.]Hosokawa liet zich voor dit werk inspireren door de harp en de engel in het schilderij. De creatie wordt vergezeld van het meditatieve Gesine en enkele Japanese Folk Songs. Het Collectief brengt in het tweede concert op vrijdagavond Messiaens Quatuor pour la fin du temps en Hosokawa's antwoord daarop, Stunden-Blumen.

Op zaterdag brengen de muzikanten van het gerenommeerde WDR Sinfonieorchester Köln samen met het Arditti Quartet de Belgische première van Hosokawa's Fluss, een concerto voor orkest en strijkkwartet. Ze combineren dit bijzondere werk met 10 Sinfonias van de Deen Hans Abrahamsen, Stravinsky's Agon en Debussy's Prélude à l'après midi d'un faune. In dat laatste werk horen we als het ware uit de verte de muziek meeklinken die Hosokawa onrechtstreeks beïnvloedde.

Vier Europese sterren aan het kwartetfirmament combineren op zondag 26 oktober elk een kwartet van Toshio Hosokawa met een compositie van Schubert, vertegenwoordiger van de hoogbloei van het genre: Quatuor MP4, EnAccord Strijkkwartet, Quatuor Varèse & Quatuor Zerkalo sluiten Domein Toshio Hosokawa in stijl af.

Toshio Hosakawa werd in 1955 in Hiroshima geboren. Na compositiestudies bij Isang Yun in Berlijn wist Hosokawa zich al snel als de voortrekker van de jonge Japanse muziekgeneratie op te werpen. Zijn stijl is een synthese van de westerse hedendaagse muziek (en meer bepaald van Nono, Scelsi en Lachenmann, één voor één componisten die het begrip 'mooi timbre' met argwaan bekijken) en van de Japanse cultuur (het Nô-theater). In zijn muziek gebruikt hij extreem trage tempi en ontwikkelt hij lange, meditatieve, maar bijzonder krachtige klankblokken (zoals bij rituele muziek), doorspekt met levendige, dramatische impulsen en lawaaierige aanvallen. Hosokawa won de eerste prijs op het compositieconcours naar aanleiding van honderd jaar Philharmonie in Berlijn. Bovendien is hij artistiek directeur van het Festival van Akyioshidai. In 1989 richtte hij samen met enkele andere jonge componisten het jaarlijkse festival 'International Contemporary Music Seminar and Festival' op waarvan hij nu ook de artistieke leiding heeft. De grote Europese festivals (Darmstadt, Festival d 'Automne à Paris, Salzburg...) hebben belangrijke retrospectieves aan hem gewijd.

Hosokawa was oorspronkelijk een typisch voorbeeld van de oosterling die zich helemaal tot de westerse muziek wil bekeren en daarbij zijn eigen traditie wil opgeven. In Japan was zijn muziekopleiding uitsluitend op westerse leest geschoeid. In de huiskring had hij wel Japanse traditionele muziek gehoord - zijn moeder speelde koto - maar hij vond dat redelijk saai. Vreemd genoeg hoorde hij pas voor het eerst live gagakumuziek toen hij in Berlijn was. In Japan waren dat alleen opnamen op platen en cd's geweest, die tijdens huwelijksfeesten en andere ceremoniële gebeurtenissen gespeeld werden.

De confrontatie met de Koreaanse componist Isang Yun is dan ook een confrontatie geworden met zijn eigen wortels, een botsing van oost en west. Voor Hosokawa was het belangrijk hoe Yun zijn oosterse manier van denken en zijn oosterse substantie behield in zijn echt vernieuwende hedendaagse muziek, die dan ook het oosters karakter met een westerse ingesteldheid kon combineren. Hosokawa voelde zich echter bijna epigoon van de (zeer strenge) Yun worden en ging daarom weg uit zijn klas. Op zijn beurt was het zijn volgende compositieleraar, Klaus Huber, die hem in Freiburg aanzette om de Japanse traditionele muziek uitgebreid te bestuderen.

Hosokawa begon zich bijgevolg in het westen te interesseren voor de Japanse traditionele muziek. Met veel 'oppervlakkige' versmeltingen van oost en west was hij echter helemaal niet gelukkig. Hij heeft zijn eigen weg tussen zijn afkomst en het westen zelf moeten vinden: "Mijn hoofdbedoeling is de oosterse traditie met de westerse te verbinden." Terug in Japan in de jaren '90 heeft hij zich geopend voor de natuur van de oosterse muziek, als een verdrongen jeugdherinnering. Dat maakt dat zijn muziek van na 1990 veel persoonlijker en interessanter is dan wat hij daarvoor gecomponeerd heeft. Hosokawa is gaan beseffen dat hij zich cultureel als Aziaat bepaald voelde. Hij voelt zich daardoor niet in staat in westerse 'evoluties', ontwikkelingsplannen en logica in ontwikkelingen te denken. Hij moet de klank kunnen ervaren. Hij componeert spontaan en intuïtief.

Praktische info :

Domein Toshio Hosokawa
Van vrijdag 24 t.e.m. zondag 26 oktober 2014
Concertgebouw - Brugge


Het volledige programma en alle verdere info vind je op www.concertgebouw.be

Extra :
Toshio Hosokawa op www.schott-music.com, www.karstenwitt.com en youtube

Bekijk alvast deze video waarin Toshio Hosokawa over zijn werk vertelt

20:42 Gepost in Concert, Muziek | Permalink |  Facebook

De commentaren zijn gesloten.